Hai lá thư xạo bà cố

Đời có hường như bông? Lời thương lòng mênh mông…

Thưa các anh,

tôi chính là cái tên giật giỏ xách của một cô vừa xảy ra hồi trưa nay trên địa bàn phường. Tôi định nói thêm ‘mình’ theo thói quen nhưng nhớ ra dùng từ thế lẽ nào giúp công an tìm ra hung thủ (‘kẻ cướp’ nghe ghê ghê).

Dạ thưa, tôi viết thư này để xin nhờ các anh trả lại giúp giùm cho cô kia số tiền là 100 triệu (100.000.000 VND). Cũng xin các anh chuyển lời mong cô kia tha lỗi cho tôi vì đã khiến cô té ngã, thậm chí suýt bị tai nạn nghiêm trọng khi chạy xe máy giữa đường đông đúc nữa. Năm hết, Tết đến, mong cho không ai xui xẻo như tôi và cô.

Nhân tiện đây, mong các anh cho tôi được dài dòng văn tự, đặng kể lại chi tiết cơ sự vì sao tôi dám làm chuyện mà dẫu nuốt cám suốt mười hai tháng trong một năm nằm im re ru võng dù hay được dát vàng từng bước đi cà nhắc trên đất thịt thì thằng tôi vắt óc gãi tai bao nhiêu lượt cũng khó mà tưởng tượng tới nổi. Một kẻ cướp trước khi thành tên đốn mạt đáng bị phỉ nhổ thì khả năng, chí ít với trường hợp bản thân, có thể là một con người đàng hoàng được sinh ra trong gia đình tử tế chứ bộ. Cứ theo mấy cuốn phim hình sự hay coi trên mạng đỡ buồn nhờ chiếc laptop còn khuya mới đùi nhây vợ tôi mua cho thì mấy nhân vật bên Tây kiểu cách hà rầm: ‘Who nows?’ (nghĩa là ‘Ai biết đâu đấy’, phỏng ạ).

Mấy anh ơi, ngồi gõ miên man những dòng này để tí nữa đem ra hàng vi tính in và bỏ vô bì thư (viết tay rồi kể lể hết trơn nhân thân thì hơi ngu, vì quá dễ lộ luôn: cho tôi nổ tí cho đỡ xì trét!), hàng xóm phía tay trái đang rổn rảng cụng ly tất niên. Vợ tôi mới sinh em bé được ba tháng thì đã ngủ ngoan, đằng sau tấm màn màu gì giống với loại bánh mì sandwich lạt tôi hay ăn (vừa chóng no vừa không tốn nhiêu tiền, 12K thôi hà [thông tin cho ai chưa dùng bao giờ]). Đó, mấy anh cũng thấy là tôi thiệt thà, và cũng mang thói cà kê dê ngỗng; tuy nhiên, trung thực mà thề thì tôi không hề muốn tự thú theo hướng ra trình diện trước cơ quan pháp luật đâu.

Hồi ba tôi còn sống, ổng dặn: con trai có khóc thì khóc nhỏ nhỏ thôi. Nên tôi nhớ nằm lòng để mỗi khi vợ tỏ thái độ dằn hắt thì tôi gắng sức giữ mọi chuyện êm thấm, kiểm soát được.

Lắng nghe tiếng đứa con gái đầu lòng oe oe làm tôi rấm rứt lắm. Đây là lý do tại sao tôi viết thư này, góp phần giúp mấy anh kiểm tra băng ghi hình công cộng thì hy vọng sẽ thấy hồi sáng tôi đi loanh quanh khu công viên rồi liều mạng băng ngang qua đường giật giỏ xách của cô kia.

Thưa các anh, dân ngụ cư như bọn tôi đã nghèo mạt rệp, te tua xơ mướp ở trọ chắc trọn kiếp ve sầu mà lại còn hay bị đủ thứ hoạn nạn giáng xuống liên tiếp. Đói đâu xi nhê chi với thằng đàn ông không thể ốm nhom tiếp được này, nhưng phụ nữ mới sinh dậy cần nhiều hơn là lời an ủi vỗ về, ve vuốt hoặc sự chung thuỷ, cúc cung tận tuỵ của chồng. (Mấy anh đừng cười thầm nghe, ‘ăn mày là ai, ăn mày là ta, đói cơm rách áo hoá ra ăn mày’; dân gian chẳng véo vắt văn chương thơ phú).

Thưa mấy anh, tôi cố tình chọc cười vừa đủ đô, và tránh cảm giác quá trớn làm mấy anh tức ghét. Cuối năm, tháng củ mật cánh ma tuý nhập nha nhà trên xóm dưới nên bà chủ nợ cũng xiết tụi tui tơi tả. Vì vay mấy triệu mà cộng dồn xã hội đen ép giá thành thử tôi sợ xanh mặt, lỡ bả nổi khùng sai đàn em làm gì vợ con tôi… Sáng nay, tôi không dám uống ly café mà tranh thủ dọn dẹp, giặt giũ, đun ấm nước rồi nghĩ kiếm ai vay tạm…

Thưa các anh, thư dài mà tình chưa đầm đìa bê bết hết. Lần nữa, tôi kính mong mấy anh công an các cấp đại xá và tôi không quên xin cô kia cho tôi khất mấy triệu, tôi hứa khi nào có sẽ tìm cách tiếp cận rồi trả lại cho cô đầy đủ.

