Làm thế nào để mở lòng ra thành thật?

Mới ngoài 20, thích giao tiếp và nhìn đời tích cực. Người luôn tràn đầy nhiệt huyết song một tháng trở lại đây thì đâm lo lắng, mất kiên nhẫn và cáu gắt; muốn ở riết trong nhà, không đi ra ngoài nữa vì nghĩ sẽ gặp đủ chuyện lắm người khiến mình bực bội; ngay cả bạn bè thân thiết nói làm gì cũng gây cho bản thân tức giận hoặc khó chịu. Biết là vấn đề nằm ở mình; bắt gặp bản thân nghĩ điều sai trái kiểu bạn bè chẳng còn thích mình nữa; tưởng tượng như có quả bóng lo lắng lớn dần lên trong lòng. Cảm thấy mệt dù không ngủ được, nằm trằn trọc suốt, và lúc nhắm mắt lại nhớ các tình huống tồi tệ và buồn bã.

Hôm nay thì kinh khủng khiếp. Định chỉ gặp mỗi bố để đi dạo cho khuây khỏa thế mà cuối cùng lại bắt điện thoại nghe một số lạ gọi tới… Thấy người rung lắc nhẹ, vài dấu hiệu cảnh báo lan khắp cơ thể và tim như nổ bùng song khi kiểm tra mạch thì khá bình thường. Hủy hẹn. Sau đó thấy quả bóng to đùng trong lòng bắt đầu lục bục rồi nước mắt chảy dài… Không nghĩ nên gặp bạn bè để khuây khỏa trở lại, vì e ngại người ta sẽ nhìn mình giống kiểu mình thích ở nhà vậy. Xấu hổ nhờ bạn bè khuyên nhủ hoặc giải thích giúp về tình trạng. Chưa từng thế này bao giờ nên sợ không thể kiểm soát thân thể lẫn cảm xúc. Thường tự đánh giá mình là kẻ độc lập, thực tế và tính cách mạnh mẽ; quen âm thầm xử lý các vấn đề cùng tình huống phát sinh rất hiệu quả.

… Nghe như người này đang đương đầu với cả trầm cảm và lo âu. Các triệu chứng bao gồm sự phấn khích tâm vận động (bồn chồn và mất tinh thần), khó ngủ say, giảm thiểu mối quan tâm với các hoạt động hàng ngày, và với đối tượng trẻ hơn, dễ cáu kỉnh. Thứ ‘cảm xúc kỳ lạ’ lưu ý khi nghe điện thoại giống như nỗi sợ bị tấn công vậy, thường gồm biểu hiện là tim đập thình thịch, người rung lắc, cơ thể nóng sốt, và sợ mất kiểm soát.

Nhiều người chưa từng trải qua các rắc rối tình cảm trước kia đột ngột thấy mình đang kinh nghiệm, đặc biệt khi họ tiếp chạm giai đoạn đầu trưởng thành. Đây là giai đoạn phát triển mang tới rất nhiều thay đổi ấn tượng bởi vì sự quá độ từ tuổi thơ và nhà trường sang tuổi trưởng thành và đi làm nên không ngạc nhiên lắm đòi hỏi thích nghi.

Các cảm xúc phiền muộn không có gì tội lỗi cả; chúng là sự kiện đời sống với rất nhiều người. Điều quan trọng giúp mình vượt qua giai đoạn khó khăn này là với tay ra và đề nghị trợ giúp. Tha nhân có thể cũng trải qua tương tự nên có thể đưa lời khuyên về cách thức xử lý; cũng có thể tham gia các nhóm tham vấn hoặc trị liệu cá nhân nếu thấy phù hợp.

Điều tồi tệ nhất là duy trì sự cô độc và tách biệt nội tâm cũng như ỳ ra, không làm gì như lơ là ăn uống do trầm cảm và lo âu. Nếu mình cứ đớn đau mãi thế thì tình hình sẽ càng thêm tồi tệ, chứ khó tốt hơn lên. Sơ khởi, có nhiều kỹ thuật hành vi làm giảm thiểu các triệu chứng trầm cảm và lo âu. Vấn đề chỉ là làm sao tìm ra chúng.

Ví dụ khác. Suốt thời trẻ, theo bố di chuyển và đi du lịch rất nhiều nên không gắn bó ai quá lâu. Chưa từng nhỏ lệ hoặc phải quan tâm cảm xúc quá mức; chỉ không nhận thấy tầm quan trọng của chúng trong những gì đang làm, cũng không thật thấy chúng giúp ích cho bản thân trong dài hạn. Thi thoảng khi biểu đạt cảm xúc ra xong rồi thì chỉ cảm thấy tồi tệ; thất vọng với bản thân khi bày tỏ chúng, ngay cả với riêng mỗi mình thôi.

Năm mới lên 12 tuổi, bố mẹ đã bảo là lạnh lùng, xa cách và đố mà ai ưa nổi chứ nói gì chuyện lấy được chồng. Hầu hết thành viên trong nhà và vài người bạn còn thấy có vẻ hăm dọa và đáng sợ. Tầm năm, sáu năm gần đây thì làm việc cởi mở hơn hẳn, thành người thân thiện nhờ đi theo các bước hướng dẫn đọc được trong các cuốn sách tự trợ (mỉm cười, gặp gỡ người tích cực, cười thoải mái, v.v…). Song việc cởi mở ấy chỉ làm mọi sự ổn thỏa ngắn hạn, vì để lại trong lòng mình rất nhiều cô độc hơn trước đây, là nguyên nhân khiến bố con lại tự dưng đâm cãi vã nhau. Song phải thừa nhận là tuy việc cởi mở bản thân tuy đem lại tiến bộ thật, nó dần tao nên sự đứt gãy về mặt cảm xúc, thậm chí ít tin tưởng vào người xung quanh.

Biết không hay ho, đúng đắn chút nào vì chẳng tin tưởng hoặc thể hiện cảm xúc ‘thật’ với người khác. Song hiện tại chưa tìm thấy cách hàn gắn, kết nối hay các bước phải thực hiện nhằm giúp bản thân cởi mở hơn, thậm chí vá sửa các vấn đề không mong muốn nảy sinh vì nỗ lực cởi mở.

… Thật vui vì nhân vật khao khát cởi mở hơn nữa với người khác. Có vẻ đấy đã là một tiến trình hết sức hụt hẫng, chắc bởi vì chưa chạm tới tâm điểm của vấn đề. Có thể người này bị xem là bắt chước hành vi chứa cảm xúc (mỉm cười, cười thoải mái) chứ không đích thị đem lại cảm nhận về chúng và thiên hạ thường hay đáp ứng kiểu thế (các khóa học kỹ năng mềm áp dụng chiêu tương tự). Đối tượng tiếp xúc có thể nghĩ mình thiếu thành thật, thậm chí, nhạo báng họ.

Bước đầu tiên chỉnh sửa là dừng biểu tỏ các cảm xúc ghê gớm. Thực tế, cảm xúc rất quan yếu; chúng cung cấp cho ta thông tin về bản thân và về môi trường xung quanh cũng như chỉ bày cho ta cách để kết nối thật ý nghĩa với những người khác. Cảm xúc còn giúp cơ thể mình mềm mại, tươi mát. Nếu đè nén cảm xúc quá lâu, cơ thể sẽ báo động trục trặc. E chừng đây chính là chỗ nhân vật đang trải qua. Do chôn giấu cảm xúc lâu quá đến độ giờ không biết làm sao để tiếp cận với chúng.

Các cảm xúc thường gây cho mình cảm giác tồi tệ vì chúng có thể đau đớn và khiến mình dễ tổn thương. Có thể hình dung là do bảo bọc bản thân tránh khỏi nguy cơ bị tổn thương mà mình quyết định ngay từ đầu là ngắt tách cảm xúc liền thôi. Trong khi đấy có thể là giải pháp tự vệ hữu ích ngắn hạn, nó có thể gây tàn phá nặng nề lâu dài về sau vì không có sự cân bằng. Mình có thể không thích cảm nhận các cảm xúc đau đớn song đóng sập chúng cũng có nghĩa là mình không cảm nhận được các cảm xúc tốt lành luôn. Cảm xúc dễ là điều kỳ diệu, cho mình trải nghiệm đam mê, tình yêu và niềm vui, và chúng còn cho mình cách thức phát triển các mối quan hệ đầy thỏa mãn sâu xa. Tuy thế, điều ấy kèm theo một số nguy cơ vì cảm xúc có thể và hay là nguyên nhân gây đau khổ; lý giải tại sao cảm nhận cảm giác và thậm chí, biểu đạt chúng không khiến mình yếu đuối nếu không muốn nói là làm mình mạnh mẽ thêm vì ước ao cảm nhận chúng bằng bất cứ giá nào. Ví von, dũng cảm chẳng phải là vắng mặt sợ hãi mà là làm mọi điều cần thiết phải thực hiện.

Bước kế tiếp là cho phép bản thân cảm nhận các thang bậc tình cảm khác nhau. Dành thời gian và không gian để mình có thể nghĩ về các ký ức riêng biệt (hạnh phúc, buồn bã, đáng sợ…) rồi cảm nhận về chúng. Để bản thân mình khám phá mỗi một cảm xúc ứng hiện trên cơ thể mình. Ghi nhật ký cách cảm nhận ra sao ký ức hoặc các cảm xúc. Nói với người hiểu biết về các cảm xúc của mình (một nhà tham vấn sẽ là lý tưởng để giúp mình tiến trình này). Hoàn thành nhiều lần để các cảm xúc dần trở nên tự nhiên. Khi làm thế được rồi, có thể tưởng tượng người khác cảm nhận ra sao rồi dùng các quan sát mới mẻ này khi trò chuyện. Hãy để mọi người biết cách mình cảm nhận mọi thứ. Hỏi họ về các cảm xúc của họ và xem xem mình có thể tìm thấy một vài điểm chung… Các quan hệ vững bền được xây dựng trên việc trao đổi qua lại các cảm xúc; đấy gọi là sự thân mật cảm xúc và nó có thể vô cùng vui vẻ, hồ hởi.

