Không chỉ là chuyện biến đổi gene

Lựa chọn xem film Hạt Đắng thay cho việc đi nghe nói chuyện về chủ đề Khỏa thân trong Hội họa, cái nhìn đời sống của bản thân cơ chừng đã trở nên đơn giản hơn rất nhiều.

Là câu chuyện người nông dân, đất đai và cuộc sống gắn bó với ruộng đồng.

Quả cây chuyển gene chưa phải là vấn đề ghê gớm ở Việt Nam khi hiện tượng người nông dân từ bỏ ruộng vì sống không nổi xảy đến rồi ở Thái Bình.

Dĩ nhiên, vượt cả tình tiết trong phim về người trồng bông xứ Ấn, những lừa gạt và thất vọng không ngừng xuất hiện trong đời; hậu quả của việc mong đợi với điều ngưỡng vọng… Liệu người ta đã hy vọng quá mãnh liệt với sự khôn ngoan, lòng thành thật và tính nghiêm trang trong thế giới mãi ước ao quy thuận các thuộc tính ấy mà không có bằng chứng?

Bộ phim góp phần cho thấy cách thức thông tin ngập tràn quá mức khi phô diễn một điều, củng cố và làm vững mạnh hơn sự chối bỏ của bằng chứng. “Lỗi lầm và ngu dốt” không được giải quyết với nhiều sự kiện và kiến thức hơn.

Bước ra ngoài vòng thoải mái quen thuộc; đồng thời, đừng quên sự đầu tư cảm xúc và cá nhân vào cách ta kể và nghe một câu chuyện trong đời.

Nỗi sợ mơ hồ

Chụp ảnh, gọi điện và xem chơi nhà mồ Tây Nguyên cạnh bóng cây muồng hoàng yến
Trong Bảo tàng Dân tộc học, du khách chụp ảnh, gọi điện và xem chơi ngôi nhà mồ Tây Nguyên cạnh bóng cây muồng hoàng yến

Người đàn ông tóc hoa râm ngồi đó, kể say sưa thành tích học tập của cậu con trai hồi còn ở nước ngoài; về điểm số, thành tích và giải thưởng… Ông không quên liên kết từ hồi thơ bé, khi cả chàng và cô em gái đều chỉ tự học ở trường làng, ôn luyện ngoại ngữ ra sao, thi đỗ vào Kinh tế Quốc dân…

Quán café vắng người. Nhân viên phục vụ lười nên bảo không có filtre; tôi dễ dãi đồng ý cho nhanh hình thức pha sẵn và bảo mình chịu, không biết người đi cùng quyết định ra sao… Ông vẫn giữ ý định đòi nâu nóng pha filtre.

Kết cục, tách filtre café được chủ ý đẩy về phía tôi. Và người đàn ông ấy tiếp tục nỗi băn khoăn khó tả tại sao con trai của ông giỏi giang và lành mạnh thế, giờ quay lại nhà thì bỗng dưng chuyển sang chỉ muốn ngồi thiền cả ngày, bày tỏ ý định đi tu, chẳng thiết làm việc kiếm tiền nữa. Lẽ nào chừng ấy thời gian học ở Mỹ về Luật kinh tế lại vứt xó… Ông không hiểu nổi điều gì đã khiến con trai mình mê thiền, thích đạo Phật đến độ quay ngoặt quyết định như vậy khi chỉ tình cờ tham dự một khóa học do nhà trường tổ chức cho sinh viên ở bên ấy.

Người đàn ông mở Smartphone cho tôi nghe một đoạn ghi âm đối thoại với giọng con trai. Ông trả lời rằng con trai ông biết và đồng ý để ông bật máy…

Thái độ, niềm tin và giá trị. Không đơn giản là câu chuyện xung đột giữa cha và con, về kỹ năng truyền thông liên nhân cách và gia phong, về sự hy sinh thầm lặng và kỳ vọng sâu xa, ước muốn bảo bọc cùng lo lắng sợ con trai lầm đường lạc lối; người đàn ông ngồi đây với khuôn mặt hoang mang bởi không thể hiểu nổi một tương lai tưởng chừng đã được sắp đặt khá bài bản, lý tưởng bây giờ rất có nguy cơ đổ sập tất thảy…

Tâm linh, tôn giáo và cái gì đó vượt lên trên khao khát đời thường cơ chừng còn quá xa lạ. Làm thế nào người bố cũng như các thành viên trong gia đình ấy học hỏi cách để chấp nhận một lựa chọn có vẻ quá khác thường, đủ bao dung và hiểu biết đặng tạo tác bầu không khí cởi mở, yên bình và hạnh phúc cũng như an toàn, êm ấm ngay cả khi một ai đó cất bước ra đi đến bờ bến mới?

