Nhắn (52): Bằng chứng sinh động

Thú vui trần tục
Thú vui trần tục, phụ thuộc cảm quan

Có hai cách để nhìn vào những ai mình cho là thành công, bất kể họ là bạn bè quen biết hay ai đó ta đọc, nghe trên mạng tin tức.

Một, cảm thấy trạng thái bất công hoặc ganh tỵ; kiểu “tại sao không phải là tôi?”, “tại sao tôi lại không thể đạt được như thế chứ?”.

Cách khác năng sản hơn: nhận ra rằng con người này đang minh chứng sống động cho chuyện thành công là có thể đạt tới được. Nếu họ khả dĩ làm nó thì bạn cũng có thể luôn !

Sự thành công và hạnh phúc tương tự phù hợp với bạn. Nên chi, hân hoan chúc mừng mọi người mình gặp trên hành trình duy nhất, độc sáng họ tiến hành hướng tới ước mơ rất riêng.

Tưởng nghĩ gì khi nhìn thấy tiền rơi trên đường, và kẻ khác thụt két quỹ công ty ?

Những phiền muộn được mùa, nơi lòng người ấp ủ...
Những phiền muộn được mùa, nơi lòng người ấp ủ…

Giả sử tôi nhìn thấy ví tiền rơi trên phố và quyết định không nhặt lên, phòng trường hợp chủ nhân của nó quay lại tìm ra, vì gì gì chẳng phải tôi sở hữu…

Tuy vậy, nếu nhặt nó lên, tôi có thể cúng dường hoặc ủng hộ cho quỹ từ thiện; kẻo lỡ ai đó khác lượm được, họ có thể thủ riêng cho bản thân. Trong trường hợp ấy, liệu để mặc tiền không chạm vào là đang ‘trợ giúp’ người đó tạo nghiệp xấu, và do vậy, bản thân tôi cũng vạ lây?

Nếu bạn nhặt tiền lên, ngay cả để làm từ thiện, rồi khi chủ sở hữu quay lại không thể tìm thấy nữa, điều đó có thể không tử tế cho lắm, ngay cả chẳng phải dành cho chính bản thân mình.

Tốt hơn là giữ tiền, đợi chủ nó quay lại. Nếu số tiền đáng giá, nên cầm lấy rồi đem đến báo cảnh sát. Nếu số tiền không lớn lắm và mình chẳng đợi lâu nổi, thử nhìn xung quanh, có vẻ khách qua đường tuyền chính trực cả thì ổn thỏa là cứ để nó ở chỗ cũ. Nếu nơi chốn ấy không thế thì khôn ngoan hơn là đem quyên cúng.

Nghiệp (karma) được tạo tác bởi hành động cố ý, chủ tâm.  Như vậy, nếu không có ý định cho những người khác để tự họ nhận tiền, không tạo ra nghiệp xấu. Sự thật, thậm chí một số cảnh sát có thể tham nhũng; dẫu thế, nếu mình chuyển tiền tới cảnh sát với dự tính để nó quay về với chủ sở hữu, kể cả nó bị bỏ túi hết sức bí mật, về phần mình không có nghiệp xấu.

Dĩ nhiên, nếu chắc chắn rằng nó sẽ bị đánh thó khi chuyển nó qua, điều này tạo nên nghiệp xấu.

… Những suy tư dính dáng dự tính đạo đức trên cũng nảy nở và ứng dụng tương tự với tư cách độc giả lẫn người trong cuộc qua câu chuyện kèm hình ảnh đọc thấy về nhân vật Mr. Dam và lão nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9.

Liệu mình có nên phát ngôn làm hại người khác để làm sạch nghiệp xấu của họ?

Thảng hoặc khi những điều hết sức tồi tệ xảy đến với ai đó (nghiệp nặng) thì thiên hạ dễ tự tin phán ngay rằng “Đó là nghiệp chướng của mày. Mày phải trả giá cho những gì từng thể hiện xấu ác trong quá khứ.” Nói khác đi, người ta cơ chừng đang phát biểu: “Đáng kiếp mày!” Đích thị là một lời quá chừng khủng khiếp; nó đem muối chà xát vào nỗi đau kẻ khác, trong khi chẳng trợ giúp điều gì thực tiễn.

Sự thật, cũng nên trợ giúp cho những ai thừa hưởng nghiệp tốt nữa. Hãy lắng nghe thật tỉnh thức trái tim mình, và đừng đòi hỏi công bằng một cách dại dột, mù quáng cho bất kỳ hạt giống phá hoại và sự chây lì, bất động không hề mang tinh thần xây dựng nào; nên thay thế nó bằng công cụ hậu thuẫn cho điều thiện lành.

Biểu đạt sự ghét bỏ, thù hận là nuôi dưỡng, bổ sung dầu cho ngọn lửa bùng to lên mà như thế, càng tạo nhiều nghiệp xấu thêm lên. Khi ai đó đau đớn cho kẻ khác, thực sự họ cũng làm cho nghiêp xấu của chính bản thân chín muồi. Song chẳng cần thiết đớn đau vô ích bởi vun bồi, chăm sóc cho sự hận thù, ghét bỏ. Chỉ thực hiện, tiến hành làm điều đúng đắn ở tình huống đúng với sự khôn ngoan và tuyệt không thù hận, ghét bỏ.

Liệu mình cứ để mặc cho nghiệp biểu tỏ sự công bằng?

Một bà nọ thấy đồng nghiệp nam đều đặn và kín đáo thụt két công ty. Khi tài khoản cá nhân của anh ta tăng vụt, bà này đã không tố cáo, sợ rằng anh kia sẽ phủi bỏ đơn giản sự cáo buộc và thậm chí khiến cho cuộc đời bà ta khốn khó hơn.