Có lẽ, khi mình đủ khả năng tạo dựng sự thân mật về mặt cảm xúc, trạng thái  cởi mở với mọi người sẽ đến từ lòng mình sâu xa chứ không phải cái đầu tính toán.

Làm thế nào nói ra chuyện bắt nạt và sức hút chú ý tiêu cực

Nhận được câu hỏi đặt thẳng vấn đề: Các bước nhà tham vấn tâm lý tiến hành để một bé học sinh nói ra chuyện bị bắt nạt? Anh làm sao để trẻ trải lòng?

Trả lời: Đầu tiên các nhà tham vấn thiết lập mối quan hệ nâng đỡ, thấu hiểu, và trên hết, thật an toàn. Trẻ bị bắt nạt không chỉ kinh sợ việc bị bắt nạt mà còn kinh sợ các bước bố mẹ, nhà tham vấn và thầy, cô giáo có thể thực hiện nhằm chỉnh sửa tình huống. Trẻ sợ rằng sự can thiệp của người lớn có thể khiến tình huống tệ hại thêm. Dùng nhiều mưu kế liên quan tình huống để cho trẻ cảm thấy an toàn. Các ông bố thường to tiếng ra lệnh “Con nói bố nghe bạn nào đánh con để bố đến gặp bố bạn kia nói chuyện cho ra nhẽ!”; nghe tê hơn cả chuyện bị bắt nạt. Hãy giúp trẻ biết các hành vi của cô/ cậu bé chính là biểu hiện đang bị bắt nạt và tình huống đó khá thông thường khi đi học; cũng cho trẻ biết rằng có nhiều cách giải quyết tình hình và giải pháp đang tìm kiếm không gây nên thêm chuyện nữa.

Làm việc với trẻ bị bắt nạt, quan trọng cần nhớ rằng trẻ có thể không nhận ra đây là điều hay gặp ở trường lớp, hồi còn nhỏ. Chúng có thể cảm thấy cô độc, vì chẳng có giải pháp nào khả dĩ… Khi trẻ cảm thấy an toàn đủ để kể lại tình hình, đảm bảo với chúng đây là chuyện thường thôi và các chiến lược xử lý có thể sẽ triển khai tiếp theo.

Đừng quên các cậu trai bắt nhạt và hăm dọa về mặt thân xác, các cô gái thì dùng chiêu trò công kích ‘quan hệ’. Các cô gái cũng bắt nạt không kém song theo cách lây lan tin đồn, nhục mạ bằng lời nói, cho ze khỏi nhóm chơi, làm mọi người xa lánh, và bắt nạt về mặt cảm xúc các nữ sinh khác. Bé ở giai đoạn vị thành niên thường nảy sinh triệu chứng trầm cảm và các rối loạn lo âu khi bị bắt nạt. Khi phát hiện các dấu hiệu căng thẳng và bất an, cần nhấn mạnh các dấu hiệu này rồi dần tìm cách tiếp cận vấn đề khả dĩ bị bắt nạt khi trẻ cảm thấy an toàn với mình.

————-

Nếu đang kiếm tìm nguyên nhân sâu xa của hành vi sai trái ở trẻ, thu hút chú ý là điều giải thích dễ nghĩ tới. Không phải mỗi ví dụ trẻ nhỏ hành động đích thực là tiếng kêu khóc muốn được chú ý, nhiều tình huống quả vậy. Về sau, người ta sẽ cảm thấy bị đe dọa hoặc dự tính tự sát theo nỗ lực có cân nhắc để được nghe thấy.

Biết các dấu hiệu thu hút tiêu cực là một chuyện, song làm gì khi chuyện đó nhắm vào chính bản thân mình đây? Có 3 con đường lựa chọn. Thú nhất, và rất quen thuộc, trừng phạt hành động sai trái. Bố mẹ nhận ra quyền lực thúc đẩy chấp thuận và tuân thủ nhanh chóng sẽ tàn dần khi trẻ lớn lên rồi đạt được khả năng lẫn sự tự quản lý bản thân. Lờ đi tính tự trị vì nó mang lại nhiều cơ hội được chú ý nhiều hơn, trẻ có thể minh họa việc lặp đi lặp lại hành động sai trái. Với các vụ bạo hành nghiêm trọng, trừng phạt có thể là lựa chọn hợp lý.

Có thể bố mẹ trẻ bảo con cái làm ngơ chuyện bắt nạt rồi sẽ êm xuôi thôi. Chí ít, về nguyên tắc không sai. Khi mục tiêu là chú ý, lờ đi những lăng nhục nọ kia là cách khác để giảm thiểu vụ bắt nạt nếu không trừ tiệt được hành vi kiếm tìm sự chú ý; xét dưới góc độ kỹ thuật, làm hành vi xấu biến đi thông qua việc làm phần thưởng biến đi gọi là ‘tiêu hủy tất cả’. Không phải lựa chọn dễ. Trước hết, phải từ bỏ nhu cầu về công bằng, chính trực và thậm chí, trả đũa lại; thứ đến, tiến hành cái gọi là ‘cho nổ tung tanh bành hết luôn’ khiến những kẻ bắt nạt hiểu là các chiêu trò không còn tác dụng nữa, rồi chúng sẽ ôm giữ trò chơi đến lúc đủ sức tung chiêu hiệu quả lại. Chiến lược ‘thiêu hủy toàn bộ’ có thể gây phản tác dụng, và bất kỳ mất mát trong xử lý sẽ củng cố hành vi mãnh liệt hơn hẳn, và trẻ sẽ có kết cục tệ hai chứ không như mơ tưởng lúc khởi phát kế hoạch.

Con đường cuối thách đố nhất: cho kẻ gây rối điều nó muốn. Nếu muốn được chú ý thì được chú ý, dĩ nhiên, nếu cho liền sự chú ý sau các hành động tồi tệ rồi mình có thể mong chờ hành vi không tiếp diễn nữa. Chiến lược rõ ràng tỏ ra tốt hơn với một số tình huống nhất định: bạn bè và người thân gia đình nhờ đáp ứng nhu cầu chú ý là cách hay để phát triển tốt đẹp các mối quan hệ. Và khi nhu cầu chú ý được thỏa mãn, giờ đây mình sở hữu năng lực xã hội đủ để mình dạy phần, người tương tự đòi hỏi những gì chúng muốn theo cách tích cực.

Khi rành luật chơi như sự chú ý tiêu cực, hành vi từ sàn tập lên sân khấu chính sẽ cực kỳ thách thức. Nhận ra hành động đòi hỏi sự chú ý, mình có thể dùng điều đã biết để trừng phát kẻ phạm lỗi, hoặc thỏa mãn nhu cầu trong khi kến tạo một kênh giao tiếp tốt lành hơn cho những đòi hỏi trong tương lai.

Nỗi sợ cam kết không phải là điều duy nhất hết hoặc sẽ từ bỏ mãi mãi thôi

Như muôn trùng chùng ý, buông hờ trên duyên ta, nền nhà tựa vào lá, yêu đương dễ nhạt nhòa...

Như muôn trùng chùng ý, buông hờ trên duyên ta, nền nhà vương đầy lá, yêu đương cùng nhạt nhòa…

Thật kỳ lạ và xa xót, em đang cố gắng giúp bạn gái mới yêu nhau được 4 tháng vượt qua nỗi sợ cam kết và gắn bó. Bạn gái em từng thể hiện thái độ tương tự với hai mối quan hệ trước đây. Yêu nhau một thời gian chưa lâu là cô ấy cảm thấy lo lắng, sợ bị lừa dối hoặc xô ngã và việc cố chịu đựng trong các mối quan hệ mấy cũng đến hồi kết thúc. Bạn gái em lớn lên ở vùng nông thôn, từ bé khó cảm thấy gần gũi với bố mẹ. Bạn gái em cam đoan là không bao giờ lừa dối em song đôi khi cô ấy bảo với em là không muốn có bất kỳ mối quan hệ nào, ngày khác lại nói em là ‘duy nhất’ và có cái nhìn thuần khiết về tình yêu. Cả hai đứa em đều đầu tư nhiều cảm xúc trong mối tình này nên em không muốn tuột mất nó. Em không tin bạn gái mình nghĩ khác thế. Em đã thử kiểm soát bản thân, lùi ra xa và nói chuyện với cô ấy như một người bạn muốn giải quyết vấn đề này. Được vài ngày, rồi cô ấy lại như quay về cái tôi tiêu cực. Khi bọn em nói về chuyện này, cô ấy bảo hành vi mang tính muốn đẩy đuổi, lừa dối, v.v… ấy như một cơ chế phòng vệ chống kháng lại việc gìn giữ quan hệ.

Em đã cố gắng:

  • nói với bạn gái về cảm xúc trong quá khứ của cô ấy,
  • hỏi cô ấy nhiều câu để dẫn đến tìm hiểu vấn đề về tương quan giữa bố mẹ và mối quan hệ tiêu cực trong quá khứ, và
  • hướng cô ấy tới ý tưởng cần xem xét là các quan hệ thì khác nhau và không phải đều có kết quả giống nhau.

Khi bọn em ở cạnh nhau, cô ấy hành động như thể điều duy nhất có ý nghĩa trên đời này là mỗi mình em thôi. Bọn em gặp nhau hai tuần một lần, vì gia đình rất quan trọng cũng như công việc và sự thăng tiến nghề nghiệp là điều thu hút tâm trí cô ấy rất nhiều. Bạn gái em là kỹ sư xây dựng và cô ấy khá yếu mềm giữa nơi chốn toàn đàn ông, nhất là với độ tuổi cô ấy. Bọn em khá tương đồng nhau về mặt tư duy logic và quan điểm xã hội. Bọn em chủ yếu nói chuyện say sưa qua điện thoại. Nề nếp gia phong và văn hóa của bạn gái em rất vững vàng, cô ấy đã sống ở Hà Nội 4 năm nay. Tình dục không phải là điều đem lại cảm xúc, có thể nó chỉ thuần là chuyện phóng thích và cô ấy không nghĩ có vấn đề gì về lối nhìn nhận như vậy.