Tiến trình tâm linh- trị liệu này chắc chắn sẽ đảm bảo phơi tỏ, bộc lộ mâu thuẫn của thân chủ với bố mẹ và em gái trước tiên là sự khác biệt song sau này truyền thông tốt hơn lên, họ không khó tìm thấy một mối quan tâm chung: làm sao ổn thỏa nếu cứ kiên quyết chối bỏ, chẳng dám thừa nhận rồi sống với thôi thúc nội tâm siêu việt?

Nghĩ về một truyền thống, trên xe bus, tôi nhớ ngay tới bộ phim tuyệt vời từng được xem chưa lâu lắm.

* Đọc thêm:

Ken Wilber. (2000). Grace and Grit: Spirituality and Healing in the Life and Death of Treya Killam Wilber. Boston: Shambhala

Thor Johansen. (2010). Religion and Spirituality in Psychotherapy: An Individual Psychology Perspective. New York: Springer.

Thành phố yêu dấu, những ô cửa sáng đèn và bao số phận chìm trong bóng tối

Thế là từ năm ngoái đến giờ, đã kịp xem hết ba chương trong chương trình The City Limits. Hai phim tối qua và tối nay thật dễ làm người xem rung lia lịa, ngỡ ngàng trước bao cảnh trí thấm đẫm tình cảm gắn bó; cách kể chuyện khác lạ, ý tưởng vừa thi tính vừa chứng tỏ khả năng triển khai của tay nghề điêu luyện.

Thành phố không nhất thiết và chẳng thể hóa trang, bày vẽ ra tâm trí nó, và chắc chắn nó không buộc phải làm thế. Điều hầu như khá rõ ràng là nó đáng được vinh danh và sự thật, thiên hạ quen thói lờ tịt đi điều này.

Dù nó không hề yên tĩnh hoặc mong muốn trả thù tự thân, chúng ta hiếm thấy tri nhận về thành phố như thế. Song, đời sống thành phố luôn là cái gì vượt trên hẳn khía cạnh thể lý và cảm xúc so với bất kỳ điều gì khác bao quanh. Nó chiếm giữ đầy quyền năng cuộc đời chúng ta.

Thành phố ứa lệ trong lặng im nếu mình lắng nghe, mình có thể nghe thấy nỗi buồn nó tâm sự trên bàn tay mình. Nó liên tục bất vụ lợi.

Dù sẽ cần vinh danh, song hầu hết mọi người đều ít nhiều nghĩ về thành phố yêu dấu, nơi có những ô cửa sáng đèn và bao số phận chìm trong bóng tối. Và dù có muốn nhận thành phố là mẹ hay không, thực sự mỗi người đều có cho riêng mình.

Chúng ta có thể không ngừng tạo ra một sự khác biệt trong phương cách chúng ta sống. Và nhân tiện, mình nên lắng nghe hơi thở của thành phố dấu yêu…

Phim tài liệu Nhân học: Các khung tham chiếu cho sự hiểu biết về bản sắc nhân dạng, văn hóa – ngôn ngữ và đời sống xã hội

Tạo một tiêu đề dài ngoẵng thế trong khi thời gian còn lại trong ngày chưa tới nửa tiếng đồng hồ, âu cũng là cố tình phản ánh ít nhiều tương hợp với những gì mà bộ phim Đội tuyển liên quốc gia gợi ra trong tâm trí tôi tối nay.

Tập trung vào giai đoạn vòng Chung kết Giải Bóng đá Thế Giới 2006, bộ phim của đạo diễn đồng thời là nhà nghiên cứu Nhân học này chọn trình bày theo lịch trình thi đấu để cố gắng đề cập bao quát các khía cạnh kinh tế, xã hội, nhân dạng, ngôn ngữ và học hỏi liên quan đến chuyện hội nhập văn hóa của dân nhập cư tại Đức.

“Chiến lược Thích nghi” là điều nổi rõ qua các cuộc phỏng vấn thành viên trong đội bóng, huấn luyện viên cho tới khán giả thuộc các thành phần khác nhau (kinh doanh, cảnh sát, luật sư, nghệ sĩ, kiến trúc sư) và cả sự đa dạng trong lứa tuổi, giới tính (trẻ nhỏ, phụ nữ, thiếu niên và người cao tuổi).

