Huấn luyện viên và nhà tham vấn/ tâm lý trị liệu: vài khác biệt cơ bản

Vài năm trở lại đây, hướng đạo đời sống và các huấn luyện viên (coaches) mở rộng vị thế trong các ngành nghề liên quan đến chức trách trợ giúp. Tuy thế, ranh giới giữa những gì là một huấn luyện và gì là một nhà tham vấn và trị liệu tâm lý (counselors/ therapists) vẫn thiếu vắng xác định nghiêm túc, từ cả phía khách hàng lẫn bên cung cấp dịch vụ. Tôi nghĩ tới việc chỉ ra vài khác biệt cơ bản giữa huấn luyện viên và nhà trị liệu tâm lý do nhận được đề nghị bình luận với các thông tin liên quan (1, 2).

Ngoài điểm khác biệt nền tảng thuộc giáo dục (bằng cấp, kéo theo đòi hỏi các tiêu chí đào tạo chuyên biệt, tính chuyên nghiệp và đạo đức hành nghề) thì có một vấn đề rất cốt lõi cả huấn luyện viên lẫn nhà tham vấn tâm lý dễ dàng tán đồng ngay: huấn luyện viên không ngụ ý điều trị các rối loạn tâm thần; ranh giới này thường đặt để rõ ràng trước phiên làm việc đầu tiên.

Với tỷ lệ không hề nhỏ dân số có thể sẽ được chẩn đoán mắc một dạng kiểu rối loạn tâm thần nào đó thì cơ hội một người phát triển trạng thái rối nhiễu còn lâu mới là điều vớ vẩn. Và khi một rối loạn nổi trội, điều cuối cùng thân chủ muốn thường là thay đổi người cung cấp dịch vụ. Một huấn luyện viên nghiêm túc có thể chuyển gửi thân chủ, song họ không phải là chuyên gia trong nhận diện và chẩn đoán rối loạn tâm thần do đó, vẫn tiềm tàng nguy cơ bỏ sót các dấu hiệu, triệu chứng… Thực tế, hiếm khi nghe thấy việc chuyển gửi thân chủ sang trị liệu tâm lý do đó, biết hay không, các huấn luyện viên đang làm việc với rối loạn tâm thần.

Đặt sang bên các sự kiện khách quan về huấn luyện viên và nhà tâm lý trị liệu, cả hai nhóm này có văn hóa và niềm tin khác hẳn nhau. Hơn thế, huấn luyện viên thường phân biệt họ với nhà tâm lý trị liệu về các vấn đề này, và điều ấy hết sức đúng đắn. Tuy vậy, một số điểm khác biệt thường nghe lại đặc trưng hóa sai lầm tiến trình trị liệu, và vì thế thật hoan hỉ để nói về nhà trị liệu tâm lý với tư cách một nhà trị liệu tâm lý.

Thường nghe rằng các nhà trị liệu tâm lý bảo thân chủ điều nên làm trong khi huấn luyện viên giúp thân chủ phát hiện những gì họ muốn thành tựu. Ngay cả khi huấn luyện viên tuyên bố đúng đắn họ đề cao các mục tiêu của thân chủ thì đấy là sự thật tương tự với nhà trị liệu tâm lý: được huấn luyện cách đặt để các mục tiêu với thân chủ; nhận ra rằng các mục tiêu do thân chủ chọn lựa là dạng mang tính động cơ nhất và vì thế, thuận ý họ.

Các huấn luyện viên gắng định vị bản thân như người biện hộ và bênh vực cho các thân chủ khao khát thành công rực rỡ còn các nhà trị liệu tâm lý nhắm vào các rối loạn và trục trặc liên quan sức khỏe tâm thần. Trong khi các nhà trị liệu tâm lý chắc chắn thành thạo để làm việc với người mắc rối nhiễu tâm lý theo cách thức mà huấn luyện viên không đáp ứng được thì nhà trị liệu tâm lý như một nguyên tắc, không hề hạn chế bản thân chỉ trong phạm vi điều trị rối loạn tâm thần; kỳ thực, nhiều thân chủ khao khát thành công rực rỡ sử dụng tham vấn/ trị liệu tâm lý như một nguồn dậm nhảy đặng vươn tới các mức độ hiệu năng lớn hơn và phát triển cảm xúc dồi dào.

Tiến trình trị liệu tâm lý đôi khi hay được đặc trưng hóa là thuộc dài hạn, đau đớn và nhắm vào quá khứ, đối lập với việc huấn luyện thường nhanh chóng và nhắm vào các thành tựu tích cực của tương lai. Có rất nhiều dạng thức trị liệu tâm lý đòi hỏi dài hạn và nhắm vào quá khứ mà rõ nhất là các cách tiếp cận tâm động (psychodynamic psychotherapy) truyền thống; dẫu vậy, các nhà trị liệu tâm lý đa phần không thực hành dạng thức trị liệu này và xu hướng trị liệu tâm lý tiến về các cách tiếp cận cho các thay đổi nhanh chóng trong các hành vi tiến bộ. Trị liệu ngắn hạn nhắm vào giải pháp (SFBT) thông dụng nhất thuộc các cách tiếp cận nhanh lẹ, hướng về phía trước vừa nêu.

Cả huấn luyện viên và trị liệu tâm lý đều là các nghề nghiệp tiến triển. Hy vọng ranh giới các vấn đề giữa trị liệu tâm lý và huấn luyện sẽ sớm được chuyển đối theo thời gian. Huấn luyện viên và nhà trị liệu tâm lý nợ chính thân chủ của mình sự xác định thật chính xác và đúng đắn cách tiếp cận và phạm vi thực hành.

