Tiếng bật nẩy của nồi cơm điện

Có chút gì chẳng rõ, trong rộn ràng bộn bề nhân sinh, đa cảm trộn vô tình,
cùng nhốt chung một rọ

Đấy là dấu hiệu của chín tới, tựa dấu nhắc của canh chừng vừa an toàn vừa cần cẩn trọng kẻo tràn vượt. Hơn cả cơn lũ, cú bật nảy đòi hỏi canh me trong hy vọng tốt lành của ấm áp, no đủ.

Khi hướng tới sự hiện diện đích thị, cuộc chuyện trò trở nên hiện quả; ta nói với chính mình bằng tiến trình tập luyện để phơi bày thái độ tò mò và quan tâm, đặng bất chấp tình huống xảy đến, gắng chú mục vào vấn đề đang là…

Các bước đi cụ thể thế từng được thử nghiệm rồi chứng thực là hiệu quả. Có điều, khi nồi cơm điện đột ngột bật nẩy, toàn bộ ý niệm ngỡ chừng đề cao thông thuộc là ‘sống với khoảnh khắc hiện tại’ bị tổ trác. May mắn kịp nhận chân, rằng ‘hiện diện’ không liên quan gì lắm bất kỳ khung thời gian nào mà cơ bản, sự tỉnh thức (mindful) trỏ việc nhận ra có ý thức rõ ràng những suy tư cùng cảm nhận xảy đến trong phút giây hiện tại, trái ngược với sự hiện diện theo lối mặc định; vì thế, nhờ tỉnh thức, mình có thể nghĩ về quá khứ, hiện tại, và tương lai.

Tiếng bật nẩy của nồi cơm điện chấm dứt biết bao vật lộn, xuống lên; nó còn mở thẳng cửa cho đợi chờ đầy hy vọng. Chẳng giống khi đọc mấy vấn đề tư duy triết học Việt Nam từ quá khứ tới đương đại, nghe tiếng bật nẩy của nồi cơm điện thì thừa cảm hứng để hiểu rằng, cay đắng hay ngọt ngào chi chi thì rồi ra hiện tại cũng đang dần trôi qua. Dĩ vãng mãi rời xa hẳn, tương lai không ngừng đến, và hiện tại ở cùng nơi với điểm tới của tương lai.

Lặng im, sùng sục, thư thái, câm bặt, bồn chồn, thôi thúc, yên vui… Trải nghiệm vừa qua chẳng phải là một trải nghiệm tình cờ.

Vệt nước trà trên sàn nhà

Vẫn còn đây mỗi em kỳ diệu, chút ủi an cho chính thân mình, thế mới thấy lòng tham khó bỏ, dù vô duyên cũng muốn hữu tình

Nhớ máy tính đã mất hết nên tưởng không còn cái ảnh minh hoạ nào, rồi thử tìm hú hoạ, và thấy mót sót chưa dùng tới mỗi hình trên, dù trùng lắp đã đăng tải, trong bộ lưu trữ ảnh của blog.

Vang vọng ‘Không còn hình ảnh nào’ do vậy mang suy tư khủng hoảng và mất mát tột cùng. Nhìn câu chữ dễ dàng tuôn chảy bề ngoài mà sâu tận tâm trí cứ chực chặn ngăn, kiềm toả khiến sự vụ rốt cuộc là khoảng ngắc ngứ kéo dài mãi chẳng ngờ đoán biết với năm tháng đi qua.

Khát khao tái xác lập bản thân thật kinh hoàng cầm nắm.

Nhiều tiện ích, chức năng, cơ hội và điều kiện tán đồng, trợ giúp. Trạng thái phong nhiêu kỳ thực chỉ phát lộ rõ ràng khi ta chấm dừng hết thảy lo toan, tính toán… Phơi nhiễm, phơi nhiễm, và phơi nhiễm. Rỗng không, rỗng không, rỗng không.

