Tỏ tình, tính kinh tế và khả năng kiềm chế đê mê

Lướt vội qua vụ tỏ tình; dù đã có nhiều phản ánh trước đây, song có vẻ hơi xui tí cho cặp đôi này do có lẽ, họ bày tỏ tình cảm quá công khai trong lúc bàn dân thiên hạ lại đang rên la vì đời sống eo hẹp, khó khăn.

Tiền bạc đứng cạnh sự lắm chuyện— dù là nói tới cái đẹp– e sẽ dễ gây ra đâm thọt, đàm tiếu.

Lại còn gợi liên tưởng dính dấp sôi máu khó chịu giữa trình độ IQ tỉnh bơ của thời buổi tăng cao mức vô cảm với tốc độ yêu nhanh quá mức không thèm đợi chờ nữa cơ; đã hết đâu, dân tình chưa chịu quên việc giới hàn lâm vẫn còn bỏ công tụng ca trạng thái thu hút tức thì hết biết luôn của tình yêu.

Một nghiên cứu gần đây dùng chụp ảnh cộng hưởng từ chức năng (fMRI) để thấy bằng cách nào tình yêu tác động tới bộ não. Những sự cân nhắc của nó về tình yêu đã tạo nên sức hấp dẫn khủng khiếp… 12 vùng thuộc não bộ cùng hợp lực làm việc suốt tiến trình yêu, phóng thích hàng loạt hóa chất gây sướng khoái mê tơi như dopamine, oxytocin, adrenaline và vasopressin. Đang hồi yêu đương ngây ngất thì cũng tương tự lúc cocaine dồn lên gấp gáp. Yêu đương ảnh hưởng tinh tế tới cả các tiến trình trí năng của bộ não nữa. Khi một người phải lòng rồi thì sự diễn dịch tâm thần, các ẩn dụ và thậm chí hình ảnh cơ thể cũng đều bị lôi cuốn vào tuốt… Rốt ráo, [các nhà nghiên cứu] phát hiện rằng, yêu thực sự tốt.

Giời ạ, tình yêu giữ một vai trò quan trọng trong hành vi kinh tế, song những ngày này thì đó là điều chúng ta không được phép; nói nôm na đó là thứ hành vi chứng tỏ chúng ta hữu lý, biết tự quan tâm bản thân và ích kỷ, trong khi tình yêu thì đối lập hẳn với sự tự quan tâm.

Vậy làm thế nào mà kinh tế học có thể giúp đỡ đời sống tình yêu đây?

Trả lời: áp dụng lý thuyết đưa tín hiệu! Theo đó, đây là nỗ lực để hiểu phương thức thông tin chuyển di trong một thị trường mà người bên bán biết điều gì đó về sản phẩm họ đang bán được người phía bên mua tri nhận một cách không hoàn hảo (ví dụ, khi tuyển dụng, đánh giá thông tin của ứng viên qua bằng cấp của họ).

Ấn tượng một thời qua hàng loạt film ảnh lãng mạn là trò đứng dưới cửa sổ ca vọng lên, hoặc trơ mặt ngoài đường suốt đêm thi gan với muỗi cắn, mưa rơi, sương lạnh mà trồng cây si nhà nàng kèm với cái máy hát (cassette) hoặc ôm đàn guitar nghêu ngao đủ lâu.

Nếu chàng trai trẻ chỉ quan tâm tới tiền (món của hồi môn mà gia đình nhà gái sẽ có thể cho cô dâu tương lai) thì giá của việc gửi đi tín hiệu (dầm dề bám trụ nhiều ngày trước căn hộ tín chủ) sẽ là lớn lao vô kể với cậu ta, hơn là nếu chàng đích thị đang phải lòng nàng và ngóng trông tới thời điểm được sống cùng người vốn sinh ra để sánh duyên nhau. Nói khác, phần tham dự của cậu chàng trong nghi thức khá hao tốn ấy đánh dấu mối quan tâm chân thành, vì nó dễ đã bị xem là ngu ngốc với đối tượng hoặc không…

Giờ là lúc phù hợp để đề cập tới sự tiết chế, kiềm hãm. Dưới góc độ của khoa học thần kinh, đây chủ yếu là vấn đề của việc tự quản thúc, điều độ, hoặc tự kiểm soát hết sức công phu.

Ở mức cơ bản, đây là khả năng kháng cự lại và chế ngự với miếng bánh phết chocolate gấp tư kèm lớp kem mát lạnh, hoặc để tránh từ bỏ nửa chừng công việc khiến mình sắp kiệt quệ.

Càng có khả năng chống lại các xung năng tự nhiên của bản thân, ta càng thêm phần hiệu quả trong việc tập trung năng lực tinh thần vào nhiệm vụ trước mắt, bất luận nó có thể là sung sướng hay gây điều khó chịu.

Kết quả sau cùng: làm được nhiều việc hơn, và làm mỗi việc tốt hơn. Bởi vì không thành vấn đề công việc của mình có ngon lành cành đào thế nào, chẳng thèm đếm xỉa tới chuyện bạn bè vui vẻ ra sao, bất kể thoải mái đến đâu về khoản dự trữ tài chính thì rốt ráo, đời sống luôn đòi hỏi sự rèn luyện và tính kỷ luật.

Lời cuối. Mời nghe tí nhạc thư giãn nhé; tạm biệt!

Chào buổi sáng (66): Thoải mái, ở yên khi vật vờ, bất ổn

Chào buổi sáng! Vì cái ác có sẵn trong tâm nên mọi sự hóa ra hết sức trầm tư, trang trọng. Có phải cả cuộc đời đi tìm kiếm hoàn cảnh thoải mái, ổn định cùng những trò chơi tương tự về nỗi niềm ao ước, khát khao trạng thái an toàn, vững chãi; rốt cục, rồi một ngày chợt nhận ra thoải mái quá hàm ý dường như là mình chưa cố gắng đủ chăm chỉ, siêng năng?

Khi mình không thoải mái, ấy đích thị là dấu chỉ mình đang bị đẩy sát tới các ranh giới; rằng mình đang nỗ lực làm điều gì mới mẻ; đang thất bại– một thất bại to đùng; lặng thầm vinh danh nơi chốn mà những hệ hình thuộc địa hạt cá nhân lẫn chuyên môn, nghề nghiệp sắp dần chuyển đổi mang tính kỳ thú đến kinh ngạc.

Trong sự trục trặc thể lý, quan hệ bị tổn thương, nợ nần túng bấn, gia đình ly tán, đường hướng làm ăn gặp nguy cơ rắc rối, v.v… càng khiến phải kiên trì luyện tập thói quen thoải mái, ở yên khi căng thẳng, vật vờ, bất ổn. Bởi thoải mái đồng nghĩa chấp nhận với nguyên trạng. Bất ổn chắc chắn đưa tới khả năng tăng trưởng, lớn lên; nó quả thật đáng lo hãi, đớn đau song chênh vênh, buốt rát không thể kéo dài mãi mãi, còn thành tựu thì đâu chỉ ghi nhớ tạm thời…