Nhân đây, cũng cần biết rằng, với bất kỳ ai đang gặp phiền nhiễu ghê gớm và với ai đó tin rằng vấn đề trục trặc của họ có thể do nguyên nhân thuộc cơ thể, sinh lý thì khuyến cáo đơn giản quan trọng nhất là đến nhờ một bác sĩ tư vấn trước đã.

Mức độ hiểu biết y khoa và tâm thần học mà các nhà tham vấn/ trị liệu tâm lý có thể nắm giữ, tinh thông trong công việc thì khác biệt khá lớn giữa các cá nhân và giữa các quốc gia, và dĩ nhiên, ngay tại Việt Nam, vẫn có các nhà tham vấn hoặc trị liệu tâm lý hiểu biết ít ỏi kiến thức y khoa, tâm thần thậm chí, không hay biết chút gì.

Nên chi, một nhà trị liệu thuần thục sẽ khuyến cáo thân chủ tìm đến một vị bác si nếu anh/ chị ta nghi ngờ vấn đề rối nhiễu của thân chủ có thể do nguyên nhân thực thể, thậm chí, rất có khả năng ngay cả với các dự tính thiện lành, anh/ chị ta đã không phát hiện được các triệu chứng, nên lần nữa, nếu bạn nghi ngại bất kỳ trục trặc nào thì cách tốt nhất đảm bảo an toàn là sự lặp lại đáng giá: đến nhờ một bác sĩ tư vấn trước đã.

Nhờ một bác sĩ tư vấn cũng là bước đầu tiên quen thuộc của nhiều người khi tìm kiếm một nhà trị liệu tâm lý. Không ít cơ sở y tế liên kết, tổ hợp trong hệ thống các dạng thức dịch vụ tư vấn/ trị liệu tâm lý nọ kia. Tuy nhiên, thực tế cho thấy cũng sẽ ít hơn hoặc không có lựa chọn với các định hướng lý thuyết thuộc tham vấn/ trị liệu tâm lý có thể được tiếp cận dễ dàng thông qua mạng lưới tham chiếu thuộc ngành y tế…

… Câu cửa miệng hay nghe là “thực hành tạo nên sự hoàn hảo”; thậm chí, có thể đẩy lên thành ‘thực hành không tạo nên sự hoàn hảo, chỉ có thực hành hoàn hảo mới tạo nên sự hoàn hảo’. Song, những gì tạo nên sự hoàn hảo và làm thế nào để mình hoàn hảo việc thực hành thì đó là chủ đề để dành cho một bài viết khác.

Chỉ với 5 phút thôi mỗi ngày

Với quá nhiều điều trong đời– công việc, gia đình, yếu nhân khác, làm cha làm mẹ, và đủ thứ vai trò nọ kia tùm lum nữa– thật có thể khó khăn vô cùng để chiết xuất, tách ra chút thời gian đặng thiền tập hay xả stress.

Dẫu nghĩ gì và biện hộ tinh vi, tài tình đến mấy đi nữa, thường hầu hết mọi người dễ tìm được cho mình 5 phút. Bé con đang ngủ, và bạn có triệu việc phải hoàn thành, song vẫn có thể có được đúng 5 phút thôi. Trẻ con chạy nhảy long nhong quanh phòng, hàng ngàn chi tiết phải quan tâm, song nếu dừng lao tới đặng dành cho bản thân 5 phút thôi thì cuộc đời dễ chừng được cảm nhận rất khác. Đang chúi đầu chúi mũi vào công việc ở công sở bởi cả đống dự án phải hoàn thành, song mình có thể khép đóng cửa ngõ văn phòng hoặc tạm nghỉ giải lao trong 5 phút…

Hầu hết chúng ta hiểu rằng 5 phút không phải những gì đề nghị nhằm thay đổi đích thực các mẫu hình kéo dài bấy lâu thuộc cảm xúc hay tinh thần, song đấy là khởi đầu và có thể là cách thức từ nay làm chuyển biến hệ thần kinh rồi thay đổi não bộ.

Trong 5 phút ấy, mình có thể lựa chọn để ngồi thật lặng lẽ, hít thở và ở cùng chính bản thân mình, sống với cuộc đời nội tại, với các suy tư và cảm xúc, và thậm chí thảo rất nhanh mấy dòng nhật ký.

Thực sự, chúng ta có nhiều, nhiều nhiều những lần 5 phút trong đời; tỷ dụ, đứng xếp hàng mua vé xem phim, đợi thanh toán ở siêu thị, ngồi ở bến xe bus để chuyển tuyến, hoặc khi đang tắc đường. Rốt ráo mình muốn có khả năng nhận ra nơi chốn yên tĩnh trong lòng, bất chấp đủ lộn xộn vây quanh. Ồn ào là phần đời chung đụng. Ngay cả khi đời bận rộn và ồn ào, luôn luôn có một sự lặng im tự tại sâu thẳm.

Năm phút ấy khởi sự dựng xây các sức lực nội tại, các sức lực thiền tập. Chỗ mạng 5 phút đó cảm thấy quá chừng tốt lành hoặc hữu ích biết bao, vậy nên rồi mình muốn tiến hành trong 10 phút; rồi lên 20 phút.

