Lạ

13950672_876955785742357_1749580480_o

Dùng từ ‘lạ’, ngay cả biểu đạt sắc thái cảm thán, e chừng thường hay trỏ ý là không quen. Dễ liên tưởng để kể ra ngay với chuyện sở thích ăn mặc, ăn uống, ăn chơi, và dĩ nhiên, gồm cả vụ trần tục không kém là ăn nằm nữa.

Trong các va đập, trái ngược, mâu thuẫn hoặc rắc rối liên quan tất dẫn tới chuyện đang bàn hẳn phải nhắc ngay vụ đi ngủ. Đối tượng có là kẻ thù, tức ngủ với kẻ thù chắc cũng chấp nhận được. Nghiên cứu lâu nay cho thấy chức năng của nó là làm tươi mới và tăng khả năng ghi nhớ bằng cách tẩy xóa, làm quên đi.

Lạ thì dính mỗi người dưng, hay lạ cũng liên quan sát sườn với kẻ thân thiết bấy lâu gắn bó tình thương mến  thương nữa. Các trường hợp cần trị liệu thường bao giờ cũng đòi giúp đỡ thay đổi cách nghĩ lối cảm của vợ, chồng mình; đối tượng tưởng quen mà nay hóa ra vô cùng dị hợm.

À, đã nhắc mà suýt quên béng. Vụ áo dài biến cải đình đám quen đà cãi cọ; căn tính, thời trang, văn hóa, sở thích, chính trị, truyền thống, cách tân, chuẩn tắc, luật lệ, biểu tượng, và cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Cá nhân tôi chỉ nhớ mỗi chuyện mình ấn tượng nhất là câu ‘hồng quần nhẹ bước chinh yên, đuổi ngay Tô Định, dẹp yên biên thành’ (Đại Nam quốc sử diễn ca) vì cái quần í quá độc đáo so với xu hướng toàn thể thiên hạ cơ chừng vẫn đang mặc váy thời ấy.

‘Tu chết bỏ’, phát ngôn của phụ nữ ngoài 70 nghe hay chứ bộ. Bởi họ ý thức rằng giờ chỉ còn mỗi điểm đến cần chuẩn bị chu đáo thôi. Họ tất nói nhiều, cần cảm thông hết sức sâu sắc, lần này đến lần khác tuyệt không khởi lên khó chịu, càm ràm.

Trước sau nãy giờ, chủ đề ưu tiên véo von và hầu như tuyền hí hửng trỏ về là phụ nữ. Lạ.

Biến tấu

 

Với kha khá các ngại ngần và vô vàn thứ lăn tăn lớn bé, chúng ta tiếp tục trôi ngang dòng sông đời, ngay cả khi nó chỉ vừa dài bằng một sải tay. Chịu ơn người nuôi nấng, vào đêm hôm mất trí nhớ và thi thoảng chẳng xác định nổi mình đã bơi từ đâu đến đâu. Năm nào, suýt chết đuối ở đoạn sông Lô sau nhà kẻ lạ thân thương trên Hà Giang dòng nước cuộn xiết và đục ngầu một màu lãng quên sắp phũ.

Và thế, bài cuối cùng ai đó viết tự dưng mang tên ‘Đừng Quên’. Trong nghĩa Anh ngữ, nó tức thì gợi nhắc riêng ta tới việc chớ ngó lại chút chi ước muốn quyết tâm năm mới. Dưới góc độ ‘tri tạo kiến văn’ (literacy), cái sự đọc và sự viết hóa ra mênh mông chi xứ.

Khói bốc lên thân thiết từ nồi cháo gạo lứt. Chính sách, kỹ năng, tổ chức, văn bản và việc thực hành liên quan vòng vèo với cái dạ dày và với cả bầu trời mùa đông không lạnh. Như minh họa dở dang nơi kẻ có học, khái niệm ‘lãng quên’ trạng thái bị bạo hành hồi nhỏ với thân chủ cần tham vấn hẳn quá chừng da diết, thương đau. Và gian bếp gia đình họ e dễ ngập nước trên dưới một lần.

Bí mật lớn nhất luôn đòi hỏi khoản trợ giúp ngoài luồng. Thái độ tri ân mỗi một ngày thức dậy khó nhọc sẽ đẩy ra xa các xui rủi mà bọn nhóc thường hay quen dựa cậy nghi thức bói bài trả phí.

Chùm chìa khóa dù ít ỏi vẫn đàng hoàng, hẳn hoi phụ thuộc trạng thái lộn xộn. Cũ càng hơn là sự bất toàn hết sức hoàn hảo.

Gió mơ màng nhắc lại lần nữa yêu cầu các câu trả lời chính xác tuyệt đối.

Biến tấu xảy đến trên đường làng bé tin hin, khi gã du thủ du thực ngã xuống sông cùng với chiếc xe đạp cà tàng.

