Để thành công nơi công sở: vun trồng hạnh phúc trước đã

Trong cuốn sách (2010) của mình, Shawn Achor khẳng định rằng, người làm thuê hạnh phúc có thể góp phần giúp công ty nâng cao tiêu chuẩn cốt yếu.

Chúng ta thường hay nghĩ: làm việc chăm chỉ để đạt đến thành công rồi chúng ta sẽ hạnh phúc. Song công thức theo Achor, ngược lại: thay vì thành công thứ nhất, hạnh phúc thứ hai thì nó nên là hạnh phúc trước đã và thành công sẽ đến.

Bài báo có liên quan đăng trên tạp chí HBR (2012), Achor trích dẫn một phân tích tổng hợp (meta- analysis) từ 225 công trình nghiên cứu phát hiện thấy, những người đi làm hạnh phúc đạt tầm cao hơn 31% về năng suất, 37% về bán hàng, và gấp 3 lần về khả năng sáng tạo!

Như Achor viết trong sách “hạnh phúc dẫn tới thành công hầu hết ở mọi lĩnh vực, như công việc, sức khỏe, bằng hữu, hòa đồng, sáng tạo, và nghị lực” (tr.21).

Thành phần tốt nhất là chúng ta nên chấp nhận một phương thức suy tư tích cực hơn và một thái độ hạnh phúc hơn. Bộ não chúng ta luôn gây ngạc nhiên bởi vì nó sở hữu một thuộc tính gọi là “neuroplasticity“– khả năng mềm dẻo, có thể thay đổi và thích nghi thông qua năm tháng sống trên đời.

Một gợi ý hay tác giả Achor nêu ra là Hiệu ứng Tretis— phương thức huấn luyện ta tập trung vào những điều tích cực hàng ngày.

Cụ thể, Achor khuyên viết xuống 3 điều tốt đẹp trong công việc và đời sống xảy đến hôm nay (thực hiện cần mẫn mỗi ngày). Động tác này thôi thúc ta nhìn lại những tích cực, khả năng, tiềm tàng…

Ba điều đấy có thể nhỏ nhặt, đơn giản– những điều khiến ta vui thầm hoặc cười sảng khoái, mang lại cảm nhận về sự thành tựu hoặc hy vọng, v.v… Không nhất thiết nó phải là điều gì đó cao xa, sâu sắc mà chỉ cần riêng biệt thôi.

Tưởng chừng bài tập vừa nêu khá ngớ ngẩn và ngu ngốc, thực tế thì cuốn sách của Achor trích dẫn một nghiên cứu chứng tỏ “những người viết xuống 3 điều tốt lành mỗi ngày suốt trong một tuần thì đã cảm thấy hạnh phúc hơn, ít trầm uất hẳn từ 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng sau đó.” (tr.101). Thật khó tin nhỉ!

Như thế nghĩa là, chúng ta càng giỏi giang trong việc quán xét thế giới ngõ hầu ghi chép lại những điều tốt lành thì chúng ta càng dễ hình thành thói quen phát hiện, nhận ra những điều tốt lành hiển hiện khắp nơi.

Để kết dính bài tập này dễ dàng, nên duy trì nó cùng thời gian đều đặn mỗi ngày.