Cuối thư chốt chặn, chẳng biết tâm tình chi thêm, xin có hai câu rên rỉ kẹp vía nhau rằng, ‘đời bạc phận nghèo nheo nhóc bám; mần răng giảm sợ đỡ đui mù’.

Trân trọng kính chào,

XX.

———–

2. Thưa anh,

tôi là cái cô bị anh giật giỏ xách đây. Nói thiệt, tôi có mừng chứ nhưng không mừng lắm khi nhận như trọn nguyên xi số tiền cho bằng niềm vui bất ngờ lúc được mấy anh công an phường trao lá thư cho… Gần bốn mươi năm làm đàn bà, tôi nghĩ mình lễ nghĩa với hai thân, nuôi dạy chồng con no ấm, nội ngoại chưa ai chê bai tôi bao giờ, nhưng đọc lá thư anh tôi khóc tơi bời khói lửa.

Anh thố lộ là mình hay xem trên mạng, tôi cũng vậy anh à. Nên anh chắc đã xem hết trọn bộ phim The Lunchbox mà Việt Nam mình tự dưng sửa lại quái dị là ‘Chiếc Hộp Lạ Kì’. Bộ phim đó quá chừng mùi mẫn và xúc động hết biết phải không anh, nói theo giọng mấy ông nội cách mạng là ‘nhân văn’ lắm cơ. Có gì đâu mà kỳ với lạ, đời ai dám nói mình học hết chữ ngờ phải không anh. Sinh ra dưới gầm trời, làm đàn ông đàn ang thân dài vai rộng hiên ngang như Từ Hải đến đoạn ngã ngựa vì em, hoặc anh Vũ Trung Nguyên khởi nghiệp từ bàn tay thư sinh đầu còn trông rõ tóc đen nhánh đi nữa thì giả tỉ lúc thất bại thảm hại cũng đâu dễ có mắm mà bốc. Đọc thư anh tôi ngậm ngùi hiểu chút chút tại sao ông xã thi thoảng lấy tay chùi vô mắt lúc xem kênh TV của Mỹ.

Dân miền Tây rành sáu câu vọng cổ anh dân ngoải sống lâu ắt biết rồi (là tôi suy đoán vậy), tôi cũng nhớ được cái đoạn Lục Vân Tiên biểu Kiều Nguyệt Nga ‘khoan khoan ngồi đó chớ ra, nàng là phận gái, ta là phận trai’. Tôi ghiền đọc tin Ngọc Trinh bởi cái nét quê mùa này đó. Anh tuy nghèo và teo tóp nhưng tôi thấy vẫn xứng danh anh hùng được. Là tôi nói cái vụ anh dám mờ mờ tỏ tỏ, tưởng dại mà khôn lanh viết thư phân trần có tạ lỗi có cả giới hữu trách lẫn nạn nhân vô tình là tôi đây.

Thôi mình đừng mơ tưởng chi nữa anh nghe, kết vậy là đẹp rồi. Vâng lời Phật dạy, tôi hoan hỉ tha thứ mọi điều cho anh. Cầu chúc vợ chồng anh cùng em bé sẽ chóng chóng tìm ra cách đổi đời êm thấm, gấp gấp có chỗ ở ngon lành. Mình cứ gắng sống cho tròn đêm ngày năm tháng, ai xỉa xói vô ra to nhỏ cứ mặc kệ họ anh nghe.

Thân chào,

Y.

——-

3. Xơi liền quả chuối xong bữa, đang hồi thao thức chưa rõ nguyên nhân, thuận duyên liếc thấy câu chuyện quê nhà hiếm gặp mà rộn ràng bịa đặt mắm muối, tương cà tắp lự. Ai nhẫn nhục đọc tới tận đây rồi thì cũng xin rộng lượng tặng đôi chục bông hồng làm thí dụ…

Cài đặt đồng bộ và nâng cấp hệ thống: hiểu biết tốt hơn đời sống tâm lý con người

Nhân loại lại bay trên  cao tốc đa chiều, tàu điện ngầm chở cá heo phát thanh âm huyễn mộng...
Nhân loại lại vội bay lên trên cao tốc đa chiều, tàu điện ngầm chở cá heo phát thanh âm huyễn mộng…

Khi cái laptop nồi đồng cối đá T42 IBM bị bánh xe ô tô cán lên làm vỡ màn hình do đặt để bất cẩn, chủ nhân của nó tiếc tiền gắn liền kỷ niệm nên nhanh nhảu nối dây cài cắm với màn hình máy tính bàn vốn tạm thời hỏng hóc ổ cứng… Thói khôn lỏi, sửa chữa vặt vãnh khó đảm bảo ổn thỏa lâu dài, chưa nói sẽ không khỏi mặc cảm tự ti khi so sánh với các dòng đời mới và vô vàn kiểu loại smartphone, Iphone, Ipad truy cập mạng lưới điểm toàn cầu cũng như tích lũy thông tin hết sức hiệu dụng.