Trên tiến trình nhìn ngó sắc lá bàng xanh tươi lên từng khoảnh khắc dưới ánh nắng chiếu xuyên qua, toàn thể hô ứng, tương hợp, hội tụ lẫn rã tan xảy đến. Cần gì thêm đặng thấu hiểu tất cả biến chuyển vi tế, khôn lường. Xưa, ý tưởng ‘khắc nhập, khắc xuất’ mang hơi hướng chuyện cổ tích giông giống bây giờ mà tình thiệt vẫn chưa ưng ý; bởi cơ bản, nó cho mình ý nghĩ còn dõi trông, đếm nổi. Vì sao vụt hiện rồi tắt ngấm bàng hoàng, thoáng chốc tất cả sinh- tử- tử- sinh quay tròn ấn tượng. Người cần gì nữa mới hoan hỉ buông chùng?

Phúc đức, ân huệ ta được mình cho thụ hưởng quá siêu phàm.

Cuộc đời mãi căng trải về vô định, vô hướng, vô mục đích. Tệ hại là ta với mình rốt ráo chỉ tin chắc con đường phía trước. Niềm vui (không chèn vô tính từ đứng sau ‘bé mọn’ mí ‘lớn lao’ các kiểu thứ mặc định cản rào nhận thức) với vệt nước trà trên sàn nhà đang mai một dần, và mai mốt ký ức hoá vĩnh cửu e nếu đủ năng lực nhớ nhung thì dịp may tồn tại khả thể dồn phân loại vào ô nhóm: ta bà.

Tri ân lần nữa. Sống. Tri ân.

Loạn thần và Phân ly: ‘tình trong như đã’…

Trong tâm tưởng dân chúng nói chung, loạn thần cơ chừng đã là cái tên gây nhiều hoảng sợ, cặp đôi với phân ly nữa thì quá dễ làm dấy lên những nghi ngại vô cùng kinh hoàng.

Cả thập niên trôi qua rồi mà vấn đề cần sa gây loạn thần vẫn chưa thể đưa ra lời cuối dứt khoát, đủ thấy câu chuyện dây dưa khủng khiếp với nhiều hệ luỵ khó lường. Thực tiễn lâm sàng cũng ghi nhận việc người ta mắc loạn thần và thái độ kháng cự dùng thuốc. Tiếp cận loạn thần như kết quả của sang chấn và các hiện tượng tinh thần thì đối lập với chuyện chú mục vào bộ não, mô hình thực nghiệm và y khoa của căn bệnh tâm thần; và nếu thế, liên quan tới các kỹ năng học hỏi. Trải nghiệm tâm thần và phân ly trong trạng thái loạn thần cũng sẽ được trình bày ở đây.

Kỹ năng học hỏi và loạn thần

Những khác biệt rõ rệt giữa trải nghiệm ảo giác và hoang tưởng giúp giải thích tại sao các đặc trưng này có khả năng cải thiện nhờ thuốc. Lưu ý rằng, ảo giác và các trục trặc cảm xúc như hoang tưởng là các trải nghiệm nội tạng, và vì thế, chúng có thể liên quan nhiều tới hoá chất bất thường ở não mà từ đó loạn thần xuất hiện. Tuy vậy, các vấn đề nhận thức và xã hội thì lại phụ thuộc vào trải nghiệm trong các thế giới tinh thần và vật chất.

Khi trao đổi nhận thức ở một người mắc tâm thần phân liệt (TTPL), khó khăn trong tư duy của họ là hiển nhiên. Các liên kết lỏng lẻo, từ rối rắm, và câu cú nghèo nàn là vài ví dụ chứng tỏ những khó khăn nhận thức ở những người loạn thần. Một thực tế hiếm khi được xem xét là những người mắc TTPL đối phó với trải nghiệm chưa hề từng được khám phá, nó mới tinh, và không hề dễ dàng để sự nỗ lực của người mắc TTPL hiểu về mặt nhận thức sự thao túng của trải nghiệm loạn thần. Tại sao thiên hạ mong đợi người mắc TTPL có khả năng nghĩ đến những trải nghiệm không phổ biến và không theo chuẩn tắc nhỉ. Không có cơ sở thực tế, không có truyền thống tư duy đích thực đặng cho phép người mắc TTPL suy nghĩ thật hiệu quả về loạn thần.

