Đừng nói với người ấy về Nick Vujicic nhé !

Trong một thế giới hoàn hảo, mọi thứ ắt sẽ rực rỡ, lung linh, long lanh sáng hồng và chắc không ai phải bao giờ nghe thấy tiếng than van, rền rĩ. (Song như một câu đùa chẳng hợp lối lắm, chí ít vào lúc này và ở đây, trên thiên đường thì các thiên thần chả là cái gì cả sất.)

Thiên hạ còn bảo, thế giới quá đẹp đẽ đến độ thật uổng phí nếu mình chết đi mà  chưa kịp khám phá đủ đầy những kỳ quan tuyệt vời.

Theo thông lệ, sống trên đời thì đa phần người ta ước ao giàu có và thành đạt, trở thành kẻ danh cao vọng trọng, chính nhu cầu làm yếu nhân ấy khiến các tên tuổi được truyền thông đưa tin rầm rộ là nguồn cảm hứng bất tận cho vô vàn đối tượng đang khao khát tự do, tiền bạc, hạnh phúc và thịnh vượng.

Hôm nay, Nick Vujicic bắt đầu chuyến lưu diễn truyền cảm hứng sống tại Việt Nam. Và giới báo chí nước nhà vào cuộc nhiệt tình, xông xáo, đầy ấn tượng, kèm chi tiết chương trình khi độ mong đợi, chờ đón người kỳ diệu nhất trái đất đang đếm từng giờ cứ nóng dần lên cùng với việc mất điện toàn miền…

Hiện tượng nương nhờ động cơ phấn đấu từ đồng loại thiếu tứ chi tương tự cơ chừng có điểm chung là các nhân vật xuất chúng này cho cộng đồng hâm mộ cảm giác về sự thành công và nổi tiếng.

Dĩ nhiên, ước muốn thành công và nổi tiếng không chỉ là lý do duy nhất tạo nên cảm giác hứng khởi, nhiều người cảm thấy được tiếp truyền năng lượng phấn đấu ở đời thông qua các câu chuyện vượt khó phi thường, kiên quyết chiến thắng nghịch cảnh hết sức khắc nghiệt, khiến người ta ngừng than vãn, phàn nàn về những nỗi niềm, trở ngại họ buộc đương đầu trong đời. Dẫu thế, rõ ràng việc ngừng rên rỉ những thách thức của số phận chưa khỏa lấp hết giá trị mà niềm hứng khởi mang lại, hình như nó cần bổ khuyết thêm, đòi hỏi có cả niềm vui chiến thắng và nổi tiếng nữa?

Bao nhiêu người chúng ta hồi tưởng câu chuyện của những người- không- chiến- thắng, chẳng thành công?

Thực tế, đa phần chúng ta thích những người thành công, giàu có, quyền lực, xinh đẹp, tài năng như tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm hay Steve Jobs, hơn là sống cuộc đời của Nick Vujicic.

Cũng cần để ý rằng, không có tiêu chuẩn so sánh bởi những gì chúng ta đo lường về tầm quan trọng, yếu nhân chúng ta muốn trở thành ngoại trừ cách những người khác đối xử với chúng ta mà chúng ta suy ra từ đó… Càng nhiều người nhận ra và tán thưởng, vinh danh, chúng ta càng cảm thấy mình quan trọng biết bao, và kết quả là chúng ta cảm thấy hạnh phúc biết dường nào !

Và tính hai mặt của đồng tiền bộc lộ: dựa vào người khác để đánh giá tầm quan trọng chúng ta, điều đó khiến chúng ta phụ thuộc vào họ; những ai đấy khi tìm kiếm nhu cầu quan trọng song lại không trở thành kẻ chiến thắng tất sẽ rốt cục cảm thấy khốn khổ, sầu muộn; ngay cả vị trí quán quân, giành vòng hoa nguyệt quế cũng không thể duy trì mãi mãi, chẳng mấy chốc bị thay thế bởi tính đãng trí cố hữu của con người, dẫn đưa mình tới trạng thái căng thẳng và lo lắng…

Vẫn còn chưa quá muộn để kịp suy nghĩ lý do tại sao mình cảm thấy hứng khởi từ các nhân vật xuất chúng như Nick Vujicic. Nếu mình được truyền cảm hứng đặng trở thành người thành đạt, giàu có, nổi tiếng hoặc đầy quyền lực thì nên cân nhắc gấp đôi…

Và nhân tiện, đừng nói với người ấy về Nick Vujicic nhé, người đang trải qua cơn trầm cảm nặng nề kéo dài và vẫn chưa thôi ý định kết thúc đời mình càng sớm càng tốt. Bởi vì, sự thật là người mắc trầm cảm không thể được mong đợi họ đáp ứng với một số thông tin giống như người không mắc trầm cảm, thậm chí, cũng không giống với ngay chính những người mắc trầm cảm khác nữa. Trong khi câu chuyện huyền diệu của Nick Vujicic có thể gây cảm hứng tràn trề cho một số người chúng ta, nó có thể phản tác dụng với một số kẻ khác.

Cầu chúc cho tất cả mọi điều may mắn, tưng bừng hy vọng và một tương lai đổi thay hứa hẹn vô cùng tốt lành.