Chuyện nọ xọ chuyện kia. Liệu ưu tiên khẩn thiết tìm hiểu có phải là chủ đề nóng hừng hực: tâm trí con người cần được nhận diện và rồi kiểm soát nếu em í bất chợt lêu bêu? Bởi ở mức độ nhất định, khoảng cách làm sáng tỏ cái nhìn nên đừng chú mục sát sườn: tại sao tâm trí người lớn tuổi hơn thường ít có xu hướng lang thang?

Tỷ dụ dễ hiểu rất đời là câu chuyện phân tách tính dục (sexuality) với tư tưởng dâm dục (eroticism) khá tương tự như khác biệt giữa con vật và loài người:

Động vật có sex và điều đó tự nhiên, nó là thôi thúc căn bản, thuộc bản năng, mang yếu tố sinh đẻ. Con người có đời sống dâm dục. Chúng ta thay hình biến dạng tính dục. Chúng ta xã hội hóa tính dục thông qua trí tưởng tượng. Và tác nhân cốt lõi của hành động dâm dục là sự sáng tạo, trí tưởng tượng, hoặc khả năng làm mới lại, khả năng hưởng thụ và đoán biết trước… Chúng ta có thể mường tượng hành động mà cóc nhất thiết đích thị tiến hành nó. Và đấy là sự vun bồi tự thân nỗi niềm khoái lạc.

Tư tưởng dâm dục thế, theo nữ tâm lý gia lừng danh Esther Perel, hàm ý xem sex như một trải nghiệm rung động mãnh liệt và siêu việt. Perel gọi đó là “nơi mình đi vào trong chính lòng mình cùng với kẻ khác”. Nhiên liệu cho cuộc du hành siêu việt này là sự sáng tạo riêng có của cá nhân. Và xuyên qua sự thăm dò trí dâm dục khiến các huyễn tưởng dậy lên. Các ranh giới mở rộng ra và nhiều thực tế mới mẻ được rèn giũa. Do vậy, tiêu điểm của tư tưởng dâm dục và trí thông minh gợi tình không phải ‘quan hệ” mà mang “ý nghĩa của sex”. Siêu việt là bởi thế. Perel cũng chỉ ra tính cách tân như điểm quan trọng khác giữa sex/ erotics: không phải là các vị trí hoang dại mà hơn thế là điều mình như người tham gia đem theo vào trải nghiệm: cảm xúc, sức quyến rũ, độ đam mê, tinh thần. Sự nối kết giữa sự mới mẻ và tính sáng tạo là điều bắt buộc để duy trì một mối quan hệ lành mạnh…

Dẫn chứng cách nhìn trên càng dễ chứng nhận sự thật rằng ngày nay, làm việc hoặc nói chuyện với người trong lĩnh vực kinh doanh, giáo dục, chính trị, văn hóa, xã hội… gì gì thảy đều hay được đề nghị đưa ra một mô hình hoặc tập hợp các công thức khoa học có thể ‘giải quyết’ các vấn đề hành vi giúp họ. Dẫu hiện có nhiều mô hình về cách con người ứng xử, sự tạo thành thói quen, và nhận thức khả dĩ giúp chúng ta thấy hiểu bản chất chính mình thì bất kỳ mô hình nào, theo định nghĩa, đều là việc đơn giản hóa thế giới đích thị đang là. Các mô hình tâm trí cũng cụ thể hóa hiểu biết của chúng ta ở một thời điểm nhất định. Hàng ngày, nảy nở nghiên cứu thêm và cập nhật hiểu biết về phương thức tâm trí hoạt động. Trong khi các phát hiện này phản hồi với các mô hình đang tồn tại, chúng thường đứng ngoài rìa của những khám phá kinh điển được dạy trong sách giáo khoa và các cuốn khoa học phổ thông trong một thời gian dài.

Và quả đúng là chúng ta mê những giải thích thật giản dị và chặt chẽ về các hiện tượng phức tạp. Chúng ta thích biết bao nhiêu việc trải nghiệm đời thường có thể được làm rõ ràng, minh bạch nhờ các khung lý thuyết đơn giản. Lợi lạc lớn lao việc bình dân hóa khoa học và nhờ hiểu biết các tiến trình tâm thần từng khiến chúng ta khốn khổ. Song khá nực cười để nhìn nhận bất kỳ mô hình đơn lẻ nào như nền tảng cơ bản cho hoạt động kinh doanh, marketing, hoặc quyết định sự vụ ở đời. Một mô hình có thể là khung tham chiếu có tính khai sáng đi nữa thì nó không thể hồi quang rộng khắp sự phức tạp của tâm trí.