Em đã thử suy nghĩ mọi thứ rồi tìm đoc các trang tâm lý học Tây, ta trên mạng. Liệu chuyên gia có thể đưa ra ý tưởng giúp em, nếu không giữ được tình yêu này thì cũng là bất kỳ quan hệ giúp đỡ nào trong tương lại như một người bạn với cô ấy cũng được, vì em cảm thấy bạn gái em đang đi trên con đường không mấy có tính chất xây dựng?

Trả lời:

Điều rõ ràng từ lá thư là cậu dành thật nhiều thời gian lẫn tâm trí của bản thân để suy nghĩ về người yêu, những sự lựa chọn của cô ấy, cuộc đời của bạn gái, và dĩ nhiên cả nỗi sợ hãi cam kết, gắn bó của cô ấy nữa.

Tôi không chắc mình hiểu nghĩa của từ ‘tiêu cực’ mà cậu mô tả, song nếu hàm ý ở đây là cơ chừng bản thân cậu hay cô bạn gái của mình đang ở trong bất kỳ tình trạng nguy hiểm nào về mặt thể lý thì tôi mong cậu sẽ tìm kiếm sự tư vấn của chuyên gia để nói rõ trực tiếp. Trả lời trên mạng chỉ thuần chứa yếu tố thông tin chứ không mang nghĩa cung cấp lời khuyên, đặc biệt nếu an toàn là điều các bạn quan tâm.

Xin lưu ý giúp là tôi không nghe cậu chia sẻ nhiều về bản thân, ngoại trừ chi tiết hai bạn tương đồng nhau về logic và xã hội. Thiển nghĩ, hầu hết trục trặc trong quan hệ được mô tả tốt nhất từ cả hai phía chứ không phải chỉ do một bên. Tôi đang tự hỏi về chính cậu, các nhu cầu của cậu, cách thức mối quan hệ này (hoặc sự thiếu hụt cam kết) đang ảnh hưởng tới cậu như thế nào. Cậu đang ở tình huống khó khăn vì muốn nhiều hơn ở một người với những gì hiện cô ấy đang trao tặng, cho đi. Giông giống sự mâu thuẫn yêu ghét cô bạn gái cậu thể hiện trong quan hệ, khá lửng lơ việc diễn giải mình là ‘duy nhất’ rồi ngoặt sang ý cô ấy không muốn có bất kỳ quan hệ nào hết. Mâu thuẫn vừa yêu vừa ghét ở một người thật hết sức rối rắm, bởi vì nó có thể lôi kéo họ muốn thuyết phục, tán tỉnh, hoặc khiến người kia tin tưởng để mà cam kết. Hoặc trong trường hợp của cậu, nghe như thể cậu muốn khớp khít, xử lý các vấn đề của bạn gái để cô ấy cam kết với cậu.

Với một số trường hợp, ‘nỗi sợ cam kết’ là nỗi sợ của việc lựa chọn một người đi liền với nguy cơ bỏ lỡ, đánh mất các cơ hội tiềm năng hoặc người yêu khác; ngoài ra, nỗi sợ cam kết còn liên quan với nỗi sợ thân mật, có thể mô tả như là nỗi sợ quen biết ai đấy sâu xa, gắn bó mật thiết. Cuối cùng, đôi khi người ta dùng nỗi sợ thân mật đặng tránh né thảo luận nỗi bất mãn thực chất hoặc các vấn đề khó chịu bên trong một mối quan hệ riêng tư.

Khi ai đó thực sự sợ cam kết hoặc thân mật, cậu ta/ cô ta thường buộc phải dấn tới chỗ tất cần thấu hiểu và đương đầu với với những nỗi niềm sợ hãi này thông qua quá trình khám phá và chữa lành. Tôi không biết hiện bạn gái của cậu đang ở thời điểm cô ấy muốn hoặc sẵn sàng để tiến hành điều đó chưa. Dù tình hình gì đi nữa, đấy không phải là điều người ta thực hiện vì kẻ khác.

Cậu nhấn mạnh rằng mình thích giúp đỡ cô người yêu như một người bạn, bất kể kết cục mối quan hệ giữa hai người như nào. Tôi tin (có thể vì tôi là nhà trị liệu!), một trong các món quà tặng lớn lao nhất chúng ta có thể trao tặng cho ai đó là tất cả lòng mình sâu thẳm, sự lắng nghe và thấu hiểu từ bi nhất. Nếu người yêu cậu muốn nói chuyện về văn hóa, trải nghiệm, gia đình, hoặc những nỗi sợ hãi của cô ấy về quan hệ, cậu có thể trợ giúp tốt lành nhờ việc lắng nghe mà không đánh giá (hoặc tối thiểu nhất có thể).

Vấn đề là hiếm ai có thể lắng nghe không hề đánh giá chi khi mà mối quan hệ riêng tư của cậu ta hoặc cô ta đang bị đặt cược! Dường như cậu sẽ không thể đủ khả năng ngay lập tức để vừa là một người bạn hữu ích vừa là một người yêu cam kết hết sức mãnh liệt vốn muốn có mối quan hệ gần gũi, độc chiếm người phụ nữ này.

Vậy, có thể cậu cơ chừng là người yêu hoặc là người bạn trợ giúp, song chắc chắn khó giữ tròn cả hai vai. Nếu là bạn trai, cậu sẽ nhận ra rằng điều ấy kích hoạt mối quan hệ về những gì cậu chú tâm mang tới và tất cả cách thức cậu cảm nhận về điều ấy. Nếu muốn là một người bạn/ người trợ giúp, gợi ý của tôi là cậu nên nêu ra dự tính ấy rồi bảo cho cô ấy biết những gì lợi lạc nhất cô ấy có thể nhận được từ nó.

Bất luận ra sao, tôi hy vọng tự cậu sẽ nhanh chóng nhận ra đích thực chính bản thân mình trong mối quan hệ với một phụ nữ đoan chắc về cậu như cậu đoan chắc về cô ấy.

Quên đi tình cũ: Khi nòng nọc đã đứt đuôi…

*Ngỏ: Theo thông lệ lâu nay, tôi tiếp tục trả lời thư bạn đọc gửi tới; dù mục tiêu chia sẻ tâm tình, muốn được tư vấn, hỏi ý kiến một luận điểm, đề nghị bình phẩm về nhận định của người khác, xin lời khuyên ’em phải làm sao’,… hay gì gì đi nữa thì tôi cũng đều cố gắng hồi đáp tận tình với thời gian sớm nhất có thể, và dĩ nhiên, không phải nội dung, trường hợp nào cũng đăng tải công khai trên blog để mọi người cùng tham khảo, lắng nghe…

Xin cứ thoải mái bày tỏ yêu cầu vào địa chỉ thư điện tử: tamngatangam@gmail.com. Ngày an lạc.

———————————————————————————————

Ứng xử với người yêu cũ thế nào cho đúng” là chủ đề sẽ đưa ra ở đây. Lời chuyên viên tư vấn cho cảm giác rằng cứ khuyên nhủ thật thiết tha đi kèm với chỉ bày rất cụ thể là công việc chuyên môn coi như thành tựu, ổn thỏa. Một cái gì dễ nảy nòi trong lòng người đọc: ơ, nói thế thì là giả định cái cô nhân vật chính không biết thừa mấy điều cơ chừng đúng đắn như thế à.

Cách giải quyết vấn đề của bạn lúc này là hãy quên mối tình đã qua, đừng bận tâm với chuyện cũ làm gì nữa. Đừng mang tâm trạng thù hận, oán trách hoặc cầu cho anh ta gặp phải những điều không may mắn làm gì. Có vẻ như trong mối quan hệ cũ, bạn đã mất mát quá nhiều? Nếu đúng vậy, hãy nhìn nhận lại bản thân bạn ạ, vì những mất mát đó cũng có một phần do bạn đồng ý để xảy ra mà.

Vì vậy, bạn đừng quay lại với chuyện cũ làm gì nữa, ngoài người con trai đó ra, trên thế giới này còn rất nhiều người xứng đáng với bạn hơn. Quên chuyện cũ, sống vui vẻ với cuộc sống hiện tại, làm tốt công việc của mình. Hãy mở cửa trái tim của mình để chờ đón những tình yêu mới xứng đáng hơn sẽ đến với bạn trong tương lai. Đừng tự giày vò làm khổ mình nữa, cuộc sống chúng ta ngắn ngủi lắm, hãy sẵn sàng đón nhận những niềm vui trên đường đời. Đừng cứ vác mãi bên mình cái túi đau khổ nặng nề làm gì.

Chúc bạn nhanh chóng tìm thấy niềm vui trong cuộc sống.

Nhiều người lầm lạc khi tin rằng thù hận, ghét bỏ là mặt trái ngược, đối lập với tình yêu thương, quý mến; kỳ thực, không phải thế. Đối trái với yêu thương đích thị là vô cảm. Nếu người yêu của cô gái thực sự đã quên cô ta, anh chàng sẽ không hề nỗ lực làm gì để kể lể, thông tin hay quá lăn tăn trước phản ứng của người yêu cũ. Tương tự, nếu thực sự đã quên cậu ấy, cô gái sẽ không quan tâm lắm các lý do; nàng chỉ muốn chàng rời khỏi, biến đi khỏi cuộc đời mình mà thôi.

Nếu cô gái đang hy vọng tình cũ nhận ra rằng cậu ấy làm mình thật khổ sở và khó xử, khả năng cô gái sẽ càng chóng mỏi mệt và thất vọng. Nhân tiện, đáng tiếc thay, người có vẻ thích thể hiện, muốn diễn và dấn thân vào một mối quan hệ gây xung đột thường ít thấu hiểu hoặc động lòng từ bi, thương cảm. Họ hiếm chấp nhận trách nhiệm hành vi bản thân, hàm nghĩa họ chẳng có động cơ cho sự phát triển cá nhân. Do vậy, cậu chàng có thể hối lỗi vì đôi chuyện vài việc song chỉ khi chàng ta tin rằng điều ấy sẽ đem lại cho mình được gì đó. Vậy nên, có thể giải thích cho hành vi của cậu ta khi vẫn còn lượn lờ bên người yêu cũ là chàng còn muốn điều gì đó từ nàng, bất luận đó chỉ là thuần túy sự chú ý, chút chọc tức trêu ngươi, hoặc một sự khởi động lại mối quan hệ đã cắt đứt giữa hai người theo một lối cách khác.

