Xuân đang qua nghĩa là Xuân sắp già

Sáng Mồng Bảy, trong ngôi làng ven biển ở xứ Huế nhìn thấy trò chơi đu; cây nêu cắm dọc bờ cát đang chờ hạ xuống… Cạnh di tích tháp Chăm Phú Diên, bọn trẻ dân chài đa phần da trắng mải mê tranh nhau trên sân bóng đầu năm.

Tối Mồng Tám, thấy tin đưa về chợ Viềng (Vụ Bản, Nam Trực), lại bâng khuâng dạo nào xuống Nam Định lêu bêu Phủ Giầy.

Kể cũng thật ly kỳ, chừng ấy năm rồi mà đọc thơ của cụ Phan Khôi vẫn thắc mắc sao người xưa trẻ trung đến lạ.

Cái tình là cái chi chi rứa hè…

Bên trời Tây om xòm trước hiện tượng hysteria trở về trong cùng nhóm dân số được cho là chiếm tỷ lệ áp đảo suốt một thời gian dài: các bé gái và phụ nữ trẻ.

Đặt hai bài viết so sánh, thấy điểm chung là sự khe khắt và định kiến mang tinh thần luân lý cực đoan.

Hôm nay, Mồng Chín, chạy bộ dọc bờ biển Thanh Bình khi trời chạng vạng và mưa lất phất thấm lạnh, đã thấy nhiều nhà trên mâm cúng đầu năm thật sớm, không quên bày biện gà giò.

Biện pháp an tâm rõ ràng, cần được khởi tự trong lòng.

Một mùa xuân nữa ra đi…

Động cơ– mong còn mãi ở bên người

Theo tập tục, hôm nay nhiều nhà đã làm mâm cúng để tiễn ông bà sau mấy ngày Tết mời các cụ ghé về chứng kiến thành viên trong gia đình quây quần ấm áp, xốn xang. Động cơ, tuy thế, hy vọng vẫn ở lại.

Bởi động cơ là cái lèo lái thỏa mãn các nhu cầu cơ bản và cao hơn, thôi thúc chúng ta theo đuổi ham muốn này nọ. Nó cho ta năng lượng và hướng đích hành vi, cách mình ứng xử.

Thường chúng ta nhất thiết thỏa mãn các nhu cầu cơ bản, trước khi có thể kỳ vọng, mong đợi thỏa mãn các nhu cầu cao hơn.

Các nhu cầu cơ bản và cao hơn có thể kể:

  • Thuộc về– tình yêu, chấp nhận
  • Sống còn– đói, khát, an toàn, chỗ trú ngụ
  • Sáng giá (esteem)– thành tựu, năng lực, chấp thuận, thừa nhận
  • Tự hiện thực hóa (self- actualization)– trưởng thành, triển nở cá nhân

Động cơ là thứ quyền năng ghê gớm để thay đổi và lớn lên. Nó có thể nhắm vào hành vi đạt tới các mục tiêu, tăng thêm sự nỗ lực, cung cấp năng lượng và tinh thần kiên gan bền chí, cải thiện suy tư và trình độ thể hiện, và khuyến khích sự tự tin (self-confidence) lẫn phẩm giá của bản thân (self-esteem).

Động cơ đến từ đâu?

Nguồn động cơ có thể là nội tại hoặc ngoại giới, tích cực hay tiêu cực.

Động cơ tích cực bao gồm việc đạt được các kết quả thú vị, như mong muốn (phần thưởng) trong khi động cơ tiêu cực thì cố tránh né, thoát khỏi các kết quả khó chịu, không ưng ý. Động cơ nội tại thường đầy quyền năng hơn và sức chịu đựng cao hơn động cơ thuộc ngoại giới.

Các ví dụ về động cơ nội tại:

  • Ham muốn
  • Khoái lạc
  • Kiêu hãnh
  • Triển nở
  • Sống đời ý nghĩa
  • Quyền lực
  • Tội lỗi
  • Đau đớn

Các ví dụ động cơ ngoại giới:

  • Tiền bạc
  • Thăng tiến, địa vị
  • Điểm số tốt
  • Tán dương
  • Thất vọng về những người khác
  • Trừng phạt

Các chuyên gia tư vấn kinh doanh và hướng đạo kỹ năng sống cho rằng không có công thức đơn giản nào để định hình động cơ, song lý thuyết kỳ vọng (expectancy theory) tạo nên một nỗ lực cho điều đó:

Động cơ = Tri nhận khả năng có thể thành công x Niềm tin rằng thành công sẽ dẫn tới phần thưởng x Giá trị của phần thưởng

Công thức này cho thấy, mình càng tin tưởng vào khả năng có thể thành công bao nhiêu, rằng sự thành công sẽ đáng được tưởng thưởng, và rằng các phần thưởng sẽ lớn lao thì động cơ của mình càng mạnh mẽ hơn rất nhiều.

