Chụp ảnh khoe thân: người mãi còn tần ngần, mê mải mình đến bao giờ?

Lại rộ lên việc chụp ảnh khoe thân; bên sen, trong hồ nước, với áo yếm, làn da và cơ thể phụ nữ.

Đã có quá nhiều ý kiến nhặng xị. Những đắng đót, cay chua, tức giận, hả hê và buồn tủi; từ cái nhìn của dân Hà thành chính gốc chê người ngụ cư, nhiếp ảnh gia làm thuê chụp xong, lấy tiền rồi hồn nhiên thổ lộ nỗi niềm khó nói, những lập luận bảo vệ quyền phản biện vòng vo đúng sai, thẩm mỹ mí đạo đức, luân thường, tom góp cả truyền thống vào với ngổn ngang hiện đại, dạy đời làm sao tròn vành đủ chữ cho tới thấu tận tâm can gái trẻ, đàn bà lu loa. lườm nguýt tị nạnh xen lẫn chửi bới, cạnh khóe nhau nghe hay như hát…

Tôi không phản đối, cũng không đồng tình với trào lưu này nhưng chúng ta hãy nhìn sự việc một cách công bằng nhất. Có lẽ ngay từ xa xưa cổ đại, nổi bật nhất là văn hóa thời Phục hưng, vẻ đẹp của phụ nữ đã được tôn vinh bộc lộ, minh chứng là những bức tượng, bức tranh vẫn còn đến ngày nay. Ở Việt Nam điều này cũng rất rõ, có thể nhìn thấy các dấu tích giao hoan trên Thạp đồng Đào Thịnh được trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia,…Những gì mà các bạn trẻ đang làm hiện nay chỉ là một chiết xuất, một sự kế thừa ít nhiều phiên bản khác đi.

Việc nhìn ngắm cơ thể phụ nữ cơ chừng trở thành nét văn hóa phổ biến toàn nhân loại, nhất là ở xã hội hiện đại thì hiện tượng bình phẩm dáng vẻ bên ngoài liên quan đến cơ thể phụ nữ xuất hiện ở mọi bối cảnh lẫn tình huống riêng, chung, thậm chí không hiếm thấy ở ngay các cuộc gặp ngoại giao, mang tính chính trị nghiêm túc.

Ngoài biểu hiện của quyền lực khi chỉ trỏ, bình phẩm ngầm ẩn hoặc trực tiếp (bởi vì người nhìn vào kẻ khác là người có quyền lực: chef, bố mẹ, bác sĩ…), câu chuyện đậm chất văn hóa đời thường này còn ít nhiều mặc định ở người nữ như đặc trưng giới, kiểu với chị em thì cả thế giới hóa ra như một cuộc trình diễn lộng lẫy, phô bày cực kỳ hấp dẫn (trang trọng và dễ thấy rõ ràng là các cuộc thi hoa hậu); vì thế, vẻ ngoài là điều quan trọng nhất. Với đàn ông, phụ nữ được mong đợi là phải xinh đẹp. Phụ nữ cũng bị đối xử hết sức khác biệt tùy vào cách chúng ta nhìn ngắm họ.

Để giải thích câu chuyện đời thường này, thiển nghĩ, cần tìm hiểu 3 vấn đề: Văn hóa ca tụng tuổi trẻ và đề cao năm tháng hưởng thụ trường thọ ở đời, nhu cầu thu hút sức chú ý, và sự thiếu hụt về tâm linh. Sự trẻ trung và tuổi thanh xuân của con người có giới hạn nhất định nên ai cũng muốn lưu lại những khoảnh khắc đẹp nhất. Không chỉ có giới trẻ, hãy đặt câu hỏi tại sao những phụ nữ trung niên vẫn hay tới spa hàng tuần và chăm chỉ luyện tập yoga, đến các dịch vụ thẩm mỹ không ngừng? Đấy là minh chứng rõ nhất cho việc tự ý thức về vẻ đẹp của bản thân mình. Dễ thấy ra ngay là do sự khác nhau về gu thẩm mĩ, về môi trường sống, và về phông trải nghiệm.

Bạn sẽ thật sung sướng nếu như một bức hình của mình đăng lên được tới hàng trăm lượt Like, đó chính là động lực thôi thúc bạn đầu tư thời gian lẫn tâm trí để lên kế hoạch, chiến lược chuẩn bị rồi tung ảnh sao cho hiệu quả, nhấp nhả với lắm tư thế để làm mới phong cách của mình. Tần suất này tăng lên sẽ dễ dẫn đến “nghiện”.

Nếu một ngày, lượng Like của bạn giảm đi, bạn sẽ tự thấy mình thiếu hụt trong cuộc sống, tự thấy mình bị bỏ rơi, và điều tất yếu bạn sẽ phải tìm cách thay đổi, không còn gì khác, đó chính là cơ thể bạn, phô ra những gì đẹp nhất của mình.

Việc chụp ảnh khoe thân liên quan chặt chẽ với quan niệm về sự tự tôn (self-esteem).

Thực tiễn hành nghề, tác nghiệm cho tôi cảm nhận khá đau đớn khi chứng kiến không ít bạn gái trẻ hoặc những người phụ nữ thành đạt, giỏi giang, mạnh mẽ, sáng tạo và tài năng đến cần trợ giúp do có xu hướng nhìn nhận họ đang sống một cuộc đời không ra gì (bởi bản thân không xinh đẹp cho lắm hoặc chưa thấy hài lòng, tự thỏa mãn). Tôi được nghe nhiều câu chuyện dài tinh tế xen lẫn phức tạp về mối quan hệ trong công việc, gia đình, yêu đương giúp hiểu thêm sâu sắc cách thức xã hội vận hành và khiến người phụ nữ suy tư, cảm nhận, chịu trách nhiệm và hành động như thế nào.  Khi các nữ thân chủ của tôi nhận ra kiểu lối họ đang chia sẻ thì họ cũng có xu hướng lưu ý đến khía cạnh guốc trượt của khái niệm tự tôn, tin tưởng vào bản thân; như một thứ chén đắng phải ngậm ngùi uống vào để đạt được một cuộc sống tốt đẹp hơn vậy.

Ngày nay, truyền thông với sức mạnh của mình đã khai thác quá mức cơ thể của người phụ nữ. Đến dự một sự kiện (event), người ta chỉ chú ý đến nữ ca sĩ kia hôm nay mặc gì, bộ đồ ấy hở lộ như nào những điểm nhạy cảm, … điều đó vô hình chung đã đánh giá thấp giá trị của người phụ nữ.

Mặt khác truyển thông làm cho những câu chuyện điển hình như bạn nữ sinh ở Bình Dương nhanh chóng và dễ dàng lây lan hơn. Đồng thời tạo nên tâm lí đám đông, tò mò muốn biết về chuyện người khác mà thiếu đi sự khoan dung trong cách nhìn nhận, chấp nhận sự khác biệt, chấp nhận sự đa dạng về cuộc sống, và trên hết, nhìn nhận ai đó đơn giản như một con người. Từ định kiến sẽ rất nhanh chóng dẫn đến phân biệt đối xử.

Không cứ gì trong nước, truyền thông ngoại quốc cũng tranh thủ khai thác hình thể phụ nữ ngay trong các chương trình truyền hình thể thao cuối tuần. Chưa cần nói chuyện không ít các bình luận bên dưới vô số bài viết đăng tải trên mạng thể hiện sự thô lỗ hoặc đầy kích dục thì với bài viết giới thiệu nữ khoa học gia này, bạn sinh viên nọ thì cũng phải chêm nếm, thậm chí, đa phần chú trọng đề cập phần ngoại diện, vẻ đẹp hình thể thay cho việc nhắm vào thành tích, sự nghiệp của nhân vật.