Mình gặp nhau bao lâu thì vừa?


Lượn lờ

Lượn quanh với đời

Theo thông lệ, hàng tháng mọi người ghé quán chay hai lần, hoặc đông lắm thì bốn lần. Thường vốn ăn mặn, giờ ghé hàng chay hẳn luôn vì lý do khá đặc biệt nào đó từ chuyện kiêng khem giữ giới, muốn thành tựu lời khấn nguyện, bất chợt đổi khẩu vị, tò mò hay gặp bữa thì thoải mái thuận theo bạn bè, đồng nghiệp…

‘Tôi nên tham gia trị liệu bao nhiêu buổi thì vừa?”

Câu hỏi í một thời dễ được xử lý theo hướng đưa ra con số cụ thể, kiểu từng tuần thì hay hơn là vài tuần/ lần chẳng hạn; vì mối quan tâm thoáng qua chủ yếu liên quan tới chi phí và thời gian. Trải nghiệm dần, chuyên sâu rồi tiếp xúc lâm sàng phong phú thì ngày càng thấm hơn tính độc sáng, rất riêng biệt ở mỗi thân chủ lẫn nhu cầu của chính chúng ta.

Nhìn chung, gặp nhiều thì thường giúp các chất liệu vô thức nhanh được trồi lên rồi nhận diện sắc sảo. Mình tình cờ ngồi cùng bàn chắc khác hẳn việc đấy là quán hàng tháng hay ghé. Nếu du lịch với bạn thì chuyện nhỏ nhặt cũng có thể thành đề tài cãi cọ; năm thì mười họa, tựu trường hoặc hội ngộ đồng hương thì hiếm khi bất mãn. Tần suất làm các cảm xúc hợp trội đủ giúp mình có thể làm việc… Gặp ai nhiều thì mức hiểu biết lẫn nhau tăng cao, mối gắn bó thêm chặt chẽ; chúng ta xây dựng niềm tin tưởng, và rồi hiểu biết, thấu tỏ. Song đừng quên nói về tần suất thế là phác thảo đại khái vậy, mỗi người có hệ thống thần kinh để xác lập kích cỡ thời gian…

Ý nghĩa cho với thân chủ và với nhà trị liệu;  cơ hội cùng thảo luận và trao đổi, cả hai quyết thời gian thân chủ đến.

Điều ấy sát hợp với trị liệu, và nó cũng kết nối với các kiểu dạng công việc. Học hỏi rồi trưởng thành là một tiến trình. Ta hay tự nhiên thoát khỏi, né tránh những gì khó nhằn và lạ lùng thay, ta bị mê hoặc mãi thôi theo các cách mà chính mình tự thuyết phục bản thân rằng mình không nên làm thế.

Tâm lý trị liệu mang tính thực hành. Và giống mọi phương thức đòi hỏi tương tự, nó chứa thể lý, cảm xúc, tâm linh; bất kỳ thực hành nào xứng đáng tốt nhất với bản thân.

Và điều tốt nhất là khi bản thân ở một mình. Một số thân chủ tới trị liệu một phiên duy nhất, và họ ổn; một số theo đuổi hàng năm trời.  Quyết định tần suất với nhà trị liệu vì thế, là công việc; đến với cái tôi và biết điều gì đó xảy đến ở chốn đó, đáng giá thời gian cùng chi phí bỏ ra…

Vướng bận ta bà đỉnh núi Everest

Xem Everest (2015) vào chiều cuối tuần sấm giật báo hiệu cơn giông mùa hè bên ngoài cửa sổ giữa lòng phố thị, có lẽ sự dự đoán ấy quá mức êm đềm so với thực tế khí hậu khủng khiếp khó ngờ trên đỉnh núi kia.

E bộ phim không dựng lên đặng ca ngợi sức mạnh tinh thần của con người; hơn thế , nó nghiêng sang phản ánh sự nguy hiểm cùng cực khi các cái tôi không được kìm hãm. Leo núi, tại sao không; cơ mà tại sao vẫn cứ muốn chạm đỉnh với bao nguy cơ chết người rõ ràng rồi làm tàn phế chính mình cùng cuộc đời kẻ khác?

Everest còn đó vùng tử thần với độ cao trên 8.000 mét, nơi người ta không thể thích nghi khí hậu lâu dài và tiến trình chết chóc luôn chực sẵn. Các chức năng thể lý hỏng hóc dần, thậm chí gây hoang tưởng lẫn ảo giác nữa; thiếu dưỡng khí phụ trợ, sự sống chỉ lưu giữ trong vòng 48 tiếng đồng hồ. Các cơn bão tai quái, sườn dốc trơn tuột, băng quất tê cóng, … đủ khiến sự tồn còn trở thành điều gì đó thật huyền diệu. Với bối cảnh phim, 8 kẻ leo núi đã tử vong, và danh sách người leo núi chết tiếp tục được cập nhật cho đến 22.5.2016 này dù lịch sử đâu nhất thiết cần được lặp lại.

