J. Soi (22): Giấc mơ nước Mỹ– bảo thủ, tự do; hàng xóm, lớn bé; và ước ao sống ở nơi có vỉa hè đi bộ được

Em không mơ hoang...
Em không mơ hoang…

Hôm nay, nhân kỷ niệm lần thứ 237 Quốc khánh Hoa Kỳ, thử nói chút chơi về vài thứ có liên quan đến giấc mơ vốn xuất phát từ xứ Cờ Hoa (không cố ý chính xác đề cập tới cái gọi là “American Dream“).

Dĩ nhiên, nhìn chung, phải khẳng định trước rằng mơ là trạng thái vốn hiếm khi tinh tuyền mà cứ lung tung xèng, chen lẫn cả vui lẫn buồn đủ bộ.

1. Nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ rất thú vị giữa định hướng chính trị với sự ngủ mơ: ai cho mình theo đường lối tự do thì thường hay hồi tưởng các giấc mơ nhiều hơn kẻ theo đường lối bảo thủ; ngoài ra, nếu kẻ bảo thủ có xu hướng nằm mơ mang nội dung nhỏ nhặt thì nội dung mơ của người tự do nghiêng sang sự kỳ cục.

Khả năng hồi tưởng tốt hơn giấc mơ có liên quan với sự cởi mở trải nghiệm, và người theo đường lối chính trị tự do có xu hướng cởi mở trải nghiệm cao hơn, so với người theo đường lối bảo thủ. Sự khác biệt trong hồi tưởng giấc mơ có thể quy về sự khác biệt trong độ cởi mở giữa người tự do và người bảo thủ.

Các phát hiện trên cơ chừng xác quyết rằng người theo đường lối chính trị tự do khác biệt với người theo đường lối chính trị bảo thủ không chỉ ở các giá trị xã hội của bản thân mà họ còn nhiều khả năng tưởng tượng hơn so với người bảo thủ.

Cần nói ngay để tránh mơ mộng suốt ngày gây hại cho mình và cho người khác:  đời sống thành công khởi từ các giấc mơ lớn song thực tế; những kế hoạch và ước mơ to tát thời tuổi trẻ thật đáng giá đồng thời đừng quên tỉnh táo nhìn nhận đúng tình hình khi bước vào giai đoạn khôn lớn.

2. Cập nhật vụ sống với hàng xóm láng giềng là như này: thật ngạc nhiên, thường trú nhân thu nhập thấp nhất lại hay thể hiện mối quan tâm đến cộng đồng chung hơn cả.

Mặt phía bên kia của sự thật: tình hình sống gần nhau thừa khả năng dễ làm mình sinh bệnh; nên chi, muốn có sức khỏe lành mạnh thì cần tìm chỗ ở nào có thể đi bộ được nhé (tỷ dụ, New York, Boston, Seattle.)

Hiệu ứng vùng ngoại ô (gợi nhớ bài hát Việt có ca từ gì gì đó) tạo ra những vùng đô thị lộn xộn khủng khiếp với ảnh hưởng tiêu cực ghê gớm đến tự thân sức khỏe  con người ta chí ít ở khía cạnh các nét nhạy cảm thẩm mỹ và niềm vui sống (Tây gọi là “joie de vivre”).

Nhiều nghiên cứu (đâyđây chẳng hạn) cho thấy, người sống ở khu vực có thể đi bộ thoải mái qua được thì thân hình thường thon thả hơn và mạnh khỏe hơn, so với chốn chúng bạn phải chen chúc nhau. Dĩ nhiên, các nhà nghiên cứu đã kiểm soát các yếu tố thống kê trùng hợp như các biến kinh tế- xã hội. Và có rất nhiều cách để tạo ra một chỉ mục như thế mà các biến đặc trưng bao gồm: có hay không vỉa hè, độ rộng của vỉa hè, khoảng cách giữa các không gian xanh như công viên, số lượng cây trồng phân làn trên đường phố, bề dài trung bình các khối nhà, sự phòng ngừa thời tiết khắc nghiệt, cảm giác an toàn, các chiều kích liên quan đến thước đo con người (hơn là thước đo xe cộ), trung bình chiều rộng của đường phố, mật độ dân cư, và tính đa dạng của các kiểu nhà cửa.