Nếu cô gái muốn thoát hẳn khỏi cậu kia, hãy bắt đầu bằng việc giữ khoảng cách- cả thể lý lẫn cảm xúc- giữa hai người càng có thể càng tốt. Đừng nhận lời hoặc có mặt không cần thiết nơi cậu ta hiện diện. Nếu cô gái buộc phải chia sẻ không gian (do làm cùng cơ quan), hãy đối xử với cậu ấy như với một đồng nghiệp bình thường đúng mực và không quá thân thiện. Nếu cô gái tin là người yêu cũ theo dõi mình thì nên tiến hành các bước nhằm đảm bảo bản thân cảm thấy thoải mái và an toàn; đừng ở một mình bên cạnh chàng ta.

Thời gian trôi qua ít nhiều đã giúp cô gái đủ mạnh mẽ để rời bỏ một mối quan hệ cơ chừng rất khó duy trì tiếp tục hoặc chẳng thể bền vững về sau. Mong cô ấy hãy dùng cùng sức mạnh đó để tiếp tục bước tiếp về phía trước. Người ta thường lặp lại các mẫu hình quan hệ tương tự trừ khi họ phát triển các kỹ năng liên nhân cách lành mạnh và tốt đẹp hơn; vì vậy, hy vọng cô gái nên thực hiện như thế. Duy trì, củng cố chuyện học hành, nâng cao thăng tiến nghề nghiệp. Đặt để các ranh giới đủ cảm thấy ổn thỏa mà không nhất thiết phải bắt cặp với ai khác. Phát hiện xem một mối quan hệ tốt lành trông như nào cho bản thân mình rồi tìm kiếm một người yêu ước ao cùng đạt tới mục tiêu ấy cùng mình. Nếu cô gái làm tất cả các điều vừa nêu, sẽ dễ dàng để đặt hẳn cậu người yêu cũ kia đúng vào nơi cậu chàng đích thị thuộc về: dĩ vãng đã qua của cô ấy.

Phải làm sao khi trầm cảm đang âm thầm trở lại ?

Nữ 25 tuổi. Khi còn bé là một cô gái sống nội tâm và trầm lặng. Không có nhiều bạn bè, và suốt thời mới lớn tuyền bị bắt nạt.

Cô ấy cảm thấy bị mắc kẹt, không biết phải làm sao. Nhỏ đi học thì đạt toàn điểm chín, mười song trầm cảm đã thay đổi tất cả; sức học chợt giảm sút, tầm 12 tuổi bắt đầu tự hành hạ bản thân rồi trải nghiệm cơn đau nửa đầu khá thường xuyên; 16 tuổi, nảy sinh dự tính tự sát. Tự nhờ vả người quen đưa đi khám và uống thuốc chống trầm cảm Prozac.

Tuy thế, cô gái không ngừng chuyện tự gây hại hoàn toàn; bẵng vài năm nay lại thi thoảng quay về từ dăm tháng gần đây trước khi chấm dứt hẳn. Cô không chắc vụ này có liên quan với các mối quan hệ riêng tư. Chuyện yêu đương thì khá đau đớn, từng trải qua một mối quan hệ bị chửi bới, chì chiết, nhục mạ nặng nề bằng câu chữ khoảng gần hai năm rưỡi. Hiện vòng tròn bạn bè mở rộng, tăng lên song vẫn thấy khó kết nối hoặc bày tỏ cảm xúc bản thân chân tình được. Ngại nói về gia đình vì ở nhà bị bố đổ tội cho nhiều thứ, so sánh với các cậu bạn khác ở trường; ông bố cũng chẳng nhận ra cô ấy bị trầm cảm mà cứ ngỡ con mình ám ảnh điều gì đó mang tính mê tín, siêu nhiên nọ kia vớ vẩn.

Cô gái nhận ra mình có nhiều thay đổi trong hành vi. Dễ cáu gắt, lúc nào cũng thấy mỏi mệt, thường trằn trọc cả đêm, ăn uống ngon dở thất thường, hay khóc lóc, và thường thích giấu mình trong phòng hơn là đi ra ngoài chơi. Các cơn đau nửa đầu xuất hiện mạnh hơn, chẳng có hoạt động gì khiến cô ấy thấy phấn khích để dấn thân vào, bài vở thì chểnh mảng… Mọi thứ nghe chừng quá quen thuộc, giông giống thuở nào, nhắc nhở cô rằng đã mười năm trôi qua. Tuy không còn ước muốn tự sát nữa song cô gái lại cố sức chống chọi với ý nghĩ đọa đầy bản thân. Cô gái gửi thư chia sẻ, không muốn lộ diện hay đưa mình đến thăm khám bất kỳ đâu vì ngại nỗi lo lắng sẽ thành sự thật; cùng lúc, cô lại cảm thấy không chịu đựng nổi lối sống như thế này thêm nữa. Cô tự hỏi thế nào mới là hạnh phúc, dù thổ lộ rằng càng ngày có vẻ hạnh phúc càng là điều gì quá chừng xa vời, nằm ngoài tầm tay với. Cô đánh mất niềm tin vào con người, cũng chẳng tìm ra nổi động cơ để kết thúc năm cuối đại học.

… Dễ nhận ra là cô gái cho dù kháng cự song trầm cảm đã quay trở lại, thứ hội chứng khá dễ nảy sinh nhiều cơn tái phát bất ngờ. Các triệu chứng, dấu hiệu cô kể minh họa điều ấy. Những đám mây tâm trạng sầu buồn, xám xịt và trầm uất khiến suy nghĩ trở nên nặng nề, khó đưa ra quyết định và lựa chọn tốt lành cũng như nhìn đâu cũng tuyền thấy tiêu cực, u ám.

Do cô không cho biết trước đây từng trị liệu có bao gồm cả tâm lý hay chỉ dùng mỗi thuốc uống mà thôi, nên tôi động viên cô thử tìm kiếm sự trợ giúp từ bộ phận tham vấn học đường hoặc ai đó làm tâm lý trị liệu ở trường đại học; tính cả việc tìm đến một bác sĩ tâm thần khác để lượng giá hàm lượng Prozac hoặc chọn lựa sử dụng loại khác với liều dùng phù hợp… Nếu chuyện kết thúc khóa học là khó khăn thì cô có thể xuống phòng y tế của trường để xin giấy khám sức khỏe, nhập viện để đảm bảo được nghỉ học một thời gian hợp pháp, cho tới lúc cô cảm thấy tiến bộ, cải thiện tâm trạng chung nhờ tham vấn tâm lý bên cạnh việc uống thuốc chống trầm cảm; giữ liên lạc với bạn bè để thi thoảng có thể tham gia tụ bạ vui vẻ…

Như một người trưởng thành, tôi tin cô gái có quyền để chọn lựa cách trị liệu mà không nhất thiết hỏi ý kiến của gia đình hoặc chia sẻ thông tin với ông bố. Cơ chừng ông bố không phải là nguồn trợ giúp cảm xúc ổn thỏa thời điểm này. Thực tế, nhiều nền văn hóa, tôn giáo, hoặc thế hệ hay yếu tố khó bao quát hết có những quan niệm thiết lập niềm tin không đích thị chính xác về trầm cảm hoặc các rối loạn tâm thần khác. Quả là bất lợi khi ông bố không đủ hiểu biết và trợ giúp điều trị trầm cảm hữu hiệu cho cô con gái.

Bởi vì cô gái từng có tiền sử tự hành hạ bản thân và nảy sinh dự tính tự sát, thật đáng quan tâm trước các suy tư muốn tự làm hại bản thân. Vì cô gái đã từng chịu đựng trầm cảm hồi còn trẻ nhỏ, các trải nghiệm này là tạm thời, nên chi cô gái sẽ dễ tìm thấy sự nguôi ngoai và khuây khỏa buồn phiền nếu được trị liệu thích đáng.

Cầu mong mọi điều yên an, thư thái và như ý ít nhiều.

Về nhà dễ đổ lệ quá độ

… Cách đây khoảng 1 năm cháu cũng đã gửi lá thư đến chú với bao nỗi lo lắng về tương lai về nghề nghiệp về tình yêu… Cứ ngỡ rằng nỗi phiền muộn ấy sẽ dần sẽ ổn nhưng càng thời gian gần đây cháu lại càng thêm lo sợ. Cháu biết rằng Thất nghiệp luôn là nỗi ám ảnh với tất cả các bạn sinh viên mới ra trường nhưng với cháu thì đúng là cháu cảm thấy hết sức nặng nề. Bốn năm dưới giảng đường đại học cháu cảm thấy bản thân mình quá thụ động quá vô nghĩa và khi nhận ra được điều đó hình như đã muộn màng ạ. Cháu vừa tốt nghiệp 31/5 vừa rồi nhưng cháu chưa thể xác định được cho mình 1cv muốn làm, và bây giờ cháu rơi vào tình trạng làm công việc gì cũng đc miễn là nuôi nổi bản thân và dĩ nhiên là không được phép vi phạm pháp luật. Thế nhưng những công việc như vậy cũng thật khó tìm ạ. Cháu rơi vào trạng thái căng thẳng vô cùng, cháu rất sợ ra trường rồi mà vẫn không có việc làm để nuôi nổi mình, cháu cứ sống ngày ngày dưới cái mảnh đất Thủ đô bon chen này để tìm việc càng tìm càng khó về nhà thì cháu không muốn mà nói đúng ra là cháu không dám ạ. Bố mẹ cháu cũng có khuyên về nhưng cháu sợ hàng xóm nói đi học Đại học mà lại không có việc (vì miền quê nghèo nhà cháu ít bạn đi học a). Cháu thực sự cảm thấy vừa mệt mỏi vừa sợ vừa lo lắng. Còn về chuyện tình cảm yêu đương thì càng thê thảm ạ. Trước cũng có vài bạn con trai có ý nhưng hình như bản thân cháu cũng k biết là mình nghĩ gì và cũng k biết cái tình yêu là gì nữa, bằng tuổi cháu có bạn đã lấy chồng, có bạn sắp lấy, và đa phần là đã có người yêu nhưng cháu thì chưa có gì nhiều người nghĩ rằng có thể do cháu nói dối hoặc có vấn đề gì đó. Nhưng cháu cảm thấy bản thân mình k sao. Chú ơi liệu con người có duyên số không hả chú? Hay mình phải đấu tranh giành cái số đó ạ? Cháu thực sự rất hoang mang về cái số của cháu ạ… Từ rất sớm
ngay từ khi năm 2 khi các bạn của cháu vẫn vô tư hồn nhiên không nghĩ tới, tuy nhiên hơn nửa cuộc đời sinh viên của mình cháu lại sống quá thu mình, cháu chỉ biết đến giảng đường nghe thầy cô giảng, gần như cháu không tiếp xúc va chạm với bên ngoài mấy, cũng không theo học thêm bất kỳ một thứ gì khác, chỉ đến cuối năm 3 cháu mới nhận ra điều này cháu cố gắng để hòa mình nhiều hơn (mặc dù nỗi lo tương lai sẽ đi đâu về đâu vẫn tăng). Cháu cảm nhận được niềm vui nhiều hơn, có nhiều kỉ niệm hơn với bạn bè với thầy cô thì thời gian lại không còn nhiều. Cháu dần thấy nuối tiếc nhiều hơn… Nhất là trong những ngày cuối cùng của cuộc đời sinh viên, hôm nay chính thức chia tay cháu thấy rất buồn và hẫng hụt nhiều quá chú ạ. Cháu biết là chắc chắn phải chia tay bạn bè, thầy cô giáo nhưng mà cháu vẫn cứ muốn được có thêm nhiều thời gian hơn nữa, mấy ngày gần đây cứ những lúc một mình nước mắt cháu lại rơi ra. Cháu cứ muốn sống trong hoài niệm xưa. Có đôi lúc cháu có ý nghĩ thật điên rồ là thi lại đại học nhưng mà nghĩ lại thi lại bạn bè mình cũng có còn đó đâu. Cháu không biết làm sao và cảm xúc đó có dần biến mất không và rồi cháu sẽ phải đối diện với cuộc sống mới với những con người xa lạ như thế nào ạ. Chú cho cháu lời chia sẻ với ạ.