Tại sao (leo)? Câu trả lời (đậm hơi hướng vinh danh) là ‘bởi vì nó ở đó’. Song đích thị gì là ‘nó’ đây. Tự thân ngọn núi tên là Everest lừng danh, hay ngọn núi nội tại của bản ngã cứ ước ao khẳng định chính mình, để được lượng giá đối kháng với ngọn núi- ai- đó- khác. Bởi vì nó có thể gợi cảm hứng cho bản thân lẫn tha nhân? Song đáng giá chăng nếu nó ở đó đủ để ta trả giá đắt hoặc tiêu đời luôn? Đặt câu hỏi ‘đáng giá?’ bằng cách nào thì hợp lý thuận tình, đúng đắn và toàn vẹn? Nhiều vị leo núi cốt cạnh tranh với ngọn núi và những kẻ leo núi khác. Chẳng thấy bao nhiêu bản ngã tham gia vào ư, thế sao khả năng chết chóc lại lớn thế? Liệu có kỳ cục đỉnh núi là vô ngã, Everest quả là thế. Khôn ngoan hơn chăng khi không chinh phục bản ngã?

Lần nữa, khốn khổ để chinh phục Everest đã là sự khiêm cung. Cho những ai lên được đỉnh, thế là đủ cho bản ngã? Liệu họ sẽ đặt để mục tiêu khác ‘cao hơn’. Khi bản ngã ghê gớm không được kìm nén, nó liệu còn khiêm cung? Tại sao không nhạy cảm nhận ra các giới hạn trước khi quá muộn màng. Trong cuộc đấu dài hạn, ngay dù vô ngã, thiên nhiên luôn luôn chiến thắng với tuổi già, bệnh tật và cái chết. Với những ai khổ đau khi leo núi, cầu cho những thử thách đích thực chuyển hóa đời họ, không ngừng nhắc nhở họ trân quý cuộc sống nhiều hơn; nếu không thế, các đớn đau kỳ cùng ấy chẳng giá trị gì, và sự thất bại khi leo núi chỉ đơn giản là sự thất vọng của các hành trình bất tận của bản ngã.

Một sự thượng sơn thành công chỉ là nửa hành trình, hạ sơn an toàn và nhanh chóng cũng thiết yếu chẳng kém. Trong khi tất cả các cuộc huấn luyện đảm bảo ổn thỏa, Everest há chẳng phải là sự khắc kỷ cực doan cho một độ cao phù du cần chiếm lĩnh?Có vẻ, chỉ lý do duy nhất leo Everest sẽ là được giải cứu cho những ai bị bỏ rơi. Thẳng thắn, chỉ có các kẻ khùng và Bồ tát mới dám lao vào luân hồi bể lửa; cái sau mới cứu nổi cái trước.

Tại sao không ngưỡng mộ Everest từ khoảng cách nhất định. Tại sao buộc mình phải dính bám vào đỉnh chóp của nó? Và tại sao không leo các ngọn núi chẳng có vùng tử thần, trong khoảng thời gian ngắn ngủi còn lêu bêu giữa cõi ta bà?

Hanoi, Hanoi (2)

Tự nhiên nhi nhiên đi đứng, bao giờ biết mình ở đâu, núi cao gió reo vách dựng, lặng thinh am nhỏ gối đầu.

Tự nhiên nhi nhiên đi đứng – bao giờ biết mình ở đâu – núi cao gió reo vách dựng – lặng thinh am nhỏ cúi đầu…

Một sự phát triển ý tưởng khó ngờ và tuyệt không hề dự tính, vắt từ năm cũ sang năm mới, e chừng chẳng nhất thiết phải dõi theo…

—————————————————

(Tourane, Vietnam, 02.2006)

Cô Cải Cúc,
thế là hôm qua khi tôi đang trên tàu xuôi về quê miền Trung thì ngoài này nhà cô tổ chức (đám cưới) vu quy cho cô trưởng nữ.

Gì gì, mấy ngày trước anh em ta uống café (chính xác thì cả hai đều dùng trà Lập đốn/ Lipton rẻ tiền nhất) buôn dưa thoải mái cùng nhau rồi, từ giờ về sau cô đã là gái đã có chồng- cấm khác đi được! (Cô chưa báo tin, chỉ cần nhìn cái khăn choàng cổ cô mang rất lạ, tôi trực cảm ngay cô đang học cách sống một cuộc đời khác.)

Còn nhớ năm nào tôi mới ra học, được cô ân cần mời đến chơi nhà ở phố Hàng Vôi (dù gia đình cô vốn gốc ở Khâm Thiên). Và kể từ dạo đó, tôi xem cô như cô em gái- em gái Hà Nội, người đã neo giữ tôi ở lại mãi mãi với nơi chốn linh thiêng kỳ diệu và cũng lắm thứ trêu ngươi kỳ cục này.