Chúng ta đa phần đều có động cơ khi cảm thấy mình có năng lực, trách nhiệm, tự định hướng và lòng hy vọng.

… Tạm dừng tại đây. Lần tới, xin trình bày tiếp về các chốt chặn, ngăn cản cũng như cách thức để nâng cao động cơ.

Giữ lời đã hứa đầu năm

Mồng Hai Tết, cơ bản những lời chúc đã gửi trao xong xuôi rồi cũng như bao dự tính được ấp ủ cùng khí xuân rạo rực.

Năm Mới Nhâm Thìn đã sang hẳn, với ước mong vạn sự khởi đầu tươi tắn! Hầu hết chúng ta, đây là thời điểm mình cảm thấy thôi thúc lật mở một chiếc lá non xanh và giải quyết mọi thứ tốt đẹp, khác biệt trong năm này.

Chúng ta muốn phát triển những thói quen mới và cởi bỏ những trò tật thiếu lành mạnh. Nhất định chúng ta muốn thay đổi ngon lành, song cỡ tầm 88% các hứa hẹn, tuyên bố bị thất bại liền và thậm chí, rơi vãi đa phần ngay vào cuối tháng Giêng!

Tại sao lại thế? Thường bản thân chúng ta tự đặt để các mục tiêu mơ hồ và phi thực tế, đặc biệt chúng ta không thực sự cam kết nghiêm túc hoàn thành chúng. Chúng ta nghĩ mình nên làm mọi thứ thật khác biệt, song chúng ta lại chẳng có các nguồn lực đảm bảo tiến hành hanh thông, trôi chảy.

Ghi nhớ điều này trong tâm trí, tại sao chúng ta không tạo ra những hứa hẹn, tuyên bố nhằm phục vụ hữu ích cho sức khỏe và trạng thái thân- tâm an lạc đồng thời hạn chế cảm giác hối lỗi, tội tình và cố gắng quá sức?

Dưới đây là 9 hứa hẹn sẽ cải thiện quan điểm sống vượt thời gian và dễ dàng để gìn giữ! Với một ít nỗ lực và không chút phiền muộn, bạn sẽ thấy thay đổi vào cuối năm.

1. Ngủ đủ giấc mỗi ngày. Hay cảm thấy có tội mỗi khi cố chống lại cơn gà gật? Tạo nên nguyên tắc mới để ngủ nhiều hơn! Ngủ giúp mình điều chỉnh quá trình trao đổi chất, cải thiện tâm trạng, tinh thần sắc sảo, ngoại diện tỉnh táo và còn có thể làm ta giảm cân nếu cần… Đơn giản chỉ việc đi ngủ 10 phút sớm hơn mỗi tối, và để đồng hồ báo thức muộn hơn 10 phút sáng hôm sau. Hãy đợi xem mình cảm nhận thế nào vào thời điểm cuối năm nhé!

2. Giảm tầm 0,5kg mỗi tháng. Vâng, đúng vậy, chỉ cần giảm 0,5kg thôi. Người Việt Nam bây giờ, nhất là cư dân đô thị lớn, có thể hưởng lợi nhiều từ việc giảm thể trọng. Hy vọng là không quá khó khăn, khi ăn ít hơn và tăng cường tập thể dục. Dĩ nhiên, mình đâu cần giải pháp này nếu không quá béo và xử lý ổn thỏa các nhu cầu.

3. Uống nhiều (dĩ nhiên, uống nhiều nước). Đôi khi, chúng ta quên bẵng vụ thủy hợp (hydrate). Nó góp phần giảm cân, làm cho da dẻ hồng hào, tẩy rửa độc tố khỏi hệ thống, tiêu hóa thuận lợi, thậm chí có thể giảm nguy cơ mắc một số ung thư. Khởi động ngày mới bằng cốc nước lọc, sau đó bổ sung thêm ly cam vắt nếu muốn.