Vâng, bắt đầu chỉ cần với 5 phút mà thôi…

Vào một ngày không phải thứ Năm và chẳng có ấm trà nào cả

Thứ Năm là ngày tôi yêu thích nhất trong tuần, và trà mạn dù không phải thức uống quen thuộc, bản thân mình tuyệt chẳng phải dân sành chi hoặc đâm ghiền gì song tôi thấy nếu tình cờ được nhấp ngụm hương ấm nóng thế vào ngày mưa gió, giá lạnh luôn khiến thân- tâm thêm phần an lạc; ngay cả hôm đó đường sá nhếch nhác và cái gọi là ấm trà đích thị trỏ một cái bình nhựa bé có chữ Trà bằng Hán ngữ thuộc sản phẩm của Lock & Lock mà thôi.

Vào một ngày không phải thứ Năm và chẳng có ấm trà nào cả, nghe nói về thương hiệu (brand) trong định vị với văn hóa (culture), bản dạng (identity) và máu làm ăn (entrepreunership) quả là trò đủ sức khiến tâm trí tỉnh táo, ngồi thẳng lưng và dỏng tai…

Theo guru marketer hàng đầu Godin thì thương hiệu là tập hợp các kỳ vọng, ký ức, câu chuyện và quan hệ mà đi cùng nhau, chúng tạo nên quyết định lựa chọn một sản phẩm hoặc dịch vụ nào đó của khách hàng; và nếu khách hàng (một doanh nghiệp, người mua, kẻ bỏ phiếu, hoặc cung tiến) không trả giá cao hơn mức thường, tạo nên một sự lựa chọn hoăc lan truyền từ ngữ thì giá trị thương hiệu đó không tồn tại với khách hàng ấy.

 Quá nhiều những tuyên ngôn trong một bối cảnh mà xác định giá cả chỉ được nhìn nhận như là sự trao đổi tiền tệ.

Các khái niệm dùng để đi qua cảm xúc, thay đổi, tỉnh thức và chia sẻ.

Kể câu chuyện quyến rũ.

Và nguyên tắc đầu tiên của tiếp thị và thương hiệu (ngay cả chính bản thân mình) là: giữ lời hứa; muốn một thương hiệu lớn, hãy tạo nên một lời hứa lớn lao rồi giữ lấy lời đã tuyên.

Thời điểm giời ơi trong đời

Duy trì trạng thái yên an có thể khiến mình nhìn thấy đất trời và lòng người trong nét vẻ thoải mái, bởi ta biết bản thân sở hữu mọi điều cần thiết, và đích thực sự thỏa mãn đến từ bên trong.

Vét cạn, hết nhẵn, rỗng ruột, đếm đến ngày tháng cuối cùng sẽ là thời điểm tốt đẹp để biểu đạt sự biết ơn đối với vũ trụ cho toàn bộ những gì mình được trao ban, cho tặng. Tạo nên một bảng kiểm tinh thần về đời mình và tất cả những gì nó chứa đựng cơ chừng càng giúp ta nhận ra âu thiệt đúng là hạnh phúc. Khi khảo qua các khía cạnh khác biệt ấy, ta dễ muốn nảy nòi ý định nói lời tri ân cho những món quà đã thành một phần máu thịt ấy. Phát hiện thấy mình nhìn ra bao điều kỳ diệu đang hiện diện trong đời, thậm chí còn cảm thấy một cảm nhận sâu xa hơn về niềm vui nội tại.

Bình thản đến từ khả năng sống với chấp nhận và vinh danh trạng thái phong nhiêu, bùng nhùng và rộn ràng trong đời. Thường các cảm xúc cáu bực, khó chịu xuất phát do bởi mình ham muốn nhiều hơn những gì đang có, nhất là lối suy nghĩ đời mình còn thiếu thốn điều gì đó. Thỏa mãn với các món quà tặng, hàm nghĩa rằng thay vì cố đòi hỏi được nhiều hơn, chúng ta nhận biết mình đã hoàn mãn rồi trong trạng thái tự nhiên và tâm linh; không có gì mình thực sự cần, vì thỏa mãn đích thị khởi lên từ sâu thẳm nội tâm mình. Hiểu thế, cho chúng ta yên an hơn hẳn, và đời sống chợt khơi mở một trạng thái bình thản tuyệt hảo.

Khi lao lên và gắng băng vượt, mình không nhìn ra vẻ đẹp đơn giản của việc sống. Quen thuộc, chúng ta được dạy đề cao tốc độ và làm sao hoàn tất mọi thứ thật nhanh chóng. Chúng ta học việc thực hiện thì có giá trị hơn chỉ mỗi tồn tại, và đa phần đời mình là vấn đề không ngừng thúc đẩy hướng tới với một nhịp điệu vội vã. Kiếm tìm cảm nhận tựu thành ghê gớm quá, đâu khó để phát hiện cảm nhận ngày càng tăng của sự phiền nhiễu, bị quấy rầy và đứt gãy kết nối. Và lần nữa, quan trọng nhất, không lưu tâm tới vẻ đẹp giản dị của việc sống.

Khi học hỏi chầm chậm lại, ta tái khám phá ý nghĩa của các khía cạnh tưởng chừng rời rạc, lơ lửng. Cơ bản, chúng ta trao tặng bản thân mình món quà thời gian: thời gian để nuông chiều sự tò mò, thưởng thức từng khoảnh khắc, tưởng thưởng sự kỳ diệu đời thường, ngồi xuống trầm tư, kết nối với thiên hạ, và khám phá những cảnh quan nội tâm ngày càng đủ đầy, phủ khắp.

Tránh vội vàng hoặc dừng cảm nhận không ngừng thành tựu, lựa chọn ứng xử chầm chậm sẽ nhanh chóng thay chỗ bởi cảm nhận hài lòng tráng lệ, huy hoàng. Nét vẻ thư thái mở rộng tâm trí và trái tim ta tới tầng mức ý thức sâu hơn, giúp mình phát hiện sự vinh quang sáng lạn vô ngần của trạng thái đang sống.