Chúng ta không thể thay đổi thời thơ ấu…

Chúng ta không thể thay đổi thời thơ ấu của chúng ta. Nhưng chúng ta có thể buông rơi các tư thế phòng vệ vốn được hình thành vào hồi ấy. Chúng ta có thể mang lại ý nghĩa cho những gì từng bị kiềm nén và lãng quên. Chúng ta có thể tái trải nghiệm những cảm xúc phân ly với một sự đánh giá mới về bản thân trong tư cách đứa trẻ, cho tình huống từng tồn tại ở thời điểm đó, cho bố mẹ mình có thể đã là nguyên nhân khiến chúng ta đau khổ. Và chúng ta có thể thương tiếc đầy mãn nguyện những mất mát của chính mình. Nếu chúng ta đã trù tính để nắm giữ một mô hình thay thế, và nếu chúng ta khôn ngoan hoặc may mắn trong tình yêu, chúng ta có thể đủ khả năng am tường trải nghiệm thuở ấu thơ trong bối cảnh của một cuộc hôn nhân hoặc một cái gì giống thế. Nếu sự ôm chặt của dĩ vãng quá mạnh mẽ, chúng ta có thể làm việc thông qua trị liệu. Bất luận trường hợp nào, nếu chúng ta vẫn duy trì ý thức về chính bản thân và về sự lôi kéo của những mô hình đầu đời (của bản thân cũng như của người khác), thậm chí ngay cả với những ức chế hiện còn rơi rớt– như chúng rõ ràng phải thế– thì chúng ta tất có một cơ hội tốt hơn hẳn ngõ hầu kiến tạo nên những quan hệ thỏa mãn với người thương và những quan hệ an toàn với con cái mình.Trong chừng mực nào đó thuộc đời sống cảm xúc– như lịch sử của nó hiển hiện ra– chúng ta chỉ buộc phải lặp lại những gì đã không được ghi nhớ, suy tư, và thấu hiểu.

(Robert Karen, Becoming Attached, 1994, tr.94). Các quan hệ chúng ta phản ánh cái tôi đích thực của chính mình. Nếu những ràng buộc, dính kết lúc mới chào đời lên tiếng– theo nhiều cách khác nhau– thì sự lành mạnh của những quan hệ trong tương lai, ngay cả những mối quan hệ hiện tại với bạn bè, đồng nghiệp và hôn nhân- tình ái có thể biểu thị tốt nhất những thách thức vô cùng lớn lao. Thực tế, dẫu khi không có một bạn nào,  và dường như không thể ứng xử dễ thương với mọi người đi nữa thì việc bản thân trầm ngâm suy xét sẽ là cơ hội tốt nhất để tìm hiểu bởi cơn cớ gì mà có vẻ chẳng ai thích mình hết cả.

Tự kiểm bản thân về Nhân cách Ái kỷ

Ta yêu mê mình đến mức nào vậy nhỉ?

Bên dưới là kết quả, do tò mò nhân cách Ái kỷ của bản thân ghê gớm quá không.

Vào đây, nếu bạn muốn thử…

Điểm số: 6/40. Tính trung bình thì thường khoảng 15,3.

Điểm số của 7 thành phần cũng được xác định trong trắc nghiệm này.

Thẩm quyền (Authority)

25%

Tự đủ đầy, ổn thỏa (Self-sufficiency)

17%

Người cõi trên (Superiority)

40%

Thói khoe khoang, phô trương (Exhibitionism)

14%

Lòng vụ lợi, lạm dụng (Exploitativeness)

0%

Tính phù phiếm (Vanity)

0%

Sự trao ban, cho phép (Entitlement)

0%

Quảng cáo: không chỉ giới thiệu về mỗi sản phẩm mà thôi

Động cơ là chìa khóa để tạo ra một quảng cáo hoàn hảo.

Thể hiện một lợi lạc rõ ràng, quảng cáo đưa mời một sự chào hàng đầy quyền năng, với một đối tượng hướng đích rất chuyên chú.

Có thể nói, tất cả những gì mà công ty khêu gợi lợi lạc thật hấp dẫn muốn thu hút thì nên được đặt thành các câu chữ: chính xác và riêng biệt; rồi khởi động nó. Chắc chắn, kết quả sẽ gây ngạc nhiên bội phần.

Thực tế, cho dù không chú ý tới quảng cáo thì nó vẫn ảnh hưởng tới ta. Mở tờ báo, cuốn tạp chí ưa thích và nhìn vào các trang nêu một lọat danh sách quảng cáo về giày dép, áo quần, xe cộ, đồ ăn thức uống… ; hoặc bật TV lên và những khuôn mặt mỉm cười tươi như hóa í đang cố gắng bán cho ta nào là kem đánh răng, dầu gội đầu, kẹo bánh và các chính trị gia,…

Vậy, quảng cáo thực sự làm những gì?