Khi một cậu trai trẻ hoặc người đàn ông lịch lãm nhận được lời khen ngợi về hình thể thì thường họ chấp nhận hoặc cười xòa rồi thôi; đó không phải là câu chuyện quá bận tâm. Song với phụ nữ thì không thế. Qua thời gian, vẻ đẹp của một người phụ nữ được xem là tiêu chí nhìn nhận về sự đáng giá của bản thân; đó là lý do tại sao hầu hết phụ nữ dành nhiều thời gian và tiền bạc để chi phí, đầu tư vào tóc tai, trang điểm và ăn mặc. Nếu phụ nữ không xinh đẹp, họ có thể trở thành đối tượng bị châm chọc, phẩm bình và bị xúc phạm phẩm giá.

Nhân tiện, tôi thích ý tưởng đọc được của ai đó hiện không nhớ tên rằng mình có thể không tán đồng với một phụ nữ song chỉ trích, phẩm bình ngoại hình của cô ấy- trái ngược với ý tưởng và hành động của cô ấy- không phải là sự thiện ý, đặc ân của bất kỳ ai. Xúc phạm đến hình thể của phụ nữ thể hiện cho sự thiếu vắng hiểu biết, chứng tỏ không có khả năng suy nghĩ ở mức độ sâu sắc. Mình có thể chê bai cô ấy xấu xí, song người khác lại dễ nghĩ mình là kẻ ngu ngốc… Chúng ta đích thị thấu biết rằng phụ nữ đạt được sự bình đẳng thực sự khi đàn ông thôi nói về cách thức phụ nữ trông như nào và lắng nghe những gì chị em chia sẻ.

Sẽ hồ đồ nếu nói người trẻ thiếu ý thức, họ chỉ coi thường nguy cơ hoặc/ và đánh giá thấp hậu quả sẽ xảy ra mà thôi. Như vụ việc ở Bình Dương xuất phát từ ý nghĩ muốn lưu lại những khoảnh khắc thăng hoa của tình yêu mà các bạn ấy đã quên đi sự phiền nhiễu sẽ đến bất cứ lúc nào.

Vụ việc của nữ sinh ở Bình Dương có thể phản ánh cho niềm tin về một tình yêu lãng mạn, rằng tự thân tình yêu thôi là đủ đầy rồi và cảm xúc lứa đôi thuộc trạng thái bất biến, không thể thay đổi.

Đối với các bạn gái trẻ muốn nâng cao, cải thiện sự tự tôn và tin tưởng vào bản thân, có thể lưu tâm đến đôi điều khá đơn giản như sau. Hãy nhìn vào tất cả sức mạnh, ưu điểm và tài năng mà bạn có. Viết xuống, nói to chúng lên. Đặt bản thân vào trung tâm của câu chuyện đời mình; bạn là nhân vật chính, người mình thực sự yêu thích và tò mò muốn biết về.

Câu chuyện chụp ảnh khoe thân nơi đầm sen hồ Tây lần nữa khẳng định, vẻ đẹp hình thể chỉ là vẻ đẹp thâm trầm của làn da mà thôi. Không có gì sai trái khi người ta tổ chức kỷ niệm, thực hiện điều gì đấy để đánh dấu khoảnh khắc đẹp đẽ, đáng nhớ trong đời. Song chắc chắn đó không phải là toàn bộ bài học kỹ năng lẫn giá trị ưu tiên định dạng ý nghĩa cần nắm bắt nhằm tránh hậu họa đáng tiếc xảy đến.

Khó chối bỏ sự thật, các câu chuyện liên quan đến việc khoe thân gây ồn ào bình phẩm còn là dấu chỉ cho tác động, ảnh hưởng nhiều chiều của việc sử dụng ngôn ngữ cũng như mặc định vai trò mà người phụ nữ đảm nhận (“làm đẹp cho đời”).

Khi sự đời và lòng người biến cải: thử nhìn mọi cái, tất cả trong một

Bộ phim Her (2013, Việt ngữ: Hạnh phúc ảo) thật lạ lẫm tâm trạng; ngập đầy chi tiết khổ sở, thấm đẫm nỗi niềm đơn độc miên man và trầm buồn hiện sinh khi công nghệ trở thành yếu tố chi phối quá chừng mạnh mẽ đời sống cảm xúc của con người kể từ lúc mới mở mắt ra cho đến lúc nằm ngủ thiếp đi trên giường.

Viễn tượng thế giới sau này được phô diễn dưới sự phá cách, hồi cố lại bằng thời trang kiểu quần bó chân và cạp eo cao của thế kỷ 19; ngay cái tên ít nhiều gợi nhớ cố tổng thống thứ 26 của Hợp Chủng quốc Hoa Kỳ Theodore Roosevelt, v.v… là vài ba dấu hiệu hiển thị rõ ràng nhằm minh chứng cho phản ứng chống kháng thầm lặng khá tuyệt vọng trước sức tấn công tàn bạo của công nghệ kỹ thuật số cũng như phong trào giải phóng thân xác, tự do tình dục chăng.

Vì thời gian tuyến tính một chiều từ quá khứ, hiện tại tới tương lai nên chi dĩ vãng vô hình trung, đóng vai trò cái mỏ neo thả xuống lòng đời đương đại cốt để con tàu nhân loại khó mà lướt thắng dời bến, ra khơi? Và cảm xúc rút tách, chiết xuất, trừu tượng và thể nhập, bồi đắp ngồn ngộn với trí tuệ nhân tạo; những hoài niệm, ấp ôm, tưởng tượng tràn bờ cùng tuôn trào lớp lớp con sóng ngôn ngữ thich lựa chọn chủ đề kể chuyện tái cấu trúc quan hệ liên nhân cách, sáng tạo đa phương tiện và vô vàn chiều kích truyền thông lập trình hư thực; cũng như đặt để tình yêu giả định cho không gian xoay chiều liệu đủ đảm bảo hạnh phúc lứa đôi thủy chung, bền vững?

Hãy tự hiểu mình mãi còn là câu đố hóc hiểm chưa hóa giải nổi dù khởi sinh từ thời Socrates. Nếu không có trải nghiệm, va chạm, kích thích, cung cấp nguồn lực đầu vào thì cả đàn ông lẫn phụ nữ cứ băn khoăn chưa dứt về chính bản thể đeo mang. Nhu cầu tự vấn bị liệt xuống hàng thứ yếu và dễ dàng vui vẻ nhường chỗ cho động cơ thỏa mãn ngay tắp lự nhằm dập tắt, kiểm soát và đưa vào khuôn khổ, định danh, phân loại những xáo động tâm can liên hồi kỳ trận xảy đến hàng ngày.

Không thuần túy quy về kỹ năng nhận diện, quản lý và kiểm soát cảm xúc, và/ hoặc là dạng rối loạn nhân cách trong yêu đương, kết giao thân mật, hay xu hướng xiển dương thái quá cho vẻ mơ hồ nguy cơ đe dọa đời sống hôn nhân- gia đình, thông qua phản ánh bức tranh toàn cảnh lộng lẫy với thủ pháp gián cách, bộ phim cảnh báo thực trạng tha hóa trên quá trình tiến hóa nhân loại bằng tiếng thở dài mệt mỏi của cơn lo âu trộn lẫn tất cả trong một: về cái ấy, cái tôi, và cái siêu tôi.

Dĩ nhiên, tâm trí quyết định hết thảy và chi phối mọi sự. Bộ phim nói về Nàng mà đích thị biểu đạt Chàng; ngôi thứ ba là nguyên tắc của né tránh trực diện, xa lánh và chối bỏ việc sống cùng trắc trở, ngần ngại, thoáng chốc, trống rỗng và bất định trong nỗ lực hòa hợp tuyệt đối, khát khao gắn bó rốt ráo giữa người với người.