Các yếu kém rõ ràng về mặt xã hội ở người mắc TTPL phụ thuộc vào trải nghiệm trong thế giới vật chất. Do xu hướng mắc loạn thần xuất hiện ở tuổi vị thành niên và mới lớn, có những hoạt động rất thiết yếu từ khía cạnh phát triển bị buộc phải thoả hiệp do sự chín chắn về mặt xã hội. Dùng cách diễn giải của Erikson về các giai đoạn phát triển xã hội, khi TTPL xuất hiện, cá nhân ở giai đoạn ‘bản sắc đối chọi với sự rối rắm về vai trò’, hoặc giai đoạn ‘gần gũi đương đầu với cô lập’. Loạn thần dẫn tới các trục trặc trong sự hình thành nhân cách và tha hoá liên nhân. Điều này e chừng là do trải nghiệm không chuẩn tắc và trải nghiệm kiệt quệ về mặt xã hội.

Cơ bản, các kỹ năng xã hội và nhận thức yếu kém ở người mắc TTPL bị ảnh hưởng bởi trải nghiệm không chuẩn tắc, và các ảo giác lẫn hoang tưởng gây hiệu ứng nhân quả tới sự nhận thức lệch lạc và thiếu hụt kỹ năng xã hội. Nếu ảo giác và hoang tưởng có thể giảm bớt ngay từ sớm trên tiến trình mắc TTPL, có thể trải nghiệm không chuẩn tắc này sẽ không gây rắc rối cho các kỹ năng xã hội và nhận thức. Rõ là, hoang tưởng và ảo giác liên quan nhân quả tới kỹ năng nhận thức và xã hội. Bất luận thế nào, hoạt động nhận thức yếu kém và kỹ năng xã hội hạn chế phụ thuộc vào trải nghiệm không chuẩn tắc trong thế giới tinh thần.

Nói gọn thì các kỹ năng xã hội và nhận thức kém cỏi là kết quả của khả năng học hỏi bị giảm sút. Tuy thế, các kỹ năng nhận thức có thể được phản ánh ở siêu nhận thức (meta-cognition) vì nó liên quan tới loạn thần. Nâng cao nhận thức về nhận thức, hoặc nhận thức về loạn thần có thể cho phép người mắc TTPL tách rời khỏi trải nghiệm loạn thần của vị ấy. Điều này có thể chứng thực là trị liệu. Tương tự, hướng dẫn các kỹ năng xã hội có thể cũng đem tới lợi lạc trị liệu. Do những thiếu hụt trong học hỏi, các kỹ năng nhận thức và xã hội kém cỏi có năng lực đáp ứng với việc học, và đây là tương quan dương tính với thực tế là các kỹ năng xã hội và nhận thức được hình thành. (còn tiếp)

Ý tưởng tay ngang

Những con cá lội dưới nước dọc theo đoạn kênh vuông thành sắc cạnh dẫn bao quanh mấy cột nhà bằng gỗ; chúng lắc lư thân mình khó nhọc tới lui song cơ chừng đôi mắt si dại kia cứ ngó trơ như ngầm thú nhận rằng thật khó biết tại sao ý tưởng lại không toi.

Không phải lúc nào cũng nhất thiết phải xuyên thành phố từ đầu này tới góc nọ thì mới giải quyết vấn đề được. Xác định các mẫu hình trong quan hệ liên nhân.

Bất chấp ước muốn thiện lành mong cầu đến mấy thì sự chuyển di, không ám chỉ vụ đi lại bằng đôi chân trần được cắt tỉa sạch sẽ, luôn gây đau đớn.

Quán café là nơi họ ngồi để mở ngỏ các cơ hội làm đối tác cùng nhau, nhờ thế họ hiểu rằng sự phức tạp của tâm đảm bảo chẳng có một quan điểm nào nắm bắt được toàn bộ sự thật về trải nghiệm người. Đủ cởi mở và tin tưởng, họ tiếp tục tiến trình sống và hành nghề theo nhu cầu cần biết sử dụng (bộ) công cụ mang lại giá trị trong việc tạo nghĩa của thực tế tinh thần rối rắm. Một chuyến đi kết hợp nghỉ ngơi, thư giãn, chăm sóc cơ thể và giãi bày đớn đau nhờ gặp gỡ đêm khuya xứng đáng được thực nghiệm; điều hơi đáng tiếc vốn đeo bám sâu dày là cách tiếp cận y khoa về căng thẳng vốn thuộc giả thuyết hơn là sự kiện được chứng thực.

