Trạng thái bất mãn về giới: vẫn đầy phiền muộn và còn nhiều bỏ ngỏ…

Xem cái clip nhân Ngày Mồng Tám Tháng Ba thật thú vị và đầy ý nghĩa nhắc nhở nhiệm vụ bất khả chối từ.

“Bạn nghĩ mình là nam hay nữ?”
“Em nghĩ mình là nữ ạ”

“Điều gì định nghĩa một người phụ nữ?”
“Sự thông minh, sắc đẹp và sự nữ tính”

“Theo bạn ngày 8/3 Quốc tế phụ nữ có dành cho mình không? ”
“Có ạ”

“Tại sao?”
“Vì em được gia đình và người yêu ủng hộ, sống thật với giới tính của mình”

Những nỗi niềm như dưới đây tiếp tục khẳng định mọi sự không phải lúc nào cũng được ghi nhận, thỏa ý.

Em là gã đàn ông 34 tuổi đã lập gia đình và có một em bé rồi. Em từng có một bí mật là thích ăn mặc áo quần con gái hồi mới là nhóc con 5 tuổi; em nhớ mình cảm thấy thật tuyệt vời và sung sướng quá độ. Em tự trấn an rằng các cảm giác kiểu đó sẽ biến mất khi em lớn lên; khủng khiếp thay, các cảm xúc này lại phát triển thành ước ao là một người phụ nữ đích thực. Làm thế nào để em có thể cảm thấy giống như một người đàn ông bình thường? Việc này có cần điều trị gì không ạ?

Chia sẻ trên dễ gợi ý về cái mà giới chuyên môn trợ giúp gọi là sự không hài lòng, bất mãn, khó chịu về giới (gender dysphoria, GD). Thực tế, nhiều người vẫn bắt gặp các cảm giác vốn xuất hiện từ thời thơ ấu này; họ có thể thấy khá khổ sở, căng thẳng ghê gớm về mặt lâm sàng hoặc thiếu hụt trong nghề nghiệp, giao tiếp xã hội, các khía cạnh đời sống khác.

Hiểu cơ bản, lúc còn bé con, chúng ta thường nghe các nhóc nhiều lần thổ lộ ao ước mình là giới kia, hoặc thậm chí không ngừng tin tưởng mình đúng là như thế thật. Chúng hay mặc áo quần khác giới cũng như thích chơi trò, giữ vai tương ứng với giới kia; ngoài ra, các biểu tỏ còn có thể là sự chối bỏ mạnh mẽ các loại đồ chơi đặc thù hay trang phục dành riêng cho giới đó. Cũng có thể là sự ghét bỏ cơ thể và bộ phận sinh dục của chính mình. Khi bước vào giai đoạn vị thành niên, các triệu chứng này thể hiện thành ao ước là người thuộc giới kia, được đối xử như giới kia, và thậm chí sống ở ngoài thực như người thuộc giới kia; giai đoạn vốn phức tạp này sẽ làm cho trẻ như thế càng cảm thấy khổ sở thêm khi buộc phải đương đầu với các cảm giác và vấn đề bản dạng ấy. Cả người trưởng thành lẫn vị thành niên đều nảy sinh nhu cầu khát khao giải thoát mình khỏi các đặc trưng giới tính ban đầu và thứ phát rồi thường thêm đoan chắc rằng mình được sinh ra với giới tính sai lạc hẳn rồi. Ý nghĩ về chuyện mình cảm nhận về bản thân từ bên trong không hề sát khớp với cái nhìn bên ngoài có thể gây nên nỗi niềm đau đớn với không ít người; họ tìm đến sự khuây khỏa nhờ liệu pháp thay thế hormone (HRT), phẫu thuật và các thủ tục phức tạp nhằm thay đổi ngoại hình (tham khảo). Một số chỉ thấy thoải mái khi sống ngoài đời đúng như là người của giới kia, số khác thì thích tiếp tục với bản dạng giới tính đã được ấn định từ hồi mới chào đời.

Trạng thái bất mãn về giới từng được gọi là rối loạn bản dạng giới (Gender Identity Disorder, GID), có người thì quen dùng thuật ngữ là đối tượng chuyển đổi giới tính (transsexuals); hiện tại, có vẻ ‘những người không theo chuẩn về giới” (gender noncomforming) là thuật ngữ tốt hơn nhiều vì nó chỉ cho cả những ai không cảm thấy mình thuộc về bản dạng nam hay bản dạng nữ.

Nhiều người ở trong trạng thái bất mãn giới cho biết họ muốn mình ‘cảm nhận như một người đàn ông bình thường’ hoặc ‘cảm nhận như một phụ nữ bình thường’ tương thích với định hướng hoặc bản dạng giới họ từng được nuôi dưỡng. Tuy thế, mục tiêu của trị liệu không phải là thay đổi các ý nghĩ này mà bắt đầu trợ giúp người ấy quản lý ác các cảm xúc này tốt hơn. Trị liệu không nên nhắm vào việc mình nên cảm thấy hoặc hành động ‘như một người đàn ông” mà thay vào đó, giúp mình hiểu rõ hơn những gì đang diễn ra cũng như hỗ trợ mình trong những lựa chọn mình ra quyết định (ví dụ, sống ngoài đời như một bản dạng giới đàn ông hoặc phụ nữ, hoặc có lẽ là giới tính lưng chừng, mơ hồ (‘genderqueer’). Tiếc thay, nhiều người ở trong trạng thái bất mãn giới bị trầm uất và lo âu khi cố gắng hoài giải và quản lý các cảm xúc kiểu thế. Đáng lưu ý, thường xuất hiện nguy cơ khá cao muốn tự sát với nhóm này. May mắn là hiện có rất nhiều tổ chức và nhóm hội sẵn sàng trợ giúp các bạn giải quyết các cảm xúc vướng mắc.

Các cá nhân chuyển giới có nhu cầu lớn lao cho những đổi thay về các khía cạnh xã hội, nghề nghiệp và luật pháp. Chắc chắn, vẫn còn định kiến dai dẳng và nặng nề liên quan với chuyện đang bàn, và bước chuyển thay đổi chẩn đoán từ GID sang GD là hướng đi đúng đắn. Tuy vậy, nếu không có các điều kiện ‘mang tính chẩn đoán’ thì lại dễ gây khó khăn cho những ai muốn tiếp cận dịch vụ chăm sóc ý tế khi họ cần thay đổi trong giao dịch về bảo hiểm, dù thực tế nó còn là câu chuyện chưa ngã ngũ.

Lời cuối. Bản dạng giới thì không phải là bản dạng tính dục (sexual idnetiy). Người gặp trạng thái bất mãn giới có thể ổn thỏa trong việc thích hoặc yêu người có cùng hoặc khác giới với họ. Với đa phần chúng ta không phải rơi vào trạng thái bất mãn giới, cần hiểu cả loạt vấn đề mà các bạn bất mãn giới phải đương đầu, giải quyết như dùng đại từ nhân xưng nào gọi mình, mang một cái tên không tương thích với giới của bản thân, quyết định vào phòng vệ sinh nào cảm thấy thoải mái hơn, điền đúng vào ô khi khai các mẫu đơn thư và giấy tờ, thủ tục hành chính thường nhật, v.v…

‘Giới tính theo quy chuẩn’ có thể quen được sử dụng để mô tả cách mình nhìn nhận và cảm thấy về bản thân và về hành vi của mình tương thích với bản dạng giới. Song không phải mọi người ai cũng đều được hưởng đặc quyền tưởng chừng đơn giản như vậy.