Để tránh dội ngược, giải pháp là bà ta có thể tố cáo nặc danh lên lãnh đạo cấp cao hơn. Tuy thế, bà ta chỉ nuôi dưỡng sự oán giận anh kia, trong khi cứ huênh hoang kể lể không ngừng về tên trộm với bạn bè và gia đình mình, càm ràm phù phiếm với ai khác, hơn là với những người cần nghe thấy. Khi được khuyến khích tố cáo, bà ta đơn giản bảo rằng mình tin chắc vào quy luật nghiệp quả, rằng kẻ xấu ác rồi ra trước sau cũng phải gánh chịu trái đắng cho hành động của họ, và rằng nếu bà ta tố cáo tên trộm thì có thể tạo nghiệp xấu cho bản thân vì anh kia còn nghĩa vụ phải chăm lo gia đình riêng. Bất hạnh thay, đa phần vì sự biển thủ trên, công ty bị phá sản sau đó!

Đây là ví dụ điển hình cho việc hiểu nhầm và ứng dụng sai trái tác động của nghiệp quả. Sự thật, với đủ thời gian, với chuyện vắng bóng ăn năn và các điều kiện hiện diện thích hợp, cánh tay dài ngoẵng của nghiệp  quả đang dần chạm tới và túm bắt gã đàn ông tội lỗi. Vậy, mối nghi ngại của người phụ nữ kia là gì? Lỗi lầm lớn nhất của bà là chần chừ không chỉ ra tội của anh kia, do đó cho phép quan hệ của họ duy trì dây dưa mãi.

Điều làm hại ở đây? Vô cảm bởi sự im lặng để mặc anh kia đánh thó công quỹ dẫn tới công ty đổ sụp, kéo theo nhiều người mất việc làm, kể cả bà ta. Đấy là cách thức phá hoại mà tội lỗi không bị ngăn trở có thể dẫn đến.

Nghiệp xấu tạo nên chỉ khi dự tính hành động là xấu xa, dựa trên tham lam, thù hận và điên đảo hoang tưởng. Nếu người phụ nữ định vị vấn đề mà không kèm theo ba thứ độc dược vừa nêu, thay vào đấy bằng sự từ bi và khôn ngoan cho gã đàn ông kia, gia đình anh ta và công ty thì bà ta sẽ không tạo nên nghiệp xấu nào khác. Nghịch lý thay, phát ngôn của bà ta được khởi động bởi sự thù ác với việc làm tàn hại của gã kia đã kiến tạo nên nghiệp xấu!

Rắc rối hoặc phiền phức, chúng ta là chủ nhân sở hữu của nghiệp chính mình.

J. Soi (28): Năm, mười, mười lăm, hai mươi, …

'Bất kỳ khoảng thời gian nào cũng đủ cho một việc gì đó'.
‘Bất kỳ khoảng thời gian nào cũng đủ cho một việc gì đó’.

Bí quyết quản lý thời gian nào ngờ đem lại các con số thống kê ấn tượng:

Nếu 5 ngày một tuần, triển khai trong 50 tuần, ta sắp xếp cho thật hợp lý:

  • 5 phút từ sinh hoạt buổi sáng
  • 10 phút từ việc bố trí để bắt tay vào việc
  • 5 phút của cuộc trao đổi tào lao và những trò tiêu khiển
  • và sự giảm thiểu hàng ngày 10 phút cho các buổi trưa và dịp nghỉ giữa buổi…

thì chúng ta sẽ tích lũy được 125 giờ trong một năm; tức tương đương 3 tuần 40 giờ được dùng để làm bất cứ điều gì mình muốn, và mình có thể tự hỏi về cái thời gian bớt lại 30 phút xem vô tuyến truyền hình mỗi ngày đấy!

Tôi không rõ lần cuối cùng bạn cảm thấy thiếu thốn thời gian để làm việc là khi nào (dù còn bé tí ta vẫn có thể tri nhận được liền), chứ riêng với các cụ ông tái hôn thì e là bậc lão niên, trưởng thượng đã hóa giải khá thành công cái miếng da lừa cứ ngày một co lại ấy, tranh thủ tận dụng cơ hội trờ tới không cho nó thoát, và biết chắc chắn rằng chúng ta phải thay đổi cách thức mình sử dụng năm tháng hiện diện trên đời.

Dĩ nhiên, bài này không loăng quăng tán gẫu đủ trò trên trời dưới đất mà chỉ nhắm vào mục tiêu sáng giá hết sức cao cả là chỉ ra tại sao người ta hay lo lắng cho hậu quả khi tái hôn lần thứ hai, thứ ba, thứ tư,… với đối tượng đã sắp về chiều.

Sự tăng lên tính độc lập giữa các giới được cho là một trong các lý do để người ta ngày càng rơi vào việc ly dị trong cuộc hôn nhân đầu tiên ở mấy thập niên gần đây.

Phụ nữ tăng sự độc lập hơn về mặt tài chính, còn cánh đàn ông thì dần biết xoay sở ổn thỏa mọi chuyện trong nhà. Khi các vai trò này bị bẻ gãy, mỗi giới tự thân thấy trở nên đủ đầy hơn ở cả hai lĩnh vực. Các cá nhân này lúc tiến tới cuộc hôn nhân thứ hai, thứ ba thì họ dễ cảm thấy một trách nhiệm rõ ràng đặng bảo vệ chính mình cả về mặt cảm xúc lẫn tài chính.

Điều này đủ để tin ít nhiều rằng càng tích đầy tiện lợi cái tôi với tuổi tác thì nó càng gây tác động ghê gớm cho cuộc hôn nhân thứ hai, thứ ba, thậm chí, nhiều hơn hẳn so với cuộc hôn nhân thứ nhất.

Tuy thế, cơ chừng yếu tố cốt lõi tác động đến sự tan vỡ của các cuộc hôn nhân thứ hai, thứ ba là sự lơi lỏng, thôi còn dính kết chặt chẽ như trước để khiến hai người gắn bó bên nhau: trẻ em, gia đình.

Các mối quan hệ giữa bố mẹ và con cái có thể là nguồn xung đột trong một số cuộc hôn nhân, song tựu trung trẻ em giữ vai trò như yếu tố bình ổn, điều hòa hôn nhân và khi trẻ em vắng mặt thì dễ về ngả va chạm do các cơn bão nho nhỏ.