Làm thế nào chúng ta có thể đo lường, tính toán đích đáng? Ở vương quốc của tâm trí, mọi thứ tựa thuật toán tập mờ cực kỳ trừu tượng. Đấy là thực tế vốn tồn tại như thế: không có cái gì ngoài những đám mây (tự nhiên và điện tử) mù mịt. Điều khiến cho vỉa quặng làm nên chất liệu đời sống càng lờ đờ, khó hiểu là do các đám mây đó biến- chuyển- không- ngừng, chẳng bao giờ thực chất cố định, đứng yên; nói khác, là các đặc tính phổ quát của vô ngã (Anatta) và vô thường (Anicca).

Vâng, ngay cả chiều cao và cân nặng của chúng ta cũng ba đào lên xuống thất thường theo từng khoảnh khắc! Hết sức chính xác, bởi vì các hiện tượng có các eo vực, bờ cạnh không hề rõ nét; tất cả nối liền với nhau, tương tác và phụ thuộc lẫn nhau, liên tục tuôn chảy, chuyển dời trong đám mây lớn nhất của sự thay đổi là vũ trụ, càn khôn.

Tính hạn chế dĩ nhiên lần nữa, nằm trong tính vô hạn; vì cái sau không gì khác là cái giới hạn của vô vàn thứ không lượng giá, tính đếm nổi. Các ám chỉ nghịch lý (thường hằng, bất định, trật tự)  có tính vô hạn cũng nằm trong cả tính giới hạn nữa; chẳng hạn số pi (π) cơ chừng là bé nhỏ song lại như thể là số không ngừng phát triển rất bất định khi người ta xem xét thấu đáo. Giới hạn và vô hạn kỳ thực thâm nhập và ngoắc cài vào nhau, nhắc nhở chúng ta về toàn thể vô lượng thế giới nằm bên trong khôn cùng thế giới vi tế nhỏ xíu hạt bụi nguyên tử. Không có điểm đầu nút khi phóng to thu nhỏ vào ra không- thời gian chúng ta đang hiện hữu, chẳng có gì đích thị giới hạn, lý giải tại sao cái vô hạn lại được tạo tác bởi và xác lập bằng cái ‘giới hạn’.

Tất cả trong một, một trong tất cả. Thậm chí, riêng mỗi loại trái cây là sự khai mở, kết quả từ việc tích hợp của vô số điều kiện mang tầm vũ trụ như ánh sáng, nhiệt lượng, nước nôi, dinh dưỡng, v.v… đặng góp phần thành tựu; mỗi một trong cả mớ dãy vô vàn điều kiện ấy đến lượt chúng lại bị điều kiện hóa bởi vô vàn điều kiện khác. Nếu chỉ trái cây ‘giản đơn’ mà còn phức tạp đến vậy thì dĩ nhiên, các sự sắp xếp hệ thống lớn lao của mọi sự, trong tính kết nối, lại càng phức tạp bội phần.

Cô độc, tự do, ý nghĩa và cái chết là điểm nhấn mà bộ phim muốn thao diễn bằng những cú quay bắt mắt trên đại lộ sang trọng ở Hoa Kỳ. Liệu người ta có thể phải lòng rồi yêu đương say đắm một hệ điều hành được xử lý điêu luyện với giọng nói không trú ngụ trong một hình thể, thân xác? Chắc chắn đó là câu chuyện vấn đáp nghiêm cẩn, trường kỳ mang chứa cả yếu tố cảm xúc lẫn chất hiện sinh và thời sự nữa (phiên bản chuyển dịch ngữ nghĩa rất Việt Nam); đòi hỏi phẩm chất trí tuệ và lòng từ bi hiện diện cấp thiết hơn bao giờ hết trong mỗi một chúng sinh ngày nay, tại đây và ngay bây giờ.

Nàng Bạch Tuyết: đẹp, xấu, và quãng đời sống thực ở giữa

Bạch Tuyết, nàng có cần phải xấu?
Bạch Tuyết, nàng có cần phải xấu?

Câu chuyện cổ tích Grim về nàng Bạch Tuyết từ thời thơ ấu xa lơ xa lắc giờ lại sống dậy bàng hoàng, với một chiều kích và ánh sáng khác, khi dịp cuối tuần gần một tháng trước ghé sang Viện Goethe xem phim.

Nghĩ về một trường hợp muốn ly hôn song cũng chưa thôi mong đợi làm sao có thể níu kéo và nữ thân chủ hy vọng, với việc kiếm ra tiền nhiều hơn thì dễ khiến ông chồng thôi còn lăng nhăng mà sẽ ghi nhận nỗ lực phấn đấu của vợ để rồi thủy chung quay lại.

Gợi khái niệm ‘hệ thống sống còn’ mà việc hiểu biết đầy kịch tính về nó có thể sử dụng câu chuyện cổ tích Nàng Bạch Tuyết (Snow White), không phải với phiên bản Disney mà câu chuyện tìm thấy trong Truyện Cổ Grim sau lần xuất bản lần đầu tiên vào 1812.

Trước hết ý tưởng cơ bản liên quan khái niệm này là trẻ em cần người lớn để đảm bảo sống còn và trong một số trường hợp trẻ em đặt qua bên nhu cầu riêng tư và thích nghi với nhu cầu bất thường, thiếu ổn định, mang tính mệnh lệnh của bố mẹ hoặc một thành viên gia đình khác. Những sự thích ứng này, như các hệ thống sống còn, trình bày các mẫu hình đầy quyền năng về hành vi, thái độ và niềm tin chức năng nguyên ủy vốn nhằm duy trì cảm giác an toàn cũng như tiếp tục gắn bó với người lớn trong thế giới của trẻ nhỏ. Hình thành từ thời thơ ấu và nền tảng dựa trên suy tư cụ thể và phàm tục của một đứa trẻ, dần về sau chúng cho ra các hành vi thất sách của kẻ vị thành niên và người trưởng thành.

Giờ quay lại phiên bản đầu tiên của truyện cổ tích Grim. Phiên bản Tiểu Bạch Tuyết ấy tuân thủ truyền thống mà động năng và cốt truyện của loại văn chương truyền khẩu vốn chú trọng mô tả ‘con người bình thường’. Theo đó, cô bé mới 7 tuổi khi thấy dung nhan mình trong chiếc gương thần như là ‘người đẹp nhất giữa thế gian’. Mẹ Bạch Tuyết không chết khi sinh ra cô, bà sống thọ và là chủ nhân thực sự của chiếc gương thần. Việc bà mẹ ruột bị chuyển thành bà mẹ kế độc ác bắt đầu từ bản in 1819 trở về sau; sự chuyển dịch thế được tìm thấy trong các chuyện cổ tích khác, biểu tỏ nhu cầu của anh em nhà Grim muốn lý tưởng hóa Bà Mẹ như biểu tượng quan trọng của các giá trị Đức quốc.

Cụ thể hơn, theo truyện, sau khi dung nhan Bạch Tuyết xuất hiện trong chiếc gương thần, cô bé trải qua các cuộc tấn công của bà mẹ sôi máu điên cuồng vì ganh tỵ: bảo người tiều phu đưa cô vào rừng thủ tiêu, và ba lần hãm hại khác do chính bà mẹ hóa thân thành bà lão tiến hành ở nơi mà gương thần mách bảo chỗ trú ngụ của Bạch Tuyết (dải lụa thắt chặt đủ để mất ý thức, cái lược tẩm độc cũng làm nạn nhân mê man, và cuối cùng là quả táo thêm độc dược); tiếp đó, phần còn lại là Bạch Tuyết nằm mãi trong quan tài cho đến ngày được chàng hoàng tử giải cứu, rồi họ sống ‘hạnh phúc bên nhau mãi mãi’.