Các mẫu hình quan hệ diễn tiến giữa đời thường

Nếu mình nhận ra bản thân cứ lặp lại cùng một lỗi lầm như trước, có lẽ nên nhìn vào các mẫu hình quan hệ lâu nay. Các mẫu hình quan hệ là các thói quen, khuôn kiểu mình thường tái tạo trong quan hệ với người khác. Các vai trò gia đình là kiểu dạng quan hệ mình sao bản. Song các mẫu hình khác cũng dễ được lặp lại nữa.

Nếu mình lớn lên trong một ngôi nhà bạo lục gia đình thì khả năng sẽ tái tạo trong các quan hệ trưởng thành về sau, hoặc mình đánh đồng vai nạn nhân và dính vào các quan hệ với những kẻ lạm dụng lần này tới lần khác. Nếu lớn lên trong một gia đình lạm dụng chất mình có thể trở thành chính kẻ lạm dụng chất đi quyến rũ hoặc mình có thể bị kích hoạt dễ dính vào nghiện ngập ma túy, rượu bia. Nếu lớn lên từ đối tượng bị gạ gẫm tình dục thì về sau có thể thành kẻ hoang đàng hoặc bị hút theo kẻ lạm dụng tình dục tương tự cách mình từng bị khi còn là đứa bé.

Có một ví von xưa cũ rằng đàn ông thường cưới người tương tự mẹ mình còn phụ nữ thích lấy người giống các ông bố. E chừng điều này khá xác đáng, dù chỉ là luật bất thành văn. Một phụ nữ muốn lập gia đình với người đàn ông ‘hoàn hảo’; cô ấy lập trình để rồi lại tìm thấy một người đàn ông mang cả các vấn đề hành vi của cả bố lẫn mẹ mình; tất cả trong một!

Chúng ta thường bị quyến rũ, hấp dẫn với người thể hiện tính cách bố mẹ mà mình từng gặp các vấn đề và sự vụ rắc rối nhất. Nếu là một phụ nữ và có nhiều chuyện phiền toái với mẹ thì mình dễ lựa chọn bạn bè có tính cách giống với mẹ; trường hợp đàn ông cũng thế. Nếu là một người đồng tính nữ, mình dễ bị quyến rũ bởi các phụ nữ rất giống mẹ mình, đặc biệt nếu cô ấy vốn bị lạm dụng; các đồng tính nam thường hút vào đàn ông đối xử với họ như ông bố từng thế, đặc biệt nếu họ bị lạm dụng.

Các lý do khiến chúng ta hành xử như thế không hề lành mạnh chút nào.

1.  Chúng ta không ngừng thực hiện sự vụ mình từng gặp phải với bố mẹ để nhận được tình yêu thương từ kẻ bắt cặp, vốn là điều mình không bao giờ có được từ bố mẹ. Tựa như câu đố mình liên tục giải cho bằng được vậy; nghĩ rằng nếu mình có đúng nó, chúng ta sẽ được họ yêu thương. Tiếc thay, sự đời không diễn ra theo cách ấy.

2.  Các vai trò giới chủ yếu chúng ta học hỏi từ bố mẹ mình. Chúng ta cũng lựa chọn các thông điệp nhắn nhủ từ nền văn hóa mình lớn lên, dù các nguồn thông tin chính về cách thức thành một người đàn ông hoặc phụ nữ ra sao thì do chịu ảnh hưởng bởi bố mẹ. Nên chi, nếu bố lạnh lùng và xa cách còn mẹ hay giận điên lên thì một cậu trai trẻ có thể sau này trở thành một ông chồng lạnh lùng và xa cách sống cùng một bà vợ dễ điên tiết.

3. Cũng có một mẫu hình tương tự. Nếu mình là người nữ lớn lên trong gia đình có bố nghiện rượu và mẹ phải phép thì đây là phương thức mình nhìn nhận về một cuộc hôn nhân; mình có thể sẽ cưới một gã nghiện rượu và trở thành người phụ nữ phải phép. Chúng ta làm những gì mình hiểu biết và chúng ta biết rõ các nguyên tắc để chung sống với một người nghiện rượu. Điều này tạo nên cảm giác thoải mái, hài lòng và thấy ‘bình thường’. Chúng ta khởi sự khiêu vũ với điệu nhạc quen thuộc mà thậm chí còn không hề nhận ra diễn tấu đang thể hiện.

Dĩ nhiên, mình không buộc phải câm nín hoặc cam chịu với hoàn cảnh, tình huống như trên. Mọi sự có thể thay đổi, với điều đầu tiên là cần nhận biết những gì mình đang tiến hành, thực hiện.

Nhìn vào các mẫu hình quan hệ của bản thân. Ai mình đang thực sự hiện quan hệ, sống cùng? Phần mình có đang lặp lại mẫu hình này? Bản thân hiện liên tục đóng vai nạn nhân của các kẻ lạm dụng? Mình có thành kẻ bị kích hoạt nghiện ngập? Đang giữ vai trò kẻ chăm nom cho đối tượng đau ốm, yếu đuối?

Muốn nhảy tango phải có hai người. Mình không thể bị hút vào với kẻ lạm dụng trừ khi mình thích chơi trò nạn nhân. Mình không thể bị mủi lòng với kẻ yếu đuối trừ khi mình thích giữ vai người chăm sóc. Các kẻ lạm dụng không dụ dỗ được người độc lập, thông minh và mạnh mẽ; chúng luôn tìm kiếm con mồi làm nạn nhân. Nếu mình chấm dứt làm kẻ phải phép hoặc nạn nhân thì mình sẽ cắt đứt việc bị lôi kéo vào vai trong những mối quan hệ tồi tệ này.

Quay về cuộc đời bình thường, hay đương đầu với nghịch cảnh ?

Đọc thư một nữ học sinh trường phổ thông để càng ngậm ngùi thông cảm.

Con và cô ấy vẫn hạnh phúc. Trừ việc cả hai đang học 12; phải chọn giữa tương lai bình thường hay rẽ trái để đương đầu. Cô ấy là chị cả trong nhà, phải chăm sóc, báo hiếu đầy đủ. Đã chọn tương lai bình thường, chọn bố mẹ, chọn gia đình có người chồng và những đứa con trọn vẹn. Và chọn rời xa con.

Lời hứa về hạnh phúc sau này. Viễn cảnh 1 gia đình chỉ có con và cô ấy. Lịch trình đi làm rồi dành thời gian cho nhau. Danh sách nơi con và cô ấy cùng đi. Khoản tiền nhỏ cả 2 cùng dành dụm. Lời hứa. Hy vọng. Sức mạnh. Niềm tin. Hạnh phúc.