“Chiến lược Thích nghi” này phản ánh các tiến trình hội nhập làm ăn, học tập và sinh sống của cư dân tại hai quận thuộc thành phố Mannheim– từ các chiến lược thăm dò và các tiến trình ra quyết định (bao gồm cả các xung đột văn hóa ngầm ẩn và hành vi mang tính chính trị tinh tế) cho tới các hành động ngập tràn cảm xúc nồng nhiệt, phấn khích và phân cực của người hâm mộ môn túc cầu trong mùa tranh giải Worldcup 2006.

Đặc tả tuyệt vời phong cảnh quê hương– xen kẽ nhà cửa, phố xá, dòng sông và máy móc rộng rãi, tân tiến với thi thoảng buông lơi ngân nga bằng đôi nét chấm phá sinh họat đời thường rất mực mộc mạc rồi hòa trong giai điệu âm nhạc nhấn nhá mê tơi– là cái nhìn chăm chú của nhà nghiên cứu vào phương thức các phong cách lẫn mẫu hình truyền thông hết sức đặc thù của người đến từ các nền văn hóa khác nhau. Mỗi nền văn hóa có một chuẩn tắc phong cách truyền thông và khi phong cách ấy trộn lẫn với các phong cách khác trong cộng đồng thì nổi lên các mẫu rập khuôn và những tri nhận cần điều chỉnh nếu muốn nhắm tới sự hài hòa và hợp lý.

Bối cảnh liên văn hóa trong phim ở một địa phương của Đức đúng là một “thực tế đặc biệt”. Có thể kể, đó là một bộ sưu tập phong nhiêu, độc đáo và khác biệt trong giao thoa giữa chủ nghĩa nữ quyền và sự di dân thuộc bối cảnh Tây Âu. Lý thuyết hóa chủ nghĩa nữ quyền và việc nuôi dưỡng trẻ nhỏ ở đây biểu lộ qua chủ đề nhập cư, giằng co bị thu hút và cố dứt bỏ của các nhân dạng, nền văn hóa gốc và văn hóa nơi họ chọn làm quê hương thứ hai, kháng cự và công bằng xã hội, và lối truyền thông vì tôn giáo và sự đổi thay, đòi hỏi thích ứng với hoàn cảnh mới…

Phim tài liệu kéo dài 90′ vẫn cuốn hút người xem dán mắt bởi các chi tiết lựa chọn thú vị, cảnh quay đẹp, không khó thấy tình cảm gắn bó thiết tha với góc chốn mình trú ngụ lâu dài của tác giả.

Một chủ đề như điểm mù văn hóa khó phát hiện là chuyện quản lý kiến thức xuyên văn hóa, một hiện tượng khá lảng tránh song chẳng khỏi có phần biểu lộ tự phụ: giá trị Đức– tính kỷ luật và nguyên tắc tổ chức. Suy cho cùng, đây cũng là hiện tượng đang ngày một tăng lên như yếu tố quan yếu trong thực hành mang tính tổ chức và chính sách của thời kỳ toàn cầu hóa.

Để bình định các điểm mù văn hóa vừa nêu ấy, cần nhấn mạnh cách thức cấu trúc của các vai trò, mối quan tâm, và quyền lực trong các yếu tố tổ chức khác nhau; trong phim là đội bóng, cửa hàng ăn uống và nhà trường, có thể làm nảy sinh các nghịch lý và mang lại động năng đủ sức tạo nên tác động cho các tiến trình học hỏi của công dân lẫn đội ngũ công bộc.

… Thật thích vì tại Hà Nội vẫn được xem một tác phẩm vừa trình chiếu trong Liên hoan phim quốc tế. Điều duy nhất khiến tôi hơi chút khó chịu chính là thói quen tắt máy nửa chừng khi màn ảnh vẫn còn chạy những dòng generic ở cuối phim; đồng thời, thầm mong lần xem tới tại Viện Goethe mình không phải đau cả cổ nhìn vượt qua đôi trai Tây gái Việt ngồi trước mặt cứ hú hí chụm đầu rung lắc gần như suốt từ đầu đến cuối…

Câu chuyện lớn của một bộ phim nhỏ

Hãy bầu cho tôi” (Please Vote for Me!) là sản phẩm thử nghiệm làm phim, muốn đưa khái niệm “dân chủ” vào cộng đồng thông qua việc ghi lại tiến trình bầu cử chọn lớp trưởng tại lớp 3 trường Tiểu học (cấp 1) tại thành phố Vũ Hán- Trung Quốc.

