Vướng bận ta bà đỉnh núi Everest

Xem Everest (2015) vào chiều cuối tuần sấm giật báo hiệu cơn giông mùa hè bên ngoài cửa sổ giữa lòng phố thị, có lẽ sự dự đoán ấy quá mức êm đềm so với thực tế khí hậu khủng khiếp khó ngờ trên đỉnh núi kia.

E bộ phim không dựng lên đặng ca ngợi sức mạnh tinh thần của con người; hơn thế , nó nghiêng sang phản ánh sự nguy hiểm cùng cực khi các cái tôi không được kìm hãm. Leo núi, tại sao không; cơ mà tại sao vẫn cứ muốn chạm đỉnh với bao nguy cơ chết người rõ ràng rồi làm tàn phế chính mình cùng cuộc đời kẻ khác?

Everest còn đó vùng tử thần với độ cao trên 8.000 mét, nơi người ta không thể thích nghi khí hậu lâu dài và tiến trình chết chóc luôn chực sẵn. Các chức năng thể lý hỏng hóc dần, thậm chí gây hoang tưởng lẫn ảo giác nữa; thiếu dưỡng khí phụ trợ, sự sống chỉ lưu giữ trong vòng 48 tiếng đồng hồ. Các cơn bão tai quái, sườn dốc trơn tuột, băng quất tê cóng, … đủ khiến sự tồn còn trở thành điều gì đó thật huyền diệu. Với bối cảnh phim, 8 kẻ leo núi đã tử vong, và danh sách người leo núi chết tiếp tục được cập nhật cho đến 22.5.2016 này dù lịch sử đâu nhất thiết cần được lặp lại.

Tại sao (leo)? Câu trả lời (đậm hơi hướng vinh danh) là ‘bởi vì nó ở đó’. Song đích thị gì là ‘nó’ đây. Tự thân ngọn núi tên là Everest lừng danh, hay ngọn núi nội tại của bản ngã cứ ước ao khẳng định chính mình, để được lượng giá đối kháng với ngọn núi- ai- đó- khác. Bởi vì nó có thể gợi cảm hứng cho bản thân lẫn tha nhân? Song đáng giá chăng nếu nó ở đó đủ để ta trả giá đắt hoặc tiêu đời luôn? Đặt câu hỏi ‘đáng giá?’ bằng cách nào thì hợp lý thuận tình, đúng đắn và toàn vẹn? Nhiều vị leo núi cốt cạnh tranh với ngọn núi và những kẻ leo núi khác. Chẳng thấy bao nhiêu bản ngã tham gia vào ư, thế sao khả năng chết chóc lại lớn thế? Liệu có kỳ cục đỉnh núi là vô ngã, Everest quả là thế. Khôn ngoan hơn chăng khi không chinh phục bản ngã?

Lần nữa, khốn khổ để chinh phục Everest đã là sự khiêm cung. Cho những ai lên được đỉnh, thế là đủ cho bản ngã? Liệu họ sẽ đặt để mục tiêu khác ‘cao hơn’. Khi bản ngã ghê gớm không được kìm nén, nó liệu còn khiêm cung? Tại sao không nhạy cảm nhận ra các giới hạn trước khi quá muộn màng. Trong cuộc đấu dài hạn, ngay dù vô ngã, thiên nhiên luôn luôn chiến thắng với tuổi già, bệnh tật và cái chết. Với những ai khổ đau khi leo núi, cầu cho những thử thách đích thực chuyển hóa đời họ, không ngừng nhắc nhở họ trân quý cuộc sống nhiều hơn; nếu không thế, các đớn đau kỳ cùng ấy chẳng giá trị gì, và sự thất bại khi leo núi chỉ đơn giản là sự thất vọng của các hành trình bất tận của bản ngã.

Một sự thượng sơn thành công chỉ là nửa hành trình, hạ sơn an toàn và nhanh chóng cũng thiết yếu chẳng kém. Trong khi tất cả các cuộc huấn luyện đảm bảo ổn thỏa, Everest há chẳng phải là sự khắc kỷ cực doan cho một độ cao phù du cần chiếm lĩnh?Có vẻ, chỉ lý do duy nhất leo Everest sẽ là được giải cứu cho những ai bị bỏ rơi. Thẳng thắn, chỉ có các kẻ khùng và Bồ tát mới dám lao vào luân hồi bể lửa; cái sau mới cứu nổi cái trước.