Đúng thế, chính cái cách cô trả lời điện thoại lo lắng sợ tôi đi xe bus bị lạc, không tìm ra đường; lối phát ngôn Khổ thân anh làm tôi cảm thấy mủi lòng và thêm thương mình ghê gớm; chưa hẳn thành lệ, những buổi gần trưa và chiều còn lần lữa, suốt bốn mùa rủ cô ra quán nước ở Cung Văn hoá Thiếu Nhi gần nhà (để cô còn lo cơm nước đúng bữa, hình như cô chưa bao giờ chối từ vì biết tôi gọi từ Bưu điện Bờ Hồ sau khi ghé hàng sách) rồi tiếp đó, chúng ta chuyển địa điểm lên tận cái quán Margueritte trước mặt Nhà Văn hoá Thanh Niên cơ,…

Tôi còn nhớ cái vị cam không được ngọt lắm cô sắp bày đẹp mắt trang trọng mời khách lần đầu; hiểu cô vì sao nói năng nhỏ nhẹ vừa đủ nghe, cho phù hợp với không gian sống gọn gàng trong con hẻm nhỏ phố cổ đủ chật kèm mấy bức trướng cũ kỹ chạm khắc chữ Hán.

Tiếp xúc hàng ngày tại lớp học, nhìn thấy gia cảnh ba mẹ không mấy dư dả, nghe tâm sự nỗi niềm riêng chung xáo trộn, ngắm dáng người bươn bả tranh thủ chăm em săn sóc bà thương bố yêu mẹ, đồng thời không ngừng tích luỹ học thức cho bản thân,… tôi cảm nhận được phần nào cái duyên đằm thắm của thiếu nữ Hà thành, gợi xa gần bóng hình người đàn bà hay lam hay làm đồng bằng Bắc Bộ.

Là 8X, có thể cô khá rành Quốc tế ngữ, biết tiếng Anh tiếng Pháp, song lại mù tịt mấy khoản ăn chơi nhảy múa; mặc kệ, tôi đã được thưởng thức tài nữ công gia chánh, nấu nướng, may vá, đan lát khéo léo xoay xở trong ấm ngoài êm của cô.

Tôi từng ví von đùa rằng, mọi thứ ở cô cứ lặn vào trong; bởi cô cả nghĩ, bời bời gìn giữ hạnh phúc và sức khoẻ cho cả nhà… (Làm sao tôi quên e-mail cô kể một, hai giờ sáng rét thế còn ngóng đợi mở cửa cho cu K. ham chơi mải vui bạn bè chưa về…)

Trong ngày vui lớn của cô, tôi nghĩ đến rau cải cúc.

Đó là loại thực phẩm dành cho chị em muốn giảm béo, giữ eo; người ta thấy, trong 100g cải cúc chỉ chứa khoảng 21kcal, nó lại còn có các chất như carotene, kẽm, calci, sắt nhiều hơn hẳn rau muống, cải bắp, cải bẹ.

Tựa như rau cải cúc bình dị, dễ thích nghi, uyển chuyển và đôi chút tinh nghịch ngầm, cô quả là mẫu phụ nữ tôn quý và quyết tâm gìn giữ giá trị đời sống gia đình.

Trời không phụ người, bao nhiêu công khó của cô giờ có vẻ đã được đáp đền; phúc phận gia đình chồng dường như thật thích đáng với mong mỏi truyền thống ấy.

Cải Cúc à, chẳng biết lấy gì làm quà tặng cô vào ngày lễ trọng đại, tôi nhủ lòng nên viết ra những dòng chia sẻ như một lời chia tay.

Cầu mong cho cô mọi điều may mắn, thuận vợ thuận chồng, vạn sự như ý; tạm biệt Cải Cúc- em gái Hà Nội- người đã neo giữ tôi ở lại mãi mãi với nơi chốn linh thiêng kỳ diệu và cũng lắm thứ trêu ngươi kỳ cục này.

—————————–

(Toulouse, Pháp, 2.2016)

Thư ngỏ gửi người bạn đã gọi mình là Cải cúc,

Mình vẫn giữ thói quen “bà già” (mẹ mình bảo thế!!!) là chiều cuối năm, sau tất cả những lo toan, dọn dẹp,… mình ngồi thừ ra, uống một cái gì đó nóng nóng, có thể là trà sen, trà gừng, hay socola,.. và chiêm nghiệm về những gì đã qua trong năm cũ, những gì đọng lại, một cách tự nhiên và hồn nhiên chảy trong tâm. Năm nay cũng thế, không bận bịu việc gia đình, chỉ có ngập đầu trong đống số liệu,… Nhưng vẫn gác sang bên, nhâm nhi ly trà sữa, và ngẫm ngợi về thân phận mình. Thời gian trôi thật nhanh, những trang đời chạy qua như một thước phim tài liệu thật chậm, thật chậm,…
Nhiều điều đi qua, nhiều điều đáng quên và nhiều điều đọng lại… Trong số đó, nhất là lúc này, khi là một người phụ nữ độc lập, mình càng trân quý hơn những điều ấm áp của tình bạn mang lại. Cảm ơn những người bạn đã đồng hành cùng mình trên mỗi trang đời. 