Tiểu Phương, Trịnh Thành và Lô Lũ. Ba ứng cử viên với nhân thân được giới thiệu đi kèm đậm đặc chất văn hóa đề cao tư duy tập thể. Lần lượt, mẹ là cựu quản lý nhà trường, đã ly hôn; mẹ làm sản xuất chương trình truyền hình, sống cùng với dượng; mẹ và bố đều là công an. Thi qua hai vòng: tài năng và thuyết trình, tranh biện trước khi cả tập thể biểu quyết phiếu kín tại lớp quyết định ai sẽ là lớp trưởng.

Kết quả, cậu bé con Lô Lũ từng giữ chức vụ lớp trưởng hai năm liền đắc cử, khẳng định sự chiến thắng của một cái gì như là dễ dự báo trước, ngầm định đúng lộ trình và thật khó nghĩ khác nổi; phản ánh một cái gì rất khó định hình rõ ràng, vừa hiện đại, thời sự song lại mang theo cùng mình hơi hướng lịch sử của quốc gia, dân tộc cổ xưa đông dân nhất thế giới.

Một lần nữa, gợi suy ngẫm các tư tưởng dân chủ của nhà giáo dục Hoa Kỳ John Dewey vài thế kỷ rồi.

Thực tế, việc nuôi dạy trẻ con trở thành công dân tốt không bao giờ xảy đến một cách tình cờ, ngẫu hứng; nó diễn ra bởi vì bố mẹ, nhà trường và cộng đồng phát triển các công dân tốt. Và hết sức thành thật, chúng ta cần làm tốt hơn nữa công việc ấy.

Trong một thiết chế dân chủ, trẻ em và người lớn biểu đạt tinh thần công dân theo ba cách thức:

  • Hành động có trách nhiệm
  • Khả năng lãnh đạo
  • Suy nghĩ đổi mới, sáng tạo.

Trẻ em càng học hỏi để nâng cao các kỹ năng và năng lực xiển dương tinh thần công dân thì các điểm nhấn chúng tạo ra trong cuộc sống càng lớn lao. Giản dị vậy đó. Những nền thiết chế dân chủ đòi hỏi công dân mình đúng ba vai trò và họ càng thể hiện nhiều vai trò hơn, xã hội càng được thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Không có gì quá cách tân song vẫn chẳng thừa khi cần khẳng định dứt khoát, bố mẹ và các nhà giáo dục ảnh hưởng đến cách thức trẻ nhìn nhận tinh thần công dân và rồi rốt ráo, cách thức đến lượt chúng chuyển các ý tưởng và đam mê vào hành động, công việc cụ thể, thiết thực.

Chút riêng tư thiết lập quan hệ bằng hữu. Tôi biết đến bộ film này cách đây gần 5 năm.

Đam mê, résumé, ciné và ý nghĩ muốn làm chuyên gia tự mình gây tê

Xin một ít kinh nghiệm khi đi xin việc.” Đó là dòng chữ da diết trong bức thư tâm sự của một tân Cử nhân vừa lấy bằng chuyên ngành Công tác Xã hội tôi nhận được hồi đêm sau khi đi xem phim ở DocLab về.

Phấn khích bởi các mục tiêu ngoạn mục, ấn tượng thường quá dễ bị thu hẹp nhỏ bớt lại bởi nỗi sợ thất bại, hoặc e ngại sẽ lao động cật lực như trâu bò.

Thay vì làm việc chăm chỉ và mơ những giấc mơ bé mọn xuống hẳn, nên chăng ta phải dám ôm choàng lấy nỗi sợ và mơ những giấc mơ lớn lao hơn nhiều.

Nếu công việc là quan trọng, nó cần được hoàn thành với đam mê và kỹ năng đi kèm năng khiếu bản thân riêng có.

Hầu như thích hợp nhất: cả hai điểm gay go– đam mê và thoáng chốc– đều không hề là thứ tĩnh tại, chết cứng. Chúng vận động không ngừng. Đôi khi ta có thể làm chúng chuyển di, đôi khi thị trường uốn lượn theo kiểu của chính nó… Đam mê thì vận động nhanh một cách thường trực, và có một lực lượng nòng cốt những người duy trì niềm tin mãnh liệt thì rồi đam mê sẽ tìm thấy, phát hiện ra bạn.