Đổi đoạn kết của chuyện cổ tích vào việc người ta giải quyết thực tế và anh thư có thể là một phụ nữ trẻ trung bị tàn hoại khủng khiếp bởi các trải nghiệm trong đời. Cô có thể đau đớn bởi rối loạn stress sau sang chấn, ám sợ dây ren, dải buộc, lược, táo, và các quý bà rồi đau đớn do mắc rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng cũng như dạng phản ứng lo âu lan tỏa. Đây rõ ràng không phải là cá nhân sống ‘hạnh phúc mãi mãi về sau’.

Khi hỏi một đứa trẻ rằng nàng Bạch Tuyết cần làm gì, với tư duy cụ thể, nó trả lời rằng: ‘Chị í cần rời khỏi cái gương’. Vậy rồi sau đó cô í cần làm thế nào nữa?  ‘Chị í cần phải xấu xí’; càng xấu xí thì cô í càng không phải bị bà mẹ ái kỷ quá độ hành hạ. Chuyển thể Nàng Bạch Tuyết nhằm tránh rơi vào vòng cạnh tranh, đối đầu thảm khốc đầy tai ương với bà mẹ, dạng thức cốt lõi của hệ thống sống còn của nàng, là ‘phải nhất thiết xấu xí’. ‘Nhu cầu’ ấy có thể tự thân biểu hiện trên nhiều cách thức, tỷ dụ, trở nên thừa cân và béo phì. Cô gái trẻ, người sống sót và thoát khỏi nỗi ghen ghét, tị nạnh của bà mẹ nhờ mập ú, là một sự đánh mất để hiểu ra tại sao khi lớn lên cô không thể giảm cân, bất luận dù có cố gắng đến thế nào. Cô không hiểu rằng các hệ thống sống còn nảy sinh từ thời thơ ấu vẫn không dễ dàng thả bỏ quyền năng tác oai tác quái của chúng.

Các hệ thống sống còn này có thể diễn biến dưới nhiều dạng kiểu. Nếu bà mẹ hỏi: “Ai là người thông minh nhất trong chúng ta?”, nàng Bạch Tuyết e sẽ là kẻ đần độn. Nếu một người cha ướm lời: “Ai là người cần thiết nhất trong chúng ta?”, cậu con trai e sẽ là đứa phụ thuộc kém cỏi. Nếu anh cả được ưu ái nói: “Ai là người thành công nhất trong nhà mình?”, cậu út ít e sẽ đóng vai kẻ thất bại. Nếu đứa trẻ tin thật nguy hiểm khi vén lộ các bí mật gia đình, nó sẽ trở thành “đứa trẻ lặng câm”. Trong khi tất cả các chiến lược thành công giúp một đứa trẻ giải quyết với môi trường rối rắm và tiềm tàng hiểm nguy thì chúng lại không có được các đáp ứng lành mạnh hoặc đúng đắn khi trở thành người lớn trưởng thành.

Khi tuổi thơ của chúng ta trải qua cảm giác bị tước đoạt, mất mát về mặt cảm xúc thì dạng thức thiếu vắng không nghĩ mình là người quan trọng hoặc đáng yêu đủ kéo dài trong khi trưởng thành như một kiểu ‘não trạng mất mát”. Chúng ta có thể ước gì mình có thể có đủ đầy những thứ mình cần; cảm giác bất an này dễ làm băng hoại, tàn phá các quan hệ thân mật. Chúng ta thậm chí mong đợi những người yêu thương mình bỏ rơi, hắt hủi mình, không bao giờ biểu tỏ các nhu cầu bản thân một cách trực tiếp hoặc lựa chọn tình nhân cặp đôi là những người lảng tránh, ngại cam kết gắn bó, không thích thân mật, gần gũi. Cảm xúc thiếu vắng, mất mát các nguồn lực quan trọng như tình yêu, thực phẩm, tiền bạc, hoặc thời gian có thể dẫn ta tới nỗi sợ hãi hoặc tức giận. Chúng ta có thể ám ảnh bởi những thứ mình thiếu thốn, hoặc có thể cảm thấy nhu cầu thao tác, vận hành trong mô thức khẩn cấp: bủn xỉn, hà tiện hoặc lên gấp gáp kế hoạch từng giây phút một trong đời.

Ngoài lầm lạc liên quan đến việc quản lý và nhận biết về thời gian, não trạng mất mát và thiếu vắng trên còn dễ khiến ta đưa ra các quyết định vội vàng, ngắn hạn để rồi sẽ làm tăng thêm khó khăn, rắc rối cho những khoảng thời gian dài hơi hơn; chưa hết, não trạng ấy còn quấy nhiễu ta về mặt động cơ, làm mình dấn vào những sự quyến rũ, cám dỗ và thử thách mà khả năng cao là bị tổn thương… Điều nên làm để thay đổi là hình thành thái độ biết ơn; không so sánh bản thân với người khác; ngừng hẳn ám ảnh; sử  dụng các công cụ đo lường ưu tiên (lên danh sách những việc cần làm, lập kế hoạch, v.v…); đừng tham lam, thèm khát quá…

Thực tế, hầu hết bố mẹ không giống với bà mẹ độc ác trong truyện cổ tích Nàng Bạch Tuyết. Nhiều người có thể trải qua môi trường hồi tuổi thơ đầy rối rắm, trục trặc hoặc khốn khó và có khả năng đã phát triển các hệ thống sống còn phù hợp với thân phận của riêng họ. Điều quan trọng là người cha có thể nhìn vào nền tảng gia đình sinh học đặng thấy ra mình có mắc mứu với một môi trường cạnh tranh cực độ thế không; khả năng khác là ông hãy còn vướng vào nhu cầu sống còn xưa cũ để cảm thấy mình nhất thiết tồn tại, hay ông muốn làm ‘người cha hoàn hảo’ bởi vì mình dính dáng với một hệ thống sống còn đòi hỏi phải làm người hoàn hảo.

Càng thấu hiểu lịch sử chính mình và đạt được một khoảng cách tốt nhất với quyền lực của các hệ thống sống còn đặc thù, chúng ta càng tìm thấy nhiều khả năng để cống hiến, đưa lại và tạo lập cho con cái mình một môi trường cho phép chúng phát triển nhân cách, tài năng và những tiềm tàng riêng có.

J. Soi (32): Ngốn rất nhiều rồi bất chợt ăn năn…

Khi mình mê thích ăn uống, nhậu nhẹt quá trời luôn rồi, và giờ thì bạn sẽ vừa nhìn mặt vừa tự hỏi thẽ thọt rằng thế tôi nên ngừng ăn uống để không bị dính mắc vào thực phẩm à? Nếu đúng vậy, có họa mà điên khùng!

Vâng, hết sức rõ ràng là ta cần áo quần, thực phẩm, thuốc men và nhà ở; là tạo vật xã hội, chúng mình cần có bà con, bạn bè. Một mối quan hệ lành mạnh- thoát khỏi ràng buộc- với tất cả những thứ ấy thật quan trọng.

Gắn bó là thứ bị từ bỏ, bởi vì cảm xúc đấy là dấu chỉ rắc rối. Tuy vậy, lắm khi quá chừng khó khăn để từ bỏ sự đeo bám với những gì mình gắn chặt vô cùng quen thuộc lâu nay rồi, vì tâm trí ta không hề được huấn luyện theo những cách thức khác trong mối quan hệ với những thứ đồ nêu trên.