Có thể là duyên kỳ ngộ, có một người bạn, người đã từng gọi mình là Cải cúc, là em-gái-Hà-Nội, hai lần trong đời mình nằm mơ thấy người bạn ấy. Lần đầu tiên là khi mình chia tay bạn người bạn trai đầu tiên,.. trong những nức nở hụt hẫng trong mơ, mình mơ thấy mình kể chuyện cho người bạn ấy nghe, và lòng mình thật ấm áp. Lần thứ hai là đêm hôm kia, mình nằm mơ thấy mình và người bạn ấy ngồi tâm sự tào lao như thuở nào,… Choàng tỉnh giấc, thảng thốt vì ngoảnh lại nhìn cả một thời từ “thuở nào” ấy đến nay đã hơn cả chục năm…

Người bạn ấy và mình không gặp nhau nhiều, nhất là từ sau khi mình lập gia đình, với bao lo toan thường nhật của cuộc sống,.. Nhưng thỉnh thoảng, nhận được tin, nghe tin về người bạn ấy, mình luôn vui, mừng cho những bước đi của bạn ấy trên con đường nghề nghiệp… Bạn là bạn và cũng là một người đồng nghiệp lớn của mình.

Chẳng biết là một cái duyên, do vô tình, hay hữu ý, hay đơn giản là một hành vi nhỡ vô thức,… Hôm qua, sau giấc mơ về bạn, mình vào trang cá nhân của bạn, tìm lại thư ngỏ thuở nào bạn gửi mình, không hiểu sao nhưng tự nhiên mình muốn đọc lại… Và hôm nay, như một thứ nhỡ vô tình rất duyên, mình thấy xuất hiện trên timeline của bạn…

Cầu chúc bạn một năm mới Bính Thân bình thản, nhiều an yên, sức khỏe và lúc nào cũng tràn đầy năng lượng như một sinh viên mới ra trường trên con đường nghề nghiệp, ngọn lửa không tuổi ấy mình đã nhìn thấy nơi bạn từ ngày đầu tiên…

Thương mến,

Hanh-Lien Nguyen's photo.

Cơn rùng mình vừa qua

Cảm giác vừa hơi run vừa vụt thoáng vui mừng vội.

Rùng mình được hiểu là trải nghiệm phấn khích tạm thời song cảm thấy rõ ràng về mặt cơ thể, thường trỏ vẻ xốn xang của lần đầu tiên.

Mỗi lần gió rét về, một lần xao xuyến khác. Cũng chẳng ớn lạnh giống nhau khi thân chủ đột ngột kết nối, liên lạc vào đêm hôm khuya khoắt.  Và nỗi niềm nhìn thấy khuôn mặt dân quê ra phố bán hàng dịp Tết chẳng thể nào khắc tạc vội vàng.

Cái buổi mai hôm ấy. Đôi chân lần đầu bước vào giảng đường đại học. Chiều nghe tiếng chuông gióng vọng về mơ hồ vì đang lỗi nhịp. Ngồi trên xe máy là liều mạng đổ đèo Hải Vân luôn. Bị điện giật khi trên đường đi tắm biển về; cận tử nghiệm…

Đừng hỏi về trạng thái mong đợi và hụt hẫng sau đó, đừng lo chuyện liệu lặp lại hay không, chớ dự đoán khả năng cuộc đời sắp sang trang rẽ ngã.

Công việc chuyên môn đích thực thì chẳng liên quan chi lắm đến sự rùng mình; nó là chuyện hiện diện và làm việc, nhằm tiếp nối biểu diễn thêm những gì đã tạo tác thuở nào chưa xa xôi lắm.

Rùng mình quả là tốt lành, vì nó nhắc nhở và bảo bọc ta. Nội dung bộc lộ thì còn quan yếu hơn thế nhiều.

Viết chào mời thời mới

Blog resolutions for 2016, by Russell Jackson at Draw the Public.

Năm 2016 đã trôi qua hơn 10 ngày đầu tiên rồi.