Đó là lý do tại sao nếu mình nghiêm túc muốn làm ăn tốt đẹp và tạo lập những quyết định sống đúng đắn thì mình nên ưu tiên nghiên cứu các khoa học hành vi liên tục và suốt đời. Mình cần cập nhật thật nhất quán và tái xác lập yếu tố các viễn tượng chúng đưa ra nhằm tự bảo vệ bản thân chống lại các mô hình lỗi thời vốn gây lầm lạc hơn là làm rành mạch.

Nói khác, khởi từ bây giờ, mình nên tháo gỡ các mô hình không chính xác đã mang theo suốt từ bấy đến nay. Mỗi chúng ta có cả lố tâm lý cổ truyền chuyển giao bởi nền văn hóa, thông qua bố mẹ, và cách giáo dục thừa hưởng. Có thể nhiều ý tưởng trong đó hãy còn nhất quán với nghiên cứu đương đại, song đa phần thì không.

Chẳng hạn, hầu hết mọi người nghĩ rằng chúng ta hành động dựa trên ‘niềm tin”. Tuy thế, các nghiên cứu chứng thực, chúng ta tạo các quyết định phụ thuộc nhiều yếu tố lắm, như sự dễ chịu và việc sắp đặt (ở tiệm tạp hóa chẳng hạn), rồi đi tới tìm ra những hợp lý hóa hậu thuẫn cho những lựa chọn ấy. Nghĩa là, chúng ta không luôn luôn mua thứ gì vì thích, chúng ta thích thứ gì vì mình mua nó. Chúng ta vốn siêu trong vụ kể chuyện theo dạng biện hộ thế.

Nhiều người chúng ta đầy ứ các quan niệm sai lầm kiểu vậy. Song chúng ta khó tránh được. Nghệ thuật sử dụng khoa học hành vi không phải là điều trọng tâm trong nền giáo dục của chúng ta.  Chúng ta nên bắt đầu làm quen với việc tạo lập và tái xây dựng lại hiểu biết của chúng ta về hành vi và nhận thức con người nhờ kiểm tra, xem xét nghiên cứu mới nhất khi nó được công bố. Vẻ đẹp của cách tiếp cận gộp lãi thêm lên này là nó sẽ làm thay đổi lối chúng ta nghĩ về các vấn đề, bạn bè, và đời sống chúng ta khi chúng tiến triển, biến hóa. Tựa như chuyện nâng cấp hệ điều hành để ngày càng sát hợp hơn với thực tế. Đó là một trong những điều quan trọng chúng ta có thể tiến hành, và là cách chắn chắn đảm bảo áp dụng hết sức chính xác tâm lý học vào đời sống của mỗi chúng ta.

Cũng nên biết, mặc dù chán ngán do đánh giá quá cao động cơ song nghiên cứu của các nhà tâm lý học cũng vẫn đang đuổi theo hạnh phúc. Và bản chất con người đang tiến triển trong đáp ứng với những cách tân của công nghệ, chẳng hạn tác động của công nghệ điện thoại di động đến động năng trò chuyện hàng ngày.

Chắc chắn, vẫn còn để ngỏ gợi hứng về cách thức tâm trí hoạt động. Cần tìm biết bộ não đã tạo ra thế giới tâm thần chúng ta như thế nào, chúng sẽ chỉ ta hay cách từ vựng cơ bản của tâm lý học hiện đại về trí thông minh, hành vi, thái độ, động cơ, v.v… không phải cứ thuộc kiểu dạng bản chất mãi mãi như thế mà được cấu trúc, phân loại dựa vào mục tiêu đặc thù ở các thời điểm trong lịch sử; nhiều mục tiêu cũ mèm giờ không phục vụ được cho nhu cầu hiện tại nữa và dần gây trở ngại cho tiến bộ tương lai…

Ngược dòng thời gian đặng trầm ngâm cùng tác phẩm hiếm thấy và ít khi được thông tỏ của B.F. Skinner. Đối lập với một số diễn dịch sai trái về vị trí của ông, Skinner không những chưa từng bao giờ ngờ vực rằng chúng ta có thể mô tả các trạng thái nội tâm như suy tư hoặc cảm xúc mà còn tự hỏi cách thức chúng ta làm thế nào để tiến hành chuyện đó; câu trả lời của ông gây ngạc nhiên, tương thích với thực hành tâm lý trị liệu, và là một thách thức đối với những ai giả định chúng ta có thể biết các cảm xúc bản thân chỉ nhờ tiến trình đơn giản của việc tự nội quan.

… Tác giả Gay Watson (2008) khuyến cáo chúng ta tích hợp các cách tiếp cận thân thể và tâm trí với nhau , vẽ ra những tiếp cận dự liệu trước từ phương Đông; và như cuốn sách trình bày, các lý thuyết và mô hình tâm lý, tâm lý trị liệu có thể tìm được vết ở nhiều biến thể của tâm lý học Phật giáo 2500 năm rồi.

Điều này gợi nhắc tới tác phẩm kinh điển thể hiện các nguyên tắc của tâm lý học đồng thời nó cũng minh họa đặc sắc cho lối viết, khả năng dự báo và tuệ giác của William James từ 1890.