Vỡ nát hết rồi thầy ah. Biết làm sao được khi cả con và cô ấy không thể công khai chống lại định kiến xã hội hả thầy ?

Với cá nhân tôi, cái gọi là ‘chiến tranh văn hóa’ không bao giờ thuần là trò tuyền lý thuyết hoặc cấu trúc trừu tượng; kỳ thực, những cuộc đấu khẩu đầy xung đột ấy dễ khiến ta bị tổn thương và cảm thấy vô cùng đau đớn.

Tiếp tục là thành viên của một tổ chức, công ty tăng cường sự phân biệt đối xử kiểu với người đồng tính (hoặc với một tầng lớp người là phụ nữ, hoặc khác biệt sắc tộc) thì thực tế chính mình dễ bỏ qua, tha thứ cho một chính sách như thế. Sự thật rằng một số tổ chức, cơ quan và doanh nghiệp tồi tệ có thể chỉ bị chuyển hóa hoặc đổi thay nhờ vào sự vận động nội tại.

Tuy vậy, để điều ấy xảy đến thì những người bên trong phải làm việc hết sức tích cực nhằm tạo nên sự thay đổi ấy. Họ không thể chỉ ngồi đó rồi phát biểu, “Tôi phản đối, tôi không đồng tình” trong lúc chẳng làm gì chi đặng biến chuyển điều sai trái thành đúng đắn. Như ai đó tuyên ngôn chí lý, điều duy nhất cần thiết để tội ác chiến thắng là những người tốt chẳng làm gì cả.

Có lẽ đây là thời điểm chúng ta dừng lo lắng về những tâm trí không thể biến cải, thay đổi và thay vào đó, chúng ta nên tập trung năng lượng lẫn thời gian vào các đối tượng mình có thể tiếp chạm. Chúng ta phải làm việc đặng thay đổi các thái độ của những kẻ chỉ thờ ơ đứng nhìn; cần thuyết phục họ rằng, chức năng của tự do là tự do của ai đó khác. Nếu chúng ta có thể làm tất thảy điều vừa nêu ra, nếu thay đổi thái độ và làm việc theo một chiều kích tích cực thì rồi chúng ta có thể thay đổi bộ mặt của các cuộc chiến tranh văn hóa. Hoàn toàn đáng mong đợi ngày đó, bởi vì phải đương đầu nó, cuộc chiến là phi đạo đức. Chúng ta có thể dùng mọi thứ đặng làm nên sự thay đổi.

… Thật đáng ngưỡng mộ cô gái trẻ trong nhiều nỗ lực thầm lặng nhằm tự chấp nhận bản thân. Trong khi tất cả chúng ta đương đầu đặng chấp nhận và yêu thương bản thân, lớn lên trong một môi trường tri nhận về các cảm xúc tiêu cực về giới tính của mình có thể làm cho tiến trình kiếm tìm hạnh phúc của cô gái trẻ thêm phần kéo dài và khó khăn hơn.

Nghiên cứu từ 2008 cho thấy, các chàng gay càng ‘lộ diện’ và cảm thấy thoải mái với bản thân thì càng tốt cho sức khỏe tinh thần và cảm xúc của họ. Một nghiên cứu trước đó nữa từng phát hiện điều xảy đến tương tự với các đồng tính nữ và chị em lưỡng giới.

Còn quá sớm song cô gái trên đang dò dẫm tiến hành các bước đi tích cực theo chiều kích này, và  mong là cô ấy muốn tiếp tục cuộc hành trình gian nan đó. Tự ý thức và nỗ lực sống một đời chân thành và cởi mở. Dẫu vậy, cô gái trẻ đã kịp dựng lên các ‘bức tường cảm xúc’; đấy như là cách bảo vệ cô gái trẻ khỏi các xúc cảm đau đớn đến từ việc nghe thấy các thông điệp tiêu cực mình là ai, và thoát khỏi sự căng thẳng của trạng thái sống đời đồng tính.

Khi ta rơi vào tình huống không an toàn biểu đạt mình là ai, không nhất thiết tỏ bày thiếu lành mạnh nhằm bảo vệ bản thân từ khía cạnh cảm xúc theo lối này; cần tìm các phương thức mới nhằm biểu đạt bản thân và tương tác với kẻ khác. Tiến trình ấy không hề nhanh chóng, nó cần thời gian, và cô gái trẻ có thể tiến hai bước rồi lùi một bước; cho dẫu có thể thế đi nữa thì điều đó hoàn toàn bình thường.

Sự tỏ tường và độ tin cậy bỏ qua định hướng mơ hồ, vô cớ

Trên trang tìm kiếm google.com đang minh họa hình vẽ quen thuộc của test Rorschach, nhấp chuột vào đường dẫn ‘chia sẻ điều trông thấy’ thì hiện lên dòng chữ thông báo hôm nay là sinh nhật lần thứ 129 của Hermann Rorschach.

Vậy, tự hỏi mình mong đợi gì đây lúc này? Dường như tất cả chúng ta sẽ có một số ước muốn khá căn bản, và sẽ phức tạp ít nhiều khi mình mong đợi một số thứ không giống những người khác. Chưa hết, đôi điều đâu có chịu diễn ra theo ý định; vì thế, có thể chúng ta đi vào giai đoạn khủng hoảng, tùy kịch bản mà thậm chí đưa đối tượng đến cả sự lựa chọn gặp nhà tham vấn và trị liệu tâm lý… Điều gì xảy đến nếu chúng ta hành động nhờ thử vượt thoát ra ngoài một số kỳ vọng và chuẩn tắc bị đè nén bấy lâu trong đời?

… Quay lại với nỗi kính sợ, kinh hoàng một thời test Rorschach có thể vén lộ. Cấu trúc độc đáo của test khiến nó tiếp tục gây tranh cãi đa phần bởi tính biểu tượng hóa. Là một trong số trắc nghiệm hiếm hoi còn duy trì được khởi thảo từ truyền thống phân tâm và cuộc đấu khẩu chủ yếu về độ hiệu lực của các ý tưởng mang hơi hướng Freud.

Ảnh hưởng của các ý tưởng này có thể được phản ánh rõ nhất qua cách thức sử dụng nó. Một kiểu dạng test ‘phóng chiếu’ mà người làm test nhìn các tấm ảnh rồi cho biết ấn tượng. Nhà tâm lý viết xuống những gì đối tượng nói về mỗi bức ảnh rồi diễn giải điều đối tượng nói và thể hiện. Các diễn giải ấy được cho là đem lại bức tranh về nhân cách người, được định khung trong các khái niệm theo trường phái phân tâm học Freud.

Nguyên bản test Rorschach thì khá buồn cười, song vượt thời gian nó được tâm lý gia John Exner phát triển với ‘hệ thống nhận hiểu’ đủ cho phép nhà lâm sàng độc lập đi tới các kết luận tương tự khi xử lý cùng các đáp ứng. Thậm chí, độ tin cậy của test gây tranh cãi và bị xem là thổi phồng quá mức, thậm chí, ngay cả khi tin cậy chăng nữa, cơ chừng nó không tương quan tốt lắm với các công cụ đo lường tâm trí khác và mang xu hướng đặc thù trong ‘chẩn đoán’ các động thái mang tính tâm thần phân liệt ở người hoàn toàn bình thường.