Bởi vì đa phần trẻ em sinh ra trong các cặp vợ chồng cưới xin suốt cuộc hôn nhân đầu tiên, hầu hết các cặp trong hôn nhân lần thứ hai không có con đặng ràng buộc nhau. Ngược lại, không có trách nhiệm chia sẻ vì con cái hàm nghĩa rằng sẽ dễ dàng hơn để rời bỏ khi người ta trải qua một vụ gá gay go. Có lẽ, ‘vì con cái’ không còn là lý do đủ khiến duy trì tiếp tục, dù nó có thể đôi khi cứu nguy cho một mối quan hệ.

Song không giống với các cuộc hôn nhân lần thứ hai giữa độ tuổi trẻ hoặc trung niên, các cuộc hôn nhân lần thứ hai khi người ta nhiều tuổi hơn không thường kết thúc, đứt gánh nửa đường do bởi sự bất mãn về con cái hoặc tiền bạc. Các vấn đề gây tranh cãi này ở các cặp lớn tuổi thường được giải quyết rất trực tiếp bởi con cái họ trưởng thành, hơn là tranh cãi giữa cặp đôi với nhau.

Các vấn đề khác có thể xảy đến bao gồm cả mối quan hệ bạn bè quen biết lâu dài. Giống việc con cái lớn lên, bạn bè có thể tạo xung đột chính thức làm giảm thiểu mức độ thân mật hoặc họ không ưa tính cách người mới; ông, bà, anh, cô kia có thể không thích bị vây quanh bởi những người bạn bè cũ…

Quả là có nhiều thách thức và thay đổi; chuyện nhỏ đối với người này song lại quá chừng hệ trọng đối với kẻ kia.

Nhìn chung, cơ chừng các mối quan hệ trở nên lộn xộn, rối rắm và phức tạp với các cuộc hôn nhân về sau, khi ngày càng nhiều các cá nhân tham gia vào mô hình gia đình mở rộng. Ở cấp độ đời thường, duy trì các mối quan hệ ấy không hề dễ dàng chút nào và hậu quả thường tạo nên nhiều thù hận ngấm ngầm.

Dĩ nhiên, có nhiều người học hỏi các bài học hữu ích từ lần ly dị đầu tiên và bước sang một cuộc hôn nhân hạnh phúc, lâu bền. Song các dữ liệu và sự kiện khẳng định ngày càng khó khăn hơn gấp bội để tiếp tục bước trên đường khi mình tiến tới một cuộc hôn nhân kế tiếp. Điều này được phản ánh trong các thống kê về con số ly dị và khủng hoảng hôn nhân gần đây.

Quan niệm về trẻ em của Maria Montessori

Vô tư như hoa, hiền từ ánh sáng...
Vô tư như hoa, hiền từ ánh sáng…

Trẻ em là gì? Là bản sao của người lớn và bị người lớn sở hữu như một phần tài sản. Không có nô lệ nào bị chủ sở hữu nhiều như trẻ em dưới quyền cha mẹ, không có đầy tớ nào vâng lời không giới hạn như trẻ em khi bị yêu cầu. Chưa bao giờ quyền lợi con người bị coi thường như ở trường hợp của trẻ em. Không công nhân nào phải tuân lệnh mù quáng như trẻ. Ít nhất công nhân còn có giờ nghỉ và nơi đến để được yêu thương. Không ai phải làm việc như trẻ, phải vâng lời một người lớn, kẻ đã quy định giờ sinh hoạt, giờ chơi theo những nguyên tắc cứng nhắc và tùy tiện.

… Trẻ được coi là sinh linh yếu đuối cần có người lớn hỗ trợ, không bao giờ là con người có quyền hạn và luôn bị người lớn đàn áp. Trong khi đó, trẻ là con người biết làm việc, là nạn nhân bị tổn thương, là người bạn đồng hành tuyệt vời, và vẫn là nhân vật chưa được biết đến. Đây là nhân vật mà lịch sử nhân loại đang để trang trắng. Đây chính là chỗ trống mà chúng tôi muốn điền vào.

[Montessori, M. (1936). The Child in the Family// (2010). Trẻ thơ trong gia đình. Trịnh Xuân Tuyết và Nguyễn Phương Mai dịch, Hà Nội: Nxb. Tri thức, tr. 16- tr. 17]

Tôn trọng nhân phẩm và phát triển tính cách khác biệt: định kiến đến từ đâu ? (3)

Tưới hoa, đừng tưới cỏ dại; trồng cây, song đừng quên hái ?--
Tưới hoa, đừng tưới cỏ dại; trồng cây, người từng quên hái ?–

[tiếp theo và hết]

Khi đọc bài nêu ý kiến của hai người lớn tuổi được xưng danh là “chuyên gia tâm lý” về vụ ‘bà Tưng’ Lê Thị Huyền Anh, tôi thấy bản thân làm phép liên kết ngay với cả các ông, bà, anh chị trẻ trung, bằng cấp đầy mình trong chuyện bình luận về những người của công chúng vốn nổi đình nổi đám, chiếm đầy ắp các trang mạng.

Thực tế, trên tiến trình xuất hiện trước công luận, làm việc với truyền thông đại chúng thì chắc chắn, rất đáng quan tâm tìm hiểu cách thức các quý vị chuyên gia tri nhận về các thiết chế này như thế nào. Những mô hình tinh thần nào họ áp dụng đặng không ngừng nỗ lực tạo nên ý nghĩa cho các cuộc trao đổi mang yếu tố học thuật và đạo đức? Đâu là mục tiêu truyền thông họ muốn hướng tới? Một loạt các yếu tố gì ảnh hưởng đến việc họ phát biểu và đưa ra quyết định?

Cơ chừng trải nghiệm riêng của các yếu nhân hay lên báo thế thường nghiêng sang khía cạnh đổ lỗi cho công chúng kém hiểu biết khoa học tâm lý, họ quá dễ bị tác động bởi ý thức hệ và lối kiểu thông tin mang suy tư, não trạng tương tự.

Hình như họ thiếu vắng hẳn thao tác bổ sung các nghiên cứu và hoạt động của bản thân về hiểu biết tâm lý học của công chúng, với các nghiên cứu và hoạt động về hiểu biết tâm lý học của người làm khoa học, hành nghề chuyên nghiệp.

