Thấu hiểu lý vô thường

Hãy tự đặt cho mình hai câu hỏi:

Vào mọi lúc, tôi có nhớ rằng tôi đang chết, rằng mọi người và mọi sự việc khác cũng đều như vậy, vì thế, hãy đối xử với mọi người vào mọi lúc bằng lòng trắc ẩn hay không?

Sự hiểu biết của tôi về cái chết và về lý vô thường đã trở nên quá sâu sắc và quá giục giã đến nỗi tôi dành từng giây từng phút cho việc đeo đuổi sự ngộ đạo hay chưa?

Nếu bạn có thể trả lời “có” cho hai câu này, thì lúc bấy giờ bạn thật sự hiểu lý vô thường.

[Mỗi ngày trầm tư về sinh tử, sđd, tr.40]

Định kiến nhận thức của người đời về tâm lý đánh bạc

Lướt mạng tình cờ thấy tin cho hay, vụ kiện 1000 tỉ đồng vì thắng cược nảy sinh tình tiết mới.

Rồi báo chí lại khai thác tiếp câu chuyện thương tâm ‘nhà báo bị đốt xác’ bằng thao tác xoáy sâu vào hành vi đánh bạc của cô vợ.

Nếu háo hức muốn hiểu mọi thứ liên quan tới trò đỏ đen, có lẽ, báo cáo đặc biệt trên tờ The Economist thỏa mãn nhất: từ những gì khiến máy bỏ tiền tự động hấp dẫn đến thế cho tới tâm lý kẻ chơi bài ra sao…

Ngoài bài ‘đinh’ vừa dẫn trên, còn có một loạt minh họa đi kèm hết sức thú vị.

Chẳng hạn, ở đây thì xem xét cách thức ham muốn đánh bạc không cưỡng lại nổi bị y khoa hóa như thế nào, khi đạo đức thua cuộc mà chuyển sang  thành vấn đề tâm bệnh.

Liệu chơi bài là trò diễn của kỹ năng– như những tay máu me ca tụng, hoặc giả nó là cơ hội may rủi, như luật xác định? Mời theo dõi thảo luận về trải nghiệm, thành công và sự lựa chọn trong đánh bạc.

Một hệ thống máy tính được tuyên xưng là ‘Deep Blue‘ của dân ghiền bài bạc cũng sẽ hỗ trợ chúng ta hiểu thêm về tính khoa học trong việc ra quyết định và xử trí rắc rối gặp phải, thông qua bài báo này.

Nội dung khác nhắm trình bày lịch sử xổ số hầu như ai cũng thích, giá trị tồi tệ nhất tiền có thể mua…

Câu chuyện chứng tỏ giới kinh doanh vô cùng năng động: bán bảo hiểm thua bài dài hạn.

… Thật lòng không bao giờ cố thử dấn bước trước câu nói cửa miệng ‘cờ bạc ăn nhau về khuya’ nên tôi chỉ muốn dành thời gian còn lại trong ngày hôm nay để tĩnh tâm và ngủ nghỉ.

Bình yên, mộng lành!

Rùa Hồ Gươm– linh vật dân tộc, thêu thùa đồ chùa và lý tính chanh chua

Hôm nay, lãnh đạo Thủ đô đã chốt hạ phương án cứu chữa và bảo vệ linh vật.

Chưa bao giờ được nhìn nhận thuần túy chỉ là một loài động vật, cụ Rùa Hồ Gươm có sức lay động cực kỳ ghê gớm trong tâm thức dân tộc Việt.

Câu chuyện thời sự râm ran kéo dài mãi từ trước Tết tới giờ phản ánh những biến chuyển về niềm tin tâm linh, giá trị truyền thống, quan niệm lãnh đạo, truyền thông xã hội, nhận thức cá nhân và thái độ đối với môi trường sống.

Quan sát tâm tư người dân thể hiện trên các phương tiện truyền thông đại chúng về sự kiện có liên quan cho thấy, cơ bản là đồn đoán, tấm lòng lo lắng băn khoăn, nhiệt tình hiến kế giải cứu, kèm nỗi niềm bất mãn với não trạng… rùa của đội ngũ quản lý, thảng hoặc bộc lộ xót xa tột độ.