Hầu hết test tâm lý đều dựa trên nguyên tắc là người làm test không hề biết trước gì hết về chất liệu tạo ra test; thuật ngữ chuyên môn gọi là sự an toàn thông qua trạng thái mơ hồ và khó hiểu nhằm đảm bảo độ hiệu lực. Các công ty chuyên cung cấp test ngày nay chỉ bán cho người hành nghề có bằng cấp với giá cao và đảm bảo bản quyền. Song mô hình này quá dễ đổ sụp trong thời đại internet vì nó có thể góp phần vi phạm hợp đồng để đưa test ra công khai.

Các nhà tâm lý do đó, cần khởi sự thiết kết test sao cho chất liệu test không gây nên tác động lớn lao đối với sự trình bày, mà điều này đòi hỏi một sự chuyển đổi ý nghĩa trong cách suy tư và lượng nghiên cứu ghê gớm hiện tại nhằm đem lại độ hiệu lực của các test.

… Một đời sống không đối diện với nguy cơ thất bại không phải là cuộc đời sống tràn đầy. Đặt để các mục tiêu trong những cách đo lường khả thể. Dù chỉ có vẻ là các bước vi tế, nhỏ bé thì chúng là tiến bộ. Trước khi mình biết đến niềm vui ấy, các tiếng vọng của thất bại sẽ mờ dần. Cả hai suy tư khó thể tồn tại trong cùng khoảnh khắc và mỗi khoảnh khắc là điều duy nhất mình có quyền năng dùng để thay đổi.

Nhiều người nghĩ rằng mình có thể chỉ việc ngừng ngắt ngay suy tư về sự thất bại. Song bất khả tiến hành điều đó. Mình nên thay thay thế suy tư tiêu cực bằng suy tư tích cực. Thái độ, suy tư và hành động sẽ tống đẩy mọi thứ xấu xa, tồi tệ đó văng khỏi cối xay nghiền nát. Mỗi khoảnh khắc mình thành công, đó là khoảnh khắc mình ít nuối tiếc hơn.

Do đó, cố gắng thất bại thì sẽ đúng thế thật; nếu gắng thử thành công, mình có thể hoặc không thể thất bại. Là câu chuyện 50/50, chẳng quá chênh lệch tỷ lệ. Và mình sẽ dám đặt cược, đánh cá. Tương tự, bài báo trên New York Times thật thú vị, nó chứa đựng một mức độ cân bằng giữa chuyện hay ho, chuyện xấu tệ, và chuyện ngớ ngẩn. Và lần nữa, câu chuyện nói chung còn nhắc nhở các vị cài đặt tâm trí chuyên việc cung cấp dịch vụ test thu tiền, bất chấp tính củ chuối của test.

Năng lực suy tư về các nguyên nhân và các mối liên quan là điều hết sức thiết yếu, và luôn luôn được thừa hưởng tiến hóa từ tổ tiên; tỷ như, chúng ta cần biết một loại hạt nào làm mình ốm, hoặc kiểu đám mây ra sao dự báo thời tiết xấu… Vì vậy không đáng ngạc nhiên chúng ta tự động tạo ra đánh giá theo dạng này. Chúng ta có các trực giác mạnh mẽ về những thứ nào đi cùng nhau, trực giác đó ùa tự nhiên tới tâm trí, thường sau rất ít ỏi trải nghiệm. Điều ấy tốt cho việc ra các quyết định trong một thế giới mình thường không đủ thời gian để suy nghĩ trước khi hành động, song với các tác dụng phụ chứa một số lỗi có thể đoán biết được.

Một lỗi thế gọi là “tương quan ảo ảnh“, một hiện tượng hai vật dường như được xem là có liên quan nhau song kỳ thực thì không. Trong một thực nghiệm cổ điển, người tham gia được đề nghị xem xét các điển cứu giả của nhà tâm thần học về các bệnh nhân đáp ứng với test giọt mực Rorschach. Một số báo cáo ghi nhận bệnh nhân là đồng tính, và một số thấy họ nhìn qua test những điều như áo quần phụ nữ hoặc các hạt cúc áo. Báo cáo được chuẩn bị đảm bảo không có liên quan chắc chắn nào giữa ghi nhận của bệnh nhân và đáp ứng hình test, song những người tham gia thực nghiệm– dù được huấn luyện hay tay mơ trong tâm thần học– đã báo cáo hết sức mạnh mẽ (song sai lầm) mối liên kết giữa các dấu hiệu trong test Rorschach và bệnh nhân đồng tính.

… Câu hỏi vẫn còn đây: cuộc sống quá ngắn ngủi? Bất luận thế nào, mình không vội vã. Quá ngắn với nỗi buồn bã của ta? Nào hoàn toàn thế. Chúng ta không thể đợi chờ vì hạnh phúc. Vậy khi nào thì đời sống ngắn ngủi? Nó chỉ quá ngắn ngủi khi đầy ắp các nuối tiếc vàng vọt, tơi tả. Song nếu mình có thể giữ các giấc mơ sống còn, quá khứ sẽ rớt lại và mình có thể tung cánh hướng tới một tương lai ấm áp ánh mặt trời hơn.

Tôn trọng nhân phẩm và phát triển tính cách khác biệt: định kiến đến từ đâu ? (2)

Nhìn vào trong, thấy không gian đầy đến nao lòng.
Nhìn vào trong, thấy không gian đầy đến nao lòng.

Tiêu đề cho đôi ba bài về sự định kiến, cái nhìn tôn trọng sự khác biệt cũng như cách đánh giá mang tính đạo đức của giới hành nghề tâm lý – giáo dục đối với những nhân vật công chúng vốn được tôi cố ý ‘bắt  chước’ bài này (tên ban đầu là “Nên tôn trọng sự khác biệt của ‘bà Tưng'”).

Như thiên hạ vẫn bảo, khôn ngoan thì không gì khác hơn là nỗi đau được chữa lành.

Thực tế, việc đào tạo người ta về sự khác biệt không dập tắt được sự định kiến; thậm chí, nó còn làm sự định kiến tăng lên nữa. Hình thức triển khai khá đa dạng từ việc khái quát những gì nên nói và không nên nói, cho đến việc nhóm họp mọi người trong phòng, đứng giữa sân và đề nghị họ xếp loại bản thân theo các nhóm tự nó khách quan như giống, tuổi tác, và sắc tộc; hoặc tinh tế hơn như việc trải nghiệm, thích và không thích, và niềm tin: mỗi nhóm có thể chia sẻ chút ít về cách thức họ nhìn bản thân như một nỗ lực để giáo dục những người khác.

Thường thì có hai lý do để đào tạo sự khác biệt. Một, ngăn ngừa vụ việc liên quan đến pháp luật; hai, tạo ra một môi trường hài hòa mà trong đó mỗi thành viên được tôn trọng, sáng giá, và hoàn toàn có thể được tưởng thưởng vì tài năng riêng có (điều này góp phần làm giảm định kiến, tăng sự đa dạng giữa cộng đồng người làm công và quản lý chẳng hạn).