Giữa giời mưa, chạy qua hầm chui, ý tưởng tay ngang phân vân đứng giữa ngã ba đường lựa chọn trạng thái bị phát hiện hay trạng thái được tìm thấy; lần nữa, dễ thương được tìm thấy, và phát hiện chủ yếu xoáy vô bản chất.

Trở trời

Những con chim sẻ lích chích trên mái nhà. Thi thoảng mưa đổ xuống, ai lưu thông ngoài đường phố dễ thấm ướt. Hôm nay Lập xuân. Rời nhà rồi quay về bằng xe bus. Trở trời.

Với chút ít tò mò và thái độ cởi mở, những cuộc chuyện trò với kẻ lạ có thể trở thành dịp may thấy những con lộ khác nhau giữa đời. Thông qua trao đổi suy tư cùng cảm xúc, mình có thể tiến tới chấp nhận phổ rộng lớn các thế giới quan quen mà lạ, lạ thành quen; nhờ thế, sự phong nhiêu, đa dạng của nhân loại được nhìn ngó dưới ánh sáng tích cực.

Đôi khi, tất cả những gì người ta cần là ai đó lắng nghe họ. Ước ao trao tặng thời gian và sự hiểu biết của bản thân cho tha nhân sẽ giúp họ khởi tạo sức mạnh và làm bừng sáng tinh thần.

Nhớ có câu chuyện về một vị sư bị gọi là đần độn vì không thể học hoặc nhớ được bất cứ điều thứ gì. Anh trai của vị sư là một bậc a la hán cố sức dạy dỗ. Phiền một nỗi, bài pháp bốn câu thì học câu mới thì lại quên ngay câu vừa học trước đó. Vị sư cố gắng để nhớ bốn câu kinh song không tài nào thuộc được. Anh trai nghĩ thế là hết cách, khuyên em nên rời bỏ tăng đoàn và quay về nhà sống đời sống của thế gian.

Dù tâm trí chậm chạp và trì độn song người em có trái tim cởi mở và thiện lành, vì thế, lời đề nghị của anh trai thật bàng hoàng và buồn đau quá. Đức Phật đã đến để cho vị sư trẻ một chủ đề  thiền tập: một cái khăn tay màu trắng. Ngài bảo kẻ đần độn hãy cầm lấy khăn và vò xát nó khi mặt trời lên cao. Đấy là thiền tập. Lần lần, khi kẻ đần độn cứ vò xát mãi thế, chiếc khăn tay trở nên cáu bẩn và vị sư hiểu ra ngay sự bất tịnh khởi lên từ cơ thể. Nhìn thấy chiếc khăn tay dần cáu bẩn do chà xát khiến tâm trí vị sư trở nên thản nhiên, lãnh đạm và rồi đạt tới trạng thái giác ngộ… Chuyện kể tiếp là với sự giác ngộ, vị sư sở hữu tất cả quyền năng tinh thần và thấu hiểu mọi giáo pháp giảng dạy.

Cần có thời gian và sự kiên nhẫn. Khi mình bắt đầu thay đổi cách ghi nhận thế giới xung quanh, khi mình bắt đầu tìm kiếm các bằng chứng cho điều tốt hơn, đời sống hẳn sẽ khác trước. Dù có thể cộng dồn đau đầu tẹo do trái gió trở trời.

Mấy giờ thì ai cần có mặt?

Trong tiếng lách tách của những sợi phở lứt nhút nhát, thời gian nứt ra từng nỗi niềm trong sạch. Em ngạc nhiên vì mình không dùng nước hoa mà sao vẫn tạo mùi thương nhớ. Sự ngậy thơ chết người như chút hoang đàng gửi lại giữa chốn đời chật chội. Và mặt trời đang hắt lên từ tốn sau cơn mưa ngày tiễn ông Công, ông Táo…

Vừa trôi qua từng căn lều cỏ trên đồi cao hoàn thành xong nhiệm vụ che chắn bởi đuổi xua chia thì quá khứ. Hoa của nụ cười còn phong kín dưới kẽ lá xanh mềm. Đêm qua có giấc mơ về một đôi tay bước tới bàng hoàng. Không tổn thương da mà ứa lệ mắt nhìn. Chớ thả con cá chép lơ ngơ xuống lòng hồ khó dò đáy vực.