Riêng bản thân tôi vô cùng ngạc nhiên chẳng hiểu tại sao giới lãnh đạo các cấp lại bỏ qua cơ hội quý báu trong nỗ lực tạo thành quả thu phục nhân tâm thật ngoạn mục này.

Lãnh đạo trước hết và luôn là lãnh đạo con người, chứ không phải chỉ chăm chắm và/ hoặc chỉ biết các con số chỉ tiêu lắm loại đủ kiểu.

Nhà lãnh đạo khôn ngoan, tài ba cần học cách kiên trì nắm bắt thấu đáo các biểu hiện đa dạng trong ngôn ngữ, động cơ, văn hóa, hệ thống xã hội vô cùng khác biệt.

Ông/ bà ta và đội ngũ cộng sự cũng phải biết cách giành được điểm cao tôn trọng và tích lũy dày niềm tin tưởng của người dân.

Chính ở đây, thuận tiện đề cập nhu cầu khẩn thiết về môi trường sống; đồng thời, nhấn mạnh cơ sở nghiên cứu khoa học.

Tiếp tục dựa trên trục tư duy là mối liên hệ quan- dân, nảy nòi khả năng nhận thức và hệ số trí tuệ IQ.

Bởi, vẫn xuất hiện không ít ý kiến sắc sảo, nhìn khác đi hiện tượng đang bàn.

Các kỹ năng nhận thức là những năng lực tinh thần cơ bản giúp chúng ta suy tư, nghiên cứu và học hỏi; bao gồm dải rộng nhiều tiến trình tâm thần hỗ trợ phân tích âm thanh và hình ảnh, nhớ lại thông tin từ ký ức, tạo các liên kết qua dữ liệu thông tin thu thập được, và duy trì sức tập trung vào những công việc đặc thù.

Trong khi đó, hệ số trí tuệ IQ nói chung mô tả một điểm số cụ thể đánh giá năng lực nhận thức bản thân trong so sánh với mẫu dân số chung; test IQ được thiết kế để đo lường năng lực giải quyết vấn đề và hiểu biết về khái niệm.

Các năng lực nhận thức có thể được huấn luyện và cải thiện. Test IQ do dự tính đo lường năng lực hiểu ý tưởng và không xác thực định lượng kiến thức nên việc học hỏi thông tin mới không tự động làm tăng lên hệ số IQ.

Cũng nên biết rằng, người thông minh hơn thường thể hiện lối tư duy như một nhà kinh tế học, gợi liên tưởng về khoảng cách niềm tin tồn tại bấy lâu giữa chuyên gia và dân thường ‘nhà kinh tế học đúng, cộng đồng sai’.

… Dù gì đi nữa, thực trạng dư luận xã hội càng đòi hỏi truyền thông thật hiệu quả đích thị chỉ đạo tư tưởng hành động của các chính sách công; mặt khác, truyền thuyết Hồ Gươm sẽ sống mãi.

Cuối cùng, đã trót thì trét. Xin cung cấp thêm bên lề: tuổi trẻ vô thần thì có khả năng mắc bệnh tim khi về già, và ý nghĩa ứng dụng của ký hiệu học.

Nghệ sĩ trình diễn gây bỏng da, bì bóng lợn nóng dạ và ấn tượng bềnh bồng hơn thế…

Như đã thưa trước, tôi bắt xe bus đến Nhà Sàn Studio trên dốc Bưởi để xem trình diễn. Nhờ dựa vào trực giác, nên dù đi 2 chuyến song tôi vẫn đến đúng điểm đỗ và tới nơi chỉ trễ đúng 10′.

May mà buổi trình diễn chưa bắt đầu, trong khi bắt chuyện với một cậu SV học Quản trị mạng Đại học Phương Đông thì thấy một cô gái nhỏ nhắn đi lướt vào, linh tính bảo đây chính là nữ nghệ sĩ…

Vâng, thực sự tôi biết mỗi chương trình qua Hanoi Grapevine, không kịp tìm hiểu thêm tí xíu gì ngoài giờ giấc, tên nhân vật chính.