Như cái chết của tâm trí, các công ty internet ngày nay đang sử dụng các dữ liệu cực lớn tích lũy từ từng hành vi nhỏ nhặt của người dùng mạng để gây ảnh hưởng tới lựa chọn của khách hàng. Các lý thuyết và tư tưởng tâm lý học về cách thức tâm trí hoạt động đóng vai trò rất nhỏ bé nếu không nói là nó vắng bóng trong các mô hình được đề cập trong bài báo vốn dựa hoàn toàn vào các mô hình từ toán học.

Phê bình khá công bằng, so sánh với ngành sinh học không ngừng tiến hành các nghiên cứu nhằm chỉ cố gắng mô tả các giống loài mới, tự thân tâm lý học có vẻ cũng đang thu hẹp tâm trí của chính nó, vì sự mù quáng do sở thích dùng các phương pháp thực nghiệm trong khi hạ thấp tầm quan trọng của việc nắm bắt các hiện tượng mới mẻ và thú vị của đời sống con người.

Điều làm nên bản tính người của chúng ta

Rồi qua mùa mùa đắp đổi, đời người tựa sông lở bồi...
Rồi qua mùa mùa đắp đổi, đời người tựa sông lở bồi…

Sau quỷ tiết Halloween í ẹ của dân chúng khắp nơi, cái đọng lại riêng tôi gần đây là buổi nói chuyện tại Viện Goethe; sự kiện này khiến bản thân mong ngóng tương tự nỗi háo hức cả ngày hội thảo về an sinh xã hội do một học viện thuộc hệ thống trường Đảng tổ chức.

Theo thống kê- xác suất kiểu gì đó, hôm nay Việt Nam có công dân thứ 90 triệu. Thời điểm hợp lý để cầu mong bé gái ấy sẽ được thực hưởng đầy đủ các quyền con người như hiến chương Liên hiệp quốc quy định.

Nền kinh tế nước nhà thì xám xịt và mờ tối. Các bộ dính dáng sâu xa với vụ nhà ngoại cảm tìm mộ liệt sĩ (trực tuyến, làm cứ liệu tham khảo; quan điểm quân phiệt trong học thuật). Và câu chuyện “miếng nhục” (cập nhật) sẽ được chọn thêm nhằm gợi hứng cho những gì sắp chia sẻ ở đây.

Dư luận ít nhiều la ó, chửi rủa, ca thán và đồng thời tách biệt mình khỏi cộng đồng. Ai cũng bức xúc và cảm thấy thật tệ hại hay rằng phi lý quá… Vậy, điều gì làm nên bản tính người của chúng ta?

Hiện tại, nếu căn cứ trên kết quả nghiên cứu nắm biết thì thấy tri nhận bản thân qua gương soi (đặt để sự tự nhận thức) là khả năng học hỏi được; thậm chí trẻ nhỏ ở một giai đoạn phát triển đặc thù, việc biểu đạt điều này cũng khác biệt tùy thuộc vào mức độ thông minh, nền tảng văn hóa, và các điều kiện kiểm nghiệm. Phát hiện góp phần khẳng định rằng khả năng này dường như tồn tại trên chuỗi tiến hóa liên tục.

Và có nhiều chứng cứ (chẳng hạn, đây) thêm hiểu biết về nhận thức của khỉ dã nhân; chúng tri nhận không gian, định lượng, phân loại, tính nhân quả, và chú ý theo những cách phức tạp hơn nhiều so với chúng ta biết đến trước đây.

Vậy, câu hỏi vẫn còn đó: những gì khiến chúng ta khác biệt?

Theo nhà nghiên cứu Michael Tomasello thì cơ sở trả lời hoặc chí ít thành phần căn bản để giải quyết, có thể nằm ở năng lực hợp tác của chúng ta. Trong các thực nghiệm với các loài khỉ dã nhân và trẻ nhỏ, nhóm tiến hành đã phát hiện một số điểm khác biệt lý thú chỉ ra cách chúng ta liên kết nhau nhằm đạt được kết quả.

Các loài dã nhân, bao gồm cả chimpanzees và bonobos, hợp tác để đạt được thành tựu (thường là nhằm kiếm thức ăn). Trẻ em cũng làm điều tương tự; tuy thế, trẻ thực hiện theo các cách khác hẳn chẳng hạn, trẻ đổi hướng theo bối cảnh hợp tác trong khi các loài dã nhân thì không. Trẻ thích tìm tòi cách hết sức hợp tác, trong khi các loài dã nhân thì chỉ thích điều đó khi chúng có thể thôi. Trẻ hiểu nguyên tắc, vai trò của kẻ hợp tác, và có thể chơi đóng vai rất nhanh mà không cảm thấy quá khó khăn. Các loài dã nhân phải học lại vai mới nếu chúng chưa từng thấy trước đó, v.v…

Dĩ nhiên, những điểm khác biệt này có thể được quy cho số lượng các thứ này kia, song Tomasello tin rằng con người tiến hóa rất đặc thù khi mắc bận vào “dự tính kết nối” là điều mà các loài dã nhân không có được (đọc thêm). Trẻ sơ sinh sẽ chỉ một đối vật đủ để rồi người lớn nhìn vào đấy và kiến tạo nên sự chú ý mang tính chia sẻ; chúng cũng sẽ chỉ một đối vật với người lớn mà không làm ra bất kỳ đòi hỏi nào chứng tỏ muốn chơi đối vật đó: chúng chỉ muốn chia sẻ sự chú ý. Điều này được gọi là động lực mang tính thông tin, và nó dường như chỉ hiện hữu ở loài người.