Tốt đẹp đối với cả hai thế giới là hay nhất: ai đó có đam mê (và kỹ năng lẫn trực giác) về công việc của họ và đam mê về sứ mệnh. Cái sau có thể không bao giờ thay thế được cái trước. Nếu các tổ chức tuyển lựa, bố trí cán bộ tuyền người hâm mộ thể thao hoặc là những nam thanh nữ tú chủ yếu dựa vào lòng tin thì quả đáng lo thật, bởi vì họ thường hay sử dụng đam mê của mình như một lời cáo lỗi cho năng lực thể hiện kém cỏi. Những gì càng đáng lo hơn là kẻ thừa hành không có cả đam mê lẫn chuyên môn.

Trong thời buổi cạnh tranh khốc liệt ngày nay, đó không chỉ là sự kết nối dễ thương mà còn là sự đòi hỏi tất yếu nữa.

Anh chàng Mark Borchardt trong phim kể trên- xứng là đại nhân- không hề có sẵn cái résumé (sơ yếu lý lịch, tóm tắt thành tích) nào cả. Bởi, résumé là sự bào chữa khi người ta cự tuyệt, bác bỏ bạn. Rằng ‘chúng còn thiếu cái này, chúng còn thiếu cái kia’…

Song nếu không có résumé, thì mình sở hữu cái gì đây?

Một bức thư giới thiệu từ người mà nhà tuyển dụng biết tiếng và nể trọng ư?

Hoặc một dự án tinh tế, sắc sảo mà họ có thể nhìn thấy rõ ràng, sờ chạm được vào?

Hoặc một sự nổi danh bạn đặt ra trước?

Ai đó sẽ bày tỏ “Ồ vâng, thật hay biết bao song tôi không có được những thứ ấy”.

Nếu không có những thứ vừa nêu thì tại sao bạn nghĩ mình thật đặc biệt, nổi bật, sẽ gây kinh ngạc hoặc đơn giản là hết sức tuyệt vời?

Theo đuổi tột cùng Giấc mơ Mỹ, bộ phim tối nay minh họa sâu sắc điều hoàn toàn trái ngược khi nhân vật chính không muốn bị tẩy não để hành động như kẻ thuộc thể dạng bình thường.

Đương đầu rồi vượt lên nỗi ngờ vực bản thân, hạn chế tác động từ hoàn cảnh gia đình không mấy hòa thuận và cố gắng kiểm soát bản tính ít nhiều rắc rối, nhà làm phim độc lập nghèo túng, nợ nần trong phim rốt cục đã thành công vì có lẽ, anh ta giữ được một tâm thức bình lặng, trong sáng, tươi mát và linh họat; luôn luôn sẵn sàng bắt tay vào việc, nghiêm cẩn chuẩn bị kỹ lưỡng để học hỏi.

Chắc chắn, trong đầu anh ta quyết không hề nảy sinh ý nghĩ muốn làm chuyên gia tự mình gây tê vì nỗi ghê sợ thất bại hoặc chỉ chực ao ước làm điều đúng, mong trạng thái ổn thỏa, cầu toàn…

Bài học duy nhất là hoài bão và sự dấn thân làm điều mình khao khát đến nơi đến chốn. “Nếu anh ấy có khả năng làm được thậm chí 25% thôi những gì anh phát biểu thì điều đó đã hơn xa rất nhiều so với những thứ người ta thành tựu rồi,” một cô bạn gái sau này đã nói như thế trong phim về anh ta.

“Maria và tôi”: Phim hay như chính cuộc đời người ta vậy

Không cố tình nhấn mạnh chủ đề Rối loạn Phổ Tự kỷ (ASD) rất quá dễ gợi nỗi niềm thương xót, “Maria và tôi” (2010) thật như thực tiễn sống động đang diễn tiến không ngừng… Điểm mạnh của thể loại phim tài liệu đã được đạo diễn khai thác thành câu chuyện số phận và lòng người khá uyển chuyển, đậm chất sáng tạo và đề cao yếu tố cân bằng.

Thế giới và tháng năm của cô bé Maria như cát cứ trôi qua kẽ tay, song trong tâm tưởng của kẻ sở hữu đặc trưng nhìn ngắm cực kỳ tuyệt lạ. Và những căn phòng, ngôi nhà với việc đóng và mở cửa đồng thời cũng kết thúc và bắt đầu cho những chuyến hành trình khám phá miên man. Khởi từ nhu cầu nội tâm muốn tìm cách thích nghi với xã hội của giao tiếp, tiệc tùng, và ăn uống.