Không khó phát hiện các yếu tố tác động tới quan điểm của họ: nền tảng xã hội, giới, thế giới quan, ý thức hệ, các nguồn thông tin, tri giác về những chuẩn tắc nhóm, và các tiến trình liên quan đến truyền thông khác; đặc biệt cần nhấn mạnh sự thiếu hụt kỹ năng truyền thông cũng như mối quan tâm hạn chế của giới làm nghề trong truyền thông đại chúng. Tất thảy, có thể nói, phản ánh sự xâm lấn ngày càng tăng của “mô hình thiếu hụt” mang tính truyền thống của truyền thông khoa học.

Vì những giới hạn trong nhận thức như vậy, các chuyên gia ít nhiều khẳng định rằng thông tin khoa học tâm lý nên cần thật giản đơn, chọn từ quấy quá, giàu hình ảnh và đậm chất giải trí. Họ nhìn nhận công luận tư duy phi lý tính và không hệ thống đến độ họ phát biểu tuyền loanh quanh, nêu ý vặt vãnh và phản ứng quá mức với những nguy cơ nhỏ nhặt; một số người khác dường như nghĩ rằng công luận nghiêng về hướng cảm tính và sợ hãi, đa phần tập trung vào khía cạnh tình cảm, mối bận tâm cá nhân và khó cắt bỏ thái độ lưu giữ lâu nay.

Nói chung, chính trạng thái rất tự tin vào năng lực đạo đức riêng có đã dẫn đưa chúng ta dính mắc rắc rối; diễn đạt khác đi, do quá thường tuyên bố rằng mình “không bao giờ lầm đường lạc lối” nên khi thực sự buộc phải đương đầu với một sự lựa chọn đạo đức phức tạp thì chúng ta thiếu vắng các kỹ năng chính yếu cần thiết để làm điều đúng.

Bình luận về các nhân vật nổi tiếng đòi hỏi các chuyên gia phải hội đủ chí ít ba lĩnh vực: kỹ năng truyền thông, hiểu biết về nhân cách, và nhất là hiểu biết về nhân cách của các nhân vật nổi tiếng.

Ở đây, nhấn mạnh lần nữa, truyền thông đạt mức kỹ năng thiện xảo là sự kêu gọi điển hình trong việc thảo luận tâm lý của các nhân vật nổi tiếng; bao gồm một sự cân bằng giữa tính chính xác, và sự nhạy cảm liên nhân cách.

Thực tế, các chuyên gia tâm lý khi lên báo đã tận dụng quyền năng để vun bồi một hình ảnh nhân cách có phần thô lỗ và mang tính giễu nhại đối với các nhân vật nổi tiếng gây dư luận ồn ào.

Ngoài việc viết, nói hết sức rõ ràng đặng đảm bảo đánh giá người khác thật cẩn trọng và tuân thủ luân thường đạo lý thì cũng cần chú trọng tới năng lực sử dụng có ý thức hiểu biết tâm lý học dựa trên nền tảng thật khoa học; năng lực như thế cho phép một chuyên gia thấu hiểu nhân cách của người khác giỏi giang hơn hẳn so với một cá nhân bình thường.

Khi các nhà tâm lý học cung cấp một lời khuyên rộng rãi hoặc bình luận thông qua phương tiện báo in, mạng lưới điểm toàn cầu, hoặc bất kỳ sự truyền dẫn điện tử nào khác thì họ cần đề phòng để đảm bảo chắc chắn rằng các tuyên bố của mình (1) dựa trên kiến thức chuyên sâu, trình độ đào tạo, hoặc trải nghiệm của bản thân hòa hợp với sự thực hành và tài liệu tâm lý học thích đáng…

Kiến thức chuyên ngành có thể bộc lộ dưới nhiều dạng thức, song các dạng thức chia sẻ thông thường được khởi lên từ nghiên cứu nhằm mục đích trợ giúp tốt hơn việc hiểu biết con người.

Câu chuyện ‘bà Tưng” Lê Thị Huyền Anh bên cạnh ví dụ minh chứng sức mạnh khuynh đảo của mạng xã hội, nó còn biểu tỏ áp lực xã hội (đối xử không công bằng trước những khác biệt mang tính người). Áp lực ấy có nhiều kiểu loại, và những khác biệt thông thường chính yếu hay dùng để phân biệt điều được ưa thích và ghét bỏ: bản dạng giới, định hướng giới, tôn giáo, sắc tộc, quốc gia, ngôn ngữ bản địa, khiếm khuyết cơ thể, dấu hiệu thể lý, nền tảng kinh tế, v.v…

Biểu hiện của sự đối xử sai trái về mặt xã hội dễ thấy nhất ở đối tượng tuổi mới lớn  là định kiến, phân biệt đối xử, quấy rối và tội đồng lõa. Lần lượt quyền năng của các ứng xử tệ hại này:

  • kích hoạt sự tự ti mặc cảm mà nếu nạn nhân tin thì có thể tạo ra kết quả tự hất hủi bản thân
  • chối bỏ tự do và mất cơ hội công bằng
  • đe dọa sự an toàn và cái gì như sự trả đũa sẽ làm khách quan hóa định kiến và trạng thái phân biệt đối xử
  • thông đồng và trơ lỳ ở những người biết điều gì đang diễn ra song họ quyết định không thổ lộ hoặc tham gia.

Hầu hết chúng ta bị phấn khích bởi vẻ đẹp và đời sống của những người nổi tiếng, thậm chí còn tò mò vô độ trước những vui thích, khoái sướng của nhân vật nữa. Các chi tiết có thể thay đổi chút ít, song yếu tính thì cùng một câu chuyện, tuần này qua tuần khác, hết năm này sang năm khác.

Lý do để chúng ta ngạc nhiên vô cùng trước những thất bại của nhân vật nổi tiếng: việc chúng ta khó xếp mình vào loại “ứng xử hữu lý” được phản ánh các cảm xúc sâu xa và những mê tín tưởng chừng đã lãng quên lâu rồi.  Sự kiện là trong khi chúng ta buôn dưa, tán gẫu triền miên về những nhân vật nổi tiếng thì bản thân họ cũng là những nạn nhân.