Tại sao không ngưỡng mộ Everest từ khoảng cách nhất định. Tại sao buộc mình phải dính bám vào đỉnh chóp của nó? Và tại sao không leo các ngọn núi chẳng có vùng tử thần, trong khoảng thời gian ngắn ngủi còn lêu bêu giữa cõi ta bà?

Hanoi, Hanoi (1)

Mọi thứ đang thay đổi, bất kể mọi thứ có thể như nào…

Dòng bên trên ấy lửng lơ mãi vậy đã gần ba tuần nay.

Thói quen hay thế vì Hanoi cưu mang và ôm ấp được những ai mơ hồ ngơ ngác; nó cho phép sự tội nghiệp và những nét vẻ hoang đàng trong đời sống nội tâm có cơ nở nhụy.

Không gian rộng nhất của Hanoi là cái làng lớn, bao quanh bởi các làng bé; lý giải vì sao cả gái xinh lẫn giai tài đều cứ tủn mà tủn mủn, nói tinh tế cũng đúng mà nói giang hồ vặt cũng cấm sai. Thời gian theo đó, dẫu không đi đâu quá xa mà cứ vấn vương ‘thương nhớ mười hai’.

Trái tim tôi, từng bao lần đập thình thịch khi đi tàu, đón xe, ngồi máy bay, từ núi xuôi xuống, dưới biển lên, miền Trung ra hay đơn giản mới rời xa mấy ngày phía bên kia ngoại thành Kinh Bắc.

Không- thời gian ấy giờ đây mất hẳn đi cái tâm tưởng luyến lưu da diết. Chẳng phải hết yêu đâu mà tình thương, cùng bao tháng năm dằng dặc, đột ngột chuyển hóa thành cái gì dịu dàng gắn bó, thôi nhớ nhung đau đáu nữa.

[Tạm thời rứa đã hỉ…]

Điều thân chủ cần

Quên mật khẩu cài then, nhờ gió mùa nhắn lại...
Quên mật khẩu cài then, nhờ gió mùa nhắn lại…

Sự thật, điều hầu hết thân chủ tham vấn, tâm lý trị liệu cần thì vượt xa hẳn yêu cầu được can thiệp bằng thuốc men và/ hoặc tái cấu trúc nhận thức, vốn là hai phương thức thực chứng thông dụng nhất có thể cung cấp.

Vì mỗi người thảy đều kiếm tìm ý nghĩa và sự bình yên. Họ cần và xứng đáng được trợ giúp vì các khủng hoảng đau đớn, kinh hoàng, đầy hiểm họa hoặc thấm đẫm hiện sinh, đương đầu với ‘đêm tối của tâm hồn’.  Họ cần một phương pháp tâm lý giá trị đủ khiến họ đương đầu hiệu quả với những con quỷ ẩn dụ, cơn tức giận và trạng thái thù hận kiềm nén, và thực tế tồn còn của tội lỗi. Họ cần tiếp cận một thứ tâm lý trị liệu nhằm đặt câu hỏi đúng, và không e ngại đi theo đường hướng tâm linh. Họ cần một kiểu tâm lý trị liệu phục hồi tâm hồn mình.

Hơn một thế kỷ qua, từ nguyên Hy Lạp ‘psyche’ đã bị diễn giải sai lạc khi chỉ mang nghĩa là ‘tâm trí’ (mind); hậu quả, tâm thần học, tâm lý học và tâm lý trị liệu- nghiên cứu và chữa lành tâm hồn- chủ yếu quan tâm tới tâm trí mà thôi (bao gồm ý thức hoặc tư duy, tri giác, ký ức, tưởng tượng, ý chí và cảm xúc) và hành vi con người. Song thuật ngữ cổ điển ‘psyche’ chứa đựng biểu tượng hóa xưa cũ là đời sống, tinh thần, cái tôi hoặc tâm hồn. Những gì khách hàng lựa chọn dịch vụ tâm lý trị liệu cần bây giờ là tâm lý trị liệu đích thực.