Buổi sáng hiển thị trên màn hình máy tính với cái khung hứa hẹn lối cò cưa ma mãnh. Chúng ta hãy tự hỏi mình về những lá bài tuyệt đối phải chuyển lật sang nhằm tìm ra thật chính xác giả thuyết căn cốt. Mấy ngọn nến (hình như con số 7, chưa tính nhiều cây khác phòng hờ) sáng trong đêm qua bất ngờ vì không gian nằm ngoài lớp học. Dễ hiểu niềm vui của một cô bé kén ăn được phép ngậm chút bánh ngọt vì hàm răng chuột nhỏ xíu.

Chàng trẻ tuổi Tết nhất nằm bệnh viện chờ hồi phục lại hoàn toàn sau vụ tự sát hụt. Chưa rõ sẽ tiếp tục tiến trình trị liệu theo cách nào thì người cùng người bước ra cánh đồng hoa hướng dương một hướng. Tranh thủ dọn vỏ luôn các quả táo Chelan quyến rũ bất thường.

Thông báo vé tháng xe bus được trợ giá hiện dán vào mặt sau của tờ quảng cáo thuốc tẩy trắng răng và đồ nhai ngậm đảm bảo đưa tâm trí thị dân dần hóa tinh tuyền, tăng cường và cải thiện trực giác, cắn sạch hết tai ách và khổ đau ngấm độc truyền thừa.

Cúng kính thiếu lễ nghi, sự vụ bắt đầu từ nhận thức. Hạt giống ngờ vực được gieo xuống mảnh đất của bất tín và bước đầu nhận tưới tắm thông qua hệ thống lọc lắng bù lu bù loa ngắn hạn. Mớ cải cúc bày ra chưa gì đã vội vàng bầm dập.

Café đắng, trà cũng đắng, đường xa tít tắp. Mấy giờ thì ai cần có mặt?

Tưởng đà khuất bóng vẫn còn đây…

Sự kiện 11.9 khủng khiếp đến nay vừa tròn 15 năm. Dạo gần đây, tăng đột ngột số nghệ sĩ và các tên tuổi nổi tiếng mắc ung thư, lâm bệnh trọng rồi lần lượt qua đời. Dân mình có câu ‘nghĩa tử là nghĩa tận’, hàm ý trỏ thái độ bỏ qua mọi ngăn ngại, mâu thuẫn để đối đãi lần cuối, thật đàng hoàng và tử tế.

Tôi đã đợi, khá khổ sở và không quá kiên nhẫn vì đôi lần trì hoãn. Và xảy ra thêm một vụ bó người chết rồi chở trên xe máy về nhà. Và hôm nay tin đưa một ca sĩ qua đời vì ung thư phổi..

Những ngày chúng ta đang sống nổi lên đầy những ngờ vực căn cốt trước những tiền giả định bấy lâu nắm giữ về thực tại xã hội. Cái hàm ý quen thuộc của hành vi tưởng chừng rốt ráo kia kỳ cùng vẫn không thể chấm dứt thứ tâm thái song trùng bấy lâu lạt mềm buộc chặt.

Trở lên trên là mấy đoạn đã viết gần 3 tháng trước. Bản thảo dang dở hững hờ đến độ chẳng còn nhớ từng mong chờ được nhớ tới.

Sáng ghé Partio, lần đầu tiên chạm mặt bà chủ. Duyên lành, nghe như những yêu ghét cũng thường thôi. Xa cho mấy thì cũng thấy thương Vĩnh Long thật.

Giời mưa, kịp phơi phóng trước lúc mọi thứ hóa thành ướt át. Cân bằng, tâm bình. Êm.

 

Đóa súng hồng mất dấu môi hôn

Chúng ta đi qua quá nhiều điều thách thức và đổi thay trong các niềm tin mờ tỏ.