 

Khoảnh khắc chia tay thầy cô, bạn bè, trường lớp dẫu thật ngậm ngùi song sẽ không kéo dài lâu, cả nỗi sợ hãi tương lai cùng với niềm tiếc nuối dĩ vãng êm đềm quá dễ khiến mình rơi lệ, lo âu bâng quơ rồi cũng đi qua…

Trước tiên, tôi muốn chỉ ra rằng ngay việc cô gửi lá thư này đã là minh chứng cho một dạng thức của tính quyết đoán: nhận ra mình cần cải thiện điều gì đó và tiến hành bước đi đúng để sửa chữa, điều chỉnh nó. Nếu cô rà soát lại cả ngày, chắc chắn cô đã tỏ ra quyết đoán không ít lần… song đó không phải là kiểu quyết đoán đang gây cho cô phiền muộn.

Hầu hết các tình huống xã hội đòi hỏi tính quyết đoán thường trực. “Đây là bài kiểm tra tiếng Anh của tôi” hoặc “Tôi sẽ không la cà phố xá với đám bạn vào tối thứ Sáu”. Người ta gặp khó khăn ghê gớm với các tình huống quyết đoán mang chứa theo kèm các cảm xúc mãnh liệt. Như cô đã mô tả rất chính xác, khi một tình huống cảm xúc khởi lên, cơ thể mình phóng thích adrenaline và các hóa chất khác tạo nên một cảm nhận đầy cảm xúc “chiến hay biến”. Phóng thích các hóa chất này thường chuyển một tình huống quyết đoán vào một tình huống xung hấn như cô trải nghiệm. Nó cũng có thể gây cảm giác ngập tràn và tạo nên một hàm lượng cảm xúc quá tải, làm mình bật khóc, ứa nước mắt, bàn tay run nhẹ, lạnh cóng, căng cơ, và chân rung…

Khi chúng ta tê mỏi về mặt cảm xúc, bị bao vây bởi các tác nhân gây căng thẳng tinh thần (bố mẹ, công việc, tiền bạc, yêu đương, v.v…) và cơ chừng không thể chạm tới được mục tiêu ao ước (sự độc lập) thì trạng thái bi ai đó thường chứng tỏ một hạn mức stress cao độ.

Các mức độ cao về stress gây khó khăn trong việc ra quyết định những gì cần làm đầu tiên, tiếp theo, và những gì ngay lúc này đây không nên lo lắng. Điều đầu tiên cô sẽ cần tiến hành là giảm thiểu stress và nỗi niềm bi ai trong đời. Xác định các điều nào tạo nên stress và nhắm vào nhẹ bớt đi mức độ gây căng thẳng tinh thần. Nếu chúng ta có một người bạn hoặc thành viên trong gia đình hết sức căng thẳng, tỷ dụ thế, hãy đưa họ ra một khoảng cách an toàn hơn về mặt cảm xúc. Nói với họ sẽ gỡ khỏi sự dính mắc của mình trong nỗi niềm bi ai của chính họ chẳng hạn. Kiểm tra tình huống riêng của bản thân ta. Mình có đang làm việc chi hoặc mang thái độ khiến sự vụ tồi tệ đi? Nếu chúng ta đang có các quyết định không tốt, có thể chia sẻ với bố mẹ nếu điều ấy không gây cảm giác ngột ngạt.

Hạnh phúc, vui sướng thường là mức độ thể hiện cho việc các hành vi đưa chúng ta tiến tới với mục tiêu mong đợi. Nếu cô muốn độc lập, liệu cô có đang thực hiện hướng về chiều đó, hay hơi tệ chút, mình đang ứng xử hoặc suy tư theo cách khiến mọi người nghĩ mình khó mà trở thành người độc lập được? Cũng thử cố gắng tiến hành các kỹ thuật cá nhân quen thuộc làm giảm thiểu stress. Nếu thuận tiện, một nhà tham vấn/ tâm lý trị liệu có thể giúp cô sắp xếp, phân loại các tác nhân gây stress cũng như xem xét ưu tiên cho các nỗ lực của bản thân cô.

Nguyên nhân lớn nhất cho các vấn đề nêu trên có thể lý giải như sau.

  • Thiếu hụt kinh nghiệm xã hội. Điều này thường gặp ở người mới lớn, chưa va chạm bao nhiêu với đời. Tuổi này có các phản ứng cảm xúc mạnh mẽ, kéo dài những rắc rối của giai đoạn thay đổi cuộc sống và biến chuyển nội tiết tố. Các bạn trong độ tuổi này cũng có thể ít kinh nghiệm xử lý các tình huống phức tạp đòi hỏi một số tính quyết đoán rất lớn song cảm xúc lại được kiểm soát. Qua nhiều năm, người trưởng thành phát triển các kỹ năng xã hội tạo nên tính quyết đoán, thậm chí trong các tình huống đầy cảm xúc thì họ vẫn đủ sức kiểm soát. Nói cho công bằng, thực tế, không phải người trưởng thành nào cũng thiện xảo, điệu nghệ trong việc quyết đoán kiểm soát cảm xúc, và các cơn thịnh nộ cũng không hiếm thấy trong những nơi chốn công cộng, địa điểm giao dịch, làm ăn. Trong tình huống mới tốt nghiệp này, cô có thể từ từ thực tập nâng cao hơn tính quyết đoán mỗi ngày. Định rõ dạng ý kiến, quan điểm quyết đoán mà cô có thể luyện tập.
  • Ký ức chan chứa cảm xúc thường tạo nên tình huống như cô đang trải nghiệm. Bộ não chúng ta ghi nhớ các tình huống cảm xúc và lưu lại cả tình huống và các cảm xúc mình cảm nhận lúc đó. Nếu chúng ta bị một con chó cắn, lần sau nhìn thấy một con chó chúng ta cảm thấy ghê sợ, kinh hãi (cảm xúc) và nhớ lại lần bị cắn trước đây (tình huống). Nếu bố mẹ hoặc những người khác có thái độ xung hấn khi cô biểu đạt ý kiến trong quá khứ thì cô có thể tạo thương đau hóa với những gì chính mình đang trải nghiệm. Việc cô khóc và cảm thấy phiền muộn về mặt cảm xúc đích thị là sự lưu giữ nỗi sợ hãi về những hậu quả cô từng nghĩ tới và gặp phải trước đây… Tôi từng có cơ hội làm việc với một cô gái trẻ mang bộ mặt nhăn nhó khi cô í biểu đạt bản thân rất cảm xúc. Chúng tôi nhanh chóng phát hiện ra rằng mẹ cô gái trẻ này từng có thói quen tát vào mặt cô gái mỗi khi bà ta không hài lòng với lời giải thích của con gái. Những cái nhăn nhó ấy là “ký ức cảm xúc” của việc bị tát không ít lần và não bộ của cô gái trẻ sẵn sàng cho một cái tát khác mỗi khi cô í biểu đạt bản thân, thậm chí với người khác không phải mẹ mình.
  • Sự tự tin thấp cũng có thể tạo nên phản ứng như của cô. Có thể cảm thấy ý kiến của mình không đáng giá hoặc chẳng thích hợp. Nếu cô từng bị chỉ trích vì quan điểm, ý kiến hoặc phát biểu trong quá khứ (nhắc lại ‘ký ức cảm xúc’), cô có thể rất ngần ngại biểu đạt bản thân. Cô có thể tìm kiếm trên mạng hoặc mua, mượn sách đọc viết về sự tự tin và lòng tôn trọng chính con người mình. Cô cũng có thể bắt đầu bằng việc biểu đạt bản thân trong những tình huống không mang tính đe dọa gì lắm, tuần tự tăng dần lên độ căng cảm xúc của các biểu đạt. Tỷ dụ như kiểu đi từ ý “Tôi không quan tâm khoa học về nền điện ảnh tài liệu” tiến tới việc nói với người lớn “Cháu nghĩ chú đã không đối xử công bằng với cháu” hoặc với một cậu bạn trai nào đó “Mình không đáng bị đối xử với sự thiếu tôn trọng như vậy! Nếu nó xảy đến lần nữa, quan hệ giữa bọn mình sẽ chấm hết!” Ở tuổi của cô, có nhiều thời gian dành cho việc cải thiện các kỹ năng nêu trên.
  • Một mức độ stress cao độ trong đời cô có thể cũng dễ làm cho việc biểu đạt cảm xúc khó khăn. Thử tìm đọc sách báo về stress. Nếu các mức độ stress cao quá, tìm cách giảm thiểu nó và cùng lúc tăng cường sự tự tin. Nếu có điều kiện, nên cân nhắc việc tìm tới một nhà tham vấn tâm lý.