Từ bỏ những thứ đồ kia vốn làm nảy sinh sự gắn bó nghĩa là dành không gian và tạo khoảng cách với chúng đủ để sự gắn bó, dính mắc í không xòe ra và phủ trùm lên ta. Khi tiến hành, ta nhận ra các đồ vật quá thân thiết, sát sườn khiến mình nghĩ sao mà sống thiếu được, thực tế mình có thể sống ổn thỏa và tốt lành mà cóc cần có chúng. Thực tế, tâm trí chúng ta càng yên bình hơn khi vượt thoát gắn bó, dính mắc và đói khát, cũng như những lo lắng và sợ hãi khởi sinh do gắn bó với các thứ ngoại thân. Thậm chí, khi nhận ra mình dùng các nguồn lực không công bằng, khi cảm thấy mối tương tác qua lại với các sinh thể khác thì những hiểu biết này sẽ tác động tới suy nghĩ của bản thân, tỷ dụ sẽ gắng dùng phương tiện giao thông công cộng để bảo vệ môi trường… hoặc có thể dừng lại tự hỏi bản thân có cần có nó trước thôi thúc sở hữu một món đồ…

Khi hiểu biết rằng càng nuông chiều đói khát càng tăng, chia sẻ nguồn lực chung không công bằng thì càng dễ tạo nên đau khổ cho người khác và kẻ thù cho chính bản thân ta…; tất thảy, tác động mãnh liệt đến đời sống của mình. Ước ao thay đổi lối sống. Dĩ nhiên, không hàm ý phải tạo hiệu ứng thay đổi to lớn ngay tức khắc liền; dễ dàng hơn nếu bắt đầu thừ những thay đổi nhỏ nhặt và tuần tự cải thiện, nâng cao… Nhờ thực hành, luyện tập chúng ta sẽ hiểu biết, thông qua trải nghiệm riêng có, tính đơn giản đem lại nhiều yên an cho tâm trí.

Hic, dĩ nhiên, vẫn còn đó câu hỏi to đùng đầy thách thức: nhẽ nào tôi sinh ra chỉ để suốt đời lo đi giải quyết những vụ việc, vấn đề nảy sinh theo năm tháng?

Thêm một lần tính toán chi ly…

Cuối năm nằm ngồi co duỗi, trên đồi cao gió theo đuổi lá vàng

Té ra, đến hẹn lại lên, hàng năm mã nguồn mở WordPress đều đặn làm công việc tổng kết những gì thực hiện được. Tình hình cập nhật bài vở và chất lượng tuy giảm so với đận trước song số liệu thống kê cũng phản ánh blog Tâm Ngã 2013 có nhiều chuyện vui phết, lắm điều buồn cười vãi, thậm chí, góp phần cho thấy trạng thái sợ hãi, âu lo e vẫn còn đó…

@ Đã có 24.000 lượt vào xem trong năm 2013 dương lịch; 250 bài đẩy lên, nâng tổng số lượng lưu trữ thành 930, đi kèm 160 bức ảnh minh họa (chiếm 17 MB, trung bình 3 ảnh/ tuần).

@ Ngày thiên hạ chen chúc, truy cập vào blog đông nhất là 10.10 với 290 lượt ngó nghiêng; các bài được cho là đáng quan tâm nhất gồm:

1. Quản lý và lãnh đạo, 6.2013

2. Trẻ con không phải người lớn thu nhỏ, 9.2011

3. Vào Đảng để làm gì?, 7.2011

4. Tại sao trằn trọc?, 2.2012

5. Trầm cảm: dùng thuốc là đúng đấy!, 5.2011

@ Độc giả đến từ 47 nước, đứng đầu là Việt Nam, sau đó Hoa Kỳ và Canada kế liền.

@ Bài phản hồi xôm trò thuộc về: J. Soi (13): Chuyện ăn chay, ăn mặn.

@ Bạn đọc biết tới và phát hiện blog Tâm Ngã, ngoài ngõ facebook thì vi.wikipedia.org là trang truy cập nhiều nhất.

@ Với những ai sử dụng công cụ kiếm tìm trực tuyến, nổi lên các cụm từ sau trỏ vào blog Tâm Ngã: “vao dang de lam gi” (vào đảng để làm gì), “chằn chọc hay trằn trọc“, “vào đản ng để làm gì“, và “yoga thiền định“.

Đời đúng là đố mà hiểu hết hoặc/ và nói cho tỏ tường, rốt ráo được chữ ngờ.

Chờ kết thúc 2014, ta  đợi xem bảng khai cho thấy tình hình cùng lòng người liệu thay đổi như thế nào. Nhân tiện, hiện tại, bạn đọc mong đợi, góp ý, chúc tụng hay cần đề nghị điều gì thì tạm thời thả xuống đôi dòng ngay tại đây luôn nhé!

Với kết quả test, liệu tôi đã mắc rối loạn tâm thần XYZ?

Không còn là điều hết sức bí mật hoặc sự gì quá chừng xa xôi cho việc tiếp cận và sử dụng các trắc nghiệm tâm lý lâm sàng khác nhau, cả thông qua hình thức chúng ta tự âm thầm tiến hành trực tuyến trên mạng lưới điểm toàn cầu hoặc được ai đó hướng dẫn rõ ràng nhờ tài liệu, sách vở bằng giấy in. Người làm việc trong lĩnh vực cung cấp các dịch vụ chăm sóc khỏe tâm thần nói chung, nhất là mí bạn sinh viên mới ra trường, thừa tự tin hay tranh thủ xin xỏ test cũng như ưu tiên nhanh nhạy để tận dụng tối đa cơ hội xiển dương nghề nghiệp này như kiểu đang sở hữu một món hàng độc (sic).

Nên không lạ lẫm hay ngỡ ngàng lắm khi có cô gái còn rất trẻ viết thư bảo mình thuộc dạng xác suất rất cao mắc rối loạn lưỡng cực (bipolar disoder) sau khi tự làm trắc nghiệm trực tuyến bằng Anh ngữ; tuy thế, cô học trò trường phổ thông chuyên này cũng hiểu biết ít nhiều để chia sẻ thêm rằng mình không hoàn toàn nghiêm túc khi nhìn vào kết quả…

Trái lại, từng gặp bà mẹ trí thức cuống cuồng vì phát hiện cô con gái 19 tuổi đang bỏ bê học hành, suốt ngày ủ rũ và bất chợt khóc lóc sau khi thực hiện một số trắc nghiệm trực tuyến rồi thấy mình đạt tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn phân liệt cảm xúc (schizoaffective disorder).

Thực tế, một số trắc nghiệm trực tuyến là cực kỳ quá dễ gây lầm lạc. Có một sự khác biệt thông thường rất lớn giữa tri giác của một người về cách thức người đó là và những gì chúng ta gọi các tiêu chí lâm sàng cho một rối loạn tâm thần.

Nếu nhìn vào một câu hỏi kiểu như “Đôi khi tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc”, hầu hết người ta có thể nhớ lại thời điểm có liên quan, họ hạnh phúc hơn ‘bình thường’. Tuy thế, từ quan điểm lâm sàng, hạnh phúc tột độ tìm thấy ở rối loạn lưỡng cực là một triệu chứng nghiêm trọng đang khiến họ mất khả năng… Triệu chứng “tiêu sắm vô tội vạ” là ví dụ khác; một người trưởng thành lành mạnh có thể bị xem là mua đồ kinh khủng khi tiêu hàng trăm triệu đồng cho áo xống, trong khi với rối loạn lưỡng cực thì “tiêu sắm vô tội vạ” lại còn tệ hại hơn, tỷ dụ bệnh nhân vào viện để phẫu thuật y khoa và đã buộc người nhà đem đặt cạnh giường laptop màn hình lớn đặng cập nhật thông tin trên kênh truyền hình mua sắm.

Lựa chọn tốt nhất có thể nghĩ tới nhanh chóng là tìm kiếm lời tư vấn từ một chuyên gia sức khỏe tâm thần; hầu hết các nhà tâm thần học và tâm lý học có thể trả lời các câu hỏi và mối quan tâm của thân chủ mình chỉ trong vài phiên làm việc; điều này đặc biệt quan trọng nếu ta đang trải nghiệm các triệu chứng khiến hàng ngày cảm thấy càng khó khăn để sống hơn.