Bất cẩn, đểnh đoảng hiếm hoi này nào ngờ lại là điều hay; vì tham dự buổi trình diễn xong, tôi mới tra cứu Google, ra là từng có một vụ Bay lên đình đám và giờ thì cô tái xuất.

Chưa từng chú ý tên tuổi, hoàn toàn vô tư và chẳng am hiểu bao nhiêu nghệ thuật trình diễn nên hồi tưởng lại, tôi thấy mình đón đợi thoải mái, khác hẳn với sự nôn nao của khá nhiều khách cả Tây lẫn ta, hèn chi sao lượng người kéo về đông thế…

Và tầm 15′ sau, cô gái mặc đồng phục đồ âu màu café sữa ấy bê ra một chậu nước ngâm đầy bì bóng lợn. Một vòng tròn đứng ngồi bao quanh, dưới sàn và hắt sáng bóng đèn điện tròn vàng ệch.

Nữ nghệ sĩ xếp thành hai hàng các tấm bóng bì lợn hình chữ nhật và hình thang rộng cỡ 20 cm còn đọng nước xuống nền nhà ciment; tôi đếm cả thảy 18 tấm to nhỏ không đồng đều.

Rồi cô cầm lấy chiếc bàn là đã cắm sẵn vào ổ điện nãy giờ. Tiếng xèo xèo xen lẫn tiếng trẻ con nước ngoài bi bô ở vòng ngoài trong bóng tối.

Nhẫn nại, từ tốn, nữ nghệ sĩ là tất cả các tấm bóng bì lợn. Cô vắt nước đọng vào chậu, đảo mặt các tấm bóng bì lợn. Thi thoảng mặt bàn là nóng dẫy dính bám chặt một lớp bóng bì khiến cô dùng tay gỡ…

Rồi cô đắp một tấm bóng bì lợn còn chưa khô hẳn lên khuôn mặt tỉnh bơ, đất cát đỏ sạm làm làn da và áo quần cô vấy bẩn. Cô quờ tay tìm bàn là và đẩy nó trên lớp bóng bì lợn. Thao tác này được lặp lại ở đôi tay và đôi chân.

Có không ít khán giả quay mặt đi. Nghe rõ tiếng suýt xoa. Nữ nghệ sĩ xắn tay áo dài và phần cánh tay cô ửng đỏ vì bị bỏng… Cô dùng tay còn lại gỡ lớp bóng bì lợn dính ít nhiều trên cánh tay và đặt chúng xuống một tấm bóng bì lợn; và chồng các tấm bóng bì lợn khác lên bên trên.

Nữ nghệ sĩ bước tới cột nhà, và cúi xuống nhặt cuộn dây và cái kéo. Toàn bộ bóng bì lợn được buộc chặt, gồm 2 khối nhỏ. Cô đặt nó lên vai, nghiêng người chào khán giả. Màn trình diễn kết thúc. Vỗ tay…

Đây là ghi nhận của khán giả về buổi trình diễn và nỗi đau.

Cá nhân tôi cảm thấy nữ nghệ sĩ ý thức rõ ràng công việc, những thao tác trong khi biểu diễn gợi liên tưởng sinh hoạt thường nhật của phụ nữ, bộc lộ nét tính cách đầy đọa bản thân, và không gian chứa ánh sáng trầm uất, màu bóng bì lợn, màu áo, điệp màu da, mùi bóng bì lợn tanh tưởi cháy khét lẹt,…

Tôi nghĩ, các giác quan của khán giả thực sự bị đánh thức và họ dù vô tình hay cố ý, đã tham dự vào buổi trình diễn này.

Có lẽ, khuyết thiếu đáng tiếc lớn nhất của tôi khi tham dự buổi trình diễn là hồ đồ quên mất rằng, cái gọi là nghệ thuật hậu hiện đại (postmodern art) phản ánh tư tưởng muốn xóa nhòa cái nhìn quan phương, ranh giới ngăn cách giữa nghệ sĩ và khán giả dường như không đáng kể và họ được mời gọi thiết tha đồng sáng tạo.