Viết chào mời Thời Mời. Cái thời mới í đã tồn tại sẵn đó, từ lâu. Như gần cội cây bàng đỏ lá và gió thổi lăn lốc đám khô vàng đầy màu sắc quá vãng chiều nay, một bà cụ móm mém, da nhăn nheo song vẫn vắt chân thong thả châm điếu thuốc lá từ cú bật lửa điệu nghệ của cậu trai kia. Như tin đưa vụ ghép đầu người sắp diễn ra lần đầu tiên vào 2017 rất dễ trở thành hiện thực, không còn là chuyện khoa học giả tưởng; vì từ 1954, người Nga đã tạo ra chó hai đầu gây sốc, và sau đó Hoa Kỳ ghép được đầu khỉ dù nó chỉ sống được vài ngày (bằng chứng về mặt kỹ thuật là có thể: 1, 2, 3 song không thoát khỏi vấn đề đạo đức y sinh liên quan sát sườn tới bản dạng và nhân cách người).

Thoải mái, thư thái mà vẫn chú tâm, tỉnh giác và ý thức với thái độ của kẻ hiểu biết, người quan sát, chỉ làm chứng cho chuyện các cảm xúc, suy tư, ký ức và tri giác đến rồi đi; chỉ nhìn ngó hơi thở, trải nghiệm về cơ thể lúc ngồi, và có thể cả âm thanh của lặng im (nền tảng của thanh âm giao thông đi lại); thái độ có mặt ở đây và ngay bây giờ này trong hiện tại là những gì gọi là ‘vun bồi, chăm nom’ luôn nhắc nhở chính bản thân mình rằng chỉ có hiện tại mà thôi.

Vì việc nhận ra cái tôi không phải là cái tôi, ý thức tinh tuyền không phải là cái tôi, không phải là con người mình; điều kiện của một bản ngã thì khởi lên rồi biến mất theo thời gian cùng nơi chốn.

Ta không phải là điều mình nghĩ. Cái gọi ‘nhân cách’ là các thói quen suy tư và sự gắn bó của tôi với ký ức, trí nhớ và chỉ là cách tôi phát triển trên bình diện cá nhân, riêng tư. Chúng giống như thói quen tựu thành, nên tựa bất kỳ thói quen nào chúng là những gì chúng là, cơ mà chúng chẳng khác hơn gì nữa… Như thế, nối kết sự ‘thư thái’ với ‘chú ý’ là khuyến khích sự chú ý rộng mở với khoảnh khắc hiện tại đang là… thời mới.

Vào – ra, ra- vào, …

Mây bay cùng những dùng dằng hoa lá và người...

Mây trắng bay cùng những dùng dằng hoa lá và người…

Đích thị là may mắn nhỉ? Một năm của sự chuẩn bị và trải nghiệm; khởi đầu bằng điểm số đời chấm ngẫu nhiên rồi đưa bản thân vượt lên trên cùng thế giới ta bà.

Hơn 40 công việc, từ rửa bát quét nhà nấu cơm trông em cho tới học làm quản lý (chính mình). Đâu đếm nổi vô vàn thành tựu lớn bé cùng phần thưởng to nhỏ lấp đầy, lèn chặt tủ sách, máy tính và ký ức còm cõi năm tháng vờ vật với đời. Không có gì quan trọng hơn các cái tôi và tâm trí dở hơi thích ương bướng nổi loạn; thành thật tự thú, đó là điều duy nhất mình từng phục vụ chu đáo, cần mẫn và đam mê nhất. Tiền mặt trả cho nghiệp riêng, chường giao diện luôn luôn và mãi mãi chẳng ngừng đến độ hiện chưa rõ lúc nào chấm dứt hẳn nhiệm vụ.

Cơ mà gì là những thất bại thảm hại? Danh sách e còn dài ngoằng hơn. Trên 40 công việc trước đây đã không thao tác thật tốt đẹp. Một tủ quần áo (tạm quy ước thế) sắp xếp, thu gom, vứt bỏ và dè dặt khoác vô bao nhiêu tiền kiếp với đủ eo kiểu dạng loại. Một tài khoản ngân hàng thường hằng mở ngỏ. Và một tâm thế cơ chừng tỉnh thức liên tục. Những ghê sợ và tia chụp quét chiếu đẫm lệ, gai góc dẫm phải khó lành và đôi khi gãy đổ thi thoảng kịp liền miệng. Tôi đã làm chi để phụng sự cho hết thảy chuyện ấy?

Như cái vụt tay đánh khẽ lướt dọc theo bộ ảnh ký ức rối rắm (dù đâu thử selfie bao giờ), chút tì vết sầu muộn của vài ba khoảnh khắc từng ngang qua. Tốt, xấu, và hàng triệu di vật điều khác bị rũ rượi, sụp đổ đến độ đòi buộc cất tiếng và thành hình ống cuộn chỉ màu đa sắc xuống lên, sáng tối. Tự hỏi gì đây xuất hiện nở bóng trong bộ ảnh kế tiếp?  Ai hạnh phúc, ai khổ sở? câu trả lời chắc rõ ràng thôi vào khoảnh khắc nến đèn bừng chói lọi. Giả nhời là ‘vâng’ khi quỳ gối cúi đầu cảm tạ tất cả cho những gì mình là và sẽ tựu thành. Nó thuộc nghiệp chướng, hồng ân, đức tín, hoặc đơn giản là do xui rủi quên đánh con đề khi dạo bộ trên bờ đê đầy gió.