Nhân tiện, phân liệt cảm xúc là dạng kết hợp tâm thần phân liệt (schizophrenia) với một rối loạn cảm xúc (khí chất) như trầm cảm (depression) hoặc rối loạn lưỡng cực.

Thật không may như với tất các các rối loạn tâm thần và cảm xúc, chẳng có trắc nghiệm nào quen dùng để chẩn đoán hoặc khẳng định sự hiện diện của một rối loạn. Tôi đồ rằng kiểu test bà mẹ trí thức trên dễ chừng là dạng trắc nghiệm tự khai (self-report test) mà cô con gái tìm thấy trên mạng. Các kiểu lượng giá như thế mang nghĩa tầm soát về tính khả thể của một rối loạn, song có rất nhiều lý do cho thấy tại sao các test ấy không đáng tin cậy và thường mới đưa ra được các chỉ dấu rất thô sơ trên tiến trình lượng giá chuyên nghiệp mà thôi.

Quả đúng là giới chuyên môn sức khỏe tâm thần dựa vào các triệu chứng thân chủ tự khai để xác lập một chẩn đoán; tuy vậy, nhờ việc đặt các câu hỏi mà họ có thể làm rõ ràng và khám phá các trải nghiệm của bệnh nhân, rồi phán đoán các triệu chứng đã thu thập; các trắc nghiệm trực tuyến hoặc làm trên giấy in thì không đạt đến được vậy. Do đó, một số người có thể trả lời các câu hỏi đăng tải lên theo các cách dễ thêm vào một điểm số dẫn đến một vấn đề sức khỏe tâm thần, đơn giản bởi vì các cách thức họ diễn giải những gì được hỏi, hoặc ý nghĩa từ các lựa chọn đề nghị.

Hơn nữa, còn có vấn đề của việc chồng lấn các triệu chứng tâm thần. Rất nhiều chẩn đoán khác biệt có thể bao gồm trong một số khía cạnh mà cô nữ sinh viên trải nghiệm mắc phải. Tỷ dụ, trong khi tâm thần phân liệt gồm các ảo giác (các trải nghiệm cảm quan sai lệch) và hoang tưởng (các niềm tin lầm lạc) thì rối loạn trầm cảm nghiêm trọng đôi khi cũng chứa các triệu chứng nặng nề này. Các vấn đề khí chất (cảm xúc), như trầm cảm và lo âu, thường là các chẩn đoán tâm thần phức tạp. Chính sự rối rắm của các chẩn đoán tâm thần nên điều quan trọng là nữ sinh viên cần được lượng giá bởi một chuyên gia sức khỏe tâm thần có bằng cấp. Chẩn đoán chính xác thường rất khó khăn (và lắm khi bất khả), song cơ bản là biết liệu cô con gái có đang trải nghiệm một số triệu chứng ám chỉ tâm thần phân liệt hay không.

Thuốc dùng điều trị tâm trạng trầm uất thuộc dạng khác so với các loại dược lý sử dụng để điều trị các triệu chứng loạn thần, vốn không phải là nguyên nhân gây ra trầm cảm. Với những căn bệnh như tâm thần phân liệt và rối loạn phân liệt cảm xúc, thuốc men là bước cần thiết đầu tiên, và sẽ đòi hỏi chỉ định của một bác sĩ tâm thần học.

Thích đáng nhất vẫn là bác sĩ tâm thần chuyên khoa nên tôi đã khuyến cáo bà mẹ trợ giúp và động viên con gái mình hẹn gặp một bác sĩ tâm thần. Nếu cô ấy được chẩn đoán bởi một chuyên gia tâm thần thì ông bác sĩ này sẽ đưa ra các chỉ định hoặc đề xuất phương án điều trị phù hợp. Nếu không ổn, đây là thời điểm để thử tìm cách tiếp cận khác…

J. Soi (30): Tí chút giật thột với đêm khuya

Khi kết thúc một ngày, theo thông lệ làm người, chúng ta gửi lời chúc ngủ ngon, ngay cả khi ấy giời đất cùng lòng người thật u ám và nặng nề lắm lắm; thông điệp thường được chuyển tải đa phần thiếu chú ý, khá vô tâm và cơ chừng tự động thôi.

Chúng ta cầu chúc đêm tốt lành còn có thể chỉ cốt nhằm xua đi một ngày mệt mỏi, tồi tệ và hết sức khó chịu, gây bất mãn quá chừng. Không những vào thời điểm khởi đầu, chính cách chúng ta kết thúc một ngày bao nhiêu lần tương tự phản ánh cách thức chúng ta tri nhận thế giới.

Lúc gửi lời chào tạm biệt, thử dành chút suy ngẫm. Thay vì những lời chúc giả tạo kèm sai lạc thì hãy nắm lấy khoảnh khắc chia xa một ngày bằng sự thấu hiểu. Chắc chắn có những thứ ta không muốn, song mỗi một đêm có thể tốt lành, êm ấm như cách ta tạo ra nó. Đưa tặng nụ cười, các lời chúc suy tư và chân thành của bản thân. Hòa hợp với khoảnh khắc của tha thứ và biết ơn. Mình sẽ có một ngày khác để yêu thương, chăm sóc và thành tựu. Thế giới luôn khởi sự với việc cho đi ánh sáng và tiềm năng, và nó kết thúc một ngày trong dịu êm, ôm choàng và bảo bọc.

Quen giấu kín các suy tư và ước muốn, ta đặt chúng trên tâm thế giả tảng, ngu dốt hoặc ít nhiều sợ hãi. Ta phủ trùm lên tất cả ngõ hầu bảo vệ bản thân khỏi những thực tế khắc nghiệt của cõi đời trần trụi.

Mặc dù nó cơ chừng không hữu hình với thế giới; song chính ta đang dần quen chuyện chịu đựng áp chế và một số nguy cơ.

Đêm êm ấm, yên an. Cố gắng sát gần hơn với nỗ lực hiểu biết bản thân và cởi bỏ một số phần còn lại trong ta đang muốn bộc lộ các thứ tìm thấy ở bên ngoài. Học cách nhắc nhở mình rằng nội tại của tôi thì hoàn toàn khác biệt.

Lại nói về cách thức để tham vấn tâm lý diễn ra như ý…

Tiến trình khởi sự này có thể gây nên tình cảnh lo lắng và bối rối, hết sức phân vân chưa rõ nó tiến hành như thế nào…

Trong dạng thức đơn giản nhất, tham vấn tâm lý là tiến trình học hỏi cá nhân chủ yếu nhắm vào việc thỏa mãn các mục tiêu thăng tiến, triển nở của thân chủ. Các thành phần đảm bảo tham vấn triển khai ổn thỏa gồm: 1) xác định các mục tiêu thật rõ ràng (tổng quát và cho từng phiên); 2) có sự đầu tư cao cho tiến trình; và 3) một nhà tham vấn ưa thích đồng thời cũng là người có mức độ kỹ năng cần thiết để trợ giúp mình. Nếu bất kỳ một trong các điều trên không thỏa mãn, khó thành tựu dự tính. Rất cơ bản, cần các cuộc gặp đều đặn với người có kỹ năng chuyên sâu để mình trao đổi về những gì xảy đến trong đời có liên quan với các mục tiêu đề ra, và thiết lập động cơ nhằm thử gắng làm các điều mới tại các phiên trị liệu, khiến cho sự tiến bộ chóng xảy ra hơn.