Dù chúng ta hiểu biết rất nhiều về trí nhớ, thực sự chúng ta không hiểu mức độ tương tự về trầm cảm chẳng hạn. Tất cả chúng ta có ký ức ngắn hạn về những gì mình cần cho một giai đoạn ngắn, như danh sách vật dụng cần mua trong tiệm tạp hóa hoặc nơi gửi xe máy. Song bằng cách nào và tại sao mọi thứ được mã hóa thành ký ức dài hạn thì có thể vẫn còn là một bí mật. Rồi, tâm trí cứ giấu giếm. Các ký ức này có thể thuộc giác quan, phong nhiêu với các cảm xúc. Nhiều trường phái tư tưởng hàm ý nhờ xử lý chúng mà ta vén lộ các bí mật của tính cách hoặc thay đổi hành vi.

Song lần nữa, cơ chừng bất khả. Tính hiệu năng của phân tâm học luôn vẫn sơ sài lắm. Trị liệu dùng lời nói dài hạn giữ vai trò nhất định song với nhiều người, khoảnh khắc bừng ngộ sẽ không trực tiếp nảy sinh trong sự thay đổi hành vi. Buồn thay, nào dễ sở hữu thần dược.

Liệu rằng chúng ta nên cởi bỏ mọi tấm mạng che chắn? Dù hiểu biết tạo nên thay đổi, song căn bản là hành động. Nếu có thể phát hiện cái gì đằng ấy, chúng ta nên gắng sức phơi tỏ; cơ mà với một ký ức tổn thương, đau đớn đã kiềm chế quá lâu thì thông thường tốt hơn hết là để mặc?

Dẫu rằng nhiều điều có thể xích gần ấm áp bên dưới các tấm khăn che, trải nghiệm đời sống hay nhất lại theo chiều thẳng đứng. Nếu có thể sờ chạm được một số đồ đồng nát, e nên dồn lực để loại bỏ hết chúng. Không có trải nghiệm nào trong đời mà chẳng hề vướng bận sầu khổ, bất kể mình muốn hay không; song tốt nhất bỏ qua một số miếng tảng, u bướu khó nhằn.

Nếu chú mục bất tri ghê gớm vào các nỗi niềm sầu khổ, chắc chắn mình sẽ bỏ nhỡ cơ hội triển nở thật thiện lành.

Hy vọng, như một khái niệm tỏ mờ hư thực

Mấy đoạn bên dưới kèm tiêu đề và hình minh họa trên được soạn tròn trèm ba tháng rồi; tức trọn một kỳ tam cá nguyệt, nghĩa là cũng vừa khép xong cả quý luôn.

Trong cuốn sách gợi ý từng sáng tạo, đề nghị cho cái ngày thứ 265 của 2015 hôm nay (tức 100 ngày nữa là hết năm đó): làm sân golf ngay tại nhà riêng, thậm chí đào đủ 18 lỗ rồi rủ thêm người khác chơi cùng.

Khi mình ngồi ngắm ánh nắng ngoài kia nhảy nhót tưng tửng, với không gian yên ắng thoáng đãng phả đầy hơi mát khá lạnh song thi thoảng vẫn nghe rõ xen lẫn giọng Quảng quá chân chất nữ nhân cất tiếng vang vang thì thế giới còn tiếp tục lấp ló vô vàn bi hài nhân duyên thuận nghịch. Liếc thấy tin đưa rằng một căn nhà xây dựng lâu đời ngay giữa thủ đô bị sập bất ngờ; cứu hộ, thương vong, hoảng loạn và sợ hãi.

Và tí chút đừ người bởi cơn cảm mạo gây ứ nghẹn cổ họng khiến lòng dễ dãi chấp nhận dùng ngay quà tặng tình cảm gồm vỉ Strepsils 12 viên vị cam thảo với hộp ngậm Fisherman’s Friend bạc hà; nghe chừng thiệt lạ lẫm hay ho bởi lần sử dụng đầu tiên cái đồ gắn danh xưng ngoại quốc bay bướm, chứ quen thuộc đầy hiệu nghiệm thủy chung nghiêng về món nước pha muối truyền thống da diết.