Một nghiên cứu của đại học Harvard với 829 công ty qua 31 năm chỉ ra rằng, việc đào tạo sự khác biệt “nói chung không có tác dụng tích cực trong môi trường làm việc”. Thái độ, và sự đa dạng của các tổ chức, vẫn duy trì như cũ.

Đích thị, điều này không đáng ngạc nhiên, bởi vì bất kỳ ai từng bị mắng mỏ thì quen thuộc với xu hướng chống lại sự mắng mỏ.

Dĩ nhiên, còn điều gì sâu xa hơn thế nhiều. Khi người ta phân chia thành các nhóm loại nhằm minh họa cho ý tưởng về sự đa dạng, nó củng cố ý tưởng về các nhóm loại. Đây chính là vấn đề định kiến căn bản; người ta không định kiến chống lại con người đích thực, họ định kiến chống lại các nhóm loại. Tỷ dụ. “Chắc chắn rồi, Đ. là gay”, họ la lên, “song anh ấy không giống với các bạn gay khác”. Vấn đề của họ không phải với Đ. mà với người đồng tính nam nói chung.

Những sự nhóm loại, phân chia hạ thấp, làm mất tính người; chúng đơn giản  hóa mức độ phức tạp của một con người. Do đó, chú mục vào con người thuộc loại, nhóm làm tăng lên thêm sự định kiến.

Cần nhắc lại kẻo quên rằng, định kiến là một xu hướng. Hầu hết các định kiến (ví dụ, thích ăn thực phẩm thay cho các loại giấy báo, hoặc giả định ai đang tức giận thì cần đề nghị họ đi ra ngoài) là rất hữu ích. Song mình sẽ gặp chuyện và các biện pháp ý thức nhanh chóng, trực tiếp hơn đó có thể là nguyên nhân khởi tạo rắc rối khi ta không nhận ra chúng và áp dụng chúng thiếu thích đáng, không phù hợp, khiến mình đưa ra các quyết định đột ngột hoặc bộc lộ sự phân biệt đối xử (thường gặp, phân biệt chủng tộc và định kiến giới). Việc soát xét, kiểm tra định kiến (vì sao con gái miền Tây hay làm nghề nhạy cảm?) đòi hỏi trạng thái cân bằng sắc sảo của tự ý thức (self- awareness).

Giải pháp vì vậy, thay việc nhìn con người như nhóm, loại, mục, hạng thì nên nhìn con người như con người mà thôi; ngừng đào tạo con người ta ráng chấp nhận sự đa dạng. Huấn luyện người ta làm công việc của họ với tập hợp đa dạng các cá nhân; không phân loại con người.

Vượt trên sự tương tự và đa dạng đối với tính cá nhân (ý nghĩ “ai đó giống mình’ có thể là lỗi lầm). Giúp họ nhìn Đ. không phải là cậu gay con lai da đen vùng khu Bốn, mà chỉ nhìn Đ. như Đ. thôi; dù Đ. là gay, con lai da đen, nói giọng đặc trưng vùng khu Bốn song cậu ấy phong phú và siêu vượt trên những điều đó nhiều.

Đừng củng cố thêm sự gán nhãn Đ. vì điều đó sẽ phục vụ cho việc tạo mẫu rập khuôn cậu ta; hãy làm tỏ lộ sự độc sáng, riêng có của Đ. Thay vì hỏi: ước mơ của một cậu gay con lai da đen vùng khu Bốn là gì, hãy đặt ra cụ thể: ước mơ của Đ. là gì; cậu ta đáng ghét chỗ nào; đâu là đam mê của Đ.?

Nghĩa là, hãy giúp người ta nhận ra thật không dễ chút nào trong việc giao tiếp với đủ các cá nhân này khác. Và đào tạo kiến thức cũng như nâng cao kỹ năng truyền thông ngõ hầu giúp họ học cách lắng nghe và hồi đáp với nhau– bất luận mức độ khác biệt đến thế nào– vốn là điều căn cốt kiến tạo nên một môi trường sống đảm bảo mọi người hài hòa và thân thiện.

(gõ xuống phần sau ngay khi thuận tiện)

J. Soi (19): Quyền tâm lý là cái chi chi ?

Mặc kệ sương gió, nắng mưa vô tình...
Mặc kệ sương gió, nắng mưa vô tình…

Khi các nhà bất đồng chính kiến trên thế giới vẫn còn bị chính quyền lợi dụng việc gán nhãn tâm thần để bỏ tù họ, cơ chừng tất cả chúng ta còn chưa thực sự nhớ ra rằng mọi người đều có các quyền tâm lý cần thiết, chí ít lúc mình ở tuổi trưởng thành rồi.

Nói chung, quyền con người thực sự chỉ mới được đánh dấu với cái mốc 900 năm thôi. Quyền dân sự, nữ quyền, quyền của người đồng tính thậm chí còn ra đời trẻ hơn. Và có vẻ chúng ta có quyền sống trong bất kỳ trạng thái tâm trí nào, lưu giữ bất kỳ ý kiến nào, và chọc ngoáy theo cách thức nội tại nào chúng ta thích, ngoại trừ việc sống trong trạng thái nguy hiểm cho chính bản thân mình và cho những người khác.

Ngoại trừ hai lý do xã hội quan tâm nhằm ngăn ngừa tự tử và sát nhân, các quyền tâm lý của chúng ta không quá vi phạm gì tồi tệ hay ghê gớm lắm. Xem xét kỹ càng thêm chút, tình hình càng đáng báo động.

Chẳng hạn, một đứa trẻ không có quyền tâm lý để được cảm thấy buồn chán trong lớp học ư? Nếu tâm trí nó lang thang do buồn chán và không thể trả lời câu hỏi được đặt ra, liệu các kết quả do chuyên viên tham vấn học đường chẩn đoán với một “rối loạn tâm thần’, hay nếu bố mẹ cháu lo lắng nên đưa con tới một bác sĩ tâm thần để rồi rời phòng khám với một đơn thuốc cho “rối loạn tâm thần” nào đó (chẳng còn bất thường gì nữa, ngày nay trẻ nào chẳng phải uống dăm ba loại thuốc cho các “rối loạn tâm thần” phức tạp này khác)? Liệu chúng ta có cảm thấy tàn bạo ít nhiều trong việc nói rằng quyền tâm lý của đứa trẻ buồn chán bởi một lớp học tẻ ngắt đã được bảo vệ hẳn hoi?

Hoặc người ta có thể cân nhắc điều sau đây. Những gì là quyền tâm lý cho bản thân nếu chính mình là đồng tính, lớn lên trong một hộ gia đình và cộng đồng tôn giáo chính thống, và bị đánh vào đầu vì đồng tính là một điều ghê tởm? Liệu không phải việc tẩy não cảm xúc đầy bạo lực đã cắt cụt đi quyền lợi, ở đây là quyền tâm lý của việc tự định đoạt? Liệu chúng ta thực sự tin rằng những đứa trẻ đồng tính bị thúc đẩy bởi tính cấp thiết sinh học và sự tán đồng văn hóa sống trong các ngôi nhà theo tôn giáo chính thống đang được bảo vệ quyền tâm lý của chúng?