Những hành động mang tinh thần hợp tác này “tạo nên nền tảng có ý chia sẻ sẵn nhằm truyền thông hợp tác”, và Tomasello tin rằng những sự thích nghi nhận thức khởi lên đối với sự kết nối cố ý này nằm ẩn duy nhất dưới các tiến trình nhân loại như nhận thức, truyền thông, văn hóa, và đạo đức.

Những sự thích ứng nhận thức này rốt cuộc đến từ đâu? Chúng khởi lên khi cạnh tranh thực phẩm tăng cao, khả năng là do một số loài dã nhân lớn rời khỏi cây để xuống đất; con người đáp ứng nhờ phát triển các năng lực hợp tác này đủ khiến họ có thể săn bắn rộng hơn và tiếp tục phát đạt.

… Đọc các tin tức trên báo chí điện tử quốc nội, tôi không khỏi hình dung một bối cảnh bao trùm hơn, chứ tuyệt lười biếng đặng đơn giản áp lia lịa mỗi cái lý thuyết tâm lý đám đông. Lần nữa ngẫm nghĩ về mức độ thông minh, nền tảng văn hóa, và các điều kiện kiểm nghiệm, chẳng quên liên tưởng đến thời đại kinh tế sức chú ý.

Gì thì gì, rõ ràng, khi sống trong trạng thái phục vụ cộng đồng của mình là ta cũng đang thuộc dạng một công dân tốt của hành tinh trái đất rất đáng trân quý.

Ăn chay: làm sao bán cho đối tượng không muốn mua?

Đang dở bữa trưa thì bạn gọi điện mời tới quán cơm chay.

Thiệt tội nghiệp, Mồng Một vào ngày cuối tuần mà khách tới nhà hàng thưa thớt, chưa đủ chục. Cô bạn nhận xét, cách bố trí phòng ốc tầng lầu, bàn ăn và trang trí tường nhà không hợp lý lắm.

Nhằm trêu chọc ý kiến rằng ăn chay đang thành phong trào ở Hà Nội, tôi bèn láu lỉnh hỏi ngay cậu thanh niên khỏe mạnh ngồi riêng ra bên cạnh. Chàng này khẳng khái lập tức rằng mình không thuộc diện đấy.

Dĩ nhiên, tôi đoán bạn trẻ ấy khó trả lời khác với câu đặt để cố tình ‘có/ không’. Trao đổi vui vui thêm vài ý nữa, quả đúng chàng đi ăn ngẫu nhiên, không trường trai và mới khởi sự tập thói quen dùng chế độ thực phẩm chay từ tháng Tám năm ngoài do bởi ngưỡng mộ một vị tăng tuổi nhỏ đức lớn nào đó.

Nhân rảnh rỗi, tôi chia sẻ nỗi ân hận ít nhiều vì từng khiến con một chủ quán cơm chay ở Đà Nẵng “phá giới” ăn chút xíu mặn do mời tôi đi nhậu, vì cậu í muốn biết có gì ngon lành mà tôi không tiếp tục dùng đồ chay nữa.

Thực lòng thì chính lý do di chuyển khá thường xuyên và tiếp xúc nhiều người thuộc diện tương đối phức tạp nên sẽ trở thành gánh nặng hồi đó khó giải quyết nổi cho tôi, nếu tự mình đem theo thức ăn sẵn khi cần dùng bữa, thù tạc.

Tuy vậy, mỗi lần nghĩ tới những dòng nước mắt đáng tiếc cậu í khóc chân thành càng giúp tôi thức nhận sâu sắc hơn về tính tương thuộc, và nhắc nhở mình phải hết sức cẩn thận với kỳ vọng lẫn ảnh hưởng của bản thân tới tha nhân.

Trần gian vô thường… Đứng trên cao nhìn xuống sân tennis thấy các tay chơi cầm vợt hào hứng gần nhà hàng này, tôi chợt liên kết ý tưởng của một guru tiếp thị. Ừ, làm sao bán cho đối tượng không muốn mua đồ chay đây?

Rõ ràng đây không thuần túy chỉ là câu chuyện đề nghị nên từ bỏ thịt thà hay cần vun bồi từ tâm.

Đúng là không thể đơn giản chào mời rằng “đồ ăn chúng tôi ngon hơn đồ ăn kia”.

Nếu họ nghĩ họ gặp vấn đề giải quyết được thì họ đã xử lý rồi; thậm chí, họ còn có vẻ thích nghiêng theo hướng nêu ra tuyên bố mới về vấn đề của mình và cả tuyên bố mới về giải pháp.