Dọn dẹp nội tâm đặng tìm đủ không gian thúc ta nhúc nhích tương tác vào những khoảnh khắc biếng lười e chẳng quá khó, vì mẹo nhỏ sẵn bày: để khơi lên dopamine thì nên đưa liền một dự đoán, cóc buộc nhất thiết phải lớn lao mà chỉ cần thu hút tới trạng thái tập trung chú ý hoặc gia thêm tẹo năng lượng; tỷ dụ, cậu bạn đang làm công chức chắc kẹt việc đột xuất, hay cuộc gặp của các vị khởi nghiệp chắc chắn thành công, hoặc mai mấy giờ thì máy báo có thư điện tử, v.v…

Như thế, khiêm cung tự tại chẳng hề lùng bùng với lối biểu đạt hào hứng, tâm thế sống đời tri ân càng giúp bản thân thoải mái chịu đựng, và rốt ráo, vô vàn rào chắn hay ranh giới cảm xúc nỏ ngăn nổi khả năng nhìn thấu tỏ tính quan yếu điệp tô lòng cao cả tỏa rạng nơi chính tha nhân.

—————————————–

Khá dễ hiểu là đa phần mọi người trong đời sống thường ngày chẳng thấy mấy khó khăn khi nói về ‘hy vọng’, dù thực tế chủ đề nghe chừng quá quen thuộc này phải sau một thời gian mới thấy xuất hiện trong y văn tâm bệnh học.

Hy vọng trở thành mối quan tâm của nhân loại băng xuyên nhiều thế kỷ và nền văn hóa. Chẳng hạn, trong thần thoại Hy Lạp, nó thuộc loại tội lỗi chứa ở hộp Pandora là quà tặng thần thánh trừng phạt con người. Theo truyền thống Do Thái- Kitô giáo trái lại, hy vọng được xem như một món quà tâm linh thiện lành Chúa trời trao ban. Nó cũng là đề mục triết học quan yếu.

Vị đầu tiên giới thiệu hy vọng như khái niệm khoa học xã hội e là Karl Menninger (1959); đưa vào Tâm thần học, quan trọng cho khởi sự thay đổi có tính trị liệu, ước ao học hỏi và trạng thái thân- tâm an lạc của cá nhân. Từ thời điểm đó, hy vọng thu hút người ta nghiên cứu làm tăng lên số lượng các bài báo xuất bản. Tổng quan xác định có 32 công cụ đo hy vọng dựa trên các bài báo đã đăng (Schrank và cs. 2008).

Nhìn chung, các lý thuyết và thang đo về hy vọng được phân nhóm: (1) các khái niệm chủ yếu dựa trên cảm xúc; (2) các khái niệm chủ yếu dựa trên nhận thức; (3) các khái niệm kết hợp cảm xúc với nhận thức; và (4) các khái niệm đa chiều kích.

Chẳng hạn, Lynch (1965) xem hy vọng là một “hiểu biết và cảm xúc căn bản cho thấy rằng có cách thức vượt khỏi sự khó khăn, có nhiều giải pháp, và rằng là con người nên chúng ta ít nhiều khả dĩ trông nom thực tế nội tâm và ngoại giới”. Tương tự, Larazus (1999) cung cấp hai lý do xem xét hy vọng như một cảm xúc: đa phần khởi lên từ ước muốn hiện diện mạnh mẽ trong tình huống khó khăn; và thứ hai, phát triển ấn tượng là điều có thể, thông qua các nỗ lực của bản thân chúng ta hoặc do các lực lượng bên ngoài. Obayuwana & Carter (1982) xem hy vọng như trạng thái tâm trí tựu thành tích cực nhờ cái tôi cường tráng, ghi nhận trợ giúp của gia đình, tôn giáo, giáo dục và các tài sản kinh tế. Hinds (1984) thì xem hy vọng ở phạm vi rất rộng mà cá nhân đoán trước tương lai; là “một cấu trúc cảm xúc cai quản bởi các quy tắc nhận thức” (Averil và cs., 1990)…

Làm thế nào để mở lòng ra thành thật?

Mới ngoài 20, thích giao tiếp và nhìn đời tích cực. Người luôn tràn đầy nhiệt huyết song một tháng trở lại đây thì đâm lo lắng, mất kiên nhẫn và cáu gắt; muốn ở riết trong nhà, không đi ra ngoài nữa vì nghĩ sẽ gặp đủ chuyện lắm người khiến mình bực bội; ngay cả bạn bè thân thiết nói làm gì cũng gây cho bản thân tức giận hoặc khó chịu. Biết là vấn đề nằm ở mình; bắt gặp bản thân nghĩ điều sai trái kiểu bạn bè chẳng còn thích mình nữa; tưởng tượng như có quả bóng lo lắng lớn dần lên trong lòng. Cảm thấy mệt dù không ngủ được, nằm trằn trọc suốt, và lúc nhắm mắt lại nhớ các tình huống tồi tệ và buồn bã.