J. Soi (31): Hơn một huyễn tưởng

Đến chiều nay, 23 tháng Chạp, Viện Goethe còn gửi thư điện tử giới thiệu hệ thống đặt lịch hẹn trực tuyến để đăng ký các lớp học tiếng Đức.

Hơn một bao nylon đã được thu dọn và xử lý chứ không hề bị vứt vô tội vạ xuống sông. Hơn một người đã ra đi trong ngày cúng ông Công ông Táo, và vì thế, có thể làm xoắn xuýt thêm truyền thống gia đình.

Những từ ngữ này nhợt nhạt, song cầu mong chúng phục vụ đắc lực cho việc chú tâm vào giấc mơ; của chính mình và của những người khác. Mơ giúp thiên hạ suy nghĩ lại, tái định nghĩa hoặc đơn giản là tập trung lần nữa vào mục tiêu. Để tiếp cận thế giới họ, cần đôi chút khác biệt với tinh thần dũng cảm kèm phẩm chất tự tin.

Tôi cũng có một giấc mơ rằng tất cả chúng sinh sống trên cõi ta bà này với ít nỗi niềm hoài nghi bản thân, nhiều chấp nhận, tử tế và hạnh phúc hơn. Có lẽ, họ có thể giúp mình chú mục vào chính dự tính của bản thân.

Quá nhiều cho trải nghiệm về lời hứa hẹn thay đổi cuộc đời. Đang là những ngày cuối tháng Giêng, đã trôi qua 23 ngày so với dịp lễ mừng Năm Mới.

Những lời hứa hẹn và các vật thế chấp vốn như thế đó. Tạo nên từng khoảnh khắc, ngập đầy các kỳ vọng và sự đoán trước. Mỗi một ước ao và khao khát của mình như giấc mơ tựu thành của năm mới. Và ta đang ở đây, 23 ngày sau đó với những dự tính tốt lành đang ở trong sọt rác chờ tái chế. Một dạng thức của ấn tống, trầm tích.

Khi nhìn vào lời hứa hẹn và giấc mơ xảy đến, thấy hãy còn thời gian để chào hàng. Quảng cáo thì tốt cho mọi tháng nào trong năm, và bất cứ ngày nào của từng quý. Vẫn còn thời gian để ghé thăm lần nữa những cảm hứng, khích lệ rồi bước tiếp, dấn tới bán buôn. Ai quan tâm nếu tôi đang ở ngày 23, còn 7 ngày mới khóa sổ và kết thúc tháng. Và tôi đoan chắc 100% sẽ lại có những tờ bướm phất phới bay khác sẽ khơi lên lo âu đặng giúp mình hoàn thành đủ đầy những lời hứa hẹn. Bóng tối, ánh sáng, lạnh cóng hay nóng bỏng thì tất thảy lời hứa dù không như nhau song việc thành tựu đòi hỏi nhiều hơn việc duy mỗi thu hút mắt nhìn của một tờ bướm tiếp thị: nó đòi hỏi ta một khoản lợi tức hàng năm. Để đầu tư cho thời gian, tài nguyên năng lượng và vốn quyền lực…

Chấp nhận, nhẫn nhục và chịu đựng. Vậy nên hôm nay tôi sẽ viết hơn một chút, với cơn mê say luôn canh chừng trật hướng của huyễn tưởng. Hơn một suy tư, hơn một ý nghĩ hoặc hơn một cú bật sáng khơi nguồn. Đó là giấc mơ của tôi, còn bạn?

Tầm soát trầm cảm: vài thông tin cơ bản

tầm soát trầm cảm

Hôm nay, Ngày Tầm soát Trầm cảm quốc gia tại Hoa Kỳ; mỗi năm, chiến dịch này đã tầm soát trầm cảm 500.000 trẻ em và người trưởng thành. Rối loạn này gây ảnh hưởng hơn 120 triệu người khắp thế giới và là một trong các nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sự khiếm khuyết toàn cầu.

Tại sao phải tầm soát trầm cảm?

  • Trầm cảm là rối loạn nghêm trọng, dù chữa trị được.
  • Trầm cảm có thể tạo nên tự sát.
  • Đôi khi người mắc trầm cảm tin lầm lạc rằng các triệu chứng trầm cảm là “phần bình thường của đời sống”.
  • Trầm cảm có thể tác động đến cả nam lẫn nữ ở mọi lứa tuổi, sắc tộc và các nhóm kinh tế- xã hội.
  • 1/4 phụ nữ và 1/10 nam giới sẽ trải nghiệm trầm cảm ở một giai đoạn nào đó trong đời.
  • 1/40 trẻ nhỏ, 4% lứa tuổi tiền học đường, 5% em đến trường và 11% vị thành niên đáp ứng các tiêu chí của trầm cảm điển hình.
  • Trầm cảm dễ đi kèm các bệnh lý y khoa khác.
  • Hơn 89% các trường hợp trầm cảm lâm sàng có thể được điều trị hiệu quả với thuốc, tâm lý trị liệu hoặc kết hợp cả hai.
  • Tầm soát thường là bước đầu tiên trên tiến trình trợ giúp.

Nếu mình cảm thấy bị áp lực khống chế, trầm uất, hoặc không có khả năng làm những gì mình từng ưa thích thì đây có thể là thời điểm để xem xét sức khỏe tinh thần của bản thân. Nếu quan tâm đến chính mình hoặc ai đó thương yêu thì hãy dành ít thời gian đặng thực hiện bản tự lượng giá này.