Khi trẻ, mình tin vào huyền thuật, huyễn tưởng và lắm thứ đâu cần lập luận. Tôi nhớ con bọ ngựa giơ những thanh kiếm khẳng khái giữa chớp giật của cơn giông trưa hè tái mét. Như cậu nhóc tì lí lắc, hầu hết chúng mình học hỏi về tín lý, rất sẵn lòng tin vào điều bất tri. Ấy nỏ phải vì khờ dại, chỉ do là có nhiều thứ mình chưa thấu tỏ về tính diệu kỳ của điều thứ cơ chừng hết sức tự nhiên. Dĩ nhiên, với số đông, hiện hữu nơi đó Thượng Đế; thật dễ dàng để tin y sì rứa tuyệt không suy suyển.

Rồi vào cái đận ngất ngưởng đầy đụng độ của lý trí và suy tư, chúng ta mất mát đức tin quá mức. Thay vì tới để thấy, mình bảo tắp lự với giọng điều gây hấn: chỉ tôi xem. Nếu không thể chứng thực, nó không phải là sự thật. Một phó sản của hệ thống giáo dục. Truy cầu câu trả lời đúng đắn. Thượng Đế không toi, ngài chỉ sống dở chết dở hạ hồi phân giải thôi. Nhiều kẻ lớn bé lần lượt rời bỏ đức tin.

Nhiều rốt lại chẳng còn cóc nhái khỉ khô chi. Không quà tặng, khuyến mãi, không cờ phướn bay trong gió sớm, không cầu nguyện hay chắp tay ngưỡng vọng bốn phương tám hướng xô bồ. Dàn quân đồng phục xông lên phía trước, bần cùng hóa và cô độc tột độ. Mất mát những ngày ấy không hề giống chút nào với tai ương từng xảy đến…

Câu chuyện của tình yêu, đức tin và cái bể nước ngầm rò rỉ khó hình dung viễn cảnh hồi đáp tương xứng. Sự vay mượn thêm thắt là thời điểm của chuẩn bị, dự liệu trước và hy sinh. Như đứa trẻ to xác, chúng ta bị răn đe để quyết chí từ bỏ kẹo ngọt.

Muôn đời kháng cự

Thật bàng hoàng khi biết mình đang đội trên đầu một cái mũ hàng hiệu hai chữ N & Y xoắn vào nhau vừa phải, phía sau nổi bật dòng ‘New York’ điểm danh tên chàng đố lẫn vào đâu được. Lòng thầm mong với tinh thần sám hối hồi hộp dâng đầy khá vô duyên rằng hy vọng, đó đích thị chỉ là chơi đểu hàng nhái thôi.

Với cách phối duy nhất đen trắng, lưỡi trai phía trước gập cong rất điệu, chất liệu vải mềm tay, và kiểu thiết kế chẳng thể đơn giản hơn được nữa. Sự đời thử thách thiệt éo le, khoác thêm thứ gì lên người đã mệt thêm nhọc, giờ còn phải của nợ tiếng tăm e quá đau thương. Lặng thầm hỏi Google, ra y chang hình mẫu độc chiêu khó đụng; giá bán ở xứ Việt mấy trăm ngàn hiện đang thời thượng (thiệt tình khai nhanh là bà chị bán đồ bành cạnh chợ vui tính chẳng quá xa chỗ ở nhìn nhau hỉ hả rồi nhẹ hô ’em ơi chị để ba mươi ngàn’, rồi người hoan hỉ chẳng kém lúc thực nhận 28.000VND vì đó là toàn bộ số bạc lẻ tôi có nơi cái kẹp tiền gọn gàng).

Không nhớ được lần cuối cùng mình đội mũ… Gần lắm thì cũng phải hơn 14 năm rồi, do quãng dài miên man trú thân ngoài Hanoi liên tục, đầu trần cứ lơ ngơ vô tư phơi cùng thời gian quá ngọ. Bao nhiêu lần sóng dập đất bồi hồ Tây da diết, ê chề thủy triều lên xuống sông Hồng ì ạch, mấy độ hồ Văn tại Văn Miêu lừng lẫy ỡm ờ dự định thay nước thì chừng ấy đận mưa to nắng quái cũng kiên định lập trường để mặc tóc tai thổi thiếu định hướng theo cùng gió ngàn bay.