Ghi nhớ trong tâm trí mình rằng có một phản ứng cảm xúc khi mình biểu đạt bản thân là điều bình thường. Khi nhận diện, kiểm soát và sử dụng đúng đắn, nó tạo nên ‘chất lửa’ trong phát ngôn, tính kịch của hành động thể hiện, ‘độ mãnh liệt’ trong sự biểu tỏ đậm tính nghệ thuật, và sự chắc thật trong một lời hứa.

Hãy đơm hoa kết trái cho tương lai đầy hứa hẹn vẫn không ngừng mời gọi còn mở rộng trước mặt.

Rời xa, tách biệt và tái kết nối: một câu chuyện của gia đình, sự phát triển của cá nhân

Không biết phải xưng hô như thế nào cho đúng nữa, thôi thì xưng em với bác sĩ cho tiện nhé. Em là H., 25 tuổi, hiện đang sống ở Tây Ninh. Qua internet em biết đến bác sĩ.

Hiện tại em đang gặp vấn đề về tâm lý của mình, cụ thể là em gặp một việc khiến em bị stress làm em mất ngủ mấy ngày rồi, em cảm thấy mệt mỏi và chán nản. Câu chuyện của em như sau:

Em sinh ra ở Tây Ninh, gia đình em là người Bắc, đến năm lớp 4 em phải xa bố mẹ lên Tp. HCM đi học. Mẹ em gửi em cho chú ruột của mẹ em. Chú ruột mẹ em (em gọi là ông) bị vô sinh nên muốn em lên sống chung và để cho em học hành tử tế. Chuyện ăn uống thì ông bà em lo, còn tiền học hành và tiêu xài vặt của em thì mẹ em gửi lên. Em xa bố mẹ từ năm lớp 4 nên thiếu thốn tình cảm bố mẹ lắm.

Ông bà em thì khó tính, ông là bộ đội và là người Bắc nữa nên rất gia giáo, em rất sợ ông bà. Cứ 2 hay 3 tháng thì bố mẹ lên thăm em được 1, 2 ngày. Mỗi khi bố mẹ về thì em lại chạy ra ngoài đường đứng khóc đến khi hết khóc mới dám vô nhà vì sợ ông bà la.

Cuộc sống cứ vậy trôi qua (em yếu đuối lắm hả bác sĩ?), rồi em học đại học. Em đậu ĐH Bách Khoa Tp. HCM nên ai cũng mừng lắm. Đến khi học ĐH, ông bà em vẫn khó như xưa, em chỉ cần đi về trễ 10 phút là bị la rầy. Em là con trai nên cũng hơi cẩu thả, phòng ốc thì bừa bãi nên bị ông bà mắng nhiều lắm. Học ĐH cũng khó khăn riết rồi em bị áp lực. Khi em ra trường là năm ngoái thì bố mẹ muốn em lấy vợ, người yêu em cũng sống ở Tây Ninh gần nhà. Do một lần hè, Tết về quê em gặp người ấy rồi yêu mến.

Lúc đó em chưa muốn lấy vợ nhưng vì tội nghiệp người yêu mình phải chờ đợi em cả 5 năm trời nên em cũng đành làm đám cưới. Cưới xong, em với vợ sống ở Tây Ninh được vài tháng cho đến nay. Bố mẹ em với vợ em lại không muốn em lên Tp nữa, muốn em ở lại Tây Ninh chung với gia đình.

Em rất băn khoăn vì ông bà trên Tp sẽ ra sao. Ông bà đã nuôi em từ nhỏ, tất nhiên em phải có trách nhiệm đền đáp công lao đó.  Ông em cũng đã nói với em nhiều lần; “mày về Tây Ninh là ngu, ở đây điều kiện đi làm tốt hơn rồi mai mốt có con cái đi học cũng sẽ tốt hơn rất nhiều so với ở Tây Ninh”.

Ông nói vậy nghe cũng có lý.

Em nói điều đó cho bố mẹ em biết. Mẹ em nói: “con không cần phải lo lắng vì mang tiếng là ông bà nuôi con nhưng tiền hàng tháng bố mẹ gửi lên cho ông bà còn nhiều gấp mấy lần tiền nhà người khác gửi cho con cái họ ở nhà trọ và ăn học trên Tp. Về kinh tế là sòng phẳng. Ông bà hiện tại vẫn còn khỏe, vẫn còn đi làm kiếm tiền bình thường. Cái mà nhà mình nợ ông bà là đã tạo điều kiện cho con học hành tử tế. Giờ con ở Tây Ninh rồi mai mốt ông bà già rồi thì rước ông bà về nuôi dưỡng, lúc đó là đền đáp công lao rồi”.

Em bắt đầu căng thẳng và suy nghĩ rất nhiều. Một nửa thi em muốn ở lại Tây Ninh, một nửa thì em muốn lên Tp. Nhưng gia đình là quan trọng nhất nên em cũng có ý ở lại Tây Ninh hơn.

Cái dằn vặt trong đầu em bây giờ là việc em ở lại Tây Ninh đó có phải là vô ơn với ông bà không. Và những câu nói mà ông em nói với em cứ làm em suy nghĩ là: “ở Tp để cho con cái sau này có điều kiện học hành tử tế”.

Cứ dằn vặt về chuyện đó nên em bị mất ngủ mấy ngày nay.

Em hiện đang rất hoang mang.

Em rất cần lời khuyên cũng như sự phân tích của bác sĩ.

Chờ hồi âm của bác sĩ.

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

Bởi sự hiện diện của H. và tình cảm biết ơn sâu đậm dành cho ông bà qua bao tháng năm như thế, những gì H. chia sẻ đã là thông điệp thương yêu và tinh thần trách nhiệm thiết yếu rồi.

1. Việc ông bà cưu mang, bảo bọc chừng ấy thời gian đã cung cấp cho H. các dấu hiệu về tình cảm thương yêu ruột thịt và mối quan tâm dài lâu. Trạng thái kinh tế cũng như tinh thần hiện tại của ông bà có thể ngăn cản họ hiểu biết, thậm chí, tham gia vào đời sống người đàn ông đã có vợ của H..

Vì lý do này, H. cần nhận ra rằng họ không thể thấu hiểu toàn bộ đời sống của cậu được– những gì cậu cảm xúc, nơi giao dịch, hay giải quyết sự vụ giúp cậu. Tuy nhiên, hy vọng thế, vẫn vui thú và mừng rõ với sự hiện diện của H. một thời gian ngắn ngủi nào đó; về phần mình, H. cũng có thể, tiếp tục học cách thoải mái với ông bà trong một thời gian ngắn. Không nhất thiết phải nhất trí, bất đồng, hoặc cố gắng cho ông bà hiểu nội tình. Vì giờ đây H. đã có gia đình riêng và sắp làm bố– trách nhiệm của một người đàn ông trưởng thành với vợ con, nội ngoại hai bên. H. đủ bận rộn để nhận ra rằng ông bà mình có thể chỉ vì quen thời gian H. từng có mặt thường xuyên trong nhà ông bà trên thành phố cũng như phát biểu của ông bà lắm lúc có thể nhằm thu hút sự chú ý của H. Đừng đánh giá hành vi cá nhân của ông bà và cố gắng thấu hiểu chúng như những gì ông bà đã tỏ ra quan tâm, chăm sóc thuở H. còn thơ bé. Tình huống cũng như mối quan hệ và những sự trợ giúp bây giờ chắc chắn khác hẳn trước đây nhiều rồi.

Khi còn nhỏ, chúng ta bị thúc đẩy sống đời của bố mẹ, ông bà mình; nếu họ nghèo và khó khăn, chúng ta nghèo và khó khăn. Nếu họ gia trưởng và đòi hỏi, chúng ta gia trưởng và đòi hỏi. Tuy thế, chính xác như H. đang là, như một người đàn ông đã lập gia đình có trách nhiệm và trưởng thành, chúng ta có cơ hội để xây dựng đời sống của chúng ta.

2. Nếu mô hình phương Tây thuộc gia đình hạt nhân có bố mẹ là trung tâm với con cái quay xung quanh như biểu tượng của điện tử thì trải nghiệm của H. cũng như người Việt với gia đình là một mạng lưới phân tử; trong hóa học, chúng ta học hỏi được rằng các kim loại là các vật chất này với điện tử không hề tách biệt với hạt nhân của chúng mà còn kết vòng tự do trong chúng. Mô hình gia đình H. đang sống cũng rõ ràng bao gồm cả ông bà nữa, chứ không đơn giản chỉ mọi người ở quê.

Ở mô hình gia đình H. trải qua, chắc chắn H. cần nhận diện ra các vấn đề nảy sinh từ sự gắn bó và cảm giác tủi thân ít nhiều như bị bỏ rơi vậy. Việc gia đình sắp xếp H. sống xa ba mẹ và trải qua suốt thời thơ ấu với ông bà như thế rõ ràng đâ phải là điều quá bất ổn hoặc tạo nên điều gì rất xấu tệ; ngược lại, tôi tin H. vẫn đang không ngừng biết ơn công dưỡng dục của cả ba mẹ lẫn ông bà.

Thực tế, có không ít trường hợp một đứa trẻ gắn bó với gia đình khác không có quan hệ sinh học; điều này cũng không bất thường;  cũng thấy xu hướng ổn thỏa lâu dài nhất quán và chẳng hề có sự bất hiếu, vô lễ đối với bố mẹ đẻ của đứa trẻ.Trải nghiệm H. có khi sống nhiều năm xa gia đình với ông bà thế chắc chắn sẽ để lại dấu ấn sâu sắc và chuyển di ít nhiều vào cách H. chăm sóc, nuôi nấng con cái sau này cũng như đã phần nào tác động tới việc H. cảm nhận về trách nhiệm phụng dưỡng ông bà đồng thời không quên công dưỡng dục cù lao của ba mẹ.