Chút thông tin cập nhật về hiện tượng trầm cảm sau sinh: trạng thái căng thẳng/ stress gây ra do trầm cảm ở những người phụ nữ mới làm mẹ có thể ảnh hưởng tới cả các con gái của họ nữa.

Giá trị thực sự của “miễn phí”

Trăm vạn nẻo đường, muôn lối tỏa hương
Trăm vạn nẻo đường, muôn lối tỏa hương

Bài viết “Một góc nhìn về cơm 2000 đồng” đang gây tranh cãi, đa phần theo hướng phê phán trên fb (quan điểm cơ bản tập trung ở đây).

Quán cơm 2 nghìn chính là con cá, nó không giúp được vào trọng tâm của vấn đề.

Ngược lại, mô hình kinh tế này gây cạnh tranh bất bình đẳng, dồn nhiều lao động ngoại tỉnh về trung tâm, làm suy yếu nghị lực bản thân của người tìm đến ăn, rõ ràng chả việc gì phải cày cuốc kiếm ăn mửa mật, khi mà ăn 1 bữa no tới 24 giờ kế tiếp?

Vậy hãy phân vân một chút, điều gì sẽ xảy ra nếu có một trăm quán cơm “2000 đồng” như thế?

Làm thế nào “miễn phí” có thể tạo nên giá trị thực sự?

Trước hết, thường thì các tổ chức từ thiện có hai mục tiêu chính: một, làm lan rộng sự hiểu biết về một vấn đề cụ thể; hai, trợ giúp vấn đề.

Các hội cứu trợ chuyên về môi trường chẳng hạn, giúp người ta học hỏi các hiểm họa đối với khí hậu và tính mỏng manh của hệ sinh thái trái đất.

Còn tỷ dụ, một ngân hàng thực phẩm nói chung thì nhắm tới nuôi sống những người nghèo đói.

Khi mục tiêu của một hội từ thiện là giúp đỡ mọi người thì rồi đây mọi người càng biết nhiều về nó, người ta sẽ càng quan tâm để cho tiền nó. Ý tưởng: khi mọi người biết nhiều về hội từ thiên, họ sẽ giả định rằng hội ấy phải làm nhiều việc tốt, và vì vậy, tiền của họ sẽ được sử dụng rất tốt lành.

Khi mục tiêu của một hội từ thiện là mở rộng nhận thức thì khi mọi người biết nhiều về nó, điều ấy có thể thực sự gây hại. Ý tưởng: nếu một vấn đề đã đích thị thấu hiểu rõ ràng rồi thì hội từ thiện có thể không nhất thiết cần họ giúp đỡ để mở rộng nhận thức thêm nữa.

Được nói chuyện với anh Nguyễn Hồng Ánh (banbe6x), người Quản lý quán cơm, tôi càng thấm thía những suy nghĩ tuyệt vời của các anh chị sáng lập và điều hành quán cơm này. Các anh chị chủ trương rất rõ ràng, cung cấp suất ăn cho những người nghèo khó không phải là mục đích cuối cùng mà trên tất cả là cung cấp cho họ hương vị của lòng tốt, lòng nhân ái, và để rồi lòng nhân ái này sẽ lan toả đi khắp nơi…

Quay lại với câu hỏi nêu ra bên trên. Tính khoa học hấp dẫn của nó là như này: khi chúng ta nhìn thấy một người hoặc một tổ chức chăm sóc, quan tâm những người khác thì điều này có thể khiến bộ não mình phóng thích hóa chất thần kinh oxytocin. Và khi oxytocin được phóng thích, chúng ta cảm thấy một sự gắn bó. Nói khác đi, oxytocin là hóa chất cơ bản cho các khách hàng trung thành; bởi thật khó khăn để không ưa thích một công ty đang truy cầu để làm điều tốt.

Cũng cần biết rằng, con người bị thúc đẩy bởi nhiều điều khác nhau trong những thời điểm khác nhau; đôi khi họ nhắm tới việc nhận được phần tốt nhất cho bản thân; lúc khác họ lại bị kích động bởi lòng bi mẫn và sự rộng lượng. Nói như nhà quản lý trứ danh Peter Drucker thì con người ta “gồm nhiều loại khác nhau, thường là khó đoán định, luôn luôn đa chiều kích”.

Như thế, quan tâm tới cộng đồng là cách thức thông minh để duy trì một khách hàng luôn sẵn lòng cam kết trung thành với mình. Và nếu chú trọng quan tâm cả đến khía cạnh sức khỏe của khách hàng thì càng tuyệt vời.

Mặt khác, làm điều đúng cho những người khác hàm nghĩa rằng mình giúp đỡ người ta khi họ đang cần. Đấy là tình huống cả hai cùng thắng (win – win) vì đó cũng là điều đúng ta làm cho chính bản thân mình nữa.

Đã đến lúc, thay vì nói “hãy cho chúng tôi biết bạn là ai, chúng tôi có thể quyết định bạn đã đủ tốt hay chưa”, hãy khẳng định với nhau rằng “hãy cho chúng tôi biết bạn là ai, chúng tôi có thể giúp bạn trở thành con người đó”.

Deepak Chopra đã nói về nghệ thuật cho tặng:

Mỗi quan hệ là một dạng của cho và nhận. Cho khởi tạo việc nhận, và nhận nảy sinh việc cho. Những gì đi lên phải rơi xuống; những gì thoát ra phải quay về. Thực tế, nhận là điều tương tự cho vậy, bởi vì cho và nhận là các khía cạnh khác nhau của dòng chảy năng lượng trong vũ trụ.