Song, liệu có thể giúp họ tạo một quyết định mới dễ dàng hơn dựa trên thông tin mới?

Bạn đọc có cao kiến gì hơn chăng, chứ hiện tôi thấy hơi bí rị cái đầu…

Film “Cây Đời” (The Tree of Life): Bài giảng giáo lý bằng điện ảnh

Quả là thật khó nghĩ khác.

Cảm giác như film làm ra thay món quà tặng dâng lên tạ ơn đối với Đấng Toàn Năng (“Ông Trời Con“, từ dùng của bạn phương xa) và thấm đẫm văn hóa Thiên Chúa Giáo phương Tây.

Vì thế, quá dễ thấy nhiều biểu tượng và lời răn Kinh Thánh nhằm hướng tới đề cao các giá trị cốt lõi: huynh đệ, gia đình, yêu thương, khiêm cung và quy thuận.

Một bộ film đẹp với dàn diễn viên nhập vai ổn thỏa, góc quay và lối kể chuyện hợp lý; mọi thứ đã được tiết chế dưới độ căng mỹ cảm tính toán kỹ đảm bảo tạo nên sức lan tỏa của niềm tin chân thành, mạnh mẽ.

Trong nền kinh tế sức chú ý, cũng chẳng mấy ngạc nhiên vì sao film này ra rạp lại kén khán giả. Ít nhiều cần tâm thế ‘dọn mình’ nghiêm trang, lắng lọc khi xem.

Ngoài hiểu thêm về phong cách của đạo diễn Terrence Malick, bộ film đích đáng là bài giảng giáo lý bằng điện ảnh.

Môi trường sống và đạo đức trong việc làm cha mẹ: áp bức, kiệt sức và bạo lực

Câu chuyện ông bố 53 tuổi dùng búa đập vào đầu, mặt con trai 24 tuổi đang ngủ khiến cậu này tử vong được các trang mạng truyền thông chính thống đưa tin theo hướng ngầm cho hành động của vị phụ huynh này là đáng được thông cảm: con quá hỗn láo, không dạy bảo nổi.

Thao thức cả đêm, ông Cường uất hận. Và những nỗi uất hận dồn nén đã khiến ông đi đến quyết định phải trừng trị Nhẫn

Sau khi ăn sáng, ông Cường quay về nhà, thấy Nhẫn còn đang ngủ nên đã lấy chiếc búa đinh đập liên tiếp vào mặt và người cho đến khi nghe thấy tiếng kêu thất thanh của cô con dâu.

Như thế, thời gian trôi qua, ngày mới đến cùng các chất nạp vào cơ thể không phải là nguồn dinh dưỡng tốt lành, đủ khả năng đem lại cho bậc làm cha mẹ tâm trạng tỉnh táo, nghĩ khác đi và cách xuất xử hợp lý. Lưu ý thêm, giải pháp đánh chết con được bạn đọc ủng hộ.

Chuyện vừa xảy ra ngay tại Hà Nội gợi nhớ vụ mới đây về người cha ở xứ Cờ hoa bắn thủng laptop của con gái.

Xoay quanh chủ đề thời sự giáo dục học đường và nuôi dạy con cái, lần nữa, thấy nổi lên thực tại trầm uất; đồng thời, thảm kịch đau lòng bố dùng búa giết chết con thể hiện rõ ràng thái độ uy quyền, vô hình trung, góp phần lý giải nguyên cớ phạm tội và phản ánh môi trường sống hết sức quan ngại.

Rốt ráo ra, đó là vấn đề thuộc tâm trí, đạo đức, cảm xúcnhìn nhận thông tin.

Ông Trần Văn Cường thủ đắc một tiêu chuẩn cao hơn, ông là bố và ông kết liễu đời con mình trong một trạng thái khó nói là điên loạn. Dự tính của ông đích thực là gì; chẳng biết thật rõ ràng, song tôi đoan chắc không phải vì muốn làm thay đổi hành vi của cậu út ngỗ nghịch.

Không còn cơ hội cho cậu Nhẫn sám hối, sống đời đàng hoàng và báo hiếu. Từ nay, ông Cường và người thân gia đình có lẽ sẽ thôi hết nỗi lo phá gia chi tử.

Lỗi lầm, nếu muốn gọi tên, e là lối suy nghĩ không ngừng đổ tội cho con trai và kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ chấm dứt cơn đau của đấng sinh thành: ông xấu hổ, tủi nhục không chỉ vì những gì cậu con trai lúc sinh thời gây ra…

Do vậy, cùng với sự ra đi biền biệt của cậu con trai là khoảng trống rỗng đầy đe dọa.

Kiểu suy tư của ông bố không tạo nên tác dụng như mong muốn, nó chỉ hàm ý củng cố những vấn đề ngoại giới và bề mặt hơn là bản chất sự thật bộc lộ trong câu chuyện đau thương này; chí ít, nó tuyệt nào dính dáng chi với mục đích của hành động giết người.