Cám ơn. Vào- ra, ra- vào, …. tiếp tục thở theo cùng khoảnh khắc mới.

Giữa lưng chừng đôi tai và đầu gối…

Biết dừng tạm nơi đâu để những ý nghĩ chẳng dám còn nghiêng ngả...

Biết dừng tạm nơi đâu để những ý nghĩ chẳng dám còn nghiêng ngả…

Nhớ lần đầu tiên nghe giai điệu The Day Before You Came (ABBA, 1981). Hơn 20 năm rồi. Quán café ngã tư nơi ấy không thể nhớ dáng người ngồi song nét chạm hoang hoải thì cứ mãi nhắc tạc vô duyên vào dòng sông ký ức lúc chiếc lá ngô đồng rơi trái mùa thương nhớ.

Khi một cô bé nghịch ngợm đề nghị tôi hát thay vì đọc lên vài đoạn đang xem nửa chừng từ cuốn sách viết về thiền định, thật kỳ cục là tôi nghĩ mình hoàn toàn quên bẵng giai điệu da diết suốt quãng đời xa xưa ấy. Tại sao âm nhạc thôi xao chúng ta? Cơn cớ nào chiều bàng hoàng hẳn hoi vào giây phút máy cối to đùng bùm bụp đập dữ dội: “… It’s funny, but I had no sense of living without aim. The day before you came. And turning out the light  I must have yawned and cuddled up for yet another night. And rattling on the roof I must have heard the sound of rain. The day before you came….”

E chừng âm nhạc có thể phản ánh nét tính cách con người. Làm thế nào mà kiểu chọn nhạc lại vén lộ các suy tư và cảm xúc nội tâm ta? Đơn giản như đang giỡn vậy, âm nhạc thỏa mãn các chức năng tâm lý thiết yếu với kẻ lắng nghe: 1) cải thiện năng lực thể hiện trong nhiệm vụ gì đấy (chống buồn chán và đưa sự chú ý cao nhất khi lái xe, học hành hoặc làm việc); 2) kích thích sự tò mò trí năng (nhờ tập trung rồi phân tích âm nhạc đang nghe); và ghê gớm nhất là 3) điều khiển hoặc gây tác động các trạng thái cảm xúc riêng có của người ta với mục tiêu chạm tới một tâm trạng mong muốn tỷ như sung sướng, phấn khích, và bi lụy.

Dĩ nhiên, âm nhạc không thể khít khớp nọ kia cùng tất cả. Vấn đề của nó là giậm giật quá mức, giảm thính lực, hồi tưởng quá khứ, ngập tràn cảm xúc, và nảy sinh lo âu mơ hồ. Thói quen chọn nhạc đa phần bị chi phối bởi bản dạng xã hội của cá nhân mỗi người. Và nhạc buồn bã khiến khán giả nghe sầu muộn vì nó mang tính kết nối, truyền tải thông điệp, giá trị thẩm mỹ cao, và đào sâu ký ức.

… Vào cái thời mà một cái máy Walkman nằm gọn bàn tay là thứ đồ đắt đỏ và sang trọng thì cái băng cassette phải hứng chịu số phận bị tua đi tua lại đêm ngày cấm ngừng nghỉ thôi, nhất là sau khi chủ nó từng trải qua thời gian dài miệt mài cắm quán với ly đen đá ngậm ngùi để không chút ngại ngần đề nghị mở hoài The Day Before You Came…

Trong vẻ mê muội và dại khờ của âm thanh rồi về sau hình ảnh bắt mắt nhờ có mạng lưới điểm toàn cầu, nhận ra sự khôn ngoan thế nào đây khi mà ta chưa phân biệt nổi điều chi quý giá trội lên hẳn, của vẻ đẹp thiện lành và sự thật tuyệt đối.

Hy vọng, như một khái niệm tỏ mờ hư thực

Mấy đoạn bên dưới kèm tiêu đề và hình minh họa trên được soạn tròn trèm ba tháng rồi; tức trọn một kỳ tam cá nguyệt, nghĩa là cũng vừa khép xong cả quý luôn.

Trong cuốn sách gợi ý từng sáng tạo, đề nghị cho cái ngày thứ 265 của 2015 hôm nay (tức 100 ngày nữa là hết năm đó): làm sân golf ngay tại nhà riêng, thậm chí đào đủ 18 lỗ rồi rủ thêm người khác chơi cùng.

Khi mình ngồi ngắm ánh nắng ngoài kia nhảy nhót tưng tửng, với không gian yên ắng thoáng đãng phả đầy hơi mát khá lạnh song thi thoảng vẫn nghe rõ xen lẫn giọng Quảng quá chân chất nữ nhân cất tiếng vang vang thì thế giới còn tiếp tục lấp ló vô vàn bi hài nhân duyên thuận nghịch. Liếc thấy tin đưa rằng một căn nhà xây dựng lâu đời ngay giữa thủ đô bị sập bất ngờ; cứu hộ, thương vong, hoảng loạn và sợ hãi.