Nghiên cứu buộc chúng ta suy tư gấp đôi về khả năng ghê gớm của quảng cáo đủ khiến mình bộc lộ đến mức độ thế nào.

Chúng ta thường hay giả định rằng, các chức năng của quảng cáo đa phần bảo cho biết về các thuộc tính liên quan đến sản phẩm.

Một loại bột giặt nào đó có thể tẩy sạch vết bẩn tốt hơn hẳn sản phẩm của đối thủ cạnh tranh, nó thật thơm và làm cho áo quần tinh tươm, sáng bóng. Chúng ta tin đây là những điều khiến chúng ta muốn mua loại bột giặt ấy.

Tuy nhiên, quảng cáo còn tiến hành nhiều điều khác nữa. Một việc nó làm là đưa sản phẩm ra và đặt nó tiếp theo những điều từng khiến mình cảm thấy hết sức tích cực. Thí dụ, một quảng cáo về bột giặt có thể thêm vào hương thơm tự nhiên, các bé dễ thương và ánh nắng mặt trời. Những thứ chúng ta vốn cảm thấy tốt này được lặp đi lặp lại nhiều lần kèm với loại bột giặt cần giới thiệu sẽ làm cho chúng ta cảm thấy loại bột giặt í cũng tốt theo luôn.

Sự chuyển dịch cảm xúc chúng ta từ điều này sang điều khác gọi là điều kiện hóa cảm xúc (affective conditioning).

Các kết quả này khẳng định, hầu như hiệu ứng mạnh mẽ nhất của quảng cáo đích thị tạo ra một cảm nhận tốt lành về một sản phẩm bao quanh nó với điều gì khác mà ta thích thú.

Cũng quan trọng để chỉ rõ rằng, điều kiện hóa cảm xúc sẽ gây tác động sâu sắc nhất khi mình không nhận thấy điều gì đang diễn ra.

Tức là, cố gắng ít chú ý tới quảng cáo trên TV và trong tạp chí có thể thực sự làm cho kiểu quảng cáo này càng tăng thêm hiệu quả.

Nhân tiện. Vụ lùm xùm dính dáng mì gói ăn liền hiệu Gấu Đỏ minh họa bài học đáng nhớ này: hành vi của con người bị tác động mãnh liệt bởi môi trường. Hết sức thiết yếu trong việc cân nhắc bối cảnh con người đang sống.

Bối cảnh có thể quyết định không những cách thức con người ứng xử mà còn cả lối kiểu vô cùng khác biệt họ hành động theo cách họ được trông đợi, và trong hầu hết trường hợp, cách thức bản thân họ sẽ thích biểu tỏ thế nào.

Nôm na, quảng cáo bạn làm ra không phải dành cho bạn.

Khi chờ đợi những quả chuối còn chưa chín nục…

Nhìn bề ngoài tuy lốm đốm mảng- chấm- xanh- vàng- đậm- nhạt, chúng vẫn thừa quyến rũ vì đang thời tươi nguyên, vừa vặn. Một xu hướng rõ ràng là khó cưỡng.

Cái nắng nóng và độ ẩm, vô hình trung, càng thôi thúc trái cây đẩy nhanh tiến trình hóa giải mọi lơ lửng, thô dai hay chát gắt để rồi hứa hẹn lưu giữ chỉ duy mỗi trạng thái thành tựu viên mãn của ngọt dịu và mềm mại…

Đôi ba trường hợp gánh chịu lý do gì đó chưa thấu suốt tỏ tường hết nổi, dễ chừng diễn ra chuyện những quả chuối thụt lùi chất lượng ngõ hầu sau đấy lại dấn tới chọn lựa tinh tuyền rất tuyệt; gợi thực nghiệm muốn khám phá cách thức công việc hàm chứa hiểu biết cứ lặng thầm trong vô thức– ít nhiều biểu lộ xuyên suốt các giai đoạn ấp ủ nọ kia.

