Một lần mưa dây dưa

Sáng cuối tuần giời mưa, giờ đã trưa rồi chuyển sang chiều mà vẫn chưa thấy tạnh. Cửa sổ tạm thời khép lại để còn nhìn ra những xốn xang, mong ngóng trong lòng.

Núi dần khuất lấp với mây trắng lan đầy, đỉnh Sơn Trà từng có các dấu chỉ trắng to nay đà biến mất định dạng. Mang vác thứ gì tựa cam kết đủ chắc chắn đây; nương tựa cùng tháng năm hoá thành dòng nước hờ hững trôi xuôi và uốn theo con phố lêu bêu ngóc ngách.

Viết, tự bao giờ, là nỗi e ngại; thậm chí, nỗi niềm tổn thương, sợ hãi. Khi nhìn lại, có vài điều cơ chừng ngăn cản: thiếu vắng kiến thức (biết điều gì đó đang xảy ra song không biết nó là chi nên cần có thời gian); thiếu sự trợ giúp (nơi có thể chia sẻ các khám phá và những tổn thương); các vết đau riêng tư (có nhiều thứ khiến ta tiến bước trên hành trình thuận lợi với một nhịp điệu đa phần được quyết định bởi các bản ngã sâu kín trong ta, học hỏi từ bi với chính mình là thành phần trọng yếu đặng nâng đỡ ta triển nở)… Các câu hỏi thì dang dở và bất chợt rớt xuống như cơn mưa dấm dẳng ngoài kia vậy.

Quãng chờ

Làm gì vào lúc chiều đang xuống sắp hết một buổi, mưa rơi, trà vừa dốc mấy cọng cuối cùng, và ngay cả bài báo ngoại quốc in ra hôm nao cũng đã đọc xong mấy lượt?

Ở nơi này vẫn chung thủy tiếng chim sáng tối, quả cam còn vàng chưa bị úng, lọ keo Con Voi chán chường đứng cạnh lọ hồ dán chẳng biết rồi sẽ dùng vào thứ chi, và lần nữa, thậm chí, cây bút bi mực tím cứ nhởn nhơ cọ quẹt ra màu trên trang giấy đã lỡ dùng một mặt.

Loại sách của tạp chí Kinh doanh đại học Harvard HBR khuyến cáo Must Reads lần này mang chủ đề nóng bỏng: On Emotional Intelligence. Trời trở rét, dù mùa hè tháng Tư vừa nói trí trá bước sang. Bật đèn bàn để thấy con số 16:44. Hoa cẩm tú cầu đang chuyển sắc mơ hồ.

Không đập con gì nên muỗi tiếp tục hút máu. Laptop bạn quẳng cho xài kêu ro ro như báo hiệu vẫn còn ngon lắm. Tiếng máy bay vút qua thời bình, nhắc về cái cột bê tông nhà chờ dang dở dựng xây mấy tay họa sĩ ngoài kia vào tưng tưng vẽ vời hậu hĩnh. Thật nhẫn nại với cái ấm đun nước mang tiêu chuẩn ISO 9001: 2008. Chiếc quạt khiêm tốn thở dài vì lâu lắm cấm cắm bật quay đều quay đều…

Tưởng tượng viễn cảnh những hình dung từ tòi ra xếp hàng chờ duyệt. Ly nước nhấp giọng, vài hạt muối mặn mòi biển cả thi thoảng vỗ cánh vào đêm, cái thìa cong màu cam kém tắm sáng tạo do nhốt kín mình nơi góc xó tăm tối. Không gian ngôn ngữ đợi ai về mở miệng.

 

Mạng

Mạng là mạng lại rồi liều mạng bước đi trên đường lớn. Cảm kích cây bút nữ kia cứ đều đặn Liked một blog xa lạ và nhạt nhẽo; như cách nâng đỡ và ủng hộ vô vụ lợi vậy.