Hôm nay thì kinh khủng khiếp. Định chỉ gặp mỗi bố để đi dạo cho khuây khỏa thế mà cuối cùng lại bắt điện thoại nghe một số lạ gọi tới… Thấy người rung lắc nhẹ, vài dấu hiệu cảnh báo lan khắp cơ thể và tim như nổ bùng song khi kiểm tra mạch thì khá bình thường. Hủy hẹn. Sau đó thấy quả bóng to đùng trong lòng bắt đầu lục bục rồi nước mắt chảy dài… Không nghĩ nên gặp bạn bè để khuây khỏa trở lại, vì e ngại người ta sẽ nhìn mình giống kiểu mình thích ở nhà vậy. Xấu hổ nhờ bạn bè khuyên nhủ hoặc giải thích giúp về tình trạng. Chưa từng thế này bao giờ nên sợ không thể kiểm soát thân thể lẫn cảm xúc. Thường tự đánh giá mình là kẻ độc lập, thực tế và tính cách mạnh mẽ; quen âm thầm xử lý các vấn đề cùng tình huống phát sinh rất hiệu quả.

… Nghe như người này đang đương đầu với cả trầm cảm và lo âu. Các triệu chứng bao gồm sự phấn khích tâm vận động (bồn chồn và mất tinh thần), khó ngủ say, giảm thiểu mối quan tâm với các hoạt động hàng ngày, và với đối tượng trẻ hơn, dễ cáu kỉnh. Thứ ‘cảm xúc kỳ lạ’ lưu ý khi nghe điện thoại giống như nỗi sợ bị tấn công vậy, thường gồm biểu hiện là tim đập thình thịch, người rung lắc, cơ thể nóng sốt, và sợ mất kiểm soát.

Nhiều người chưa từng trải qua các rắc rối tình cảm trước kia đột ngột thấy mình đang kinh nghiệm, đặc biệt khi họ tiếp chạm giai đoạn đầu trưởng thành. Đây là giai đoạn phát triển mang tới rất nhiều thay đổi ấn tượng bởi vì sự quá độ từ tuổi thơ và nhà trường sang tuổi trưởng thành và đi làm nên không ngạc nhiên lắm đòi hỏi thích nghi.

Các cảm xúc phiền muộn không có gì tội lỗi cả; chúng là sự kiện đời sống với rất nhiều người. Điều quan trọng giúp mình vượt qua giai đoạn khó khăn này là với tay ra và đề nghị trợ giúp. Tha nhân có thể cũng trải qua tương tự nên có thể đưa lời khuyên về cách thức xử lý; cũng có thể tham gia các nhóm tham vấn hoặc trị liệu cá nhân nếu thấy phù hợp.

Điều tồi tệ nhất là duy trì sự cô độc và tách biệt nội tâm cũng như ỳ ra, không làm gì như lơ là ăn uống do trầm cảm và lo âu. Nếu mình cứ đớn đau mãi thế thì tình hình sẽ càng thêm tồi tệ, chứ khó tốt hơn lên. Sơ khởi, có nhiều kỹ thuật hành vi làm giảm thiểu các triệu chứng trầm cảm và lo âu. Vấn đề chỉ là làm sao tìm ra chúng.

Ví dụ khác. Suốt thời trẻ, theo bố di chuyển và đi du lịch rất nhiều nên không gắn bó ai quá lâu. Chưa từng nhỏ lệ hoặc phải quan tâm cảm xúc quá mức; chỉ không nhận thấy tầm quan trọng của chúng trong những gì đang làm, cũng không thật thấy chúng giúp ích cho bản thân trong dài hạn. Thi thoảng khi biểu đạt cảm xúc ra xong rồi thì chỉ cảm thấy tồi tệ; thất vọng với bản thân khi bày tỏ chúng, ngay cả với riêng mỗi mình thôi.