Vẻ hấp dẫn của tính khả thể luôn thế, tràn đầy trêu ngươi và mơ hồ bất tận vùng ranh giới hư thực ngút ngàn; chính nơi bờ vực sinh tử, lụi tàn hoặc thăng hoa ấy, cuộc gặp gỡ giữa khoa học và đời thường khởi phát bất ngờ những suy tư chung đụng, khao khát tranh cãi, dồn tụ hoang mang, thậm chí cả tổn thương phi lý nảy nở cạnh vô vàn hồn nhiên bật tung nụ cười sảng khoái,…

Mong mỏi thưởng thức những quả chuối đã mua về cho thấy kiến thức không đơn giản dễ thương nên biết; đích thị- đúng đắn hơn hẳn- kiến thức phải là thứ cần phải biết (trong nền kinh tế toàn cầu, ghê gớm phỏng ạ?)– bởi vì giáo dục sẽ gặp nguy cơ bị đập vỡ, ngăn chặn trước nhu cầu thiên hạ tự phân biệt nhau thông qua cái họ cố gắng thao tác với tâm trí riêng có của bản thân– để nâng nghề nghiệp và đời sống ngày một tốt đẹp thêm lên.

Rốt ráo, đừng ngạc nhiên lắm nếu nhờ trả giá 10.000VND, ta hưởng trọn tâm cảnh của kẻ bên lề chợt nôn nao sáng tạo– mặc kệ những vấn đề rối rắm ùa theo dích dắc lẫn nỗi niềm mệt mỏi do thiếu vắng đam mê kích họat.

Khi chờ đợi những quả chuối còn chưa chín nục…

Cơn trầm cảm quay về khi người yêu chợt ghé lại?

Hỏi: Người em yêu hơn một năm nay vừa ghé thăm em hôm qua. Em đã từ bỏ hy vọng lâu rồi, song hồi đêm bọn em đã hôn nhau. Em không mơ tưởng cảm xúc quá sung sướng, không phải vì em vẫn còn tình cảm với anh í mà bởi vì điều gì đó em thực lòng muốn sau quãng thời gian dài như thế, cuối cùng cũng xảy đến cho em. Đây là lần đầu tiên em hôn một người mà lại khiến em xốn xang, sâu đậm đến vậy.

Hôm nay thì anh í rời xa, và lần đầu tiên em vẫn còn cảm thấy thật tuyệt vời. Em gặp bọn bạn thân và khoe um khắp cả, với cảm xúc vô cùng hân hoan khó tả nổi lắm ạ.

Và khi kết thúc một ngày, những suy nghĩ của em bắt đầu từ sự kiện rằng điều tuyệt vời này đã xảy ra rồi, rằng nó sẽ không xảy ra lần nữa đâu– em nghĩ, anh í là người hết sức thực tế. Em đã cảm thấy thật tốt đẹp vào lúc đó, song bây giờ, khi đêm lại đến, em không cảm thấy tốt đẹp một chút nào. Em vẫn còn thấy hạnh phúc và biết ơn vì điều đó đã xảy ra, nhưng tất cả những gì em có thể nghĩ chỉ là thế này thôi ạ: một trải nghiệm mà em đợi chờ quá lâu giờ đã kết thúc rồi, và em cảm thấy trầm uất suốt chiều tới giờ…

Dường như với em, chuyện kiểu này luôn luôn xảy ra; những ngày em cảm thấy cực kỳ sung sướng cũng hầu như là những ngày sau đó em cảm thấy trầm buồn ghê gớm. Hiểu biết về khoa học thần kinh của một sinh viên sắp tốt nghiệp đại học giúp em đi đến một lý thuyết mang ý nghĩa cho riêng em rằng, hạnh phúc có nguyên nhân từ các endorphines— một sự thay đổi trạng thái cân bằng do các chất dẫn truyền thần kinh giải phóng ở trong não. Sau khi vì bất kể nguyên nhân gì, hạnh phúc ra đi thì các hóa chất trở về lại các mức độ bình thường.