Kiểm điểm riêng bản thân, tôi nhận ra để tiếp cận thấu đáo và hiểu biết sâu xa nghệ thuật trình diễn, người ta buộc phải có sự gia công tìm kiếm kiến thức, học hỏi cách sử dụng ngôn ngữ và trải nghiệm tương tác liên cá nhân, cũng như luôn sẵn sàng tâm thế đối thoại không phải một lần cho mãi mãi.

@ Chào buổi sáng (25): Thay đổi theo kiểu Kaizen

Tuần tự xây dựng thói quen mới, cảm giác phấn khích vì dường như mọi thứ xảy đến tựa chẳng nỗ lực gì nhiều lắm, có vẻ phương pháp Kaizen đem lại cho người muốn đổi thay một vùng đệm êm dịu khi họ rời khỏi nơi chốn đeo bám lâu nay.

Chào buổi sáng! Một trong những lý do khiến thay đổi thường rất khó diễn ra như mình ước ao là vì nỗi sợ hãi sẽ bị kéo tuột ra khỏi miền thoải mái quen thuộc. Từ việc dậy sớm, muốn giảm cân, học yoga, đến tiết kiệm chi tiêu, viết sách, đoạn tuyệt quan hệ đau thương mãn tính, lập công ty kinh doanh, v.v…

Thói quen chết sau cùng; hình thành tập tục mới đâu dễ xơi, tưởng bở. Vậy làm thế nào thực hiện sự thay đổi mà không quá căng thẳng và nặng nề, thậm chí, tạo cảm giác như chừng chẳng cố gắng gì nhiều, phù hợp sức lực bản thân để rồi vào một hôm đẹp trời chứng kiến thành quả hiển hiện hết sức bất ngờ?

Phương pháp Kaizen của xứ sở hoa anh đào là một gợi ý hay: cải tiến liên tục từng bước nhỏ. Lộ trình đổi thay nhẹ nhàng, tuyệt đối tránh hốt hoảng, lại không ngừng hưởng thụ hoa trái trên đường với niềm vui sống và tinh thần sáng tạo… Xin mời đọc kỹ, nếu muốn thử xem.

Ngay cả khi biết đích thị là thuốc vờ vẫn công hiệu như thường

Chẳng cần vòng vèo bày trò gì, một nghiên cứu cho thấy, ‘giả dược’ hay quen gọi là ‘thuốc vờ’ (placebo) vẫn chứng tỏ công hiệu ngay cả khi bác sĩ bảo thẳng cho bệnh nhân rằng thuốc họ đang chỉ định cho bệnh nhân thực sự không phải là thuốc ‘thật’.

Mượn giọng điệu quảng cáo đùa chơi tí: Ngạc nhiên chưa!

Cơ chừng, chúng ta dần buộc phải hiểu rằng tác dụng của giả dược là chẳng thể nghi ngờ nữa.

Lan man sang nhiều phạm vi đời sống. Hình như nếu mình tin tưởng bản thân trở nên tốt hơn, thể hiện ổn thỏa hẳn, bán được hàng, v.v… thì nó thường thường diễn ra đúng rứa?

Nhìn từ góc độ mỗi người đang cố gắng nỗ lực tối đa để ‘chào giá cao’ lúc rao bán điều gì đó, không thể không tính tới vai trò của bộ não như tác nhân marketing độc lập tác chiến hết sức giỏi giang.

Hệ quả kéo theo, nếu ta nghĩ đang khấm khá hẳn lên thì đúng là mình càng tươi sáng hơn thật; phỏng ạ?

Vậy, rốt cục thắc mắc nghẹn lại còn chưa nuốt trôi nổi: cơn cớ nào đã dán nhãn rõ ràng ‘thuốc vờ’ như thế mà vẫn phơi phới công hiệu?

Wow. Sắp sang ngày mới rồi, hãy phó mặc vô thức phát huy tác dụng; chân thành cáo từ và duyên nợ dây dưa xin hẹn dịp khác hầu chuyện tiếp.