Hay thử xem xét câu chuyện này. Chúng ta liệu có quyền tâm lý để cảm thấy buồn bã nếu nền văn hóa mình đang sống và đại diện là các “chuyên gia hành nghề sức khỏe tâm thần” có bằng cấp chuyển nỗi buồn bã của mình thành “rối loạn tâm thần trầm cảm”, điều chỉ điều trị được bằng “thuốc chống trầm cảm”? Liệu không phải là sự hạn chế, giảm bớt quyền tâm lý, ở đây là quyền cảm nhận theo cách mình đang cảm nhận hay sao? (Ở một góc độ nhất định, bệnh tâm thần được nhìn nhận như một cấu trúc xã hội.)

Chúng ta không gặp nhiều rắc rối trong việc định danh những gì chúng ta tin tưởng là quyền con người, quyền dân sự, nữ quyền hoặc quyền người đồng tính. Chúng ta có vô số cách để hình thành và mô tả những gì mình cho là không công bằng và thiên vị cũng như tạo ra các cách thức chữa trị, điều chỉnh chúng.

Vào khoảnh khắc này, khi nói tới, mình không biết quyền tâm lý gồm những gì bởi vì chúng ta không liệt kê, mô tả, hoặc thậm chí thảo luận về chúng. Song chúng ta muốn ý tưởng về các quyền tâm lý được lưu giữ và thể hiện cùng với các quyền dân sự, nữ quyền, quyền của người đồng tính và những sự phòng vệ khác thuộc lẽ công bằng, chính trực và tự do.

Mỗi đêm, mỗi thứ ánh sáng

Có những mối tình xõa vào nhau chịu đựng...
Có những mối tình xõa vào nhau chịu đựng…

Nhìn lại bức ảnh, nhớ một đêm nọ ghé quán. Café pha sẵn đặt chắc chắn trên một cái ấm lò vừa khít, bên trong cắm nến cháy sau hai mươi phút rồi vẫn chưa tàn.

Thật khó để nói ở đây là một thế giới khác biệt, vì cái nóng đã kịp bao trùm khỏa lấp, cây quạt treo tường không đủ hắt ra khỏi các tấm mành cái chật chội do các bạn trẻ ngồi san sát nhau.

Nhớ đến quán café xứ Tây Ban Nha trong một truyện ngắn của Hemingway, một nơi sạch sẽ và sáng sủa. Một tách Nada/ rỗng không.

Ở đây, đầu con phố này, mùi Tàu đến kỳ lạ.

Tiếng người nói xầm xì, loa phóng thanh thông báo một quyết định chi đấy của Ủy ban nhân dân phường; vẳng lại giọng quảng cáo trên TV gì mà 5 triệu đồng, 10 triệu đồng, 30 triệu đồng: chúc bạn may mắn…

Đang là tháng Năm. Và có vẻ sự bức bối đã bắt đầu khởi lên, khi ngồi chơi vơi, trông ngóng… Tôi nghĩ, các bạn trẻ nơi này vừa nói liên hồi kỳ trận vừa âm thầm mong một cơn mưa; thú thiệt, ngay cả tôi cũng vậy.

Những vật bé nhỏ hơn cơ hồ lấp lánh hẳn hoi giống như đom đóm lập lòe ở ngoài cánh đồng làng đêm hè. Chúng dường như xa cách song lại quá chừng thân thiện, tạo nên điều kỳ diệu trong bầu trời đêm. Nơi phố thị xôn xao thì tuyền các bộ đồ đồng phục bó cụm bầy đàn cùng nhau. Và những ngọn đèn tín hiệu giao thông đầu ngã tư chuyển từ đỏ sang xanh, đâu thèm theo mệnh lệnh của ai.

Không có ánh sáng, chúng ta sẽ chìm vào u tối và mờ ảo. Nhập nhoạng với vô vàn bóng râm, tự hỏi mình đang về đâu đây và không xác định được làm thế nào nhìn ra nơi cần đến. Toàn bộ cảnh mịt mù không bao giờ lặng im khi chúng ta nghe mỗi tiếng chiêm chiếp và co giật nhè nhẹ của thế giới và chính các suy nghĩ liên tục của chúng ta. Ngay cả cùng các tiếng ồn tương tự hiện diện mỗi ngày, trong tối tăm chúng trở thành nơi ẩn náu của các ma quỷ. Chúng ta tìm kiếm các thứ ánh sáng đặng làm êm ả những nỗi sợ khó nói nên lời.

Dù mỗi một thứ ánh sáng làm phần việc như nhau, chúng trợ giúp ta nhìn ra điều khác lạ. Những thứ sáng sủa rõ to, có lẽ là Pháp của chúng ta, minh họa những vùng rộng lớn trong tâm trí; song còn bóng tối, các điểm bất an nho nhỏ trú ngụ sâu xa thật khó mà chạm với tới được.

Những long lanh nọ kia duy trì mãi bao điều chúng ta chưa thỏa mãn, gặp gỡ, đứng đợi đến phiên mình ngõ hầu dẫn dắt đường chúng ta đi; dẫu thế, ánh sáng từ chúng đẹp đấy mà chập choạng lắm. Chúng duy trì nhiều các ngóc ngách, xó xỉnh của sự bất an và tự ngờ vực. Với chúng, ta cần kiếm tìm nhiều nguồn cội ánh sáng cá nhân, thuộc tâm hồn và ngôi nhà yêu dấu. Không ai ra lệnh dừng tắt rồi bật lên các ngọn đèn. Những quầng sáng chói lòa hầu như luôn luôn chào mừng cái nhìn sau một ngày dài nông nổi, với những người thương cùng âu yếm làm đầy bóng đêm bằng ánh sáng.

Ánh sáng từ mặt trời chữa lành vẻ u ám, tối tăm của cõi trần gian. Chúng ta cần đặt để tất cả ánh sáng vào như thể chúng ta sắp hoàn mãn, đạt tới trạng thái đủ đầy. Ánh sáng long lanh, lấp lánh, chói lòa, le lói, thầm lặng hay rực rỡ bắt mắt thì tất thảy đều giúp chúng ta dần tròn trịa tâm nguyện bằng thứ ánh sáng đặc thù, riêng có của chính chúng ta.

Dẫu là vàng, đỏ, xanh hay hây hây hồng thì toàn bộ chúng ta có thể cung cấp ánh sáng cho những người khác khi chúng ta lấp lánh trong đêm tối của họ.

Thêm một chút thông tin về giới và tính dục

Đời nghiệt ngã khi ta nghiệt ngã với đời.

Khi nhìn thấy cô bạn đồng nghiệp tân trang hình thể, vóc dáng khác hẳn trước nay, trông xinh đẹp và hấp dẫn hơn mọi lần quen biết thì tôi bắt đầu nhận ra rõ ràng thêm những thứ vốn lờ mờ bấy lâu.