Nhờ có tình yêu bền bỉ hiếm thấy của ông bố già độc thân, Maria dần sẽ nhận ra đâu là nét khu biệt giữa cam kết và gặp gỡ, tình cờ và nhất quán, nổi bật và hòa vào… Sự khác biệt trong phim được nâng lên như thứ triết lý sống hiện đại, ngõ hầu đảm bảo mọi tương quan phát triển bền vững, đầy tính nhân văn.

Mỗi cá thể là duy nhất; không một đối tượng mắc ASD nào trùng, giống với đối tượng nào. Trải nghiệm của bố mẹ, phụ huynh có con, cháu mắc rối loạn này rõ ràng là vô cùng sâu sắc; cung cấp cứ liệu lâm sàng độc đáo trong trường hợp riêng tư.

… Nhân tiện, giới thiệu vài ba nghiên cứu chuyên môn gần đây. Chẳng hạn, dạy trẻ mắc ASD bắt chước người khác sẽ giúp cải thiện kỹ năng xã hội; rằng động dung khuôn mặt trẻ mắc ASD mang tính đặc trưng; trái với tưởng nghĩ nhiều người, phát hiện sớm có thể làm giảm hiệu quả can thiệp; dữ liệu cho hay, cứ 88 trẻ thì có thể 1 cháu mắc một dạng thuộc ASD; kỹ năng vận động bị ảnh hưởng khi mắc ASD; và sự tiến bộ của trẻ mắc ASD khác biệt nhau từ cháu này sang cháu khác… 

Lời cuối, ‘đến hẹn lại lên’, Liên hoan Phim Tài liệu Việt Nam- châu Âu lần thứ 4 tiếp tục công chiếu những nghệ phẩm đáng nhớ, giá trị.

Nhặt nhạnh an lành từ film “Những người lượm lặt và tôi”

Sau khi xem một bức tranh nổi tiếng của họa sĩ Francoise Milet, Les Graneuse (Những người lượm lặt) tả hình ảnh một nhóm phụ nữ đang lượm lúa sau vụ mùa, đạo diễn phim tài liệu người Pháp Agnès Varda đã băn khoăn về những người lượm lặt của thời hiện đại– những người nhặt và ăn những thức ăn thừa mà xã hội công nghiệp bỏ đi như rác. Bà băn khoăn về việc rác thải trong thời hiện đại: “Ai sẽ sử dụng chúng? Như thế nào? Liệu có ai đó sống được bằng thức ăn thừa của người khác không?” Kết quả là bộ phim “Những người lượm lặt và tôi”, là một bộ phim miêu tả đầy cảm động những người mà – sau mỗi mùa vụ – tìm khoai và cà chua còn sót lại trong đất, tìm kiếm trên bãi biển những con hàu bị cuốn trôi sau bão, nhặt nho và quả sung hỏng mà người nông dân bỏ đi, và “bới rác” để tìm những ổ bánh mỳ, sandwich và những đồ ăn bỏ đi khác. Bộ phim của Varda, ra mắt năm 2000, là một chuyến du ngoạn tới nhiều địa điểm khác nhau ở Pháp nơi những người lượm lặt tha thẩn tìm những thức ăn bỏ đi. Hẳn Varda đã phải rất kiên nhẫn tìm tòi và khảo sát để tìm ra rất nhiều loại người lượm lặt khác nhau và khiến họ tin cậy bà.

Agnès Varda (sinh năm 1928) là một đạo diễn người Pháp và giảng viên của trường Cao học Châu Âu (European Graduate School). Phim, ảnh và sắp đặt của bà tập trung vào tài liệu hiện thực, các vấn đề nữ quyền và bình luận xã hội – với một phong cách thử nghiệm đặc trưng.

Nội dung thư điện tử giới thiệu phim của DocLab dễ khiến thiên hạ muốn đi mót thêm.

Sự sáng tạo đời thường hàng ngày phản ánh cái nhìn mới về bản chất con người: đó là một năng lực, một chiến lược, một tiến trình– sáng tạo hàng ngày là tất cả các thứ đó đấy.