4. Hoàn thành công việc gì đó. Bất kể điều gì. Bạn đang có nhiều dự án dang dở liên quan nhà cửa? Viết thư hay ngỏ lời cảm tạ? Một cuốn sách cần đọc? Chọn lấy thứ nhỏ nhặt nhất và dễ dàng nhất để kết thúc nó. Cùng lắm thì lựa chọn để thực hiện xong vào mỗi dịp cuối tuần. Cho dù nhỏ nhặt, vớ vẩn thế nào thì hành động hoàn thành làm thông suốt, mở ngỏ cách thức cho những ý tưởng mới, hành động mới và năng lượng mới trong đời mình!

5. Tiết kiệm tầm $1 (cỡ 20.000VND) mỗi ngày. Nghĩ tới việc dành dụm được 365$, để tận dụng mọi cơ hội tiết kiệm. Mình sẽ cảm thấy giàu, ít nhất trong một ngày! Và mình biết có khả năng để ‘bỏ ống’.

6. Đơn độc hoàn toàn trong 5 phút. Đây là điều đơn giản. Dành ra 5 phút mỗi ngày để ở một mình và thưởng thức hương vị khi cô độc, chẳng có ai bên cạnh. Đó có thể là khoảng thời gian trong phòng tắm, trước lúc rời khỏi giường, ngồi trên xe hoặc đi dạo công viên sau bữa trưa gọn gàng. Hãy gọi đó là ‘thời gian cô độc’ và tận hưởng nhé!

7. Trầm tư, suy ngẫm 3 phút mỗi ngày thôi.  Nhiều người chúng ta cảm thấy như thể mình nên thiền định thường xuyên hơn. Chúng ta biết việc này giảm stress, tăng cường sự kết nối với nguồn lực nội tại và lợi lạc chung cho sức khỏe bản thân. Làm thế nào để khởi sự 3 phút ít ỏi ấy? Gắn nó với ‘thời gian cô độc’ nếu mình cảm thấy phù hợp. Chỉ việc khép mắt lại và theo dõi hơi thở vào, ra. Vào cuối năm, mình đã tiêu 1.080 phút, tức 18 giờ, cho việc thiền định đó.

8. Dạo bộ quanh khu nhà ở mỗi ngày. Không nhất thiết phải tham gia câu lạc bộ, tập thể hình hoặc mua các dụng cụ thể thao, thể dục đắt tiền. Tự hứa mình sẽ dạo quanh khu nhà ở một quãng ngắn mỗi ngày. Một vòng tròn lượn quanh tà tà là có thể khiến mình ấp ủ, nảy sinh những ý tưởng hoặc giải quyết vấn đề tồn đọng cũng như làm săn chắc cơ bắp, máu huyết lưu thông và khuyến khích chuyện giảm cân. Kết nối nó với lời hứa thiền định và cái gọi là ‘thời gian cô độc’ nếu muốn… Nếu không đi bộ lâu và xa được, thì chọn điểm đến phù hợp với hoàn cảnh sống. Dạo bước tới đường rẽ, chỗ vòng, bãi đỗ xe, hoặc tiến ra hộp thư treo trên cổng.

9. Giữ lời đã hứa mà mình yêu thích, lờ đi điều mình khó chịu. Đời sống được giả định là vui mà! Chọn lấy những thói quen nào tăng thêm chất lượng sống mà không gây cho mình căng thẳng tinh thần hoặc tội nợ… Chẳng có ai để ý ghi điểm, cộng sổ đâu vì mình làm cho chính mình thôi!

Độc giả có ý kiến gì xin thoải mái chia sẻ. Và, lần nữa, vẫn còn không khí Tết, nên lời hồ hởi ở đây là “Chào Năm Mới!”

Tập thể dục là cách thế cốt yếu để chúng ta bất tử?

Đầu năm mới Nhâm Thìn, nhân tiện Rồng đang hứng chí bay lên, xin giới thiệu một bài báo thú vị khá phấn khích; riêng với cá nhân tôi, đây còn là biện pháp để an ủi bản thân do tạm dừng cuộc chạy bộ dọc bờ biển buổi sáng vì thói quen kiêng kị Mồng Một Tết.