Cầu mong phúc lành cho những ai đọc thấy những dòng này.

Ngủ ngon, mơ đẹp, mộng lành!

Có vẻ như chưa hề xảy ra điều gì mới mẻ?

Đặt đầu đề xong, tác giả hơi ngại ngần tí vì e là người đọc rồi sẽ liên tưởng ngay tới vấn đề ‘mất trinh hay không mất trinh’ sẽ được dẫn nguồn liền đây.

Kỳ thực, mục đích bài viết này nhằm bày tỏ nỗi niềm ngao ngán, chán mớ đời trước bao la  ý kiến của các ‘chuyên gia’ đủ thể loại, ban ngành cứ xuất hiện đàng hoàng trên báo chí quốc nội lâu nay.

Cơn cớ gần nhất là câu chuyện kể lể phá thai hai lầnvẫn còn nguyên xi.

Dễ thấy, điểm nổi bật đáng quan tâm ở sự vụ là việc đánh bóng tuổi tên phục vụ cho ý đồ tiếp thị thương mại; hơn nữa, đoán chừng phải bức xúc, bực bõ lắm người ta mới công khai lên tiếng…

Việc bày tỏ quan điểm đả phá khá thẳng thừng như thế đem lại lợi lạc chung, khiến dân tình ít nhiều giật mình về những gì lâu nay họ cứ vô tư tiếp nhận– nhẹ nhàng và dễ dãi, thậm chí lan truyền chóng mặt trên mạng lưới điểm toàn cầu.

Nếu gặp cơ may, thái độ nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm chân chính lại tiếp tục góp phần khai sáng vô số đối tượng còn mặc nhiên để truyền thông đại chúng dẫn dắt, tự nguyện nạp vào thân tâm thứ thực phẩm tạp nham, chưa ý thức lọc lựa kỹ càng qua con đường tiếp xúc sách báo, trò chuyện,…

Khái quát rộng rãi và dấn rốt ráo đến cùng vấn đề thiết nghĩ, cần nêu phát biểu của Krishnamurti về bản chất giáo dục:

Liệu nó không là chính bản thể của dốt nát khi chúng ta phụ thuộc vào những người khác cho tầm nhìn bên trong này, hiểu rõ phía bên trong, quan sát phía bên trong này về những tiến trình xảy ra? Phụ thuộc vào những người chuyên môn để chỉ bảo cho chúng ta phải suy nghĩ ra sao về chính chúng ta, và quan sát chúng ta qua đôi mắt của người triết lý, hay qua đôi mắt của người đạo sư, hay qua đôi mắt của bất kỳ những người lãnh đạo tôn giáo nào khắp thế giới– đó không là dốt nát hay sao?

Tại Việt Nam, độ phủ rộng của Y khoa quét chiếu áp lực với mọi vấn đề liên quan tới con người- đặc biệt là sức khỏe và quan hệ liên nhân cách- thực sự là hiện tượng cực kỳ ấn tượng, quái lạ và tệ hại, song căn nguyên đặt để nguồn cơn thì không mấy phức tạp.

Lấy ví dụ minh họa ngẫu nhiên như góc nhìn của ông bác sĩ Tâm thần này và lối lý giải của bà Tiến sĩ tâm lý kia.

Đọc tin tức, thật buồn cho trình độ chuyên môn của các nhà đủ kiểu; muốn chứng kiến đổi thay ngoạn mục và cuộc cách mạng khoa học triệt để xảy ra trong ngành Tâm lý học nói riêng chẳng hạn, chắc đòi hỏi phải thay đổi hệ hình (paradigm) như ý Thomas Kuhn?

Hay, do vận nước đến hồi mạt vận nên tà thuyết tung hoành, làm nhân tâm điên đảo thêm như quan điểm của cụ Ngô Đức Kế?

… Wow, chuyện quốc gia đại sự, nhân tình thế thái lẫn học thuật uyên thâm đâu có nói khơi khơi, lấy lệ được; vả, tôi đang vội đi xem một nữ nghệ sĩ trình diễn nên xin phép mạo muội tạm dừng ở đây.