Cuộc đời vốn đầy rẫy nghịch lý, và như Kent M. Keith chỉ ra: Nếu bạn làm điều tốt, bạn bị cáo buộc là đang che giấu ngấm ngầm động cơ vị kỷ nên hãy cứ làm điều tốt như thường nhé!

“Săn đuổi giấc mơ”: có cần bỏ việc, hay nhất thiết phải nhảy ùm một cái?

Vận đỏ bướm vàng ai có thấy, tháng ngày bồi lở nước xuôi dòng
Vận đỏ bướm vàng ai có thấy, tháng ngày bồi lở vẫn xuôi dòng

Chàng trai Vũ Xuân Tiến đã chạy bộ 8km theo xe bus để xin chữ ký và bởi mong mỏi gặp mặt trực tiếp với thần tượng mình hâm mộ.

Sự kiện này được khai thác dưới nhiều góc độ: truyền thông, tiếp thị, bóng đá, thậm chí gắn với tâm bình yên.

Người ta nhắc tới lời kêu gọi nổi tiếng của Steve Jobs và dĩ nhiên, không thể bỏ qua câu chuyện sát sườn là bài học văn hóa thần tượng.

Lướt nhanh báo quốc nội xoay quanh vụ kể nhân vật đang là sinh viên ngành Dược được đưa rước bằng ô tô kèm bảo vệ riêng khi đến sân vận động Mỹ Đình, rồi lời mời làm việc của một công ty với mức lương ngàn Mỹ kim, bất chợ liên tưởng ngay phát ngôn khá quen thuộc phù hợp bối cảnh này, đại khái kiểu “bỏ việc để săn đuổi ước mơ“.

Nghe ai nói vậy thì thiên hạ thường dễ lập tức nổi lên hai cảm xúc trộn lẫn. Một, phấn khích lắm í bởi vô cùng ngưỡng vọng kẻ máu me, đam mê đến vậy; những điều gây xúc động vốn xảy đến khi ai đó dám rời khỏi vùng thoải mái quen thuộc và tạo ra không gian mới để đạt được ước mơ của mình. Thứ đến là sợ hãi, do tự hỏi đầy băn khoăn vu vơ rằng sẽ ra sao nếu ước mơ ấy không thực tế nhỉ, lấy gì sống trong quá trình vươn tới các vì sao, và hậu quả tác động thế nào đến gia đình đó?

Đúng là có quá nhiều người từ bỏ dở dang, nửa chừng việc theo đuổi, săn tìm cho bằng được các ước mơ. Họ kết thúc bằng việc ngoái lại nhìn với cái thở dài thườn thượt đầy nuối tiếc.

Cơ chừng, thẳng thắn hết mức thì phải thừa nhận mình nợ bản thân và cả thế giới này nếu không đeo đẳng đến cùng cái ước mơ ấy.

Không theo đuổi ước mơ, vô hình trung, kiến tạo một vệt hư hỏng, mòn hại trong lòng. Song dù quả là mắc nợ trầm trọng khi không theo đuổi, nào nhất thiết phải gây nên đổ vỡ, tàn phá kinh khủng mọi thứ xung quanh và quan hệ nọ kia ngõ hầu đạt bằng được ước mơ cháy bỏng.

Sống có trách nhiệm do đó, nghe chẳng mê tơi và hấp dẫn tí nào so với “săn đuổi ước mơ”, vẫn cứ đích thị quan trọng ghê gớm.

Chuẩn bị kế hoạch dự phòng khi bắt tay vào cuộc. Những gì mình có thể làm- trong tình huống hiện tại- với khoảnh khắc và vị trí tốt nhất vào lúc đó khi mình bỏ mặc hết để dấn thân săn đuổi ước mơ?

Mình liệu không bao giờ cần thiết phải từ bỏ công việc, địa vị đang sở hữu khi vẫn giữ quyết tâm săn đuổi cuồng nhiệt ấy?

Nhiều người đã biến ước mơ thành sự thật thông qua nghề nghiệp, công việc họ tự mình làm chủ, chứ không phải nhận tiền lương do người thuê mướn lao động chi trả.

Dẫu thế, đôi khi cần tiến hành nhảy ùm một cái! Đảm bảo mình giật mình đôi chút với quyết định đó; nhận ra nỗi sợ cũng như biết ai đang quan tâm mình không bao giờ thừa thãi, lãng phí tâm trí cả.

Và dĩ nhiên, lời cuối, bất kỳ ai trong xã hội dân sự bây giờ nếu muốn lao theo ước mơ quyến rũ (nếu pháp luật không ngăn cấm thì vẫn nên được cộng đồng hiểu, tin và tôn trọng) có thể thêm vào những gì bên trên thứ trải nghiệm đặc thù cùng cái nhìn riêng có của bản thân.

J. Soi (24): Còn son phấn, người vẫn đẹp tươi cười trang điểm mãi…

Rạng rỡ nàng hoa phận nữ nhi, mùa vàng hận nắng đùa xuân thì...
Rạng rỡ nàng hoa phận nữ nhi, mùa vàng hận nắng đùa xuân thì…

Săm môi, kẻ mắt, tô son, đeo nhẫn vòng, sơn móng tay móng chân… Việc trang điểm ở phụ nữ thật kỳ công và đáng giá.