Với việc lượm lặt như ứng xử sáng tạo hàng ngày, chúng ta thích nghi thật uyển chuyển, ứng biến, thử  các chọn lựa  khác biệt; nhờ vậy, có thể dẫn tới trạng thái tiến bộ cho sức khỏe thể lý và tâm thần, những phương thức mới trong tư duy, trải nghiệm về thế giới và về chính bản thân mình; dĩ nhiên, nó có thể buộc phải xem xét lại quan điểm về bản chất con người dưới góc độ một cá nhân và tầm mức xã hội, thậm chí làm thay đổi các hệ hình (paradigms) về sự sống còn và thịnh đạt trong một thế giới bị làm đau buồn bởi những thách thức khẩn thiết…

Dưới cái nhìn ấn tượng giới, bộ phim trình bày một cuộc xem xét sống động về hiện tượng và tiến trình của sự sáng tạo hàng ngày, thậm chí nó còn tiếp chạm, vươn xa tới các chi nhánh thuộc cái tôi, văn hóa, lịch sử, xã hội, luật pháp, chính trị, và tương lai nhân loại.

Vượt trên hẳn chủ đề kinh tởm và khoan dung, bô phim xoáy sâu vào mối quan hệ giữa tính tương thuộc, đạo đức và các cá nhân– tiền đề cho tầm mức sáng tạo và tự do ở cấp độ xã hội– thể hiện thông qua niềm an lạc thân tâm, tiềm năng cho sự hiểu biết mới mẻ và mang tính chuyển hóa, và mở cửa dẫn đến sự phong nhiêu, sát sườn, và uyên áo của những trải nghiệm đời- thường- rất- người.

Rhythm Is It!“: Múa là tiếp chạm cơ thể để khám phá và sáng tạo chính tinh thần đời sống này

Tối đi bộ băng ngang qua Văn Miếu, sang đường xem film tại Viện Goethe.

Nhịp điệu là thế!“; cuộc sống cũng là thế!

Như lời biên đạo múa Royston Maldoom “Bạn có thể thay đổi cuộc đời qua một lớp học múa“, khán giả thấy rúng động bởi cái cách một tác phẩm nghệ thuật sáng giá đánh thức trong ta niềm yêu đời giao hòa với người da diết, khát khao sống tràn đầy năng lượng, muốn trở lại khám phá lòng mình sâu xa hơn nữa và cẩn thận lắng nghe kỹ càng thân xác huyền nhiệm này.

Những người trẻ đa phần chưa từng nghe nhạc cổ điển, dân nhập cư đến từ nhiều nước và khác biệt giai tầng, tuổi đời từ 8 tới 20 gặp nhau trong một dự án lớn mang mục tiêu dùng nghệ thuật để phát triển con người.

Bộ film cũng là câu chuyện đời tư của chính vị nhạc trưởng và biên đạo múa cùng nhóm hướng dẫn, hỗ trợ.

Triết lý bằng hành động sử dụng sự chuyển dịch và sức bật của cơ thể, bộ film về một lớp học múa là câu chuyện kể linh họat chứa nhiều biến tấu phong phú, bất ngờ nhằm hướng tới khẳng định quan điểm thẩm mỹ mới về bản thân mỗi cá thể trong xã hội đương đại.

Một lần nữa, bộ film nêu cái tôi như điểm trung tâm trong tương giao liên nhân cách khi hợp tác, làm việc nhóm: cần tạm thời quên đi bản ngã chứ đừng đánh mất hoặc giấu kín bản thân; bởi, nghi lễ hiến dâng mùa xuân được tỏ bày nhằm duy trì vẻ đẹp vĩnh cửu của thế giới tự nhiên cũng như tụng ca đời sống nhân loại.

Nghệ thuật có thể cải thiện, nâng cao sức khỏe tâm thần

Bài báo mới đăng trên Tiền phong cho thấy tác dụng đổi đời của nghệ thuật.

Tâm được học văn hóa ở các trường tình thương, nhưng cứ nhìn thấy chữ là giãy lên như đỉa phải vôi, chỉ thích nói những câu tiếng Anh. Vì thế mà 16 tuổi vẫn chưa thể viết được tên của chính mình.

Nhưng rồi chính Tâm đã viết kịch bản, đọc lời bình, quay phim và làm diễn viên chính của bộ phim Thảo nguyên xanh tươi của Phan Ý Ly – cô gái sinh năm 1981, Thạc sỹ nghệ thuật truyền thông trong công tác phát triển cộng đồng. Ý Ly tâm sự về nguyên cớ khiến cô muốn làm phim Thảo nguyên xanh tươi: “Khi nhắc đến bãi giữa sông Hồng, những người trên phố chỉ nghĩ đến kim tiêm, rác rưởi, và cho rằng dân ở đây toàn trộm cắp. Nhưng không phải vậy. Với các em nhỏ sống ở làng nổi gồm 20 hộ dân, không chỉ có sự nghèo khổ, vất vả mà còn thấm đẫm tình người. Nơi ai ai cũng cho là tạm bợ thì các em lại coi là chốn thiên đường. Tôi muốn các em cùng nhau thực hiện cảnh quay của mình và 20 hộ dân”.