Lời cuối, làm ơn đừng nghĩ tôi đang khấp khởi bởi đọc thấy dòng giới thiệu về sự kiện sắp diễn ra nhé: “Các tác phẩm của chị thường động chạm đến những giới hạn kín đáo của phụ nữ…” (!)

Bắt đầu từ một nỗi nhớ…

Anh bỗng nhớ em như đông về nhớ rét- Tình yêu ta như cánh kiến hoa vàng- Như xuân đến chim rừng lông trở biếc- Tình yêu làm đất lạ hóa quê hương.” (Chế Lan Viên).

Anh không ngủ. Phải vì em đang nhớ- Một trời sao rực cháy giữa đôi ta- Em nhắm mắt cho lòng anh lặng gió- Cho sao trời yên rụng một đêm hoa.” (Chế Lan Viên).

Trời xanh sau lúc khóc- Nước mắt treo cầu vồng- Cái mống cầu hy vọng- Cho tấm lòng đau xong.” (Chế Lan Viên).

Bạn mong nhớ người yêu, chỉ trong thời hiện tại, nhưng lòng mong nhớ ấy, có trước họ ra đời.” (Thiền sư Nhật Bản Bankei).

Kinh Hoa Nghiêm: “nhất thiết duy tâm tạo.”

Đeo đẳng việc đời, tham lam chấp thủ, một ngày bỗng nhớ, hình hài trước sau… Đắng cay bể dâu, ta bà chìm nổi, linh tinh bỗng nhớ, chỉ vì ngu lâu. Xuân chớm trang đầu, hạ sang rất vội, thức tình bỗng nhớ, thu sầu mày chau. Ấp ôm đông lạnh, khao khát thiên đường, thương mình bỗng nhớ, mơ nào thật đâu!

“Hạnh phúc không phải là chuyện thường tình”

Chắc sẽ gây choáng váng, bực bội hoặc ít nhiều hồ nghi khi đọc thấy thế… Vì nếu cứ mê mải say sưa, hồ đồ buông thả vào thứ mô hình hạnh phúc định hướng trên cảm xúc và thỏa mãn khoái lạc thì sớm muộn tất yếu phải rước lấy buồn đau,…

Đó là ý kiến của nhà tâm lý học lâm sàng Steven C. Hayes; người nhờ mắc rối loạn tâm thần lo hãi (panic attack) khi đang là trợ lý Giáo sư ở tuổi 29 mà sáng lập ra hình thức trị liệu Chấp nhận và Cam kết (ACT)— lối điều trị ngày càng thông dụng.

Để cảm nhận thấu đáo ý tưởng của GS. Hayes, cần tìm hiểu kỹ càng sự ra đời và triết lý ACT.

Đọc bài báo trên tờ Time, bạn sẽ biết từ cơn lo hãi đầu tiên nảy sinh trong cuộc họp khoa Tâm lý lại kéo thêm nhiều lần khác nữa, thậm chí tiến sĩ Hayes còn cảm thấy nó xuất hiện ngay cả dưới dạng khiêu khích nhỏ nhặt nhất khi ông đi ăn tiệm hay vào cửa hàng thực phẩm…

Để cứu chữa trạng thái của bản thân, TS. Hayes lựa chọn cách tiếp cận trị liệu mà ông biết rõ nhất: Nhận thức- Hành vi (CBT), đã tiếp cận những nghiên cứu cũng như thử đủ kiểu khác nhau thuộc dạng thức trị liệu Nhận thức; tuy thế, bất chấp các kỹ thuật tiến hành, tất cả chỉ làm cho những triệu chứng trở nên tồi tệ hơn mà thôi.

Là một nhà trị liệu Nhận thức, Hayes thừa hiểu trị liệu Nhận thức nhằm cố gắng tấn công và thay đổi những suy nghĩ tiêu cực vốn làm mồi rồi cặp cùng những cảm xúc tiêu cực, như trầm cảm hoặc các cơn lo hãi.