Từ viễn tượng chính sách công, điều này đòi hỏi nhiều nỗ lực nhắm vào việc thiết kế môi trường đô thị lành mạnh nhằm khuyến khích một lối sống năng động hơn lên. Một trong những lý giải cho Nghịch lý Phú Lãng Sa là dân Pháp thường quen đi bộ so với dân Mỹ, cơ bản vì họ có nhiều thành phố dễ rảo bước qua nhau. Trong khi việc đến các phòng tập thể hình và lượng tiếp nạp thực phẩm như là các đo lường quan trọng thì rõ ràng, một môi trường đô thị lành mạnh cũng có thể tạo nên điều kỳ diệu đối với sức khỏe tổng quát của người ta.

… Nước Mỹ với tôi là bà giáo già nhân hậu JF, song bản thân hiện không có đủ thông tin để trả lời đúng đắn thắc mắc từng được đặt ra chưa lâu: giấc mơ Mỹ rốt cục chỉ là giấc mơ thôi, rằng thực sự nó không hề chết mà vẫn tiến triển, tồn còn như chính nan đề nghịch lý đầy hấp dẫn mang quý danh Obama vậy?

Đừng nói với người ấy về Nick Vujicic nhé !

Trong một thế giới hoàn hảo, mọi thứ ắt sẽ rực rỡ, lung linh, long lanh sáng hồng và chắc không ai phải bao giờ nghe thấy tiếng than van, rền rĩ. (Song như một câu đùa chẳng hợp lối lắm, chí ít vào lúc này và ở đây, trên thiên đường thì các thiên thần chả là cái gì cả sất.)

Thiên hạ còn bảo, thế giới quá đẹp đẽ đến độ thật uổng phí nếu mình chết đi mà  chưa kịp khám phá đủ đầy những kỳ quan tuyệt vời.

Theo thông lệ, sống trên đời thì đa phần người ta ước ao giàu có và thành đạt, trở thành kẻ danh cao vọng trọng, chính nhu cầu làm yếu nhân ấy khiến các tên tuổi được truyền thông đưa tin rầm rộ là nguồn cảm hứng bất tận cho vô vàn đối tượng đang khao khát tự do, tiền bạc, hạnh phúc và thịnh vượng.

Hôm nay, Nick Vujicic bắt đầu chuyến lưu diễn truyền cảm hứng sống tại Việt Nam. Và giới báo chí nước nhà vào cuộc nhiệt tình, xông xáo, đầy ấn tượng, kèm chi tiết chương trình khi độ mong đợi, chờ đón người kỳ diệu nhất trái đất đang đếm từng giờ cứ nóng dần lên cùng với việc mất điện toàn miền…

Hiện tượng nương nhờ động cơ phấn đấu từ đồng loại thiếu tứ chi tương tự cơ chừng có điểm chung là các nhân vật xuất chúng này cho cộng đồng hâm mộ cảm giác về sự thành công và nổi tiếng.

Dĩ nhiên, ước muốn thành công và nổi tiếng không chỉ là lý do duy nhất tạo nên cảm giác hứng khởi, nhiều người cảm thấy được tiếp truyền năng lượng phấn đấu ở đời thông qua các câu chuyện vượt khó phi thường, kiên quyết chiến thắng nghịch cảnh hết sức khắc nghiệt, khiến người ta ngừng than vãn, phàn nàn về những nỗi niềm, trở ngại họ buộc đương đầu trong đời. Dẫu thế, rõ ràng việc ngừng rên rỉ những thách thức của số phận chưa khỏa lấp hết giá trị mà niềm hứng khởi mang lại, hình như nó cần bổ khuyết thêm, đòi hỏi có cả niềm vui chiến thắng và nổi tiếng nữa?

Bao nhiêu người chúng ta hồi tưởng câu chuyện của những người- không- chiến- thắng, chẳng thành công?

Thực tế, đa phần chúng ta thích những người thành công, giàu có, quyền lực, xinh đẹp, tài năng như tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm hay Steve Jobs, hơn là sống cuộc đời của Nick Vujicic.

