Suy nghĩ lại về việc phân loại các rối loạn tâm thần

Theo lịch trình, Sổ tay Thống kê và Hướng dẫn Chẩn đoán các Rối loạn Tâm thần mới (DSM-5) sẽ được công bố vào tháng 5.2013.

Dana Foundation– một tổ chức tư nhân gồm tập hợp các nhà khoa học Thần kinh tài trợ thiện nguyện trong lĩnh vực nghiên cứu não bộ- mới đây đã đăng bài báo trên trang nhà của họ để chỉ ra nhu cầu cần có một cách tiếp cận khác trước, hoàn toàn khác biệt trong nghiên cứu và hiểu biết bệnh tâm thần.

Khởi từ 1980, DSM đã góp phần phân phối một lối chẩn đoán chung cho tất cả các nhà lâm sàng, bệnh nhân, khoa học gia, các hệ thống học đường, tòa án và những công ty bảo hiểm, công ty dược; vì thế, bất kỳ thay đổi nào của Sổ tay Hướng dẫn đều tạo nên ảnh hưởng nghiêm trọng.

Tiếc thay, theo tác giả bài báo trên, DSM lại phản ánh nghèo nàn những thực tế sinh học và lâm sàng.

Vấn đề với DSM-IV, ngôn ngữ chẩn đoán chung hiện tại của chúng ta, là phần lớn các dữ kiện xác quyết nó dựa vào lại nắm bắt kém thiếu thực tế sinh học hoặc lâm sàng. Trong lâm sàng, những hạn chế của cách tiếp cận DSM-IV bây giờ có thể biểu hiện nổi trội ở 3 lĩnh vực sau: (1) vấn đề bệnh kết hợp (comorbidity), (2) nhu cầu phổ biến các chẩn đoán “không biệt định khác” (NOS), và (3) tính tùy tiện của những ngưỡng chẩn đoán.

Bất luận cách tiếp cận của DSM-5 căn bản ra sao, điều cốt yếu là cộng đồng khoa học phải vượt thoát khỏi nơi ủ chứa chẩn đoán nhân tạo đã khống chế quá mức nghiên cứu, gây tổn hại hết sức lớn lao. 

Thắc mắc: làm thế nào giới nghiên cứu không những được phép mà còn khuyến khích họ suy nghĩ lại việc phân loại tâm bệnh học? Thúc đẩy sáng tạo khoa học sao đây khi các nhà lâm sàng vẫn phải tiếp tục truyền thông với bệnh nhân, người nhà của họ cũng như với các công ty bảo hiểm, nhà trường và tòa án?

Dạo bộ, đi bộ và chạy bộ– tất thảy đều hay cả!

Khởi động ngày thật may mắn, vì chạy bộ mấy vòng quanh khuôn viên Văn Miếu xong, ghé qua chợ bên đường rồi vào tới nhà thì trời mới đổ mưa; tuy thế, khả năng cao là tối nay khó dạo bộ trước Lăng được, dù tầm chiều vẫn thoải mái duy trì thói quen túc tắc từ Bờ Hồ về khi ghé Bưu điện thành phố gửi thư…

Nhân đây, thêm thích thú nhớ lại lần nữa ý tưởng của nhà văn Nhật về cái vụ chạy bộ; phải công nhận rằng tích tụ dần theo kiểu kaizen thật ấn tượng, bởi rốt ráo cần nhớ: học hỏi có thể và rất nên vui vẻ.

Các khoa học gia não bộ tiết lộ, khi ta học điều gì đó mới mẻ hoặc cảm thấy ngạc nhiên thì liền có một cú thông tin bắn lên gọi là dopamine: thứ hóa chất liên quan tới sự tưởng thưởng và các hệ thống động cơ của não.

Học hỏi điều gì đó mới mẻ sẽ đào sâu thêm sự phóng thích hóa chất tựa như cocaine, chưa nói là nó còn theo kiểu tinh tế hơn nhiều.

Wow, thử so sánh việc ta tự mình thong thả leo bộ lên đỉnh Yên Tử so với việc nhờ cáp treo đưa vụt cái lên ngay; quả là hết sức chậm chạp, khó nhọc hơn hẳn song kết quả bù trừ cũng vô cùng xứng đáng lúc được phóng mắt bao la và thở hít sảng khoái cùng hơi sương gió núi trong lành…

Lý do cho sự dính dáng hóa- điện giữa học hỏi và phần thưởng mê tơi là vì bộ não con người chúng ta vốn được thiết kế để nhằm tìm thấy niềm vui thú.

Dạo bộ, đi bộ và chạy bộ; tất tật đều hay cả.

Không tin ư? Chẳng hạn nhé, nghiên cứu xem xét hiệu suất ghi nhớ khi đi bộ đã phát hiện thấy, hiệu suất ghi nhớ là siêu tuyệt khi đi bộ so với khi ngồi nghỉ.

Ứng dụng hữu ích của nghiên cứu vừa nêu hướng tới đối tượng trẻ mắc tăng động giảm chú ý (ADHD): “Với trẻ quen tăng động cũng có thể hưởng lợi từ một vài kiểu chuyển động phù hợp, ngay cả lúc người ta tin là các trẻ này thường gặp rắc rối hơn so với trẻ đối chứng khỏe mạnh khi chúng buộc phải phân tán sự chú ý cho hai công việc xảy ra đồng thời.”

Cũng nên biết thêm, khi đứa bé sơ sinh bắt đầu chập chững cất chân bước đi là nó đã tạo ra một thành tựu cực kỳ quan trọng; tiến trình bày tỏ, tương tác của sự phát triển, kỹ năng vận động mới nảy nở này hòa nhịp cùng với hàng lọat đổi thay khác trong hành vi và sự chín chắn xã hội.

Lời cuối, dậy sớm cũng tuyệt lắm; kiểu người thích thế thường mang tính cách như là rõ ràng và thiết thực, tin tưởng trải nghiệm của bản thân, chú ý tiểu tiết và ưa lập luận logic,…

Xin hiểu đúng cho là tôi không hề cố ý ‘dìm hàng’ những ai quen vận động quãng cuối ngày và dậy muộn; đích thị, chỉ muốn nhấn mạnh đặc điểm đang khiến chính bản thân chúng ta khốn khổ, yếu đuối và bệnh tật: nền văn hóa tĩnh tại với biểu hiện là ngại di chuyển đôi chân, thích ngồi ì và hở cái là nhảy lên xe máy hoặc tìm chỗ đậu xe ô tô thật gần chỗ làm…