Ở đây, nắng tiếp tục hắt loang lổ xuống mặt đường. Nhận ra sự thật về bất toại nguyện là điểm mấu chốt đặng thấm nhập trí tuệ và vun bồi lòng từ bi tràn ứa. Không nghe một bản nhạc, chỉ đang nghe âm thanh với giai điệu gì đó thôi; quen thì gọi tên được, lạ thì ú ớ muốn biết tên ca sĩ hát…

Mạng thì dễ nhớ con nhện nó nhớn nó quyến nhau đi. Mạng lưới điểm toàn cầu thì có thể đang hiện diện nơi đây, vì Danang là điểm chuyển nối toàn cầu đường dây cáp quang mà Việt Nam đảm nhận.

Liên tưởng rồi nảy sinh thi tứ; giữa nắng, xe ô tô, cái bóng đèn chưa bật sáng, và con chim sẻ nhỏ nhảy lung tung gần cái bàn đang ngồi vì thế.

Ơi con chim sẻ nhỏ

ký ức sà chân mẹ níu từng âu yếm

quanh quẩn gì nơi ta

những chập chững thật quá chừng đỏng đảnh;

hạt gạo xát vỏ trấu rơi ra

chẳng còn muốn dỗ dành cản bước

chút đói khát mơ hồ ô cửa sổ quá xa

người từng ở nơi đây té ngã tủi hờn;

đêm qua lích chích mái nhà

chiếc lông vũ quay tròn mỏng mảnh

quê hương thả giọt sương trong như nước mắt

liếm vết thương dịu dàng sống lại thiện lành;

ơi con chim sẻ nhỏ

nếu có thể thì khăn tay này cầm lấy

ảo thuật bồ câu trắng

bay đi kỷ vật tình yêu.

Lạ

13950672_876955785742357_1749580480_o

Dùng từ ‘lạ’, ngay cả biểu đạt sắc thái cảm thán, e chừng thường hay trỏ ý là không quen. Dễ liên tưởng để kể ra ngay với chuyện sở thích ăn mặc, ăn uống, ăn chơi, và dĩ nhiên, gồm cả vụ trần tục không kém là ăn nằm nữa.

Trong các va đập, trái ngược, mâu thuẫn hoặc rắc rối liên quan tất dẫn tới chuyện đang bàn hẳn phải nhắc ngay vụ đi ngủ. Đối tượng có là kẻ thù, tức ngủ với kẻ thù chắc cũng chấp nhận được. Nghiên cứu lâu nay cho thấy chức năng của nó là làm tươi mới và tăng khả năng ghi nhớ bằng cách tẩy xóa, làm quên đi.

Lạ thì dính mỗi người dưng, hay lạ cũng liên quan sát sườn với kẻ thân thiết bấy lâu gắn bó tình thương mến  thương nữa. Các trường hợp cần trị liệu thường bao giờ cũng đòi giúp đỡ thay đổi cách nghĩ lối cảm của vợ, chồng mình; đối tượng tưởng quen mà nay hóa ra vô cùng dị hợm.

À, đã nhắc mà suýt quên béng. Vụ áo dài biến cải đình đám quen đà cãi cọ; căn tính, thời trang, văn hóa, sở thích, chính trị, truyền thống, cách tân, chuẩn tắc, luật lệ, biểu tượng, và cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Cá nhân tôi chỉ nhớ mỗi chuyện mình ấn tượng nhất là câu ‘hồng quần nhẹ bước chinh yên, đuổi ngay Tô Định, dẹp yên biên thành’ (Đại Nam quốc sử diễn ca) vì cái quần í quá độc đáo so với xu hướng toàn thể thiên hạ cơ chừng vẫn đang mặc váy thời ấy.

‘Tu chết bỏ’, phát ngôn của phụ nữ ngoài 70 nghe hay chứ bộ. Bởi họ ý thức rằng giờ chỉ còn mỗi điểm đến cần chuẩn bị chu đáo thôi. Họ tất nói nhiều, cần cảm thông hết sức sâu sắc, lần này đến lần khác tuyệt không khởi lên khó chịu, càm ràm.

Trước sau nãy giờ, chủ đề ưu tiên véo von và hầu như tuyền hí hửng trỏ về là phụ nữ. Lạ.