Xử lý vấn đề thiếu nhất quán trong tham vấn tâm lý

Đền Ghênh

Một trong những thách thức đôi khi khá gay cấn cho nhà tham vấn là vấn đề thiếu nhất quán, những trò chơi và kiểu lối che phủ mù mờ được thân chủ thể hiện khi bày tỏ, cởi mở.

Dưới đây là ví dụ minh họa các kiểu loại thường gặp:

(i) Những điều thân chủ hay nói/ điều họ thực sự làm

(ii) Điều họ nói họ muốn/ điều họ thực sự muốn

(iii) Điều những người khác nghĩ về họ/ điều họ tưởng tượng rằng những người khác nghĩ về họ

(iv) Điều họ tin đã xảy ra/ điều thực sự đã xảy ra

(v) Quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả, ví dụ, anh ta bắt đầu khóc- là do tôi làm anh ta khóc

(vi) Điều quan sát được/ điều được diễn giải

(vii) Ước tính quá mức tác động của họ/ hiểu biết tác động của họ

(viii) Điều đã nói ra/ cách thức nói ra

Mỗi một khả thể nêu trên tạo nên các cơ hội cho việc thách thức: nhà tham vấn can thiệp nhằm mời gọi thân chủ phát hiện, tìm ra một viễn tượng mới trong tình huống, cảm xúc, suy tư, hành vi hoặc ước muốn của chính bản thân.

Thấu cảm xác đáng là quyền năng to lớn nhất của mọi thách thức; một thứ quyền năng khác đơn giản là diễn đạt lại các tuyên bố thiếu nhất quán rồi mời gọi thân chủ phản ánh.

Các ví dụ dựa vào phân loại trong danh sách nêu trên, đầu tiên là phương thức thấu cảm xác đáng (AE) có thể được sử dụng như một thách thức rồi minh họa làm thế nào diễn đạt các phát ngôn thiếu nhất quán (PDS) để tạo ra một thách thức:

(i) Anh cảm thấy thực sự tự hào khi hỗ trợ người yêu, và khó chịu bởi cô ấy than van (AE). Anh nói anh luôn luôn hỗ trợ người yêu, và anh còn nói với tôi rằng thi thoảng anh khước từ việc lắng nghe “những tiếng rền rĩ” (PDS).

(ii) Anh cảm thấy bất an khi họ xử lý mà không có anh, song thực sự áp lực khi anh bị bỏ mặc để thực hiện mọi thứ (AE). Anh nói là anh muốn thư giãn nhiều hơn, tuy nhiên, anh cũng nói anh cần cảm thấy mình là người không thể bỏ qua được. (PDS).

(iii) Anh cảm thấy tự ti so với các nhân viên khác và ngạc nhiên là mọi người lại tìm lời khuyên ở anh (AE). Anh tưởng tượng rằng người ta nghĩ anh là kẻ vớ vẩn, rồi anh còn bảo tôi rằng lãnh đạo, cấp trên thường muốn biết ý kiến của anh. (PDS).

(iv) Cô cảm thấy bản thân là người sống có trách nhiệm, trong một vài lối còn quy trách nhiệm cho bản thân, và cô vẫn chắc chắn mình rõ ràng cho việc nói ‘không’ (AE). Cô nói mình phải dẫn dắt anh ta, quyến rũ anh ta, song khi cô nói ‘không’ thì anh ta đã bơ cô luôn (PDS).

(v) Cô dường như tuyệt đối tin rằng nguyên nhân việc anh ta khóc là do lỗi ở cô (AE). Về sau, cô bảo với anh ta là mình chia tay thì anh ta đầm đìa nước mắt (PDS).

(vi) Bà lo lắng về chuyện bia rượu của ông chồng và đoan chắc chính điều đó dẫn đến cả bố mẹ chồng đều mất cả (AE). Bà lưu ý rằng chồng mình uống như hũ chìm vào dịp lễ Giáng sinh, và giả định điều đó đã khiến bố mẹ chồng chết vào thời điểm ấy (PDS).

(vii) Nhiều lần anh cảm thấy mình bị lờ tịt đi (AE). Không- có- một- ai muốn lắng nghe anh, mà tất cả bọn họ dường như biết anh đang bồn chồn đến thế nào. Anh sợ bị bỏ rơi đến độ anh không dám nặng lời, chỉ trích gì họ cả (AE). Sự phê bình của anh chẳng qua chỉ là chút xíu bóng gió thôi, thế mà họ bỏ đi hết, dù tuần trước họ vẫn ở lại bất chấp việc anh và họ cãi nhau ỏm tỏi.

(viii) Cậu bảo với tôi là cậu cảm thấy e ngại, và tuy thế, cậu trông rất phấn khích (AE). Cậu đang sợ hãi về việc tạo ra những thay đổi thế này, song cậu đã bắt đầu nói ‘không’ với chef ở cơ quan cậu rồi (PDS).

Như thế, một lần nữa, có thể thấy rằng những sự thiếu nhất quán có thể tìm thấy trong hành vi, ước muốn, đánh giá của kẻ khác, các tri nhận, nhân quả, sự kiện và sự diễn giải. Cũng nên thấu hiểu rằng, quan trọng chẳng kém là có vài ý tưởng thắc mắc những điều gì thì không mang lại thách thức…

* Nguồn trích dẫn, pp. 70- 71.