Liệu câu chuyện thất vọng của em có điều gì tương tự trải nghiệm của những người sau khi dùng ma túy không ạ? Em cảm thấy cơn trầm cảm của mình giữ vai trò như một sự phản bội mà nguyên nhân gây ra là do nỗi niềm hạnh phúc của em trước đó. Có phải đúng thế không ạ? Em đang dùng các chất ma túy do con người em chủ yếu tạo ra hết sức tự nhiên chăng?

Phản hồi của blog Tâm Ngã:

Dù lý thuyết của bạn nghe ra thật khá hay ho, song tôi tưởng tượng ở đây có nhiều điều hơn thế.

Không ít người thích nghĩ rằng, các cảm xúc và hành vi được điều khiển duy nhất bởi hóa chất trong bộ não của chúng ta.

Nghiên cứu chỉ ra chuyện không hề đơn giản vậy. Chẳng hạn, nghiên cứu phát hiện đối tượng trải qua một cơn sang chấn khủng khiếp thì sẽ để lại cái gọi là “hình xăm sang chấn” (trauma tattoo) ở trong não. Nói khác, điều gì xảy đến với họ (nuôi dưỡng) ảnh hưởng tới thân xác họ (tự nhiên). Đến lượt nó, “hình xăm” này (tự nhiên) tác động tới hành vi và cảm xúc của họ mà rồi sẽ làm biến đổi môi trường của họ (nuôi dưỡng). Vậy điều chúng ta kết cục sống với là cái vòng thòng lọng.

Sẽ dễ chịu hơn hẳn để đổ lỗi cảm xúc chúng ta cho các hóa chất trong não bộ, bởi vì rồi mình sẽ luôn luôn biết điều mong đợi (như lý thuyết của bạn) và mình sẽ không phải chịu trách nhiệm cho các hành động bản thân gây ra.

Thực tế điều đó không đúng. Một vài thất vọng bạn trải qua có thể khởi từ sự hiệu chỉnh chức năng sinh lý.

Khi chúng ta xây dựng một sự kiện đạt đến mức độ cao ngất ngưỡng, chúng ta thật không thể đoán trước mình có thể chống đỡ, phấn khích hoặc cảm xúc tích cực lâu dài đến đâu. Thứ cảm xúc căng thẳng kiểu thế đòi hỏi rất nhiều năng lượng, và đơn giản không thể duy trì suốt thời gian được. Tới một mức nào đó, trạng thái cân bằng cảm xúc buộc phải được “hiệu chỉnh” và hồi lại các mức độ bình thường. Chuyện này chẳng có gì sai trái hay tai hại, song, như bạn từng lưu ý, sự thất vọng thì chẳng hề vui vẻ gì.

Nhằm tránh một sự hiệu chỉnh sinh lý lớn lao đến thế, giải pháp có thể hữu ích là làm dịu các kỳ vọng của mình một tí. Nhiều người đeo bám điều họ nghĩ sẽ làm thay đổi cuộc đời, một sự tương tác rồi đây làm biến chuyển tất cả và tạo nên cứu cánh cho sự tồn tại của họ. Tuy nhiên, khi sự kiện rốt ráo xảy đến, họ nhận ra rằng mọi thứ không hoàn toàn như họ tưởng nghĩ, và hậu quả là, họ cảm thấy vỡ mộng; thậm chí, họ còn cảm thấy một sự mất mát, lạc lõng vì  mục tiêu đặt định đã chạm tới rồi và họ chẳng biết sắp tới sẽ làm gì tiếp theo đây…

Có lẽ, đó cũng là những gì đang xảy ra với bạn. Một khi sự kiện hết sức quan trọng, thiết yếu đã xuất hiện rồi, cơ chừng chẳng còn chi đủ sức gây cảm hứng với bạn. Phối kết với sự hiệu chỉnh sinh lý, và bạn mắc trầm uất trở lại.

Bất kể chuyện ấy xuất hiện thế nào đi nữa, điều tốt nhất cần làm là nỗ lực vượt qua cơn bão trầm cảm tàn phá và xác quyết những mục tiêu mới.

Sống là thay đổi, vì vậy cứ tiếp tục tiến triển, trưởng thành và bạn sẽ có thể tìm thấy niềm hạnh phúc thật lớn lao lần nữa.