Đúng là các cô nếu hiểu biết thì đâu nhất thiết phải ghen tị chi cho muộn phiền rồi làm xấu da, và phải dở hơi lắm lắm, để cứ lao tâm khổ tứ suốt ngày do nghĩ bản thân không tươi xinh như ai đó. Công nghệ thẩm mỹ ngày nay giúp cho nỗi khát khao kinh khủng í hóa dễ dàng thành hiện thực phút chốc. Độ quyến rũ ngoại tại vì thế, nằm sẵn trong tay mỗi người (kèm một ít tiền trả phí nữa).

Tôi nghĩ đến câu chuyện giới và tính dục, đặc biệt về cách các chị các em, các cô các bà cứ hay thích mặc định mình nữ tính đến mức nào và đi kèm liền với danh xưng thật nhạy cảm như “cá rô” hay “phồn thực”,…

Dĩ nhiên, theo thông lệ, có thể hiểu tính dục (sex) thuộc sinh học trong khi giới (gender) thuộc về xã hội; tức, di truyền (genetics) quyết định tính dục của chúng ta còn phương thức tính nam (masculine) hay nữ (feminine) của mình lại được được quyết định bởi những thực hành văn hóa riêng biệt.

Thực tế, vấn đề trở nên ít nhiều phức tạp hơn điều vừa nêu. Người ta từng biết từ rất lâu (dù thường bị lãng quên) rằng các chỉ dấu tính dục đặc trưng giống như hình dạng cơ thể (body shape) và bộ phận sinh dục (genitalia) đích thực cực kỳ đa dạng liên quan trạng thái mơ hồ ở một số người.

Tương tự, trong khi di truyền học giữ vai trò phân xử tuyệt đối về tính dục với XX hàm chỉ người nữ và XY trỏ người nam thì XYY, XXYXXX vẫn đang tiếp tục gây ngạc nhiên ghê gớm với số đông thiên hạ.

Nói cách khác, có bằng chứng một số hành vi liên quan đến giới tính có thể dính líu nền tảng sinh học của sự phát triển mà không thuần túy thuộc về duy các yếu tố văn hóa.

Song, ngay cả các với những thứ biết trước như vậy, những gì giới tính mà chúng ta “cảm nhận’ cũng trỏ tới tính chủ quan mang một biến thể phủ khá rộng với một số người đang nói rằng họ có một giới tính thuộc tính dục khác, hoặc rằng giới tính của họ hay thay đổi, hoặc rằng rốt ráo họ chẳng có giới tính nào.

Dù ngẫu hứng, tình cờ thì thêm một lần nữa, dấn thân khám phá một cách chi tiết sẽ giúp chúng ta có cơ hội chăm chú, cảm thông khi nhìn vào cách chúng ta có thể hiểu biết các ‘rối loạn’ thuộc giới tính trong ngữ cảnh đang bàn, những gì nghĩa là mình chuyển đổi giới tính (transgender), rồi có thể nên chăng đặt câu hỏi nghiêm túc rằng đúng là cần tháo khoán, tung hê toàn bộ cái khái niệm về một thứ giới tính hoàn toàn thế này hoặc thế khác?

Lời cuối. Dành cho ai muốn tìm hiểu cách cắm bó hoa hồng cho thật đẹp.

Một trò chơi ác độc của tâm trí

Đó là dòng duy nhất tôi dành tóm tắt bình luận về bộ phim Kinatay của đạo diễn người Philippines Brillante Mendoza sau khi vừa xem chiều qua tại TPD.

Nào do tởm lợm bởi các cảnh trần truồng, phơi bày thân thể phụ nữ hay sự điêu toa của hoàn cảnh sống tha hóa thiên hạ, tuyệt không duy nệ ở việc hành hình dã man phanh thây lồ lộ, cũng ứ phải điên máu vì công lý rơi lệch cán cân, cảnh sát mà khác chi tội phạm, hoặc khó chịu bởi sự ngây thơ mãi vẫn chưa trưởng thành giùm cho của nhân vật chính, và trên hết, dĩ nhiên, đâu có dở hơi để tán đồng với phát biểu của một khán giả rằng xét từ góc độ văn hóa thì bộ film phản ánh bản chất con người… Tổng hợp lại, thế mới cảm thấy sự tệ hại của một tác phẩm đoạt giải đạo diễn xuất sắc nhất tại Liên hoan Film Cannes 2009.

Đích thực đây là câu chuyện của tâm trí, về trò chơi ác độc của nó, chứ không hề dính dáng hay muốn đề cập chi tới bất kỳ cá nhân cụ thể nào– cả lực lượng sáng tác lẫn những ai thưởng thức.

Phim mở đầu với cảnh đường phố chật chội và nghèo nàn, chàng trai trẻ cùng cô vợ sống trong khu chợ nhếch nhác đang bế đứa con mới vài tháng tuổi cứ kêu khóc đi đến điểm gửi trẻ rồi đón xe lam đặng kịp giờ đăng ký kết hôn. Cậu ta sợ cô vợ quên đem theo nhẫn cưới, nhắc lại vụ mượn tiền, radio trên xe bật bài hát có ca từ rằng mong hai đứa mình từ nay sẽ bắt đầu cuộc sống chung êm ấm hơn xưa khi anh rời xa cô kia, cả hai nhìn thấy đứa bé đang ngủ trên tay một nữ hành khác và nói rằng nó giống con gái của họ, máy quay quét cảnh dân chúng lẫn mấy đài truyền hình tranh nhau đưa tin nhốn nháo trước việc một chàng đã lập gia đình leo tuốt lên tấm bảng hiệu quảng cáo định nhảy xuống, gần đó là sân khấu ngoài trời có mấy nhóc tì cầm micro véo von ca ngợi chính phủ,…

Đạo diễn thật điệu nghệ, thiệt vô cùng giỏi giang trong việc thu hút mắt nhìn và làm lòng khán giả lo lắng, hồi hộp dõi theo diễn biến éo le của buổi công nhận tác hợp khi ông thẩm phán lại cợt nhả chuyện trinh tiết, thầy giáo của lớp học đào tạo cảnh sát tương lai dùng tiền để kích thích sinh viên phát biểu, sàn nhảy múa cột có nữ diễn viên hở ngực mà khách có mặt cứ mải miết bàn chuyện làm ăn hệ trọng, xe ô tô chở cảnh sát bắt người phi pháp đưa ra ngoại ô thành phố làm gì chưa rõ, đức chúa Jesus bình thản chịu đựng trên tường trước cảnh đồng loại tàn ác,…

Phim không tạo âm hưởng lạnh lùng, đắng cay, chua chát và phũ phàng tựa như đời vẫn thường khốn nạn tỏ nghĩ vậy. Phim không cố gắng hay vô tình tố cáo trò mèo quyền lực hoặc âm thầm chán chường chỉ ra những ảo tưởng và niềm tin ngây thơ nên dần được cởi bỏ, rơi rụng.