Theo đó, các nhà khoa học khởi sự hiểu biết về phương thức khiến việc tập thể dục làm cho thân xác và tâm trí chúng ta khỏe mạnh hơn.

Dường như việc gắng sức vận động thể lý giúp tăng cường sự tự tiêu (autophagy)– từ gốc Hy Lạp mang nghĩa ‘mình tự xơi tất’ (self-eating)–, nhằm chỉ tiến trình cơ thể ta tái phục hồi trạng thái các protein hao mòn hoặc dị hình.

Trong nghiên cứu thực hiện tại Texas, thấy cơ xương của loài chuột chạy trên băng trượt (treadmill) sản sinh nhiều tiêu thể (autophagosomes) và chuột không tạo ra được các tiêu thể thì dễ kiệt quệ rồi huyết mạch chúng chế tác ít đường hơn.

Thể dục cơ chừng là thứ thuốc chữa bách bệnh, bảo vệ cơ thể và tâm trí ta chống lại hàng loạt chuyện gây đau đớn, khổ sở.

Và nếu sự tự tiêu là tiến trình mà thể dục đem lại lợi lạc cho chúng ta thì đây có thể là bước đầu tiên kéo dài cuộc sống dưới biểu hiện đầy kịch tính.

Tiến trình tự tiêu hầu phục hồi các protein làm chậm lại tuổi già nhờ việc phóng thích ti lạp thể (mitochondria) “què quặt, ốm yếu”– các điểm đậu đỗ năng lượng của tế bào–, và giảm thiểu các sản phẩm gốc tự do vốn là kết quả từ quá trình dưỡng khí hóa (oxidation) các phân tử trong cơ thể chúng ta.

Nhâm Thìn 2012, chào Tết đến trong niềm vui Xuân mới!

Mừng khắp nơi đất nước, muôn nhà, mọi chúng sinh an khang, tinh tấn!

Tết cùng Xuân đang thì thầm về lẽ công bằng, sự chính trực, sức trẻ sáng tạo và mong đừng ai nghĩ suy bạo lực cũng như nói lời chia rẽ.

* Cập nhật lời chúc, sau khi gửi tin nhắn tới bạn bè: Năm mới Nhâm Thìn tư duy uyển chuyển, rèn luyện yên lặng nội tâm, âm thầm sáng tạo, dồi dào sức trẻ, việc chung chuyện riêng thảy đều vui vẻ, nhé!

Nhân tiện, xin nhiệt tình chia sẻ cùng nhau những câu chúc mừng năm mới mà bạn đọc yêu thích, ấn tượng.

Hoá vàng tất niên

* Viết trước ở Hà Nội khi sắp bay về biển Thanh Bình quê nhà, nhớ Nguyễn Bính

Cuối năm, khôn – dại làm tròn
Đóinođi, ám mòn đầu vai
Giang hồ, ngã nước ao ai,
Ngắm sao say mộng, miết dài tà dương.
Mưa xuân, ngó bước dặm trường
Đại Hoàng xa lắm, hoang đường tình tang
Hoa niên, gác trọ, sang ngang
Vừa may thân giấy sầu mang cháy tàn

Lời khuyên về quan hệ ta có dùng để áp dụng cho chính mình ?

Dịp Tết nhất, thấy bài này ngộ ngộ thương thương, lại nghĩ mình đằng nào cũng đang là đồng hương với cô ca sĩ tóc nâu môi trầm nên thử viết chút cảm nhận chia sẻ xem sao…

Những trải nghiệm giúp chị trưởng thành hơn trong tình yêu hay một Mỹ Tâm có chiều sâu hơn trên sân khấu?

Thực ra cả trong âm nhạc và đời sống tôi đều trưởng thành nhưng trong tình yêu vẫn luôn thấy mình ngu ngu sao đó. Có nhiều chuyện rõ ràng mình biết nhưng không thể nào làm theo được khiến mình cứ mãi mãi như thế, không tránh được đau khổ. Tôi nhận thấy người ta có thể nói ra mọi điều rất dễ nhưng làm mới khó. Mà suy cho cùng, cuộc sống cũng có cái hay là có những điều ai ai cũng biết mà làm không được. Bản thân tôi thấy những ngóc ngách tình cảm của con người, mình đều hiểu hết, thấm thía hết. Đến nỗi có thể viết cả một tập “sớ” về tình yêu luôn đó! Song chỉ là để đọc cho vui, làm nổi giắt lưng đi tư vấn cho người khác, còn mình thì… không áp dụng nổi chiêu nào.