Được dự án Cuộc đời của tôi, cách nhìn của tôi tài trợ, Tâm cùng 6 bạn khác được chọn để làm phim. Một chiếc máy quay hiện đại cùng với băng và sạc pin để Tâm và các bạn ngày cũng như đêm cùng nhau ghi lại cuộc sống của mình và những cư dân làng nổi. Phải tự viết kịch bản, viết lời bình, đọc lời bình. Nhưng Tâm lại không biết chữ.

Tại Việt Nam, Life Art của Phan Ý Ly đã ít nhiều thể hiện rõ ràng phương thức vận dụng nghệ thuật trong việc phát triển con người.

Nghiên cứu ở Na Uy dường như củng cố thêm niềm tin chắc chắn rằng, việc theo đuổi các sở thích sáng tạo như âm nhạc, hội họa và khiêu vũ (hay đơn thuần là bất cứ thứ nghệ thuật khoái sướng mang tính kết hợp nào khác) đều dễ làm tăng lên thật ngoạn mục sức khỏe cảm xúc, đồng thời hỗ trợ người ta chống đỡ được chứng trầm cảm.

Đáng chú ý, HUNT là dự án khảo sát dài hơi thiết kế nhằm tích lũy dữ liệu chung ngỏ hầu giúp giới chuyên môn có thể xây dựng chân dung chính xác về xã hội Na Uy thông qua các biến số về tuổi tác, giới tính và nhóm xã hội.

Tập trung vào sự tham gia của đối tượng qua các môn nghệ thuật, cuộc khảo sát của HUNT tiến hành bằng bảng thăm dò viết xuống và phỏng vấn gần 50.000 dân Na Uy.

Sau khi kiểm soát các biến liên quan tới đặc điểm nhân khẩu học cơ bản, nhóm tác giả nhận thấy đối tượng nào thực hành hoặc làm nghề mỹ thuật, theo tường trình, tỏ ra hạnh phúc hơn những ai không tiến hành. Họ cũng là số đối tượng, dựa trên thống kê, khá hiếm hoi tỏ ra bị đau đớn do trầm cảm  điển hình.

Xu hướng này– đáng kinh ngạc– bất chấp tuổi tác, nghề nghiệp hay mức độ thu nhập của đối tượng. Và nó ứng với tất cả những ai– bằng kiểu lối nào đó– liên quan tới các lĩnh vực sáng tạo, dù họ tự nhận mình là nghệ sĩ hay không, hoặc đơn giản hòa mình vui vẻ cùng tác phẩm của người khác như tham dự các buổi hòa nhạc, tham quan bảo tàng thường xuyên.

Mối tương quan kỳ cục đã không xảy đến với giới chị em, và sự cách biệt này khó giải thích tường tận. Nhóm nghiên cứu cũng lưu ý, trong khi mức độ trầm cảm là thấp ở các đối tượng sáng tạo, những người có mối đam mê này cơ chừng còn chẳng bị ảnh hưởng bởi đủ chuyện do tái phát lại chứng sợ hãi.

Tại sao các đối tượng sáng tạo lại cho thấy mức độ thỏa mãn cá nhân hơn hẳn thế? Nói chung, lý thuyết thông thường cho rằng, các khía cạnh cộng đồng của nghệ thuật và sự trình diễn cho phép các cá nhân bộc lộ sâu xa hơn sự gắn bó với đồng loại và đạt tới cảm nhận thỏa mãn hơn từ những trải nghiệm riêng tư.

Lần nữa, cần nhắc rằng, khái niệm trình diễn như là phương thức trị liệu không phải là điều mới mẻ gì. Trị liệu nghệ thuật (art therapy), thực tế, là trào lưu chính yếu với đội ngũ tác nghiệp xuyên suốt nước Mỹ cũng như ở thế giới công nghiệp hóa.

Hy vọng, các nghiên cứu tiếp theo khám phá nhiều điều thú vị nữa về mối quan hệ giữa nghệ thuật và sức khỏe tâm thần, đồng thời cho phép các kế hoạch chăm chữa cá nhân đầy hiệu quả sẽ tích hợp với hoạt động sáng tạo như một dạng thức của trị liệu.