Nhà trị liệu CBT trở thành như huấn luyện viên dẫn đạo, luôn luôn đặt câu hỏi về tính duy lý, hợp lẽ trong tư duy của bệnh nhân. “Anh thực sự là người mập nhất thế giới à?” “Liệu việc hiện tại không có việc làm sẽ khiến anh trở thành kẻ vô dụng đáng vứt đi hay sao?”

Theo chuyên gia tâm lý Hayes, vấn đề của trị liệu Nhận thức nằm ở sự chú ý và tập trung xoáy vào lối tiếp cận đối với suy nghĩ của bệnh nhân; các ý nghĩ kéo theo, nối tiếp thường không đoán định được. Nói cách khác, đích thị suy tư, nghĩ ngợi chính là vấn đề.

Khi trị liệu Nhận thức cơ chừng là toa thuốc (prescription) cho cơn lo hãi hơn là phương pháp chữa trị (cure), Hayes kiếm tìm những lối tiếp cận khác.

Kết quả của sự truy cầu là sản phẩm ACT (Acceptance and Commitment Therapy).

Thực chất, cách tiếp cận ACT áp dụng tinh túy “Chánh niệm” (Mindfulness) của Phật giáo để giải quyết các vấn đề tâm lý.

Suy tư là vấn đề, không làm lành được thì gỡ bỏ tác dụng của chúng đi; đừng cố bước vào cuộc tranh luận mang tinh thần Socrate về những ý nghĩ để thay đổi chúng. Đơn giản chúng ta nhận biết chúng trong cách thức tuyệt không gắn bó, dính mắc: đó là ý nghĩ trầm uất, đó là cảm xúc tức giận, v.v…

TS. Hayes đã ngỏ lời biết ơn những cảm xúc, suy tư gây khốn khổ cho bản thân.

Phương pháp trị liệu ACT dựa vào chánh niệm của TS. Hayes cũng như ý tưởng của đội ngũ các nhà tâm lý đại học Cambridge- vốn lấy hứng khởi từ kỹ thuật thiền định của Phật giáo- đã chứng tỏ hiệu quả cực kỳ trong điều trị trầm cảm.

Đây là bài tự kiểm của chính Hayes về ACT, cũng như thông tin về lối trị liệu dựa trên chánh niệm của đại học Oxford.

… Bài Time giới thiệu hết sức đáng đọc. Nói thêm, sau này trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2009, TS. Hayes còn khẳng định ‘hạnh phúc là một lời hứa hẹn rỗng tuếch‘.

Ông cho rằng, khá nguy hiểm trước lối nhìn nhận hạnh phúc là trạng thái cảm xúc ấm cúng, vui sướng, *** trong lòng buộc khiến mình phải theo đuổi, ôm ấp và giữ chặt với nỗi sợ nó sẽ bất chợt vụt mất.

Một lần nữa, cần xác quyết rằng hạnh phúc không phải là tất cả mọi thứ (tham khảo, bản dịch Việt ngữ).

Và thật đáng quan ngại trước sự thật: xu hướng tiêu dùng của người Việt là ưu tiên ăn uống, giải trí.

Có vẻ quan niệm hạnh phúc giờ đây tại đất nước Á Đông còn đang phát triển ì ạch này được cân đong, đo đếm hết sức tự tin, dễ hiểu, thuận theo sức quyến rũ ghê gớm của nền văn hóa thương mại, khuyến khích tiêu xài.

‘Salesman’ (1968)– phim ảnh, Kinh Thánh, bán hàng và thực tế bẽ bàng

Salesman được xem là bộ phim tài liệu kinh điển của Hoa Kỳ, theo kiểu điện ảnh trực tiếp (the direct cinema classic).

Sản phẩm do anh em Maysles đạo diễn tạo nên dư vị cười thầm chua cay, đắng đót, xót xa và buồn thảm về số phận con người riêng tư lẫn bầu khí xã hội bao trùm sắc màu ảm đạm.