Rõ ràng, đây là minh họa cho thực tế thi thoảng chúng ta bắt gặp khá nhiều lời nhận định sắc sảo trên các cộng đồng mạng vốn thu hút đông đảo thành viên tham gia, kết quả của tiến trình thi nhau khuyên nhủ. Các bạn í quả thật khôn ngoan quá chừng.

Song, như Mỹ Tâm thổ lộ, rốt cục mình có theo lời khuyên của bản thân?

Biết đâu là điều đúng cần làm trong các mối quan hệ và đích thị lựa chọn thực hiện nó không phải bao giờ cũng xoắn xuýt với nhau.

Một nghiên cứu đề nghị đối tượng thực nghiệm đọc chọn các kịch bản hẹn hò theo kiểu phiêu lưu rồi cho biết thành tựu nào thuộc dạng củng cố thêm quan hệ hay khiến quan hệ tồi tệ đi.

Ví dụ một giả định cần xem xét như sau:

Bà nội bạn hiện nằm viện và lòng bạn đang lo lắng, rối tinh rối mù. Liệu bạn sẽ:

(a) Thảo luận với người yêu để giải tỏa nỗi ứ nghẹn nặng nề nơi cổ

(b) Không nhắc nhở gì tới sự vụ tai nạn ấy; nó chỉ tổ phá hỏng buổi tối bên nhau

Nhóm tác giả yêu cầu các đối tượng lựa chọn giải pháp tốt nhất cho khung minh họa trên, hoặc chơi một trò đọc bằng việc dự đoán lựa chọn nào họ nên tiến hành. Kết quả khẳng định những gì đa phần chúng ta đều thèm muốn có được: chúng ta thường biết cần làm gì trong một mối quan hệ và mình đã làm điều khác hẳn khi chính mình ở trong kịch bản tương tự.

Chuyện giông giống với trò là mình ngủ gà ngủ gật thay cho hoạt động tập thể dục, ăn đồ rán chứ không chọn rau salad, hoặc “quên béng” phải gọi điện thăm hỏi mẹ già ở quê nhà…

Hãy nghĩ xem rằng “kinh nghiệm sống” đủ sức trợ giúp mình chăng? Wow, sự thật là những ai kiến thức quan hệ nhiều thì lại chẳng lựa chọn giải pháp đáng giá hơn.

Một lý do khả thể: trạng thái sợ hãi nói chung của cá nhân. Những người lo lắng cao độ hoặc lảng tránh quá mức sự thân mật thường ít tạo được lựa chọn đúng.

Ngoài ra, lý do còn có thể là các cá nhân cơ bản cảm thấy khó khăn khi nảy sinh nhu cầu muốn trợ giúp, hoặc mặt cau mày nhăn với ý tưởng biểu tỏ sự tổn thương.

Bên dưới những phiền muộn này ẩn chứa lý do xác thực thế này: nỗi sợ bị chối bỏ và các vấn đề liên quan tới sự tin tưởng.

Trong nghiên cứu,  các đối tượng nào có hiểu biết cao về quan hệ động cơ đại khái muốn hướng tới khuyến khích, thông cảm với người yêu thì đã làm tốt việc lựa chọn các thành tựu phản ánh trạng thái ấm áp và trợ giúp.

Trong tình huống ai đó ở ngoài mối quan hệ (hoặc hẹn hò, gọi điện thoại, hoặc kịch bản khác được đẩy lên các diễn đàn, cộng đồng mạng) thì dường như thiên hạ bộc lộ cái nhìn lười biếng về “những gì cần làm”.

Có rất nhiều tuyên bố khẳng định trong các phản hồi trên mạng. Tuy vậy, khi đang là người trong một mối quan hệ thì luôn luôn xuất hiện vô số sắc thái tinh tế và phức tạp– và điều đó xảy đến với tất cả chúng ta.

Thậm chí, ngay cả khi hiện tại đó không phải là thứ mình định phản hồi trên mạng, thì ai biết chừng, một ngày nào đấy…

Xin nhớ lưu giữ điều này trong tâm trí nhé khi lần tới, mình cảm thấy dường như câu trả lời quá hiển nhiên rồi.

* Cập nhật: Suýt quên, câu trả lời đúng là a).