Trở trời

Những con chim sẻ lích chích trên mái nhà. Thi thoảng mưa đổ xuống, ai lưu thông ngoài đường phố dễ thấm ướt. Hôm nay Lập xuân. Rời nhà rồi quay về bằng xe bus. Trở trời.

Với chút ít tò mò và thái độ cởi mở, những cuộc chuyện trò với kẻ lạ có thể trở thành dịp may thấy những con lộ khác nhau giữa đời. Thông qua trao đổi suy tư cùng cảm xúc, mình có thể tiến tới chấp nhận phổ rộng lớn các thế giới quan quen mà lạ, lạ thành quen; nhờ thế, sự phong nhiêu, đa dạng của nhân loại được nhìn ngó dưới ánh sáng tích cực.

Đôi khi, tất cả những gì người ta cần là ai đó lắng nghe họ. Ước ao trao tặng thời gian và sự hiểu biết của bản thân cho tha nhân sẽ giúp họ khởi tạo sức mạnh và làm bừng sáng tinh thần.

Nhớ có câu chuyện về một vị sư bị gọi là đần độn vì không thể học hoặc nhớ được bất cứ điều thứ gì. Anh trai của vị sư là một bậc a la hán cố sức dạy dỗ. Phiền một nỗi, bài pháp bốn câu thì học câu mới thì lại quên ngay câu vừa học trước đó. Vị sư cố gắng để nhớ bốn câu kinh song không tài nào thuộc được. Anh trai nghĩ thế là hết cách, khuyên em nên rời bỏ tăng đoàn và quay về nhà sống đời sống của thế gian.

Dù tâm trí chậm chạp và trì độn song người em có trái tim cởi mở và thiện lành, vì thế, lời đề nghị của anh trai thật bàng hoàng và buồn đau quá. Đức Phật đã đến để cho vị sư trẻ một chủ đề  thiền tập: một cái khăn tay màu trắng. Ngài bảo kẻ đần độn hãy cầm lấy khăn và vò xát nó khi mặt trời lên cao. Đấy là thiền tập. Lần lần, khi kẻ đần độn cứ vò xát mãi thế, chiếc khăn tay trở nên cáu bẩn và vị sư hiểu ra ngay sự bất tịnh khởi lên từ cơ thể. Nhìn thấy chiếc khăn tay dần cáu bẩn do chà xát khiến tâm trí vị sư trở nên thản nhiên, lãnh đạm và rồi đạt tới trạng thái giác ngộ… Chuyện kể tiếp là với sự giác ngộ, vị sư sở hữu tất cả quyền năng tinh thần và thấu hiểu mọi giáo pháp giảng dạy.

Cần có thời gian và sự kiên nhẫn. Khi mình bắt đầu thay đổi cách ghi nhận thế giới xung quanh, khi mình bắt đầu tìm kiếm các bằng chứng cho điều tốt hơn, đời sống hẳn sẽ khác trước. Dù có thể cộng dồn đau đầu tẹo do trái gió trở trời.

Mới

Lúc nào chả mới. Cơn mưa từ sáng sớm hớt lẻo và làm lộ chân tướng vẻ đẹp của một ngày không có sự kiện gì đặc biệt. Ngay cả vụ nhỡ kế hoạch đi xe bus vé tháng cũng thường thôi.

Ở đây có thể nghe thấy tiếng máy bay, tiếng tàu hỏa, tiếng chuông (chùa, nhà thờ), và thậm chí tiếng sóng biển. Nếu muốn luôn bắt đầu lại vào thời điểm bất kỳ, nghĩa là sự làm mới cứ chực hờ, đợi sẵn. Chờ bao nhiêu tháng năm mà vẫn còn lạ lùng và lung tung ghê.

Tách trà tự pha, ly café uống ngoài quán có mấy con cá Koi lượn lờ, cuộc nói chuyện không soạn trước nội dung, bữa ăn chóng vánh, áo quần giặt phơi phóng gọn gàng, trang sách còn dang dở và chưa xong khoản tài liệu cho việc viết xuống, một con muỗi xuất hiện, cây bút bi màu tím sắp hết mực… Mỗi khoảnh khắc đang đi qua cùng với cái nhãn mác dễ nảy nòi trong tâm trí.