Lòng chúng ta nảy sinh cảm giác được tái bảo hiểm khi nhận ra họ thất sủng, bại trận, và khá kỳ lạ, người ta có thể đôi khi nghe thấy trong lời bình luận một cái gì như là sự tri ân vậy. Các nhân vật nổi tiếng sở hữu tài năng và sự quyến rũ, mà với lực lượng hâm mộ đông đảo của họ, khiến thần tượng trở thành sự diễn bày đẹp nhất của những gì con người có thể là…

Song điều đó dễ là một sự vinh danh nguy hiểm nếu cứ ôm mang mê mải.

Học hỏi từ một trường hợp tư vấn tâm lý trên báo mạng

Một câu chuyện tình trên trung bình
Một bài học lành tính từ câu chuyện tình trên trung bình

Bá vơ thế nào, tự nhiên đọc thấy ở tờ Tàu Nhanh trình bày trường hợp tư vấn “Yêu bạn trai nhỏ hơn 9 tuổi“.

Trước hết xét về lý thì rõ ràng không có điều luật nào quy định về chênh lệch tuổi tác trong tình yêu. Vì vậy chuyện bạn có tình yêu với chàng trai nhỏ hơn mình 9-10 tuổi cũng là bình thường không có gì phải băn khoăn.

Tuy nhiên, xét về khía cạnh “tình”, thì sẽ có rất nhiều rắc rối nảy sinh từ mối tình “nàng già, chàng trẻ” này. Trước hết, như bạn nói bạn 27 tuổi, độ tuổi tương đối chín của người phụ nữ. Còn đối tác của bạn, 18 tuổi, chỉ là chàng trai vừa mới chập chững vào đời, liệu rằng anh ta có một tình yêu thực sự hay chỉ chút xao lòng trước mẫu phụ nữ nữ tính như bạn.

Cá nhân tôi, lâu nay không để ý mấy cái mục này lắm; thường thói quen đọc báo mạng là lướt qua nhanh chùm tin tức mới cập nhật, chứ hiếm khi di chuột để nhìn xuống các phần phía dưới.

Chịu khó hỏi Google chút; tên của chuyên viên tư vấn nổi như cồn, có cả clip trả lời phỏng vấn đài HTV, gợi ý nghĩ như người này giữ chuyên mục vậy bởi mật độ xuất hiện đều đặn, thường xuyên.

Âu nhân duyên cũng ngộ thiệt, tự đoán ít nhiều dính dáng tới cơn mưa sầm sập chiều tối qua và thư mời sáng nay tham dự Tọa đàm “Sáng tạo và Phát triển” của CTS ; một dịp học hỏi bất ngờ đủ nhắc nhở mình luyện tập kỹ càng hơn cả kiến thức, kỹ năng lẫn phẩm chất hành nghề, tác nghiệp.

Wow, những gì sắp trả lời bên dưới được gõ xuống dựa trên một số suy tư căn bản rằng những câu chuyện yêu đương tương tự thế chạm mó khả năng ứng dụng ba chủ đề như này.

Thứ nhất, các quan hệ tình ái lãng mạn thường liên quan rất trực tiếp với các cơ hội nảy sinh trong đời, bao gồm các tình huống, nhân cách, tổn thương cảm xúc của mỗi người, v.v…

Thứ hai, vụ việc chất chứa cảm xúc ‘tình thương mến thương’ thường xảy đến ở chỗ làm việc, nhà thờ, là hàng xóm láng giềng với nhau; bất kỳ nơi nào mà người ta có một cơ hội để chia sẻ các cảm xúc. Thực tế, một số phát triển thành quan hệ tình dục, và một số thì không thế.

Thứ ba, nhiều khi chúng ta bị mê hoặc bởi ai đó theo cách họ tạo cho mình cảm nhận bắt mắt, ấn tượng. Người ít tuổi thường khiến ta “cảm thấy” bản thân trẻ trung hơn, trong khi bồ bịch già (mình trẻ) làm chúng ta cảm thấy mình trưởng thành hẳn. Người yêu xinh đẹp, quyến rũ quá lại dễ dàng khiến chúng ta cảm thấy mình thật thèm muốn, ham hố.

Cũng cần biết, thuật ngữ “gerontophilia” mang nghĩa là “yêu người lớn tuổi”; trạng thái này được xem là có vấn đề nếu một người bị thôi thúc thiết lập các quan hệ thân mật với những người đích thị già hơn mình mà nó chính là nguyên nhân khiến bản thân họ và những người khác căng thẳng và bị quấy nhiễu, phiền phức khi thực hiện, giao dịch với các quan hệ khác, phù hợp với tuổi tác hơn.

Người ta bị hấp dẫn bởi người khác do nhiều lý do nọ kia. Đôi khi, sự hấp dẫn chỉ thuần túy thể chất; đôi khi, đối tượng của sự hấp dẫn thực sự làm đầy tràn một nhu cầu cảm xúc chưa được thỏa mãn (ví dụ, tìm kiếm một “người mẹ như ý” chẳng hạn) mà do lắm lý do không thể đáp ứng trong những cách thức khá tương thích khác được. Nếu biết người thân quen đủ nghĩ rằng họ đang khởi sự dấn thân vào vụ này chỉ bởi vì một số hành lý cảm xúc kéo theo vẫn chưa được giải quyết lâu nay thì mình có thể muốn khuyến cáo họ tìm kiếm hình thức tham vấn thích hợp.

Dường như cô gái trong câu chuyện này chưa sẵn sàng cho một mối quan hệ bền vững, Chậm lại, và dành thời gian để “suy nghĩ” về đời mình, các nhu cầu, ham muốn và hy vọng cho một mối quan hệ. Dành nhiều thời gian hơn để phản ánh tính cách riêng cũng như kiểu người mình muốn có trong một mối quan hệ thân mật, gần gũi.

Một đời sống bị khống chế bởi các cảm xúc và xung năng của khoảnh khắc là một đời sống không được kiểm soát rốt ráo. Sự bối rối của cô ấy là hoàn toàn có thể hiểu được, bên dưới các hoàn cảnh đã nêu. Thật tự nhiên khi cô ấy không thực sự chắc chắn nơi cô ấy muốn đến, bạn phối ngẫu muốn kết hợp và những gì đang làm trong đời. Nghe thật ngộ, song cô ấy cần nghĩ nghiêm túc và thấu đáo hơn trước khi hành động. Một vài vấn đề cũng cần được làm rõ ràng nhất có thể.