… Phần khó khăn nhât trong thiền minh sát (insight meditation) là nhận ra tâm trí mình luôn luôn chống kháng; bằng không, nó sợ cóc thể tồn tại nổi. Nếu mình nhìn, chống kháng bằng một cái sự trông, một chiều- nhìn, một cảm- giác- nhìn, một cảm- nhận- nhìn; nếu mình nghe, ngửi, nếm, chạm… thảy đều thế hết. Và đặc biệt, tinh tế nhất: nếu mình ‘nghĩ’ thì luôn sẵn đấy một chống kháng ngay lập tức, ở- đây- và- bây- giờ hao tốn năng lượng khôn xiết. Tất cả trong một khoảnh khắc, khoảnh khắc nối khoảnh khắc, mê mệt.

Gì mang nghĩa ‘một sự chống kháng’ đây?

Như này, mình nhìn vào màn hình máy tính hoặc một bài báo. Một sự liên tiếp của nhìn, nhìn, nhìn (các con chữ), nghe nghe nghe (âm thanh bao quanh) và nghĩ nghĩ nghĩ (các tư tưởng, lập luận trong văn bản) được khai triển với một tốc độ sửng sốt và lực lượng hối thúc bất ngờ. Chúng giục giã gì vậy? Chúng giục mình ‘là’ chúng. Những gì ta sở hữu sở hữu ta, những gì ta nắm bắt nắm bắt ta. Giờ nhé, mình có thể mắc lỗi lầm ‘đói khát’ một số cảm xúc hoặc ham muốn dạng ‘Tôi thích văn bản này’ hay thậm chí khủng khiếp ‘Tôi ghét văn bản này’.

Nghe hay ho thật, cơ mà đấy không phải là những gì Đức Phật trỏ khi nhắc tới đói khát trong bối cảnh thế. Những chuỗi suy tư đã ngụ sẵn nhiều nhiều khoảnh khắc cá nhân được kết nối với nhau bởi một nỗi niềm khát khao tham lam vô độ vì đời sống, vì tồn còn, vì tiếp diễn; một nỗi khát thèm hiện hữu, nó không mang nghĩa nối kết các cuộc đời để tái sinh.  Mình không nhất thiết phải nhớ bao nhiêu kiếp dĩ vãng đã qua hoặc nhìn tới tương lai mù khơi đặng thấu hiểu lời Phật dạy.

Không, sửng sốt tột độ khi ta nhìn sát lại nơi mình: rất trực tiếp ngay dưới mũi, trong đôi mắt, vào lỗ tai, giữa vô vàn ý nghĩ. Từng thứ và mỗi một khoảnh khắc. Nó sát gần tới mức mình không thể nhìn thấy nó. Bởi vì diễn tiến, hiện diện quá nhanh, và chẳng hề có con đường thông thường nào để ‘thấy’ và ‘làm chứng trực tiếp’ những gì đang diễn ra dưới cánh mũi này cả. Nữa nhé, để ‘sống’ tâm trí mình cần nhóm hội và ghi nhận rất nhiều nhiều ở cái nơi vốn chỉ là các bong bóng nổ bôm bốp có mặt rồi biến mất. Làm cách nào, mình nghĩ, mình có thể bước đi, nếu quả thật mình đã từng thế rồi…

Giờ, còn nhớ buồn cười chứ, cái mũ lưỡi trai sành điệu N & Y xoắn bện phụ thuộc và khát thèm không ít người muốn tậu. Liệu mình có thể đập bẹp, uốn phẳng và đơn giản gọi chúng là ‘các phiền não tinh thần’ (defilements), hoặc các cảm xúc giời ơi đất hỡi. E chúng ta còn đề cập đến chúng chi tiết rõ ràng, song chắc hẳn cần đặt trong bối cảnh của đạo đức và khai tâm vỡ vạc những gì bấy lâu mù tịt…

Điều thân chủ cần

Quên mật khẩu cài then, nhờ gió mùa nhắn lại...
Quên mật khẩu cài then, nhờ gió mùa nhắn lại…

Sự thật, điều hầu hết thân chủ tham vấn, tâm lý trị liệu cần thì vượt xa hẳn yêu cầu được can thiệp bằng thuốc men và/ hoặc tái cấu trúc nhận thức, vốn là hai phương thức thực chứng thông dụng nhất có thể cung cấp.