Lá xanh đứng yên, điện thoại im lặng, không có rác, và quả cam người cho thì tròn màu ham muốn vàng sáng tạo. Đó là lý do tại sao sự hồi phục và tái sinh hồn nhiên tiếp tục…

Mùa

Đứng bên kia sông Hàn không nhìn về thành phố mà ngó ngay dưới chân cầu dây văng Thuận Phước; các khu chung cư đang tiếp tục được xây lắp sẵn để chào bán, sát mép nước là cây cột sắt sơn chữ đỏ ‘Stop’. Một tay câu cá lặng lẽ cắm cần. Gió đủ lạnh, và mặt nước đẩy rác rưởi cùng cái nhà nổi dập dềnh. Khó ngờ trong thành phố vẫn thấy lại được khu nhà chồ Nại Hiên Đông một thời…

Thế giới nên được mở rộng cho sự khám phá, chắc chắn có nhiều dạng thức của hiểu biết thừa sức khiến người ta sợ hãi, vào một chiều đầu năm kết thúc Tết Đinh Dậu đầy gió và vắng vẻ người. Con đường này mang cái tên khá trêu ngươi: Lê Văn Duyệt. Đó là đối tượng của nghệ thuật, và mối quan hệ của con người với nghệ thuật hoặc giữ vai kẻ sáng tạo hoặc là kẻ thụ hưởng.

Lau lách, đất đá đổ nát, những mắt lưới đánh cá giờ được dựng lên thay hàng rào. Trước mặt hơi xa kia là cảng Tiên Sa, với con tàu trắng không có cánh buồm đỏ thắm. Một ngọn hải đăng sơn màu xanh bé nhỏ, đứng giữa bãi đá vòng vèo. Khá lo lắng là kiến thức dễ phủ nhận những khoái lạc của trạng thái thơ ngây. Có một câu hỏi sâu xa về những ý nghĩa khả thể nổi bật lên trên nỗ lực gắng giải thích kinh nghiệm nghệ thuật e không bịt mắt được ý nghĩa đích thực của một tác phẩm nghệ thuật.

Nguy cơ khi đẩy xe máy chui qua hàng rào phim trường là một trong các khía cạnh dễ thấy của nghệ thuật: sự kết nối trải nghiệm vốn là phần thưởng khi ôm choàng một tác phẩm nghệ thuật, cách thức ta đạt tới sự hiểu biết về một tấm ảnh chụp, một bài thơ phóng túng vốn thể hiện sự biểu đạt cho nỗ lực, những gì là ‘tiến bộ’ về trải nghiệm một đối tượng nghệ thuật, và sự khởi sinh nơi chốn ta tìm thấy cái đẹp.

Bất kỳ ai phản ánh thảy đều nhận ra rằng có những không gian trống rỗng và cô độc giữa vô vàn trải nghiệm người. Có lẽ, các khoảng cách này là sản phẩm của phản ánh hoặc chí ít là trái quả của nó. Khoảng cách va đập lý tưởng giữa nghệ thuật dàn dựng và tính lý tưởng của thực tế hiện tồn có thể mãi mãi không bao giờ quan sát được một cách trực tiếp. Quy luật bóng mờ phủ xuống và vượt qua chủ nghĩa hiện thực èo uột. Dù không đủ đầy, ta nên tán đồng với cái nhìn lãng mạn của Goethe khi véo von rằng mọi lý thuyết đều màu xám, còn cây đời mãi mãi xanh tươi. Quy luật khoa học phổ quát, với toàn thể vẻ đẹp của nó, để lại những khe hở rỗng tuếch đáng thương hại như trước đây…

Các ý kiến của chúng ta khởi sinh rồi biến mất giống như mùa. Tâm trạng và suy nghĩ đến rồi đi như thủy triều, dù là thủy triều bé tẹo lăn tăn bên chân cầu trong lòng thành phố.