Người ta từng ví von rằng, cả làng nuôi một đứa trẻ. H. hiện đang sống với một gia đình hạt nhân mở rộng vì gồm cả ba mẹ, có bà con thân tộc kề cận xa gần và cơ chừng vẫn tiếp tục đón nhận sự thăm hỏi, trợ giúp hàng ngày. Như một nét tính cách văn hóa, hãy phục hồi trở lại cảm nhận của đứa trẻ được chăm sóc nuôi dưỡng bởi ông bà từ bé để tìm cách ứng xử phù hợp trong thời điểm hiện tại, chứ không chỉ với cả làng xóm hay duy mỗi ba mẹ.

3. Khả năng của bộ não người là có năng lực để hồi tưởng lại các ký ức từng trải qua. Tuổi thơ có thể là giai đoạn đẹp đẽ của người này và có thể là những tháng năm không muốn gợi nhớ đối với kẻ khác. Không ít người mắc trầm cảm do bị ám ảnh bởi quá khứ, thời thơ ấu. Tôi khuyến cáo H. xem xét cẩn thận mức độ căng thẳng ít nhiều nếu những gì đã trải qua quấy nhiễu năng lực của bản thân đặng hồi nhớ đúng đắn, đủ đầy các kỷ niệm của một thời.

Hầu hết trẻ vị thành niên đều có mơ ước và viễn tượng về một đời sống của người trưởng thành khi mình lớn lên. Bất kể tình huống hiện tại của H. như nào, đích thị H. đã đặt chân vào đời sống của người đàn ông có vợ và vẫn đang sống cùng ba mẹ đẻ.

Nhớ rằng giai đoạn lâu dài với cảm giác tủi thân muốn khóc khi bà mẹ lên thăm hay khó chịu với nề nếp sinh hoạt hàng ngày ở nhà ông bà thì thực tế nó đã trôi qua; và tương tự, giai đoạn hiện tại này của H., với mọi thứ tốt xấu, hay dở đi kèm, cũng tạm thời chứ không thể mãi mãi. Nó sẽ kết thúc và H. sẽ đương đầu với một loạt các cơ hội và vấn đề khác biệt khi H. là trụ cột của gia đình nhỏ hơn là những gì H. đang gắng sức hài hòa, giải quyết ổn thỏa bây giờ.

Sự khác biệt ấy sẽ là ông bà, bố mẹ sẽ không ở cùng H. mãi mãi, và như một người trưởng thành, H. đang rồi sẽ tiếp tục có nhiều công cụ và tùy chọn để giải quyết các vướng bận, vấn đề nảy sinh trong cuộc sống với niềm tin về một tương lai tốt đẹp kèm theo truyền thống văn hóa và nếp nhà dạy dỗ gìn giữ, báo đáp hiếu đễ với ông bà, ba mẹ và người thân xung quanh.

Cầu chúc yên an, và mong H. tiếp tục dấn thân với tinh thần của một người đàn ông trẻ hiếu thảo.–

Bố mẹ dễ ly dị khi con mắc Tự kỷ?

Thực tế, hầu hết bố mẹ có con mắc rối loạn phổ tự kỷ (TK) đều ý thức sâu sắc về những vấn đề kéo theo sau chẩn đoán cũng như mức độ căng thẳng tinh thần (stress) ảnh hưởng tới cuộc sống hôn nhân- gia đình; thậm chí, nhiều cặp vợ chồng cơm không lành, canh không ngọt trước đó rồi thì TK càng dễ khiến họ lo ngại đây là yếu tố dễ gây căng thẳng thêm và làm đổ sụp mọi thứ, v.v…

Cho dẫu chẩn đoán con cái mắc TK thể hiện biến cố đời sống lớn lao như bất kỳ chuyện gì khác xảy đến thì việc con cái mắc TK là sự kiện không ngừng thách thức bố mẹ trẻ cũng như toàn thể gia đình. Nên chi, nếu một cuộc hôn nhân mà vững bền thì cặp vợ chồng cùng nhau vượt qua cơn bão tố và làm cho gia đình thêm củng cố. Song với các cặp đã gặp trục trặc sẵn rồi thì TK là tác nhân gây stress đủ có thể trở thành điều làm oặt ẹo, gãy đổ; và với các cặp này, TK là lý do khác để ly dị.

Không ít người trong cuộc nhận ra rằng ly dị có thể tạo nên hệ quả tích cực cho con cái, tức điều ấy có tác dụng tích cực với bố mẹ. Nếu bố mẹ hạnh phúc thì có thể họ càng giỏi giang hơn trong việc tập trung vào các chiến lược và cách can thiệp giúp con cái mắc TK. Nghiên cứu cho thấy, không có sự tăng lên tỷ lệ ly dị: 64% trẻ mắc TK sống với bố mẹ kết hôn hoặc bố mẹ nhận con nuôi so với tỷ lệ 65% trẻ không bị chẩn đoán mắc TK.

Một số bài học có thể rút ra từ trường hợp bố mẹ đã ly dị có con mắc TK.

– Chẩn đoán con mắc TK gây nên stress trong nhiều cách khác nhau mà không phải luôn rõ ràng, và stress có thể là nghiêm trọng. Ngoài ra, con mắc TK thường làm thay đổi toàn bộ sinh hoạt gia đình chứ không chỉ liên quan đến mỗi cuộc sống hôn nhân mà thôi; bởi nó có thể thay đổi quan hệ với bạn bè, gia đình nội ngoại hai bên và cả đồng nghiệp nữa. Chuyện này diễn ra nhiều tháng, đôi cả cả năm trời rồi người ta mới chấp nhận được cũng như dần họ mới thích nghi với mức độ stress mới thường đi kèm với chẩn đoán TK.

– Nếu mình biết stress do chẩn đoán TK đem lại có thể khiến chuyện ly dị xảy ra thì có lẽ mình cần học cách để điều chỉnh và làm dịu bớt stress và tạo điều kiện thuận lợi để nâng cao các sức mạnh của cuộc sống hôn nhân. Nếu mình biết cách stress tác động đến người kia và bằng những cách nào thì mình có thể đoán trước và làm giảm nhẹ tác động của stress.

– Tiếp xúc với các tổ chức hỗ trợ gia đình có con mắc TK và nói chuyện với bố mẹ cùng hoàn cảnh để tâm sự rồi lắng nghe cách họ đương đầu với stress.

– Chẩn đoán con mắc TK không đồng nghĩa rằng cuộc hôn nhân sẽ thất bại, đổ vỡ nhưng stress đích thị là yếu tố với nhiều cặp vợ chồng. Trong mỗi cuộc hôn nhân đều tồn tại những nền tảng cho ly di; mẹo ở đây là tìm ra, và tiếp tục tìm ra, nền tảng cho hôn nhân bền vững.

Nhìn chung, có thể nhận thấy rằng TK là vấn đề của gia đình, và rất nhiều khi đây là câu chuyện của ranh giới, giá trị hôn nhân- gia đình cũng như tình yêu thương của bố mẹ với con cái.

Mặt khác, nghiên cứu cho thấy có mối tương quan giữa gia đình giàu có và tỷ lệ con cái mắc TK đáng quan tâm thực sự bởi chí ít các hàm ý mà nó chỉ ra: tỷ lệ trẻ con nhà nghèo không được chẩn đoán cũng như mức độ áp lực trong đời thường mà bố mẹ chúng phải chống chọi.

Áp lực khởi tạo nên nhiều khía cạnh hết sức khác biệt. Mỗi một gia đình rồi sẽ tìm ra cách thức phù hợp để giải quyết vấn nạn. Như những gì mà các cặp vợ chồng đã ly dị cũng như bố mẹ có con mắc TK bên trên chỉ ra, tiến hành các bước đi thích hợp để làm thuyên giảm sự tác động của stress là chìa khóa căn bản, đồng thời có thể nó còn cho hôn nhân một cơ hội tốt hơn để thành tựu như ý hoặc đảm bảo mình có thể tiếp tục chịu đựng tiếp tục được.

Trong trạng thái yêu và đang yêu ai đó

Bông giấy vì đời thắm đỏ, có hiền ngoan chỉ đợi vẫy lòng…

Hôm nọ, có người hỏi làm sao phân biệt sự khác nhau giữa việc mình trong trạng thái yêu với chuyện đang yêu ai đó.

Một đôi điều trong đời được giải thích bằng cách chuyển bật- tắt, kiểu cái chết và việc mang thai chẳng hạn. Mình hoặc thế này hoặc thế kia thôi, không hề có sự lừng khừng ở giữa hay thậm chí cả vùng màu xám. Một số khía cạnh khác của cuộc sống thì được đặt lên bàn cân, và có cảm giác “yêu đương” rơi vào cách phân loại này; chắc chắn tồn tại nhiều kiểu yêu và người ta xác định nó bởi thành phần, mức độ.

Thử tưởng tượng Yêu trên bàn cân thì đáy của thang đo có thể là “Tình yêu của chúng ta đối với toàn thể Nhân loại”, tức niềm tin rằng mọi người nên được hạnh phúc và không phải chịu đựng khổ đau, bất hạnh. Đứng đầu thang đo là Tình yêu Đam mê Ghê gớm, là dạng nối kết tình yêu lãng mạn, cuồng si dục tính, dành cả đời- mình- cho- cuộc- tình.

Xếp theo thứ tự thấp đến cao: 

  1. Tình yêu với toàn nhân loại,
  2. Tình yêu/ thích thú với người và vật (“Tôi yêu thích cái Ipad mới mua!”),
  3. Yêu/ thích dựa trên các quan hệ như bà con, thông gia,
  4. Yêu dựa trên các ký ức đẹp về các mối quan hệ trước đây như với bồ tèo gắn bó lâu năm thuở còn thơ bé,
  5. Yêu dựa trên các trải nghiệm cá nhân riêng tư các quan hệ đang diễn tiến như bạn bè thân thiết hiện còn gắn bó,
  6. Yêu dựa trên lịch sử quan hệ và sự thân mật mang tính cảm xúc,
  7. Yêu dựa trên mối dây tình cảm mãnh liệt thắt chặt như con cái hoặc bố mẹ,
  8. Tình yêu lãng mạn dựa trên lịch sử thân mật tình dục và cảm xúc, và cuối cùng
  9. Tình yêu đam mê ghê gớm dựa trên sự thân mật quá chừng sâu sắc của tình dục và cảm xúc như với một người yêu.