Và thú vị khi cô ấy biểu lộ rằng mình có một số huyễn tưởng về việc được âu yếm, chăm sóc và quan tâm hoặc có một “đứa bé thay thế” như mình vào vai một bà mẹ (các huyễn tưởng này có sức lôi cuốn với cô ấy).

Dĩ nhiên, còn có nhiều lý do khả thể khác từ “vấn đề em bé” như tiền định sẵn khiến cô gái có một mối quan tâm lớn lao hơn đến một cậu trai trẻ trung, nhỏ tuổi.  Đàn ông và đàn bà được xem là khác biệt hẳn nhau trong các mức độ lẫn nhịp điệu trưởng thành. Khả năng trong câu chuyện này có nhiều lý do khiến cô gái cảm nhận một mức độ tương thích khá lớn với cậu trai nhỏ tuổi mà cô ấy hẹn hò.

Một số phụ nữ nhận ra chính họ bị hấp dẫn bởi vài ba đặc tính thể chất ở người con trai nhỏ tuổi, trẻ trung hơn họ nhiều. Điều này không nhất thiết là vấn đề trừ khi sự hấp dẫn, quyến rũ đặc thù quá mãnh liệt hoặc không thể thích nghi, uyển chuyển đến độ tạo thiếu sót, trục trặc cho việc đưa ra các đánh giá đúng đắn khi quyết định tạo lập quan hệ và gây trở ngại với năng lực đảm bảo những sự dấn thân cặp đôi đầy ý nghĩa và hạnh phúc.

Như có thể thấy, không hề có câu trả lời đơn giản cho thắc mắc, băn khoăn của cô gái 27 tuổi. Chắc chắn là một ý tưởng tốt khi khuyến cáo cô ấy gặp một nhà tham vấn hoặc trị liệu tâm lý, nhất là người chuyên làm việc với các vấn đề nảy sinh trong quan hệ lứa đôi, thân mật.

Này đây, khoảnh khắc ấy…

Này đây, khoảnh khắc ấy; vừa hiện lên đã tàn, lửa cùng tro tản mạn, tâm trí vờ thơ ngây...
Này đây, khoảnh khắc ấy; vừa hiện lên đã tàn, lửa cùng tro tản mạn, tâm trí vờ thơ ngây…

Mỗi một thực tại sinh khởi đều bởi những nhân duyên riêng.

Ý tưởng ấy nảy nòi và xuất hiện trở lại khi đọc bài tường thuật của Hoa Học Trò. Một thực tại như thật, sự thực theo cách bạn muốn nó hiển thị trong tâm trí mình và trong tâm trí độc giả. Và ngay cả thế, tự thân nó không hề đích thị tồn còn nguyên tính.

Đó không phải là một thoáng chốc có chút hẫng nhẹ (sic !) mà thiệt tình hơi vương buồn lạ. Cái nỗi niềm do trực nhận những diễn bày lên xuống, tới lui của danh – sắc.

Nó cũng chẳng khác chi bao lần kỷ niệm chốn kia. Một dịp cho muôn vàn cơ hội chúng ta nói hoài nói hủy mà mãi chưa thấu triệt rồi kiểm soát nổi về cái gương và chiếc loa; dĩ nhiên, trực chỉ cụ thể sắc sảo hơn đến facebook và twitter đó.

Đến và đi, tới và lui, xuất hiện, nảy nòi rồi rớt xuống, biến mất, lại tòi ra… Sức mạnh của nó rung lắc qua về trong nhịp điệu và sự kiên định.

Điều chắc chắn: thời gian luôn luôn trôi qua. Giữ việc rung lắc càng dài, chúng ta càng dễ nhận được các cơ hội mới mẻ mỗi khoảnh khắc ở đời. Ngay cả lúc khoảnh khắc liền vụt biến mất, luôn có một khoảnh khắc khác lập tức ẩn bên dưới. Nếu mình làm các khoảnh khắc tối đa nhất, thời gian sẽ dài lên hơn là băng ngang; nó khiến trái tim mình hòa điệu, hài âm và cảm thấy hạnh phúc.

Phát hiện nhịp điệu trong những xáo trộn, hỗn độn. Định cư, lắng đọng và không ngừng chuyển vận trong những khoảnh khắc. Có những khoảnh khắc để nhớ và những khoảnh khắc để quên, song gì gì thì luôn luôn có những khoảnh khắc đặng cho mình cơ hội thử lại lần nữa.

Đời sống chỉ thế thôi: tới lui, một số tốt và một số xấu. Dẫu vậy, khi nhìn sâu vào dao động và  lắc lư của bản thân, hãy để phản ánh chiếu rọi ánh sáng và khiêu vũ với những thứ ấy xung quanh mình;  trạng thái hiện diện của chúng ta săn đuổi bóng tối cho những điều mình trân quý. Bằng hữu, gia đình và không loại trừ người dưng giác ngộ tình cờ, tất thảy nhận ra vẻ đẹp trong hiện thể của riêng bạn.

Yêu thương là vô hạn định như con lắc dao động kỳ cùng thì thôi; tính đếm từng khoảnh khắc.

Quay về lúc sơ giao thiệt tươi mới tựa khi lần đầu mình mê mải diễn bày nó. Giác ngộ là trạng thái và nơi chốn đáng sống; bất luận nguồn lực mình ra sao, đảm bảo chắc chắn nó đang trợ giúp mình phát triển hiểu biết thật rõ ràng, rốt ráo. Săn đuổi bóng tối; nhìn vào gia đình, bằng hữu và niềm tin đặng duy trì cho ngọn lửa nội tâm ấy bừng sáng mãi.

Một trong những ý tưởng cần xiển dương và góp phần làm lan tỏa giá trị: để vươn chạm tiềm năng của não bộ, chúng ta cần giảm thiểu, bớt đi sự “cải thiện” cá nhân.

Trước mắt, ở đây và tại khoảnh khắc này, nhờ thông qua cái thấycái nhìn.

Sống tách biệt và cô độc: Thực sự “biết” một người thuần túy chỉ dựa trên chẩn đoán ?