Và tí chút đừ người bởi cơn cảm mạo gây ứ nghẹn cổ họng khiến lòng dễ dãi chấp nhận dùng ngay quà tặng tình cảm gồm vỉ Strepsils 12 viên vị cam thảo với hộp ngậm Fisherman’s Friend bạc hà; nghe chừng thiệt lạ lẫm hay ho bởi lần sử dụng đầu tiên cái đồ gắn danh xưng ngoại quốc bay bướm, chứ quen thuộc đầy hiệu nghiệm thủy chung nghiêng về món nước pha muối truyền thống da diết.

Dọn dẹp nội tâm đặng tìm đủ không gian thúc ta nhúc nhích tương tác vào những khoảnh khắc biếng lười e chẳng quá khó, vì mẹo nhỏ sẵn bày: để khơi lên dopamine thì nên đưa liền một dự đoán, cóc buộc nhất thiết phải lớn lao mà chỉ cần thu hút tới trạng thái tập trung chú ý hoặc gia thêm tẹo năng lượng; tỷ dụ, cậu bạn đang làm công chức chắc kẹt việc đột xuất, hay cuộc gặp của các vị khởi nghiệp chắc chắn thành công, hoặc mai mấy giờ thì máy báo có thư điện tử, v.v…

Như thế, khiêm cung tự tại chẳng hề lùng bùng với lối biểu đạt hào hứng, tâm thế sống đời tri ân càng giúp bản thân thoải mái chịu đựng, và rốt ráo, vô vàn rào chắn hay ranh giới cảm xúc nỏ ngăn nổi khả năng nhìn thấu tỏ tính quan yếu điệp tô lòng cao cả tỏa rạng nơi chính tha nhân.

—————————————–

Khá dễ hiểu là đa phần mọi người trong đời sống thường ngày chẳng thấy mấy khó khăn khi nói về ‘hy vọng’, dù thực tế chủ đề nghe chừng quá quen thuộc này phải sau một thời gian mới thấy xuất hiện trong y văn tâm bệnh học.

Hy vọng trở thành mối quan tâm của nhân loại băng xuyên nhiều thế kỷ và nền văn hóa. Chẳng hạn, trong thần thoại Hy Lạp, nó thuộc loại tội lỗi chứa ở hộp Pandora là quà tặng thần thánh trừng phạt con người. Theo truyền thống Do Thái- Kitô giáo trái lại, hy vọng được xem như một món quà tâm linh thiện lành Chúa trời trao ban. Nó cũng là đề mục triết học quan yếu.

Vị đầu tiên giới thiệu hy vọng như khái niệm khoa học xã hội e là Karl Menninger (1959); đưa vào Tâm thần học, quan trọng cho khởi sự thay đổi có tính trị liệu, ước ao học hỏi và trạng thái thân- tâm an lạc của cá nhân. Từ thời điểm đó, hy vọng thu hút người ta nghiên cứu làm tăng lên số lượng các bài báo xuất bản. Tổng quan xác định có 32 công cụ đo hy vọng dựa trên các bài báo đã đăng (Schrank và cs. 2008).

Nhìn chung, các lý thuyết và thang đo về hy vọng được phân nhóm: (1) các khái niệm chủ yếu dựa trên cảm xúc; (2) các khái niệm chủ yếu dựa trên nhận thức; (3) các khái niệm kết hợp cảm xúc với nhận thức; và (4) các khái niệm đa chiều kích.

Chẳng hạn, Lynch (1965) xem hy vọng là một “hiểu biết và cảm xúc căn bản cho thấy rằng có cách thức vượt khỏi sự khó khăn, có nhiều giải pháp, và rằng là con người nên chúng ta ít nhiều khả dĩ trông nom thực tế nội tâm và ngoại giới”. Tương tự, Larazus (1999) cung cấp hai lý do xem xét hy vọng như một cảm xúc: đa phần khởi lên từ ước muốn hiện diện mạnh mẽ trong tình huống khó khăn; và thứ hai, phát triển ấn tượng là điều có thể, thông qua các nỗ lực của bản thân chúng ta hoặc do các lực lượng bên ngoài. Obayuwana & Carter (1982) xem hy vọng như trạng thái tâm trí tựu thành tích cực nhờ cái tôi cường tráng, ghi nhận trợ giúp của gia đình, tôn giáo, giáo dục và các tài sản kinh tế. Hinds (1984) thì xem hy vọng ở phạm vi rất rộng mà cá nhân đoán trước tương lai; là “một cấu trúc cảm xúc cai quản bởi các quy tắc nhận thức” (Averil và cs., 1990)…