1. Đặt để mục tiêu

Phần đầu tiên làm tham vấn triển khai là việc xác định rõ ràng các mục tiêu. Số lượng mục tiêu khác biệt tùy mỗi người, và mức độ ưu tiên của chúng có thể thay đổi từ tuần này sang tuần khác dựa vào những gì diễn biến đang xảy đến… Nếu mình không chắc mục tiêu riêng có, nhà tham vấn có thể giúp cùng xác lập trong phiên đầu tiên. Hơn nữa, khi tiến trình tham vấn tiếp tục triển khai, các mục tiêu và ưu tiên có thể thay đổi phụ thuộc vào tiến bộ. Một vài cách bên dưới gợi nhắc cấu trúc các mục tiêu tham vấn (tổng quát và cho từng phiên):

Tôi muốn học cách thức để…

Tôi muốn giỏi giang hơn trong việc…

Tôi muốn phát hiện phương thức làm sao…

Tôi muốn cảm thấy…

Tôi muốn mình nhiều…

Tôi muốn thấu hiểu…

Tôi muốn cải thiện…

2. Đầu tư vào tiến trình tham vấn

Thành phần thứ hai đảm bảo tham vấn thành công là một mức độ đầu tư cá nhân cao vào tiến trình.

Lịch sử tham vấn buổi đầu tin rằng thân chủ/ bệnh nhân chỉ cần thổ lộ, bày tỏ và thể hiện chất liệu để được xem xét, rồi thì nhà tham vấn sẽ dẫn dắt thân chủ đạt đến các hiểu biết sẽ giúp tạo nên sự chữa lành cho các phiền muộn, rối nhiễu thân chủ đang mắc phải. Dần nghiên cứu cho thấy, chuyện đó quả là năng sản, song chưa đủ.

Bây giờ chúng ta biết rằng để tham vấn triển khai tốt lành, thân chủ  đích thực cần thể hiện mình là một người tham gia đầu tư và tích cực. Thân chủ nhận được lợi lạc tối đa là thân chủ vốn đã đầu tư mạnh mẽ; họ dành thời gian hàng tuần để suy nghĩ về phiên đã qua, cố gắng nắm bắt những gì từng diễn ra, lập kế hoạch cho phiên sắp tới, và nói với nhà tham vấn về những cái họ thiên vị, ưa thích… Không nhà tham vấn nào dù kinh nghiệm và tích lũy kỹ năng giỏi giang đến mấy có thể trợ giúp nếu thân chủ đang nghĩ tới tham vấn song lại không quyết tâm dấn thân vào tiến trình thay đổi.

3. Chọn lựa nhà tham vấn phù hợp

Yếu tố cuối cùng là nhà tham vấn mà mình ưa thích và có đủ kỹ năng để trợ giúp mình. Nhà tham vấn giỏi nhất Hà Nội, Việt Nam có thể sẽ không quan trọng bằng nhà tham vấn tốt nhất phù hợp với riêng mình.

Nói tới kỹ năng trị liệu thì các nhà tham vấn được đào tạo bài bản đều có được các kỹ thuật chính yếu để trợ giúp thân chủ hiệu quả, và một số người phát triển chuyên ngành sâu hơn. Tuy thế, có cả dãy cách thức để các kỹ thuật này được áp dụng và phương cách mà nhà tham vấn thiện xảo đang giúp mình học hỏi nhiều hơn cũng như chạm tới được mục tiêu đặt định. Tiếc thay, lĩnh vực tham vấn tâm lý không có phương thức tốt để cho người ta biết rành rẽ về điều này.

Vậy dựa vào đâu mình lựa chọn đây? Điều cốt lõi nằm ở cái sự ‘phù hợp’ (fit)  giữa mình và nhà tham vấn. Khó biết ai đó phù hợp nhất nếu không gặp gỡ hoặc biết rõ họ làm việc như thế nào với mình, thảng hoặc tìm kiếm thông tin trên trang điện tử cá nhân hoặc một số chất liệu khác có thể cho mình vài ba gợi ý xem xét. Họ cơ chừng thân thiện hơn, mang yếu tố cá nhân rất người, nhiều năng lực, đáng tin cậy, tỏ ra chuyên nghiệp, tập trung tốt vào những điều mình thích làm, v.v… Đây có thể là dấu chỉ dễ thương cho sự ‘phù hợp’ cùng với thời gian.

Để nhận ra được điểm này, mình có thể đọc các trang điện tử hoặc tư liệu từ một số nhà tham vấn, và người bản thân mình có thể chia sẻ thoải mái nhất cũng như học hỏi nhiều nhất nên được đứng đầu trong danh sách. Rồi thử gọi điện thoại hỏi han hoặc trao đổi qua lại dưới hình thức thư điện thử, thậm chí đề nghị một cuộc gặp tư vấn miễn phí tầm 20 phút. Sau những tìm hiểu đấy, mình sẽ chắc chắn có được cảm nhận đúng đắn xem ai là nhà tham vấn phù hợp.

Dĩ nhiên, tôi hy vọng người đó sẽ có thể là chính tôi, song nếu không phải vậy thì tôi hy vọng bài viết này có thể giúp bạn thật hữu ích trên tiến trình tìm hiểu để cho việc lựa chọn tham vấn tâm lý trở nên chất lượng và hiệu quả nhất có thể.

Sao hay thề bồi, quyết tâm đổi thay vào đầu năm mới thế ?

Trắng trong nhờ lắng đọng, giữ mình một nhành mai, trần gian tạm trú lại, chung tình một tấm lòng.--
Trắng trong nhờ lắng đọng, chân thành tợ nhành mai, lá hoa hòa hợp mãi, chung tình một tấm lòng.–

Đã sang 2014; theo thông lệ, thiên hạ miệt mài dành thời gian đặt định, nghĩ suy kế hoạch, trù tính bao thứ điều việc sẽ tiến hành, hoàn thành vào ngay cái mốc thời gian khởi đầu mới mẻ, ấn tượng như này.

Dù hôm qua thứ Ba, giờ tiếp theo đang thứ Tư là trật tự bình thường của một tuần lễ, song có một sự bất thình lình đảo lộn trước khoảnh khắc quá độ dằng dặc tháng ngày: ba thành bốn, một năm sẽ lại được đếm lùi.

Tựa sinh nhật vậy, lúc mừng vui là khi mình cũng dần học cách thông minh để tiến sát gần với việc rời bỏ, rã rời và chết chóc. Người ta hay thề bồi, quyết tâm đổi thay vào năm mới ấy bởi vì cốt nhằm mục tiêu gắng sức sống sót mà thôi. Chúng ta còn bên nhau, nơi đây, để hát ca và hy vọng về một tương lai chưa tỏ tường diện mạo, diễn biến.

Lễ hội tiệc tùng thì vốn đã quá chừng dễ hiểu, sao còn phải chấp nhận không ngừng mắm môi, nắm chặt đôi tay, giữ cho vững đầu gối chân đặng nêu cao tinh thần nhiệt liệt sống từ nay hoàn toàn khác trước, hoặc làm cái gì đó tuyệt vời với mong đợi sẽ đưa cuộc đời mình rẽ ngoặt sang trang, phát sáng huy hoàng một lần cho mãi mãi vinh quang?

Nỗi lo sợ, niềm kinh hãi trước một không – thời gian mở rộng mênh mông trước sau chẳng thể nghĩ bàn mà hạn cuối cùng lại tuyệt đối bất định.