Cũng cần để ý rằng, không có tiêu chuẩn so sánh bởi những gì chúng ta đo lường về tầm quan trọng, yếu nhân chúng ta muốn trở thành ngoại trừ cách những người khác đối xử với chúng ta mà chúng ta suy ra từ đó… Càng nhiều người nhận ra và tán thưởng, vinh danh, chúng ta càng cảm thấy mình quan trọng biết bao, và kết quả là chúng ta cảm thấy hạnh phúc biết dường nào !

Và tính hai mặt của đồng tiền bộc lộ: dựa vào người khác để đánh giá tầm quan trọng chúng ta, điều đó khiến chúng ta phụ thuộc vào họ; những ai đấy khi tìm kiếm nhu cầu quan trọng song lại không trở thành kẻ chiến thắng tất sẽ rốt cục cảm thấy khốn khổ, sầu muộn; ngay cả vị trí quán quân, giành vòng hoa nguyệt quế cũng không thể duy trì mãi mãi, chẳng mấy chốc bị thay thế bởi tính đãng trí cố hữu của con người, dẫn đưa mình tới trạng thái căng thẳng và lo lắng…

Vẫn còn chưa quá muộn để kịp suy nghĩ lý do tại sao mình cảm thấy hứng khởi từ các nhân vật xuất chúng như Nick Vujicic. Nếu mình được truyền cảm hứng đặng trở thành người thành đạt, giàu có, nổi tiếng hoặc đầy quyền lực thì nên cân nhắc gấp đôi…

Và nhân tiện, đừng nói với người ấy về Nick Vujicic nhé, người đang trải qua cơn trầm cảm nặng nề kéo dài và vẫn chưa thôi ý định kết thúc đời mình càng sớm càng tốt. Bởi vì, sự thật là người mắc trầm cảm không thể được mong đợi họ đáp ứng với một số thông tin giống như người không mắc trầm cảm, thậm chí, cũng không giống với ngay chính những người mắc trầm cảm khác nữa. Trong khi câu chuyện huyền diệu của Nick Vujicic có thể gây cảm hứng tràn trề cho một số người chúng ta, nó có thể phản tác dụng với một số kẻ khác.

Cầu chúc cho tất cả mọi điều may mắn, tưng bừng hy vọng và một tương lai đổi thay hứa hẹn vô cùng tốt lành.

Một lần mưa trong đời

Một thứ biểu tượng đầy quyền năng nhất từ thiên nhiên là khi mưa rơi xuống bất kỳ điều chi…

Đáng dành chút khoảnh khắc thôi để thử lắng nghe, nhìn ngắm mưa buông ra khỏi miền cao xanh khi ở cánh rừng, bờ hồ, khu vườn, sườn núi, máng xối, bên trong căn hộ tiện nghi bịt kín bằng kính, hoặc nằm dưới đống rơm nhà kho, v.v… Chỉ thực sự có mặt nơi đấy và lắng tai, căng mắt.

Vào những giờ phút áp chót, cuối cùng trên ngày thì giữa chốn trần gian bơ vơ này e chừng còn mỗi đáng bận tâm, vấn đề là ‘Bạn’ và ‘cuộc hành trình’ đã sắp xếp, lên lịch. Phần lưu giữ còn lại vừa khít hợp với chỗ riêng định danh ‘khả thể’ và ‘rất nên’…

Cầu cho mọi chúng sinh tìm thấy sự cân bằng vẫn thường trú ngụ ở tâm trí, thân xác và tâm linh mình, cân bằng cho hành tinh xanh, cho đời sống như một tổng thể.

Thiệt tình thì cân bằng được tác hợp nhờ bởi tinh thần uyển chuyển. Người ta không thể cuồng say, ép buộc cân bằng; người ta không thể cân bằng khi bản thân cảm thấy cứng nhắc, khắc khổ…

Êm đềm ngủ ngon, mộng đẹp, mơ lành.

‘Salesman’ (1968)– phim ảnh, Kinh Thánh, bán hàng và thực tế bẽ bàng

Salesman được xem là bộ phim tài liệu kinh điển của Hoa Kỳ, theo kiểu điện ảnh trực tiếp (the direct cinema classic).

Sản phẩm do anh em Maysles đạo diễn tạo nên dư vị cười thầm chua cay, đắng đót, xót xa và buồn thảm về số phận con người riêng tư lẫn bầu khí xã hội bao trùm sắc màu ảm đạm.