Thiệt tình thì cả hai đều cần thiết một sự trưởng thành bởi hai bố con cùng vi phạm nguyên tắc cốt yếu trong quan hệ gia đình: làm mất uy tín, ô danh một ai đó trong gia đình để ai đó bị bật ra, loại trừ khỏi gia đình.

Vâng, vấn đề của con cái ngày nay là vấn đề của cha mẹ.

Nghiêm túc, không hề thuần túy bàn về câu chuyện của riêng mỗi gia đình ông Cường. Chúng mình không làm việc đó, đúng thế, song khi thiên hạ chứng kiến những gì đang xảy ra, nó đại diện và thay thế một hiểm họa khôn lường…

Người ăn thịt lờ tịt đi tâm trí của con vật bị giết

Hầu hết mọi người thích ăn thịt, thậm chí nhiều kẻ ruột gan quay quắt nếu thiếu đạm động vật mỗi ngày.

Một con mèo rừng hôm kia bị nhà hàng dìm chết dưới hồ Tây để phục vụ thực khách khoái khẩu loài hoang dã quý hiếm.

Có lẽ, tại mỗi bữa, ít khi mình nhớ tới ý niệm rằng, quyết định dùng món thịt, nghĩa là ta chấp nhận các con vật sẽ bị giết đảm bảo đủ để mình có thể xơi chúng.

Một bài báo gần đây khẳng định, khi ăn thịt người ta thường lờ đi tâm trí của những con vật mà họ ăn.

Các thực nghiệm nêu trong nghiên cứu chứng tỏ, người lựa chọn ăn thịt thường buộc phải vật lộn với nghịch lý đạo đức của chuyện xơi một con vật có bộ não— bất kể họ nhận ra điều đó hay không.

Do tầm quan trọng của việc ăn đối với việc sống còn, chúng ta nghĩ về các loại động vật làm thức ăn theo kiểu kém phức tạp hơn các động vật khác. Hiệu ứng này đặc biệt mạnh mẽ ở bối cảnh ăn thịt.

Dĩ nhiên, cơ chế vừa nêu không chỉ dành nói tới mỗi việc ăn. Có rất nhiều tình huống trong đời dẫn đến xung đột giữa các mục tiêu và các giá trị đạo đức.

Ăn một thanh chocolate có thể tạo mâu thuẫn với chế độ ăn kiêng. Mua chiếc xe ô tô mới gây căng thẳng với ao ước dành dụm tiền bạc để tậu một căn nhà riêng,…

Cho nên chẳng khó hiểu trạng thái bất hòa trong nhận thức; khi một mục tiêu đã thu hút mình cao độ rồi thì chúng ta thay đổi thái độ về những điều (có thể trước đây bản thân mê tơi, cực thích song giờ thì) dễ khả năng gây xung đột với mục tiêu đó đến độ phải khiến chúng trở nên kém hấp dẫn hẳn đi.

“Tôn giáo nào tốt nhất?”, “Cái gì làm tôi tốt hơn?”

Trích đôi lời trao đổi ngắn gọn giữa nhà Thần học Brazil Leonardo Boff và đức Dalai Lama.

Tôn giáo tốt nhất là tôn giáo đưa anh đến gần Đấng Tối Cao nhất.
Là tôn giáo biến anh thành con người tốt hơn

—————————————————————————

Tất cả cái gì làm anh biết thương cảm hơn,
biết theo lẽ phải hơn,
biết từ bỏ hơn,
dịu dàng hơn,
nhân hậu hơn,
có trách nhiệm hơn,
có đạo đức hơn.

Tôn giáo biến anh thành như vậy là tôn giáo tốt nhất. (Dalai Lama)

Vu Lan– ngày hội cho cả người chết và kẻ sống, tận tâm báo hiếu vì may mắn có cha có mẹ, đã được sinh ra trên đời

Ngày rằm xá tội vong nhân… Dịp đốt vàng mã, phóng sinh, bố thí, tỏ bày lòng biết ơn công sinh thành, dưỡng dục của bố mẹ, ông bà…

Ngưỡng vọng khi Người đã mất, càng trân quý lúc tại thế cận kề bên ta…

Sâu xa, cái sự đói khổ không thuần chỉ việc cơm nước, thực phẩm mà rốt cục là kiếp nạn nhân sinh lầm lỡ, gieo mầm biết bao ngày tháng trên đời. Vì thế, còn đây hay phiêu diêu, đầy đọa miền nào thì thảy đều đớn đau tất tật của nỗi niềm sinh, ly, tử, biệt dằng dặc khôn cùng…

Khởi từ ta, phát bởi dĩ vãng kế thừa rồi tập thành hiện tại đồng thời, dự phóng tương lai. Cách thế hoá giải vòng oan nghiệt cơ hồ đòi hỏi cả phần số lẫn bề dày tu tập, tích lũy công đức thiện duyên.

Đã mang lấy nghiệp vào thân- Cũng đừng trách lẫn trời gần, trời xa…” (Kiều). Nghĩ về cô hồn, thấy mình trong chúng sinh khốn nạn…