Nhiều bận thuở nào nhớ chính xác sao nổi, tôi chấm dứt việc tỉ mỉ đo đếm thời gian sai số lãi lời từng năm phút một; cộng mỗi ngày, cộng mỗi tuần, mỗi tháng, mỗi quý, mỗi năm. Tất tật những gì xảy ra đều được ghi lại, phân loại, công bằng và ngang giá trị nhau; tịnh không so bì, thiên vị: tắm gội mất bao lâu, đọc được bao nhiêu trang sách, 20 phút vừa qua làm gì, tổng cộng nói chuyện mấy lần, v.v…

Dĩ nhiên, nhất trí liền hôm nay là quan trọng; dịp của quyết tâm và mong đợi, vô vàn hứa hẹn đưa vào danh sách ưu tiên ABC. Giã biệt, quên đi dĩ vãng và háo hức hướng tới bầu trời tươi vui; hãy tưởng tượng toàn thể cõi đời, thế giới từ nay sạch sẽ và lại mới mẻ tinh khôi mỗi ngày. Hằng đêm về sau, trần gian nắm giữ lời hứa cho ta…

Bóng bay tung thả lên rồi, rượu trà đã cạn, mềm môi chúc tụng vô vàn ước ao cháy bỏng; giữa nghi ngút khói hương và ảo diệu pháo bông rạng ngời, hay về nhà một mình lặng lẽ bên cuốn sổ nhật ký hoặc hí hoáy gõ bàn phím nối mạng để khắc nhớ lố sớ ngắn dài quyết định… Nghiên cứu cho thấy 88% trong số 3.000 người sau một năm đã thất bại, không đạt được các mục tiêu đề ra từ dạo thể hiện quyết tâm đổi thay đầu năm, mặc dù 52% từng tự tin mình sẽ thành tựu.

Không phóng tâm, đợi mong hay nuối tiếc gì thêm. Nếu biết mình đang mơ thì tức là ở một mức độ nào đó ta thức và cái gọi là thực tế khi ta tiếp tục duy trì trạng thái tỉnh. Liệu những ấn tượng đầu tiên sẽ mãi còn tồn tại cuối cùng?

Một thoáng ngó nghiêng về sản phẩm clip Thanh Niên Chuẩn

Số lượt vào xem clip chắc chắn là một trong các chỉ báo đáng quan tâm, song trong xu hướng đương đại thì mỗi việc ấy thôi chưa đủ để đánh giá xác đáng hiện tượng.

Đại diện Trung ương Đoàn cho biết MV “Thanh niên chuẩn” được xây dựng nhằm chuyển tải các thông điệp Sống đẹp – Sống có ích, các giá trị chuẩn về văn hóa, đạo đức đến thanh niên một cách nhẹ nhàng, trẻ trung, sâu sắc. Những hành động, nghĩa cử đẹp của thanh niên được đưa vào MV nhằm phê phán thói hư tật xấu mà giới trẻ ngày nay đang mắc phải, để họ tham gia những hoạt động tích cực, cùng phấn đấu hướng đến tiêu chí Thanh niên chuẩn.

Việc tiêu thụ đủ tác động để tạo nên một ảnh hưởng tới cuộc sống chúng ta đến độ nó trở thành căn tính bản thân. Chúng ta không chỉ dùng việc tiêu thụ đặng cấu trúc các căn tính riêng có mà còn sử dụng nó để quy nạp các căn tính của những kẻ khác. Các sản phẩm diễn bày các căn tính của chính ta thông qua ý nghĩa gắn kết với chúng. Nói khác, ta dùng các sản phẩm biểu tượng hóa một vài phẩm chất nhằm gửi đi thông điệp tới tha nhân mà đồng thời chúng ta cũng sở hữu các phẩm chất ấy. Đôi khi, việc tiêu thụ có thể gây ra ảnh hưởng hết sức độc hại tới các căn tính chúng ta, do bởi khiến mình cảm thấy mặc cảm tự ti hoặc không tương xứng.

Nhìn dưới góc độ sản phẩm truyền thông như thế, rõ ràng câu chuyện đòi hỏi phải tìm hiểu cả các tiêu chí lượng giá tác động đến căn tính của người tiêu thụ.

Điều ai cũng thừa biết là hành vi, ứng xử của con người là hàm số của nhân cách và môi trường, ít nhiều gợi liên tưởng quay về mối liên hệ chặt chẽ giữa việc tiêu thụ với căn tính của ai đó vậy; tức khi tiến hành đánh giá căn tính kẻ khác, các đánh giá dựa vào có thể bị ảnh hưởng bởi những gì người đó tiêu thụ, nghĩa là sản phẩm mang chứa ý nghĩa khó chối bỏ nổi. Clip ‘Thanh niên chuẩn’ cho ví dụ miễn phí về cách thiên hạ học hỏi thông qua tiếp thị và quảng cáo biểu tượng nào mang lại giá trị cho thanh niên thời đại mới và thứ gì thì không đạt được thế.

Ngoài ra, cái sự chuẩn mực chắc chắc phản ánh nền tảng phát triển, yếu tố cá nhân và mối quan hệ của người ta trên tiến trình tương tác liên nhân cách. Bởi vậy, trong một nền văn hóa xoắn bện sâu xa với sự tiêu thụ thì hiển nhiên mọi thứ chúng ta sở hữu dẫn tới việc diễn bày chúng ta như con người; thực hành này có thể chẳng hề độc hại chi song nó vẫn dễ dàng khiến chúng ta thể hiện sự khó chịu và bất mãn với các căn tính của bản thân. Tự hỏi bao nhiêu người trẻ mà clip Thanh niên chuẩn nhắm vào khi xem nó để thay đổi bản thân nhớ biết rằng điều quan trọng họ đang đề nghị phải thay đổi điều gì và tại sao. Nếu tuyệt không có điều gì sai trái hoàn toàn với những gì chúng ta đang thay đổi thì tại sao cần làm thế?

Vấn đề vừa nhắc chính là một ý nghĩa mà chúng ta học hỏi khi trẻ tuổi: những gì là căn tính cho một con người ‘đẹp’; bi hài thay, điều học hỏi này chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi sự tiêu thụ các chân dung truyền thông về các thân hình và tính cách đẹp; câu chuyện dài kỳ như dạng phim truyền hình nhiều tập ấy đa phần là phi thực tế và khó đạt đến được, chí ít dẫn người ta đến chỗ kiến tạo các căn tính bao gồm cả các cảm nhận, quan điểm tiêu cực về độ hấp dẫn riêng có của chính bản thân mình…

Với hằng hà sa số các clip, đa phần các sản phẩm này đưa tới các câu chuyện khó bắt mắt và lưu giữ tâm trí thiên hạ kéo dài quá ba ngày; chúng thu hút sức chú ý vì truyền thông đại chúng muốn thế, chính quyền và các nhóm lợi ích cũng như mạng lưới xã hội bảo chúng nên thế. Do vậy, chúng dần nghiêng sang chiều hướng giải trí và đùa tếu so với các đối thủ cạnh tranh, bởi nếu không như vậy thì mình sẽ hoặc tri nhận chúng như là điều khẩn cấp hay thích ứng, hoặc mối quan tâm hồi đầu của mình sẽ chóng tàn tạ, tiêu tan. Clip Thanh niên chuẩn, bất chấp chức năng và lời khẩn cầu, kêu gọi của nó đã không thoát ra khỏi sự thật trần trụi của truyền thông hiện đại: chú ý tới các câu chuyện trong mỗi một phương tiện biểu đạt là thứ phù du, chốc lát mà thôi.

Clip Thanh niên chuẩn còn có thể dạy cho những ai làm truyền thông bài học cay đắng về các lỗi lầm tư duy quen phạm phải mà người trong cuộc lắm lúc khó ngờ. Tỷ dụ, việc gán nhãn mang tính định kiến: cách thức người ta gán nhãn một vị thế có thể tạo nên sự đánh giá đối tượng thành kiến về vị thế; kiểu gọi một vị thế, chức vụ “dựa trên khoa học” thì không nhất thiết việc ấy tạo nên sự thật, hoặc đối ngược lại, gọi một vị thế “thô tục” không nhất thiết làm mất được hiệu lực của nó đâu.

Lời cuối, đa dạng không thuộc trạng thái của sự khác biệt, bởi tự bản chất, nó nằm nơi tính chất động năng kìa. Song, đó là một câu chuyện khác rất dài chưa thật thuận tiện trình bày lắm ở đây…