Máy quay đi cùng bước chân gấp gáp, chán chường, hồ hởi, mệt mỏi và thất vọng của 4 người đàn ông bán hàng trung niên qua các vùng miền nước Mỹ thập niên 60 của thế kỷ XX: Boston, Chicago, Miami và phụ cận.

Các nhân vật được giới thiệu danh tính chính thức kèm tên đệm (nickname); xa gia đình, sống tập trung, độc lập tác chiến ai lo khu vực đấy rồi về phòng trao đổi tình hình, ăn uống, đánh bài xì phé cùng nhau…

Họ tới tận từng nhà dân theo đạo để bán giá gần $50 bản Kinh Thánh và ấn phẩm Bách khoa Toàn thư Thiên Chúa Giáo thuộc loại trình bày đẹp, gáy mạ vàng, minh họa hình ảnh phong phú, cập nhật mới nhất.

Đối tượng khách hàng đa số là hạng nghèo thê thảm hoặc sấp ngửa lần sang bậc trung lưu, gồm đủ mọi thành phần: bà góa, vợ chồng già, dân di cư, nội trợ,…

Phản ánh thực tế đương đại, phim không có người kể chuyện biết tuốt hoặc dàn dựng sẵn dựa vào kịch bản. Tuy vậy, các tác giả loại hình ‘điện ảnh trực tiếp’ ở đây vẫn sử dụng tính chất trần thuật.

Chẳng hạn, đó là cảnh Paul– được nhấn nhá dài đậm, là nhân vật chính xuyên suốt phim– độc thoại khi lái xe ở Miami, nói về các gã đồng nghiệp; mỗi khi tâm tưởng Paul nhắc tới ai thì màn hình hiện lên cảnh mỗi người mà ông miêu tả.

Kỹ thuật khác cũng lồng trong phim tài liệu này là sự hồi tưởng. Cảnh Paul ngồi trên tàu lửa nhớ lại hội nghị bán hàng, nơi ban lãnh đạo công ty tung chiêu lên dây cót tinh thần anh chị em và đại biểu tham dự chứng kiến từng cá nhân tuyên bố định mức doanh thu giai đoạn tới.

Như thế, phân cảnh vừa nêu chứng tỏ các nhà làm phim thể hiện sự trình bày thực tế qua dự tính cực kỳ chủ quan; họ nghĩ, lúc đó Paul trên đường về thăm nhà chắc chắn đang mải vướng bận với cuộc gặp gỡ ấn tượng ở hội nghị bán hàng.

Chăm chắm bày tỏ rốt ráo sự thật và cuộc sống, dạng phim tài liệu mang phong cách ‘điện ảnh trực tiếp’ như Salesman trình bày các sự kiện, chi tiết thực tế đời thường trong bối cảnh đầy kịch tính; chứ không tuyệt đối chủ quan như dạng phim truyện hư cấu chúng ta hay tiếp xúc lâu nay.

Xem Salesman tại Viện Goethe, thấy và hiểu ra việc có thể cắt cúp, phân cảnh, lồng tiếng, dàn dựng không-thời gian,… càng thấm thía vì sao một dạo dân tình cũng như giới làm báo hình nước Nam mình cứ nhảy dựng cả lên xoay quanh bộ phim tài liệu của tác giả Minh Chuyên mang tựa đề Linh hồn Việt Cộng.

Tôi cũng không khỏi liên tưởng ngay tới đội ngũ tiếp thị các kiểu, nhất là bán hàng đa cấp, nhan nhản tại Thủ Đô; cảm nhận thật lòng là sự chào mời, săn đón của những người trẻ tình cờ tiếp xúc còn non kém kiến thức, trình bày lôi thôi, không cuốn hút nổi và đặc biệt, khua môi múa mép cách hời hợt quá.

Bởi vậy, sẽ không có chút gì đáng ngạc nhiên, nếu Salesman tiếp tục được lấy làm ví dụ sinh động cho kỹ năng bán hàng chuyên nghiệp– làm thế nào người tiêu dùng trong thế giới hết sức trần tục hoan hỉ đồng ý mua liền một sản phẩm mang giá trị cao quý tót vời nào đó… [xem trailer giới thiệu phim]