Không, phim chỉ đăm đắm làm người xem bị lừa vì các mảng miếng đậm chất tâm lý cài cắm thật tự nhiên đầy kín kẽ giăng ra khắp nơi, tưởng vậy thôi song kỳ cùng, rốt ráo lại chẳng có gì xảy ra cả. Phim chẳng thèm khiến mình thất vọng hay vỡ mộng, đơn giản nếu nó còn muốn trao đổi thì cơ chừng như mong khán giả thôi đừng rung động nữa, thôi đừng tin yêu nữa, bởi phim không hề ghét bỏ ai hoặc cái gì đâu– nó chỉ trung thành nhất mực với nhiệm vụ phản ánh những gì nó nghĩ cần phơi bày, hiển lộ thôi. (Tôi tránh dùng ‘vô cảm’ là từ nghe quen mồm, vốn chưa quá cũ càng mà đã bị lạm dụng đến trơ mòn trong cộng đồng).

Từ cảm giác khá tức giận khởi lên đột ngột lúc xem mấy cảnh đầu khi chợt nhận ra mình mắc lỡm, càng về cuối phim tâm trí tôi chuyển nhanh sang một cái gì thật đau đớn. Tay nghề dàn dựng siêu phàm, chi phí máy móc rẻ tiền, kịch bản xử lý ổn, diễn viên vào vai rất ngọt, cảnh trí sống động cứ phả hầm hập hiện thực rất đời,… song tự hỏi mọi tài năng trình bày sáng rõ như thế cốt để làm gì?

Tôi không dự tính tìm đọc bất kỳ bài phê bình điện ảnh chuyên nghiệp về bộ phim, cũng chẳng muốn nghe xem giới hành nghề đẳng cấp thế giới nói gì về nó.

Dù không cảm thấy thời gian lãng phí hay nảy sinh chút tiếc nuối đã lỡ có mặt tại buổi chiếu rồi chung đụng nhau cái xõa òa phớ lớ, song tôi kiên quyết phản đối lối ám chỉ đạo diễn là người đồng tính công khai (‘bóng lộ’, từ quá bén nhạy) nên chi…

Sự lộn xộn, căng thẳng, ồn ào và bất an hiện diện ngay từ phút đầu vào phim và thường trực đến hết. Đặc biệt, nó bắt lấy tinh tế cái cười cợt của những trái ngược và đối lập, một cái gì dễ đánh đồng với hài hước đen song kỳ thực, nếu lắng lại sẽ thấy khó mà tha thứ được.

Bạn ham muốn tự làm hại bản thân và thích ô nhiễm thêm trước một trò chơi ác độc của tâm trí không?

Khóc, hôn và giới tính (2)

Như đã trình bày, hiện tượng các cô gái thể hiện cử chỉ gắn chặt nhau, âu yếm, thậm chí ôm hôn môi má ở những nơi chốn công cộng không còn là chuyện lạ ở Việt Nam.

Đúng là sống ở Hà Nội không cần phải vội; hôm nay, nhìn thấy trang điện tử phán ngay tắp lự rằng giả đồng tính để chứng tỏ… sành điệu.

Dưới góc độ học thuật, hiện chưa thấy nghiên cứu nào của quốc nội chỉ ra nguyên nhân, tần suất và hậu quả của hiện tượng nữ nhân cặp kè, âu yếm như thể đôi sam đồng tính.

Đây cơ chừng là bằng chứng thực nghiệm đầu tiên về sự phổ biến và các lý do khiến những cô nàng dị tính lại bày trò hôn nhau tại các buổi lễ lạt, tiệc tùng, liên hoan tưng bừng náo nhiệt (lưu ý lần nữa, cho dù hành vi của họ như vậy thì vẫn không ai xem những đối tượng í là các nữ đồng tính cả).

Nhóm tác giả nghiên cứu phát hiện, 69% nữ sinh viên và nam sinh viên tham dự các buổi tiệc từng chứng kiến hai cô gái hôn nhau hoặc “có chuyện với nhau” và 33% nữ sinh viên đều thổ lộ rằng họ đã “hôn hoặc làm gì đó với người cùng giới tại một buổi tiệc trong trường đại học”.

Nghĩa là, một số đông sinh viên cho biết họ nhìn thấy hành vi đang bàn luận, và chút ít tinh tuyền nữ sinh viên khẳng định bản thân họ đang dấn thân vào sự vụ ấy.

Nghiên cứu nêu trên đóng góp hiệu quả cho một lĩnh vực tâm lý học đang gầy dựng, với những chuyên gia hiện tiếp tục xem xét khi nào và tại  sao chị em phụ nữ tiến bước vào hành vi tình dục hóa bản thân (self-sexualization) như thế.

Theo đó, hiện tượng này xảy ra khi phụ nữ chủ động thể hiện chính mình trong một cách thức khiêu dục gợi tình hoặc là một đối tượng tình dục trước những người khác (Allen & Gervais, 2012)– tỷ dụ, việc ăn mặc lẳng lơ mời gọi, sử dụng các lối đi hẹp biểu diễn tại các câu lạc bộ khiêu vũ, lấy ý kiến thăm dò lúc nhảy đầm hoặc trêu đùa ở các lớp học thoát y, hay hôn các cô gái khác (Nowatzki & Morry, 2009).

Hai tác giả nghiên cứu thượng dẫn còn phỏng vấn các cô gái dị tính hay làm chuyện nọ kia với các cô gái khác; kết quả thu được một số ghi nhận: tất cả sự vụ diễn tiến khi các cô đã uống chất có cồn cũng như do bị xúi giục (chẳng hạn, bạn trai hoặc chơi trò ‘dám không’).

Một khía cạnh khác cũng được các tác giả phát hiện là động cơ của hành vi dạng gái ăn chơi ngút trời, bất cần đời; đứng đầu danh sách là 56% nữ có ham muốn thu hút sự chú ý của đàn ông, như “khởi động” một bạn trai hoặc nói năng ám chỉ à ơi tình dục đối với các chàng còn đơn lẻ đạt tiêu chuẩn; 43% cho biết họ muốn tham gia vào một tiệc vui bá cháy, trong khi 42% dính sát với cô gái khác vì họ say xỉn mất rồi, ngoài ra còn có chuyện câu kết chị em với nhau (26%), thử nghiệm tình dục (23%), tạo sốc (22%), và nhiều khả năng khác như tiền bạc hoặc bia rượu (16%),…

Thực tế, theo giáo sư David Buss, ước tính lịch sử nhân loại cho thấy chỉ khoảng 1- 2% chị em là đồng tính mà thôi– con số không thể nhiều hơn được.

Các nghiên cứu mới nhất, chẳng hạn là ở đây, liên quan tới đối tượng nữ vị thành niên và mới lớn cho thấy 15% bạn gái ngày nay tự định hình bản dạng mình như là đồng tính nữ hoặc lưỡng tính, so với tầm 5% các nam thanh niên xem mình là đồng tính nam hoặc lưỡng tính.

Một trong vô vàn câu hỏi chưa lời giải đáp thấu đáo là việc tại sao chị em đồng tính hoặc lưỡng giới thì không sao cả, còn cánh con trai đàn ông lại trở thành vấn đề? Liệu bạn đọc nào có cao kiến gì chăng?

… Lời cuối, khi độc giả đọc mấy dòng này thì tôi đang tham dự Hòa nhạc Giáng sinh, với giai điệu náo nức và ly vang ấm nóng. Vâng, một cơ hội quan sát buổi gặp gỡ tươi vui có những đối tượng biểu hiện như những gì đã kể bên trên…