Những nỗ lực, gắng sức chuyển giao nữ tính vô vàn như thế thật không phụ lòng chị em; bởi cái đẹp, và cả năng lực, nằm ở đôi mắt người nhìn, bao gồm nhân vật quản lý công ty, đơn vị hoặc chuyên viên tuyển dụng việc làm nữa.

Khi ngắm nhìn một khuôn mặt đẹp, chúng ta giả định người  sở hữu tạo vật sinh lãi ấy là đối tượng tinh thông về mặt xã hội, tự tin và thành đạt. Giới chủ rất thích thuê lao động có khuôn mặt đẹp. Nghiên cứu trên cho thấy, trang điểm mặt hoa da phấn có thể làm cho hình ảnh bản thân được đánh giá là có năng lực, dễ thương, quyến rũ và đáng tin.

Tin tốt lành từ kết quả nghiên cứu này là ngay cả khi không đẹp thực chất thì mình vẫn có thể cải thiện cách thức các chủ sử dụng lao động hiện tại hoặc tiềm năng nhờ nhắm tới tiệm trang điểm gần nhất. Tin xấu là không có lý do thật cho vụ ngoại hình khi liên quan đến khả năng thực hiện công việc. Ai xếp loại cao hơn bất kỳ điều gì trong các năng lực tiến hành thông qua dấu hiệu khuôn mặt của công nhân, dù trang điểm hay không? Những phát hiện từ công trình trên hỗ trợ không những cho tầm quan trọng của cái đẹp mà còn cả nỗi đau đớn bị “phạt đền hiển nhiên” với những ai thiếu sự lôi cuốn hình thể.

Cũng thú vị là tuy nghiên cứu tiến hành chỉ trên khuôn mặt phụ nữ song chúng ta có thể cảm thấy khá tự tin rằng đàn ông trang điểm sẽ không trải nghiệm một sự tăng giá trị về năng lực tương tự. Bài học cho những chàng trai hay gã đàn ông tìm việc: ý tưởng hay với một mái tóc chải chuốt gọn gàng và khuôn mặt cắt tỉa sạch sẽ.

Và cho dẫu mình không chủ ý tìm kiếm những bộ quần áo hấp dẫn hoặc mái tóc lịch lãm (không còn nghi ngờ gì là để chuẩn bị cho trạng thái ‘sẵn sàng ghi hình’), rất thường khi khó chối bỏ được ít nhiều sự tự tin và sống động bắt mắt ở một số phụ nữ thành đạt, nổi tiếng.

Hết sức dễ chịu, mỗi ngày cánh chị em nói chung cơ chừng nối tiếp các kiểu loại áo xống, trang phục. Một người phụ nữ trung niên bình thường– khi quá lo lắng về chuyện mình nom già rồi hoặc chán việc tỉa tót, chăm nom– đang dần bị kìm kẹp bởi nền văn hóa ám ảnh bởi sự trẻ trung. Dẫu thế, một số điểm căn bản nay đang dần chuyển đổi; việc chống lại tuổi già cơ chừng lỗi thời và chừng mực thì nhu cầu nhìn ra sự lớn lao ở một độ tuổi nào đó lại được chú tâm. Xu hướng ấy được chào đón có lẽ do một số lý do sau:

  • Trang điểm ngày càng tốt đẹp và thích đáng hơn.
  • Các phương pháp về mỹ phẩm làm đẹp ngày càng tỏ ra hiệu lực cao độ.
  • Phụ nữ ngày càng thích chăm chút chính bản thân mình hơn.
  • Tính xác thực, chắc thật đang dần lôi cuốn quan điểm chị em.

Định kiến tuổi già có thể đã bị đổ thừa quá lố. Chúng ta quen tạo nên những liên kết tích cực với tuổi trẻ và liên kết tiêu cực với tuổi già. Hoặc có thể việc mỉm cười làm nảy sinh hiệu ứng “vầng hào quang” (halo effect)– một người đang mỉm cười nói chung được ghi nhận là tích cực hơn, hấp dẫn và trẻ trung hơn.

Thừa nhận hay không thì thực tế, tất cả chúng ta đang già đi; sự thay thế nó là cái chết (hàng ngày thì cứ lịm dần thôi bởi thói đỏng đảnh, thất thường, hay cáu gắt, thích vặn vẹo, trái tính trái nết…).

Rốt ráo có thể cho rằng, thay vì chống chọi lại tiến trình lão hóa, nhiều phụ nữ dường như đi đến chấp nhận điều tất yếu ấy. Họ đang định nghĩa lại thế nào là đẹp– ở độ tuổi 50, 60, và lớn hơn nữa– và đang khoác lên, chưng diện đầy tự hào định nghĩa mới trên khuôn mặt. Thật khuây khỏe, vơi nhẹ hẳn đi. Hy vọng một viễn tượng tích cực, tốt đẹp cho những thế hệ tương lai của họ đang đến không quá xa vời.

Hạnh phúc bất toàn, niềm vui không trọn vẹn. Còn son phấn, người vẫn đẹp tươi cười trang điểm mãi… Kỳ lạ thế đấy, cuộc đời này!

Bài học sức khỏe tâm trí từ lý lẽ làm vườn

Đã có quá nhiều người viết về lợi lạc sức khỏe tâm trí của chuyện làm vườn và cách thức dành thời gian ở ngoài trời có thể tạo nên sự hồi phục vô cùng kỳ diệu cho chúng ta đến thế nào.

Làm vườn còn có thể giữ vai trò như một ẩn dụ phục vụ cho sức khỏe tâm trí. Khi mùa xuân đến gần, rồi mùa hạ kéo sang và nhiều cơ hội cho chuyện làm vườn được gợi nhắc thêm khác thì rõ ràng, mối liên tưởng giữa hai thứ này quả là thú vị.