Vì mỗi người thảy đều kiếm tìm ý nghĩa và sự bình yên. Họ cần và xứng đáng được trợ giúp vì các khủng hoảng đau đớn, kinh hoàng, đầy hiểm họa hoặc thấm đẫm hiện sinh, đương đầu với ‘đêm tối của tâm hồn’.  Họ cần một phương pháp tâm lý giá trị đủ khiến họ đương đầu hiệu quả với những con quỷ ẩn dụ, cơn tức giận và trạng thái thù hận kiềm nén, và thực tế tồn còn của tội lỗi. Họ cần tiếp cận một thứ tâm lý trị liệu nhằm đặt câu hỏi đúng, và không e ngại đi theo đường hướng tâm linh. Họ cần một kiểu tâm lý trị liệu phục hồi tâm hồn mình.

Hơn một thế kỷ qua, từ nguyên Hy Lạp ‘psyche’ đã bị diễn giải sai lạc khi chỉ mang nghĩa là ‘tâm trí’ (mind); hậu quả, tâm thần học, tâm lý học và tâm lý trị liệu- nghiên cứu và chữa lành tâm hồn- chủ yếu quan tâm tới tâm trí mà thôi (bao gồm ý thức hoặc tư duy, tri giác, ký ức, tưởng tượng, ý chí và cảm xúc) và hành vi con người. Song thuật ngữ cổ điển ‘psyche’ chứa đựng biểu tượng hóa xưa cũ là đời sống, tinh thần, cái tôi hoặc tâm hồn. Những gì khách hàng lựa chọn dịch vụ tâm lý trị liệu cần bây giờ là tâm lý trị liệu đích thực.

Dù chúng ta hiểu biết rất nhiều về trí nhớ, thực sự chúng ta không hiểu mức độ tương tự về trầm cảm chẳng hạn. Tất cả chúng ta có ký ức ngắn hạn về những gì mình cần cho một giai đoạn ngắn, như danh sách vật dụng cần mua trong tiệm tạp hóa hoặc nơi gửi xe máy. Song bằng cách nào và tại sao mọi thứ được mã hóa thành ký ức dài hạn thì có thể vẫn còn là một bí mật. Rồi, tâm trí cứ giấu giếm. Các ký ức này có thể thuộc giác quan, phong nhiêu với các cảm xúc. Nhiều trường phái tư tưởng hàm ý nhờ xử lý chúng mà ta vén lộ các bí mật của tính cách hoặc thay đổi hành vi.

Song lần nữa, cơ chừng bất khả. Tính hiệu năng của phân tâm học luôn vẫn sơ sài lắm. Trị liệu dùng lời nói dài hạn giữ vai trò nhất định song với nhiều người, khoảnh khắc bừng ngộ sẽ không trực tiếp nảy sinh trong sự thay đổi hành vi. Buồn thay, nào dễ sở hữu thần dược.

Liệu rằng chúng ta nên cởi bỏ mọi tấm mạng che chắn? Dù hiểu biết tạo nên thay đổi, song căn bản là hành động. Nếu có thể phát hiện cái gì đằng ấy, chúng ta nên gắng sức phơi tỏ; cơ mà với một ký ức tổn thương, đau đớn đã kiềm chế quá lâu thì thông thường tốt hơn hết là để mặc?

Dẫu rằng nhiều điều có thể xích gần ấm áp bên dưới các tấm khăn che, trải nghiệm đời sống hay nhất lại theo chiều thẳng đứng. Nếu có thể sờ chạm được một số đồ đồng nát, e nên dồn lực để loại bỏ hết chúng. Không có trải nghiệm nào trong đời mà chẳng hề vướng bận sầu khổ, bất kể mình muốn hay không; song tốt nhất bỏ qua một số miếng tảng, u bướu khó nhằn.

Nếu chú mục bất tri ghê gớm vào các nỗi niềm sầu khổ, chắc chắn mình sẽ bỏ nhỡ cơ hội triển nở thật thiện lành.