Mùa hạ tuổi thơ rong ruổi, trên từng rơi rụng ơ thờ, mơ hồ hơi thu ghé lại, dọc dài dáng đứng buồn vui...
Mùa hạ tuổi thơ rong ruổi, trên từng rơi rụng ơ thờ, mơ hồ hơi thu lùa lại, dọc dài dáng đứng buồn vui…

Câu chuyện về hai cha con ông Hồ Văn Thanh và Hồ Văn Lang tưởng là thân phận cá nhân song đích thị dính dáng sâu xa tới chính sách định canh, định cư đối với đồng bào các dân tộc thiểu số.

Không phải là hiện tượng quá chừng xa lạ hoặc độc sáng duy nhất, sự tách biệt và cô lập xã hội đó đây cứ khiến người ta bỏ làng, sống trong hang đá; có thể tìm thấy ở khắp nơi trên thế giới (người rừng ở ngoại quốc).

Lần nữa, vấn đề trả về hay hòa nhập đi kèm với nỗ lực của chính quyền xây nhà, nhập hộ khẩu (cập nhật: thổ lộ cách sinh tồn giữa đại ngàndựng chỗ ở mới) đặt định rõ ràng trạng thái chung rằng con người ta đơn độc nhưng không cô đơn; bởi hơn 40 năm, cha con nhà họ Hồ đã yên ổn sống đời tự cung tự cấp trong rừng sâu, từ chối tiếp xúc với cộng đồng thân tộc.

Và đây còn là câu chuyện minh họa cho việc người ta tin tưởng vào chính quyết định của bản thân, đồng thời cũng cảm thấy quyền lực qua sự kiện rằng họ đang nắm lấy hạnh phúc trong đôi tay mình.

Họ trở về và trở… bệnh; người thân xác quyết rằng cha tôi không phải người rừng; công luận thì biết tới quan điểm của giới khoa cử, đại diện khảo cổ, quan chức giáo dục, nhân danh nhà văn, tiếp cận theo góc nhìn dinh dưỡng, cánh báo chí dĩ nhiên liên tục theo vết “người rừng” và kiên trì ước mơ “giải mã” dựa trên tập tục, giấc mơ kỳ lạ.

Thực tế, việc ẩn dật vẫn hay xảy ra bất kể  lứa tuổi (người già ẩn dật); một dạng tỵ nạn, lưu vong, xa lánh và cách biệt với xã hội; những con người mà ‘dấu cô độc đã hằn ghi trên trán’. Điều này đặt ra việc nghiêm túc cần phân biệt giữa sự cô đơn và tách biệt.

Theo một nghiên cứu dài hơi khá thú vị thì  được xem là cách biệt xã hội (social isolation) khi hơn một trong các điều kiện dưới đây được đáp ứng:

  • sống một mình
  • không bao giờ ra khỏi nhà
  • không có bà con thân thuộc
  • không thăm viếng bất kỳ ai
  • không tiếp xúc với hàng xóm, láng giềng
  • ở một mình hơn 9 tiếng mỗi ngày
  • láng giềng gần nhất cách tầm trên 500m (50 yards).

Để xác định người được xem là đơn côi, cô độc (loneliness) thì nhóm nghiên cứu dùng các tiêu chí sau:

  • suốt ngày cảm thấy cô đơn
  • ước ao có nhiều bạn bè hơn
  • không nhìn nhận đủ bạn bè hoặc bà con thân thuộc
  • không có tâm tình tri kỷ
  • không có bạn bè thực sự sống gần bên
  • không gặp đủ người
  • không có một ai để đề nghị che chở
  • trải qua kỳ Giáng sinh trước tủi thân và cô độc

Giờ hãy xem xét người được phân loại rất khách quan là cách biệt song không cô đơn. Họ trông thế nào ?

  • thích thú với việc bầu bạn với riêng mình; họ thường lặng lẽ hoặc dè dặt
  • họ có quan hệ thỏa mãn với bạn bè hoặc hàng xóm, hoặc họ luôn duy trì việc sống với bản thân
  • trong mẫu nghiên cứu ở đây, tất cả họ đều không có con cái
  • là những nhân cách tự thấy mình đủ đầy
  • lựa chọn việc trải qua mùa Giáng sinh trước một mình

Thế còn người không tách biệt song đạt điểm số về cô đơn thì sao?

  • họ đang chăm sóc một người phối ngẫu phụ thuộc và ít nhờ vả, trợ giúp
  • họ sống với một đứa con trưởng thành rồi và đang làm việc toàn thời gian
  • họ trải nghiệm cái chết của vợ/ chồng hoặc các bạn bè mình
  • họ chuyển chỗ suốt thời gian nghiên cứu
  • sức khỏe của họ trở nên sút kém đi
  • không ai viếng thăm họ
  • họ không cầu xin sự giúp đỡ

Một vài dòng cuối trong báo cáo nghiên cứu trên là như thế này.

 … thật sai lầm để giả định rằng cô độc nên luôn luôn được xem là đối tượng cần trợ giúp và thay đổi. Cô độc có thể liên quan với một nguy cơ lớn hơn của những tình huống khẩn cấp chưa bị phát hiện ra, song nó chắc chắn là nguy cơ nên được giảm thiểu và không phải là tự thân sự cô độc vì sự cô độc có thể được ấp ủ trong lòng.

Đến đây, câu chuyện hiện sinh lại dễ khiến thiên hạ nghĩ tới ranh giới của sự bình thường, vốn quen được xã hội mặc định ít nhiều. Bài lần tới sẽ chỉ ra cụ thể tri giác của nhà tâm lý học lâm sàng về người mắc rối loạn tâm thần.

Xàng xê

Vô đề

Đây là kiểu chương trình tôi rất muốn giới thiệu và mong mỏi nhiều người biết tới: “Ý tưởng đáng được lan tỏa”. Và như mọi thứ khởi phát ngoại quốc, lúc vào Việt Nam phiên bản TED ngay từ năm ngoái đã mang cái gì khó giữ nguyên bản.

Tôi nghĩ, mỗi người đều có câu chuyện để kể và mong muốn kẻ khác lắng nghe. Song cách kể lại quyết định sự thu hút và góp phần đề cao cả năng lực truyền thông lẫn sức cộng hưởng của thông điệp.