Cầu chúc bình yên và tinh tấn,

Hò hẹn mãi, hẹn hò hoài– vẫn thế thôi, chứ chẳng hề thay đổi?

Đàn ông đến đón phụ nữ. Họ đi chơi, ghé quán ăn món gì đó và có thể xem film nữa. Chàng đưa nàng về nhà. Kết thúc cuộc hẹn.

Mỗi một chúng ta lưu giữ ý tưởng tương tự những cuộc hẹn như thế. Nếu từng hẹn hò 20 năm trước, đây có thể là kịch bản đặc thù mình quen sử dụng.

Gần đây, các nhà nghiên cứu muốn biết cách thức các ý tưởng và kịch bản hẹn hò thay đổi qua vài thập niên ra sao, vì vậy họ lục tìm các nghiên cứu quá khứ.

Vào những năm 1980, hầu hết đàn ông và phụ nữ tiếp tục hẹn hò theo lối truyền thống. Thường đàn ông sẽ chọn quán, đặt ngày hẹn, mở cửa, và trả tiền ăn.

Nghiên cứu từ thập niên 80 cho thấy, đàn ông chú ý tới vẻ ngoài của đối tác, còn phụ nữ thì để tâm tới địa vị và trí tuệ. Trong các mối quan hệ, đa phần đàn ông và phụ nữ đều mong đợi đối tác kết thúc tình bạn bè khác giới. Sự thân mật do người đàn ông đảm nhận nhiệm vụ khơi mào.

Những bài báo những năm 1990 chứng tỏ các xu hướng tương tự, với đàn ông tán tỉnh phụ nữ bằng việc lên các kế hoạch hẹn hò và đưa nàng rời khỏi nhà. Đàn ông cũng là đối tượng khởi sự chuyện gần gũi thể xác. Cũng có vài ba biến thể khác với truyền thống khi người ta đề nghị các cặp đi cùng nhau, những lần hẹn xấu xa, và làm tình trong lần hẹn đầu tiên.

Vào những năm 2000, phụ nữ bắt đầu bày tỏ ước mong có một đối tác biết giúp đỡ và đồng cảm. Và trái với điều thiên hạ tưởng nghĩ, lối hẹn hò truyền thống vẫn thể hiện đậm nét chủ yếu trong suốt thập niên này. Cả đàn ông lẫn phụ nữ đều trông mong đàn ông giữ vai trò dẫn dắt một cuộc hẹn, bất chấp đích thị ai là đối tượng khơi mào câu chuyện hẹn hò. Nhưng các cuộc hẹn diễn tiến theo cách thức thay thế bằng lối kiểu khác nhau cũng lôi cuốn người trong cuộc ở thập niên 2000. Và cơ chừng, cả đàn ông lẫn phụ nữ thảy đều ưa thích các quan hệ ngắn hạn nếu nhìn lướt qua nội dung.

Dù các phát hiện chỉ rõ nhiều điểm tương đồng qua thời gian hơn hẳn sự khác nhau thì khả năng, ‘hẹn hò’ là từ chuyên biệt hình thành bởi những kỳ vọng và tiêu chuẩn nhất định nào đó.

Dường như, vai trò hẹn hò bắt đầu giảm bớt đi hẳn khi chuyện vơ vẩn phí thời giờ và độ mê hoặc, lôi cuốn bắt đầu bộc lộ qua bao cuộc hẹn hò, hò hẹn.

Và trong khi vẫn đảm bảo mối nhất quán cho chuyện hẹn hò diễn ra với đa phần mọi người, sự kiện chứng tỏ điều gì đó thay đổi thực chất. Chẳng hạn, hẹn nhau ở nơi công cộng hơn là đến nhà đón đi. Và vì vậy, một số điều khác cũng đang chuyển biến theo cách riêng của chúng.

Hò hẹn mãi, hẹn hò hoài– vẫn thế thôi, chứ chẳng hề thay đổi? Thời gian và các nghiên cứu tiến hành trong tương lai sẽ trả lời cho câu hỏi đó.