Cung cấp những điều cơ bản

Cây cối cần dinh dưỡng, ánh nắng mặt trời và nơi chốn để triển nở. Con người cũng cần các nhu cầu căn bản tương tự, thậm chí, dù đã vươn chạm đến một mức độ nào đó rồi song chúng ta vẫn cho rằng mình cần nhiều dụng cụ nữa, cũng như danh sách các điều ước muốn còn kéo dài ra mãi.

Chúng ta phát triển tốt nhất khi chúng ta ăn uống đúng cách, thở tốt, đi ra ngoài trời và cảm thấy an toàn trong ngôi nhà của mình. Chú trọng đến các điều cơ bản giúp chúng ta lớn lên, phong nhiêu, vững vàng.

Tạo tác ranh giới

Tựa như việc biết đích xác ngôi vườn phát khởi và kết thúc nơi đâu thì rất hữu ích cho việc lập kế hoạch treo các bóng đèn và định lượng lớp đất phủ bồi, các ranh giới cá nhân trong đời sống riêng tư của chúng ta rất thiết yếu.

Ranh giới có thể liên quan đến những điều cơ bản như khi nào công việc kết thúc, có cần trả lời điện thoại gọi tới không, hoặc hồi đáp các thư điện tử với mức độ nhanh chóng thế nào…

Các ranh giới lành mạnh trong các quan hệ liên nhân cách cực kỳ quan trọng, cần minh bạch để nói có/ không với đúng người, đúng thời điểm. Đạt đến một mức độ sáng tỏ và tính tổ chức trong cuộc sống hàng ngày làm cho cuộc đời có ý nghĩa, mục đích và sự kết cấu sáng giá.

Tưởng thưởng cuộc sống muôn màu, đa dạng

Đi dạo quanh một ao cá đủ rộng hoặc một khu vườn được chăm sóc cẩn thận, sum xuê cho chúng ta một sự tái nhận thức mới mẻ về cách thức các loài cây cỏ, hoa trái tồn tại trên thế giới. Định dạng, kích cỡ, màu sắc và kết cấu bề mặt khác biệt nhau khó tưởng tượng nổi, và tất cả dồn tụ, góp phần nhằm tôn vinh vẻ đẹp cho ngôi vườn.

Tương tự, vợ/ chồng, bạn phối ngẫu, con cái, đồng nghiệp và bạn bè– tất cả bước vào cuộc đời mỗi chúng ta với các sức mạnh và khiếm khuyết khác hẳn nhau. Cần ôm choàng lấy sự khác biệt, tính cả chính bản thân ta luôn.

Quản lý các hạt giống ngay từ buổi đầu

Những loại cỏ dại gây phiền nhiễu có thể thực sự lớn dậy vượt thoát khỏi sự kiểm soát, song sẽ ổn hơn hẳn để xử lý sự vụ nếu chúng được nhổ bật hết trước khi chúng cắm rễ quá sâu vào lòng đất.

Tương tự, trong đời sống, có nhiều sự kiện tiêu cực và thời điểm vô cùng rắc rối  xẩy đến hết sức cần được lưu tâm kịp thời từ sớm. Đôi khi người ta gặp may đủ để loại bỏ, tiêu hủy dần các cỏ dại và một số loại khác được họ xử lý bằng phương thức trực tiếp, nhãn tiền ngay luôn; điều đó tỏ ra hiệu quả hơn là sự từ chối, tránh né hoặc cho phép trạng thái um tùm, sum suê bị đẩy lên thái quá.

Chấp nhận trạng thái bất toàn nhờ bước lùi lại để nhìn thấy viễn tượng rộng lớn hơn 

Có nhiều loại cỏ dại được chấp nhận cho tồn tại; cà chua không mọc cao như dự tính trước; và nhiều cây giống chẳng thèm lớn lên bất chấp biết bao dè chừng cẩn mật, tưới nước đều và chăm chút chu đáo.

Không nhất thiết đánh giá bản thân quá nghiêm khắc. Bước lùi lại đặng chiêm ngưỡng với viễn tượng rộng lớn hơn, lưu ý các thứ đang tiến triển tốt và lựa chọn để chấp nhận với sự tử tế quan niệm đa dạng, nhiều biến thể thành công trong đời.

Cày ải, vun xới đất trồng từng sử dụng

Cày ải, vun xới trong vườn giúp tăng thêm độ dinh dưỡng và cung cấp thêm năng lượng cho đất. Tương tự, có bằng chứng cho thấy, đổi mới môi trường sau một thời gian dài sinh sống thật đáng giá.

Thường con người thích những điều được thiết lập quen thuộc lâu nay, làm mới môi trường sống thông qua chuyện di chuyển đồ đạc, sơn lại tường hoặc chọn lối đi khác đến công sở có thể đem lại sinh khí tràn trề cho chúng ta cùng với sự phát hiện ra nhiều nguồn năng lượng mới mẻ.

Dù thay đổi không dễ dàng, song việc đổi thay có giá trị xứng đáng đủ để chúng ta tiến hành.

Vì vậy, bất kể chúng ta đang bàn tới việc chăm sóc mấy cây cảnh con con bên hiên nhà chật hẹp hay nói tới vườn rộng hàng mẫu, để ý đến cách ứng xử làm vườn thật dịu dàng và chu đáo truyền cảm hứng khiến mình chú tâm tới chính thân thể và tâm trí của chính chúng ta.

Hãy khởi sự bừng nở hoa trái!