Và điểm yếu của các diễn giả quốc nội: câu chuyện cần một ý thôi, và yêu cầu là làm thế nào để triển khai, dẫn dắt rồi khiến nổi bật lên cái ý tưởng căn cốt ấy; tự thân việc chuyển tải đã là niềm vui của chia sẻ, độ rung đến từ những giá trị ôm ấp và lớn lao thay, nhu cầu mở rộng vòng sóng yêu thương đồng loại.

Nỗ lực mạnh mẽ hướng về cộng đồng không loại trừ tâm trạng tĩnh lặng của quyền lực nội tại. Mang toàn bộ nguồn năng lượng vào khoảnh khắc hiện tại và lựa chọn thật chính xác, đúng thật nơi mình đang là mà không hề nảy sinh suy tư gá thân phiêu diêu đâu đó.

Khi bao bọc từng khoảnh khắc, mình dần hiện diện tràn khắp và mọi thứ rơi đúng chỗ. Chúng ta cơ chừng ngày càng cảm thấy thoải mái với ý tưởng mình đang bầu bạn với bản thân và phát hiện ra rằng mình đột ngột quyến rũ người muốn nói với mình. Chúng ta có thể tìm thấy phương thức mới đặng vinh danh chính mình nhờ học hỏi lối kiểu làm sao thưởng thức các tâm trạng khác nhau của bản thân. Nhờ ôm choàng con người mình đang là, ngay cả khi mình thay đổi, chúng ta chấp nhận chính mình trong bất kỳ tình huống nào và cởi mở cõi lòng với một thứ trải nghiệm đủ đầy hơn về cuộc đời.

Nhìn một chị bạn quen biết qua các cuộc gặp gỡ tại hội thảo, tọa đàm, chiếu phim, biểu diễn nghệ thuật, giới thiệu sách, v.v… đang khập khiễng tìm góc máy để chụp ảnh, tôi thấm thía về lẽ hiện sinh bởi đôi mắt của chị chẳng mấy chốc sẽ mù nếu không chấp nhận thay thủy tinh thể. Lựa chọn lưu giữ hình ảnh thế giới bên ngoài liệu có phải là cách riêng chị ấy ghi nhớ dấu ấn đời mình.

Tôi thiển nghĩ, tất cả mọi sự học hỏi không phải để có điều mình muốn mà đích thị là để muốn điều mình có.

J. Soi (27): Trẻ nhỏ, trường học và lòng từ bi

Từ bi là em từ tốn đi, không vội vã chạy ngay, khi có ai đấy cần bạn đồng hành bên cạnh.
Từ bi là em từ tốn bước đi cùng, không vội vã chạy ngay, khi có ai đấy cần bạn đồng hành bên cạnh.

Đọc loạt bài về giáo dục đạo đức, thực trạng lối sống và nhân cách học sinh khá mệt mỏi; chả biết bản thân ước muốn thư giãn đến độ quá lớn lao mà lại bỗng nảy sinh ý nghĩ nghịch ngợm rằng trả lời ra sao đây nhỉ, nếu có cháu nhỏ viết thư hỏi như nội dung tương tự bên dưới.

Thưa bác, cháu có chút chuyện muốn nhờ bác chỉ dạy. Ở lớp cháu có một bạn cứ hay hỏi bài hoài, còn đòi cháu kèm cặp tận tình mỗi khi đến gần kỳ kiểm tra nữa. Cậu ấy lười lắm í; ngồi trên lớp, chẳng chịu tập trung nghe cô giáo giảng bài.

Cháu cảm thấy mình ích kỷ và không thoải mái chút nào mỗi lúc đưa ra các câu trả lời cho bạn í, vì cháu nghĩ mình đã phải cực nhọc, dành nhiều thời gian mới phát hiện được lời giải.

Liệu như vậy cháu có thiếu lòng từ bi không hả bác?

Ờ, hỏi thế thì đố dám cao đàm khoát luận, nói toàn những ý tứ cao siêu (“dân chạy theo không kịp”, nguyên văn từ một cán bộ Học viện Phụ nữ), bàn chuyện Đông Tây kim cổ, trên trời dưới đất, dẫn lời các bậc tổ sư, trích học thuyết Âu Mỹ tân tiến đủ cả.

Trước khi hắng giọng hồi đáp, nói ngay là con bé thể hiện tâm tình dễ thương quá (hoặc thậm chí có thể tưởng tượng phụ huynh chắc dễ thương không kém, bởi ai biết đâu, bố mẹ cháu muốn mượn vai này đặng xem xem bác ấy đối đáp như nào chăng.)

… Cháu gái à, sự thật là, ngay cả khi cậu bạn cùng lớp tỏ ra lười biếng kia có sao chép bài tập về nhà của cháu liên tục đến mấy thì cậu ấy có thể chẳng bao giờ bộc lộ sự giỏi giang hơn trong dài hạn đâu; vì sự lười biếng ảnh hưởng, tác động mạnh mẽ tới tính cách, việc ôn tập, niềm say mê học hành, năng lực làm bài kiểm tra, và chắc chắn cả tương lai công việc khi vào đời nữa.

Do đó, khó xảy ra chuyện điểm số của bạn í vượt cao hơn điểm số của cháu được. Cơ chừng cháu có thể đệm sẵn nỗi niềm thầm kín vừa nêu trong cách cháu dùng từ ngữ đối đáp để chia sẻ bài vở với bạn í, vào cách thức mình đích thị làm người phụ đạo trợ giúp bạn í học tốt hơn và đạt điểm cao hơn.

Thật hay để bảo cho cậu ấy biết rằng dù cháu không nỡ nào ghét bỏ hoàn toàn, song thú thiệt là mình chẳng thích thú chia sẻ tất tật mọi lời giải cho bạn í.

Chuyện là, nếu cậu ấy bí với một số câu hỏi đặc biệt nào đó, liệu mình có ổn thỏa đặng tận tình đưa ra các câu trả lời tương ứng không nhỉ? Đây há chẳng phải là sự uyển chuyển mềm mượt, thiện xảo đó sao? (tra từ điển tiếng Việt nếu không hiểu nghĩa cháu nhé!).