Buồn chán– một món quà trao tặng xứng đáng (2)

Như đã giới thiệu sơ qua, nhiều nghiên cứu khẳng định, buồn chán có thể đem lại lợi lạc.

Các nhà tâm lý đại học Limerick (Ireland) lý thuyết hóa rằng người buồn chán trải nghiệm một sự vô nghĩa thoáng chốc sẽ giục giã họ kiếm tìm mục đích và ý nghĩa đời mình. Theo nghiên cứu, buồn chán có thể tạo cảm hứng hành động vị tha và thấu cảm.

Nhà tâm lý Van Tilburg nói, “Ở trong trạng thái buồn chán có thể là khốn khổ, song cùng lúc đó nó cho mình các lợi lạc của việc cần hỗ trợ“.

Các nhà nghiên cứu ở đại học East Anglia (Anh quốc) phát hiện ra rằng, buồn chán có thể “được nhận thấy như một thứ cảm xúc người chính đáng, chủ yếu để học hỏi và hành động.”

Nghiên cứu của họ khẳng định, bộ não thi thoảng có những hòa điệu với thế giới bên ngoài để khơi dậy những tinh túy sáng tạo của chúng ta.

Buồn chán có thể ít thuộc về trạng thái thiếu vắng sự kích thích và nhiều hơn của việc lẩn tránh các cảm xúc không ưng ý.  Nhà tâm lý John Eastwood khuyên chúng ta đừng nên tìm kiếm sự xao nhãng, bởi “Tựa cái bẫy cát lún, sự vùng vẫy quẫy đạp cố bám víu vào nỗi buồn chỉ tổ càng làm chúng ta xa lạ với ham muốn và đam mê của chính mình– các điểm hồi quy này mới hứa hẹn thỏa mãn đời ta.”

Tâm lý gia này cho rằng, buồn chán có thể thực sự giúp chúng ta “khám phá khả năng và dung lượng những ham muốn của chính mình.”

Buồn chán có thể dẫn tới chiều kích hiện sinh, song khi tìm thấy ý nghĩa trong đời chúng ta làm tăng giá trị bối cảnh thêm lên cho các họat động mình tiến hành.

Theo điệu Thiền hay nói rằng, ‘trước khi giác ngộ thì thấy núi là núi, sông là sông… Sau khi giác ngộ lại thấy núi vẫn là núi, sông vẫn là sông’. Một nhiệm vụ dường như tự thân chẳng mang mấy ý nghĩa, song giữa bối cảnh của một đời sống ý nghĩa thì nó đầy ắp các triển vọng, khả năng.

Nỗi buồn chán của chúng ta có thể đưa lại một cơ hội tuyệt vời để chuyển sự chú ý vào nội tâm và phản ánh đời sống của chính mình. Chúng ta có thể kháng cự lại thôi thúc, thu hút của vẻ mới lạ và sự xao nhãng.

Khi chúng ta thực sự có mặt trong từng khoảnh khắc, chúng ta hiện diện với tâm thế yên bình. Từ  đó, chúng ta có thể nhìn sâu vào các vấn đề nảy sinh một cách khách quan. Các giải pháp bừng nở mà chúng ta không hề để ý trước đây. Các ý tưởng sáng tạo được đánh thức, và chúng ta thậm chí trở nên phấn khích về một dự án mới mẻ.

Độc giả rốt cục đã học hỏi được gì từ sự buồn chán? Liệu bạn sẽ chóng tìm thấy các cách thức để làm khuây khỏa, vơi bớt sự buồn chán hay dành thời gian để ở yên với chính bản thân mình trong khoảnh khắc đó?

Các phản hồi của bạn đọc tạo nên một sự khác biệt cho tất cả mọi người chúng ta.

Năng lượng của tầm suy tư vũ trụ

Thông qua nguyên tắc vũ trụ luận khoa học (scientific cosmology), chúng ta khởi sự liếc nhìn thoáng qua được bức tranh khoa học hợp trội hoàn toàn mới của vũ trụ. Chẳng hạn, chúng ta đang tiến tới hiểu rằng mình rất gần điểm giữa của thái dương hệ; mặt trời hiện 4,6 tỷ năm; tuy nhiên, chúng ta không còn nhiều thời gian… Sự gia tăng theo cấp số mũ giống loài và việc tiêu thụ các nguồn tài nguyên phải được nhấn mạnh tức thì. Chúng ta sử dụng sự giãn nở của vũ trụ như mô hình cho một giai đoạn bền vững của sự tăng trưởng và sử dụng nguồn lực.

Sự sống của chúng ta là gì nếu không phải là vũ khúc của những hình thái nhất thời? Không phải mọi sự đều luôn thay đổi sao? Không phải mọi chuyện chúng ta đã làm trong quá khứ thì bây giờ giống một giấc chiêm bao sao? Những người bạn cùng lớn lên với ta, những nơi ta thường lui tới trong thời thơ ấu đó, những quan điểm và ý kiến mà chúng ta từng ghi giữ một cách si mê: chúng ta đã để tất cả chúng lại phía sau. Bây giờ, ngay lúc này, việc đọc quyển sách này có vẻ rất thực một cách sinh động đối với bạn, dù không bao lâu sẽ chỉ là một ký ức.” (Mỗi ngày trầm tư về sinh tử, sđd, tr.200- tr.201).

Cách thức mà vũ trụ luận và tư duy vũ trụ có thể mang lại lợi lạc là cung cấp một bức tranh lớn chính xác về vũ trụ để thúc đẩy thiên hạ kịp thay đổi, đủ nhanh… Các chuyên gia hàng đầu cho rằng, nếu chúng ta từng sở hữu một “sự chia sẻ vượt hẳn phạm vi quốc gia, tin tưởng vào bức tranh vũ trụ, ôm ấp một câu chuyện mang phẩm tính huyền thoại về nguồn gốc sinh thành nó và nguồn gốc của chúng ta– một bức tranh được nhận ra như sự thật bình đẳng của mọi người trên hành tinh này– nhân loại chúng ta ắt có thể nhìn các vấn đề của chính mình trong một thứ ánh sáng hoàn toàn đã biết, và hầu như chắc chắn giải quyết được chúng.”

Quả thật hôm nay, chúng ta đang sống trong một khoảnh khắc cốt yếu mang tầm vũ trụ, và chúng ta có một trách nhiệm lớn lao hơn bất kỳ thế hệ nào từng đi trước chúng ta. Các nhà vũ trụ học lừng danh còn tuyên bố rằng,  “Chúng ta và con cái chúng ta có thể là các thế hệ ý nghĩa nhất của loài người vẫn còn sống,” mà điều đó có nghĩa chúng ta mang vác một đống trách nhiệm nặng nề, lớn lao hơn mọi thế hệ đi trước…

Cá nhân tôi nghĩ, ý chí để tồn tại của con người là lớn lao; ngoài suy tư hệ thống phổ quát, cũng nên chú tâm quán tưởng đúng mực đến những biểu hiện vi mô tinh tế trong đời sống thường nhật, dưới bề mặt thấp tè, chung đụng sát sườn mỗi giờ phút vô thường này.