Máy quay đi cùng bước chân gấp gáp, chán chường, hồ hởi, mệt mỏi và thất vọng của 4 người đàn ông bán hàng trung niên qua các vùng miền nước Mỹ thập niên 60 của thế kỷ XX: Boston, Chicago, Miami và phụ cận.

Các nhân vật được giới thiệu danh tính chính thức kèm tên đệm (nickname); xa gia đình, sống tập trung, độc lập tác chiến ai lo khu vực đấy rồi về phòng trao đổi tình hình, ăn uống, đánh bài xì phé cùng nhau…

Họ tới tận từng nhà dân theo đạo để bán giá gần $50 bản Kinh Thánh và ấn phẩm Bách khoa Toàn thư Thiên Chúa Giáo thuộc loại trình bày đẹp, gáy mạ vàng, minh họa hình ảnh phong phú, cập nhật mới nhất.

Đối tượng khách hàng đa số là hạng nghèo thê thảm hoặc sấp ngửa lần sang bậc trung lưu, gồm đủ mọi thành phần: bà góa, vợ chồng già, dân di cư, nội trợ,…

Phản ánh thực tế đương đại, phim không có người kể chuyện biết tuốt hoặc dàn dựng sẵn dựa vào kịch bản. Tuy vậy, các tác giả loại hình ‘điện ảnh trực tiếp’ ở đây vẫn sử dụng tính chất trần thuật.

Chẳng hạn, đó là cảnh Paul– được nhấn nhá dài đậm, là nhân vật chính xuyên suốt phim– độc thoại khi lái xe ở Miami, nói về các gã đồng nghiệp; mỗi khi tâm tưởng Paul nhắc tới ai thì màn hình hiện lên cảnh mỗi người mà ông miêu tả.

Kỹ thuật khác cũng lồng trong phim tài liệu này là sự hồi tưởng. Cảnh Paul ngồi trên tàu lửa nhớ lại hội nghị bán hàng, nơi ban lãnh đạo công ty tung chiêu lên dây cót tinh thần anh chị em và đại biểu tham dự chứng kiến từng cá nhân tuyên bố định mức doanh thu giai đoạn tới.

Như thế, phân cảnh vừa nêu chứng tỏ các nhà làm phim thể hiện sự trình bày thực tế qua dự tính cực kỳ chủ quan; họ nghĩ, lúc đó Paul trên đường về thăm nhà chắc chắn đang mải vướng bận với cuộc gặp gỡ ấn tượng ở hội nghị bán hàng.

Chăm chắm bày tỏ rốt ráo sự thật và cuộc sống, dạng phim tài liệu mang phong cách ‘điện ảnh trực tiếp’ như Salesman trình bày các sự kiện, chi tiết thực tế đời thường trong bối cảnh đầy kịch tính; chứ không tuyệt đối chủ quan như dạng phim truyện hư cấu chúng ta hay tiếp xúc lâu nay.

Xem Salesman tại Viện Goethe, thấy và hiểu ra việc có thể cắt cúp, phân cảnh, lồng tiếng, dàn dựng không-thời gian,… càng thấm thía vì sao một dạo dân tình cũng như giới làm báo hình nước Nam mình cứ nhảy dựng cả lên xoay quanh bộ phim tài liệu của tác giả Minh Chuyên mang tựa đề Linh hồn Việt Cộng.

Tôi cũng không khỏi liên tưởng ngay tới đội ngũ tiếp thị các kiểu, nhất là bán hàng đa cấp, nhan nhản tại Thủ Đô; cảm nhận thật lòng là sự chào mời, săn đón của những người trẻ tình cờ tiếp xúc còn non kém kiến thức, trình bày lôi thôi, không cuốn hút nổi và đặc biệt, khua môi múa mép cách hời hợt quá.

Bởi vậy, sẽ không có chút gì đáng ngạc nhiên, nếu Salesman tiếp tục được lấy làm ví dụ sinh động cho kỹ năng bán hàng chuyên nghiệp– làm thế nào người tiêu dùng trong thế giới hết sức trần tục hoan hỉ đồng ý mua liền một sản phẩm mang giá trị cao quý tót vời nào đó… [xem trailer giới thiệu phim]