Chúng ta cũng có thể thấy sự khác biệt giữa việc đang yêu ai đó với trạng thái yêu. Nôm na, đang yêu ai đó có thể nhìn như một tình huống tĩnh tại, bền vững như khi chúng ta yêu thương bố mẹ, bạn bè, v.v… Còn “trạng thái yêu” khẳng định một tiến trình chủ động mà nó bộc lộ cảm xúc mỗi ngày, đặc thù diễn tiến trong một chiều kích dương tính, tích cực.

Nhân tiện, đây là những lời dễ thương song không kém phần sắc sảo đồng thời cũng rất hiện đại của một nữ văn sĩ lừng danh về tình yêu.

Trinh tiết: không chỉ là câu chuyện văn hóa và giới tính

"Le moi est haissable mais il s'agit de celui des autres" (Paul Valéry)

“Le moi est haissable mais il s’agit de celui des autres” [Cái tôi là đáng ghét song đó là người ta chỉ trỏ, bắt chẹt mấy cái tôi khác thôi] (Paul Valéry)

Giống đàn ong vỡ tổ, có rất nhiều đoàn nhóm bu bám, bao bọc xung quanh; “chữ trinh kia cũng có ba bảy đường”: những ý kiến từng ấy năm rồi cơ chừng vẫn lòng vòng nỗi niềm vậy thôi, đến tận giờ cứ xoay tròn còn mất

Thi thoảng bản thân cũng nhận được đôi ba câu hỏi liên quan. Nay nhân mưa gió, bão lũ não nề tạm tan biến và chuyển thành áp thấp nhiệt đới, ngồi lục lại mấy lá thư cũ đặng thử trình bày một phiên bản trả lời, với lưu ý rằng đã có sự biên tập, thay đổi một số chi tiết.

Em đang gặp một vấn đề nghiêm trọng với bạn trai: em kể cho anh ấy nghe về quan hệ tình dục trước đây và anh ấy cay cú mãi… Anh ấy cứ hỏi vặn nhiều chuyện cụ thể, đòi biết tường tận chi tiết. Em thử nói dối song anh ấy phát hiện ra, nên em đành thú nhận mọi sự. Và anh ấy không muốn chấp nhận nó.

Gần một năm rồi mà anh vẫn chì chiết, hỏi tới hỏi lui; mỗi chi tiết càng làm anh ấy nhói đau thêm. Anh ấy nói em không còn đặc biệt với anh ấy nữa và anh cũng không còn thích em như trước. Thậm chí, anh ấy dám gọi thẳng em là “đồ đĩ”, “con điếm” (em chỉ quan hệ có một lần). Anh ấy đề nghị chia tay nhưng em yêu anh ấy nhiều nhiều lắm. Em biết anh ấy cũng rất yêu em, song anh ấy chẳng dễ dàng đối xử tốt với em nữa vì anh ấy không còn nghĩ em xứng đáng. Em bảo anh ấy rằng quá khứ rồi thì nên cho nó qua đi luôn, đừng vướng bận, đề cập đến tới nữa song anh ấy không chịu nghĩ vậy. Không có chuyện em từng làm trong quá khứ ấy, chúng em chắc chắn thực sự rất là hạnh phúc với nhau, vậy em làm thế nào đây để anh ấy quên đi dĩ vãng đó đây?

Khi gặp anh ấy, em vẫn còn trinh trắng, và để khiến anh ấy cảm thấy vui hơn, em đã chiều chuộng và quan hệ tình dục… Lần đầu tiên, với em và cả với anh ấy. Anh ấy nói anh ấy không cảm thấy đặc biệt vì anh muốn có mọi thứ tất cả lần đầu tiên với em cơ; em đâu có quan hệ tình dục với bạn trai cũ, dù có ôm hôn này nọ… Em đã tặng anh ấy món quà đặc biệt vậy mà sao anh ấy vẫn cứ cằn nhằn.

Mấy ngày nay, chúng em đang giữ khoảng cách với nhau, và em cảm thấy mệt mỏi, tuyệt vọng lắm lắm!

Này cô bạn trẻ,

bất kể những gì cô đang mô tả và cảm nhận, sự kiện chắc chắn không kém là cô không hề tuyệt vọng đâu. Cô đang kiểm soát cuộc đời mình, và khi cô chấp nhận rằng mình có quyền lực ấy, cô chắc chắn sẽ hạnh phúc hơn.

Quá nhiều người từ bỏ việc chịu trách nhiệm kiểm soát đời mình vì mải mê chiều chuộng, nắm giữ các mối quan hệ không lành mạnh. Họ làm điều đó nhằm duy trì và níu kéo, lờ đi sự thật là đang mắc bẫy vào điều gì đó đích thị khốn khổ, hoặc rồi sẽ phải chứng kiến cảnh người mình yêu rời bỏ mình. Xem xét nghiêm túc thế nên tôi sẽ dừng ngay việc cố gắng xoa dịu sự tức giận của cậu người yêu cô và khởi sự nghĩ về những gì cô đang bận tâm đau đáu.

Quả chí lý, ai cũng có quá khứ. Như cô chỉ ra rất đúng, quá khứ của mình đã qua đi; chúng đã hoàn thành nhiệm vụ và không thể thay đổi được nữa. Ngoài ra, chẳng hề sai trái chi cả khi quan hệ tình dục với (các) bạn trai cũ (trưởng thành, người lớn). Đối tượng không thể chấp nhận rằng bạn gái mình có một quá khứ thì cơ chừng như thể cậu ta đang cố sức gồng mình để kiểm soát và/ hoặc giải quyết chính những bất an ngấm ngầm của bản thân mà thôi.

Nói khác, đó là vấn đề của họ chứ không phải chuyện của người yêu họ. Cách duy nhất những người yêu nhau có thể giải quyết một tình huống tương tự như của cô là đặt để ranh giới bao quanh chủ đề trao đổi và phạm vi cả hai không được vi phạm. Điều gì khiến cô cứ tiếp tục khi mà chính cô cảm thấy khó chịu? Nếu người yêu cô muốn tiếp tục cảm thấy bực bội về chuyện đó, cậu ấy có thể cứ làm song không có sự góp mặt, tham gia của cô.

Tôi cảm thấy khá phiền nhiễu khi đọc thấy cậu bạn trai cô lại dùng những từ ngữ thô tục thế để nói với cô. Tôi cũng cho rằng động cơ không tốt đẹp đã khiến cô hành động thế chỉ nhằm thỏa mãn người yêu, khiến bạn trai mình cảm thấy sung sướng, vui vẻ hơn thôi mà không thèm đếm xỉa cảm xúc của chính bản thân.

Các quan hệ lành mạnh luôn mang yếu tố nuôi dưỡng, vun bồi và được cả hai bên cùng quan tâm, săn sóc, chứ không là chuyện chỉ của một phía nào. Tình dục nên là điều mà người ta tham gia vào do đôi bên đều mong muốn và cảm thấy đặc biệt vì chuyện ấy. Dù quá khứ của cô có thể là chủ đề duy nhất đang tạo nên vấn đề hết sức gây cấn giữa hai người thì việc lôi nó ra bêu riếu, hành hạ, chửi rủa như thế rõ ràng là không đúng đắn và chắc chắn sẽ hàm ý nhiều điều rối rắm, bực bội thêm khác nữa trong tương lai quan hệ của hai người.

Tôi khuyến cáo cô nên xem xét, đánh giá lại mối quan hệ cô đang theo đuổi. Không ai, nhất là không người nào yêu thương mình da diết mà lại dùng tới những điều nhục mạ như thế… Cô cũng không nhất thiết phải làm những điều bản thân chẳng hề thích thú chút nào đặng chỉ khuây khỏa người yêu hay dỗ dành cậu ấy. Những hành vi như thế bộc lộ triệu chứng của một mối quan hệ lạm dụng, đọa đầy.

Nếu giờ đây cô hiện vẫn cảm thấy tuyệt vọng vô cùng thì e với thời gian chung đụng của hai người, cơ hội bùng vỡ thứ cảm xúc ghê gớm ấy sẽ càng ác liệt hơn. Do vậy, tôi khuyến cáo cô tìm gặp một người làm tham vấn tâm lý chuyên nghiệp đủ có thể trợ giúp cô giải quyết trạng thái đau đớn này. Một nhà tham vấn tốt có thể trợ giúp cô nhận ra, củng cố lại quyền lực bản thân và chuyển hóa các mối quan hệ của chính cô tốt đẹp hẳn lên.

————————

@ Cập nhật cuối ngày:

Suýt quên; sực nhớ ra có thể một số độc giả mới tiếp cận gần đây nên chưa biết tới chức năng này của blog Tâm Ngã: hồi âm thư.

Rằng, bạn đọc có thể gửi tới địa chỉ email “tamngatangam@gmail.com” nếu muốn chia sẻ thông tin, mời gọi hợp tác, cần câu trả lời hoặc chỉ hỏi han ý kiến liên quan vấn đề tâm lý cụ thể gì đó; mọi yêu cầu, thắc mắc xoay quanh chuyên môn thì chắc chắn luôn được đón nhận trân trọng và hồi đáp kịp thời với thời gian sớm nhất bởi blog hoạt động trên tinh thần vô vụ lợi, do duy nhất một cá nhân trực tiếp tự nguyện điều hành (không thuộc bất kỳ tổ chức, đơn vị công, tư nào)…

Trong trường hợp quý vị tin tưởng lựa chọn dịch vụ tham vấn, trị liệu tâm lý thì có thể liên hệ đặt lịch hẹn gặp mặt trực tiếp tại Hà Nội hoặc vùng lân cận; dùng hình thức email, trực tuyến khi không muốn lộ diện hay thích bảo mật thân phận cá nhân.–