Rời khỏi phòng

Đó là một quyết định khó khăn mà đến giờ vẫn chưa triển khai cụ thể. Chiếc lá non xanh mới hé thấy háo hức quá nên đã vội ghé tai hỏi nhỏ: bao giờ thì chúng sẽ chuyển hướng sang bất kỳ điều chi, bởi vì tôi đang vui thú chốn này. Sự trú ngụ, vâng, căng trải đó đây có thể rốt ráo chẳng ước muốn bao giờ nói ‘không’.

Rõ là khi nhìn thấy sự vô thường trong mọi thứ: cách mọi điều mình gắn bó và phụ thuộc, những thay đổi, chia tay hoặc dần đến băng hoại, rã tan, chỉ thấy duy mỗi còn lại là những quấy nhiễu đậm cảm xúc; cảm xúc bất an, cô độc, sợ hãi, lo lắng, hoang mang, và bất hạnh. Cách duy nhất đặng tìm thấy hạnh phúc là học cách kiểm soát cảm xúc và làm bình lặng tâm trí, nhờ thay đổi cách mình suy nghĩ. Chúng ta buộc phải dần thôi dính bám vào các thứ và độc lập về mặt cảm xúc. Đấy là chuyện làm được thông qua hiểu biết rằng chúng ta tuyệt đâu sở hữu điều chi trên thế giới này, bao gồm cả những gì ta gọi là chính bản thân ta: cơ thể, tâm trí, và tinh thần.

Rời căn phòng ngôn ngữ song đừng sử dụng các từ như vũ khí làm đau và gây hại kẻ khác khủng khiếp. Bởi vì đích thị chúng ta dễ làm điều ấy lắm; chỉ bởi vì có thể nói điều gì không đồng nghĩa rằng nên thế. Có lẽ một trong những bài học lớn lao nhất trong đời là biết rằng khi nào thì nên im lặng. Vâng, mình không thể nói điều gì đẹp đẽ…

Giữa ngày xuân làm thinh, mình đang cố tìm thấy thật chủ động cách nào mang lại nụ cười và niềm vui với các câu chữ đầy quyền năng mãnh liệt; nó không đòi hỏi trả giá gì và e chừng, thoáng chốc là ai đó sẽ cảm thấy được quan tâm ấm áp. Song điều gì đó cần thời gian, tỷ như có tình bằng hữu, niềm tin và sự yêu thương được gạn lọc thật chậm rãi. Vào cuối ngày, chúng ta sẽ nuôi dưỡng theo cách thức thật lành mạnh. Một chút một để kiến tạo điều tốt sau cùng.

Rồi ắt sẽ có ngày ra đi… Điều quan trọng là chúng ta luôn để lại trong căn phòng nhỏ bé nhiều thứ ngoại hạng trong đời. Đấy là tình yêu, đam mê và lời nguyện cầu đích thực làm chúng ta cảm thấy đủ đầy. Hài lòng nơi căn phòng tạm thời một chiếc lá xanh non mới hé. Sự thật tới với mình, mình nhận ra nó bởi vì nó khiến mình hạnh phúc.

Nhắn (74): Cú cắt nhỏ nhặt

Đó là cú cắt thứ phát dành riêng cho chính mình sau rất nhiều thời gian căng chỉnh tới lui; không chính xác là do giương cung may mắn, chẳng lớn hay sâu, giữa chúng tuyệt chưa hề rỉ máu.

Thư từ trả lời vẫn chưa xong, tối Giao thừa thư lại tới. Năm Con Gà sắp sang thật thú vị, vì gợi nhắc sự báo thức nghiêm cẩn.

Tẩy trần xong thì tâm cũng thêm phần tươi tỉnh, nhất là sau chung trà đắng Cao Bằng còn sót lại đầu xuân năm ngoái. Thảo vài câu thay lời tâm tình giao thừa Đinh Dậu 2017.

Đã trôi qua dĩ vãng
nguồn năng lượng cũ càng
những suy nghĩ mênh mang
không thuộc về ta nữa;
mong người thôi lần lữa
làm sạch tâm trí mình
cảm xúc thật thông minh
Năm Mới đang đợi cửa!