Năm mới lên 12 tuổi, bố mẹ đã bảo là lạnh lùng, xa cách và đố mà ai ưa nổi chứ nói gì chuyện lấy được chồng. Hầu hết thành viên trong nhà và vài người bạn còn thấy có vẻ hăm dọa và đáng sợ. Tầm năm, sáu năm gần đây thì làm việc cởi mở hơn hẳn, thành người thân thiện nhờ đi theo các bước hướng dẫn đọc được trong các cuốn sách tự trợ (mỉm cười, gặp gỡ người tích cực, cười thoải mái, v.v…). Song việc cởi mở ấy chỉ làm mọi sự ổn thỏa ngắn hạn, vì để lại trong lòng mình rất nhiều cô độc hơn trước đây, là nguyên nhân khiến bố con lại tự dưng đâm cãi vã nhau. Song phải thừa nhận là tuy việc cởi mở bản thân tuy đem lại tiến bộ thật, nó dần tao nên sự đứt gãy về mặt cảm xúc, thậm chí ít tin tưởng vào người xung quanh.

Biết không hay ho, đúng đắn chút nào vì chẳng tin tưởng hoặc thể hiện cảm xúc ‘thật’ với người khác. Song hiện tại chưa tìm thấy cách hàn gắn, kết nối hay các bước phải thực hiện nhằm giúp bản thân cởi mở hơn, thậm chí vá sửa các vấn đề không mong muốn nảy sinh vì nỗ lực cởi mở.

… Thật vui vì nhân vật khao khát cởi mở hơn nữa với người khác. Có vẻ đấy đã là một tiến trình hết sức hụt hẫng, chắc bởi vì chưa chạm tới tâm điểm của vấn đề. Có thể người này bị xem là bắt chước hành vi chứa cảm xúc (mỉm cười, cười thoải mái) chứ không đích thị đem lại cảm nhận về chúng và thiên hạ thường hay đáp ứng kiểu thế (các khóa học kỹ năng mềm áp dụng chiêu tương tự). Đối tượng tiếp xúc có thể nghĩ mình thiếu thành thật, thậm chí, nhạo báng họ.

Bước đầu tiên chỉnh sửa là dừng biểu tỏ các cảm xúc ghê gớm. Thực tế, cảm xúc rất quan yếu; chúng cung cấp cho ta thông tin về bản thân và về môi trường xung quanh cũng như chỉ bày cho ta cách để kết nối thật ý nghĩa với những người khác. Cảm xúc còn giúp cơ thể mình mềm mại, tươi mát. Nếu đè nén cảm xúc quá lâu, cơ thể sẽ báo động trục trặc. E chừng đây chính là chỗ nhân vật đang trải qua. Do chôn giấu cảm xúc lâu quá đến độ giờ không biết làm sao để tiếp cận với chúng.

Các cảm xúc thường gây cho mình cảm giác tồi tệ vì chúng có thể đau đớn và khiến mình dễ tổn thương. Có thể hình dung là do bảo bọc bản thân tránh khỏi nguy cơ bị tổn thương mà mình quyết định ngay từ đầu là ngắt tách cảm xúc liền thôi. Trong khi đấy có thể là giải pháp tự vệ hữu ích ngắn hạn, nó có thể gây tàn phá nặng nề lâu dài về sau vì không có sự cân bằng. Mình có thể không thích cảm nhận các cảm xúc đau đớn song đóng sập chúng cũng có nghĩa là mình không cảm nhận được các cảm xúc tốt lành luôn. Cảm xúc dễ là điều kỳ diệu, cho mình trải nghiệm đam mê, tình yêu và niềm vui, và chúng còn cho mình cách thức phát triển các mối quan hệ đầy thỏa mãn sâu xa. Tuy thế, điều ấy kèm theo một số nguy cơ vì cảm xúc có thể và hay là nguyên nhân gây đau khổ; lý giải tại sao cảm nhận cảm giác và thậm chí, biểu đạt chúng không khiến mình yếu đuối nếu không muốn nói là làm mình mạnh mẽ thêm vì ước ao cảm nhận chúng bằng bất cứ giá nào. Ví von, dũng cảm chẳng phải là vắng mặt sợ hãi mà là làm mọi điều cần thiết phải thực hiện.

Bước kế tiếp là cho phép bản thân cảm nhận các thang bậc tình cảm khác nhau. Dành thời gian và không gian để mình có thể nghĩ về các ký ức riêng biệt (hạnh phúc, buồn bã, đáng sợ…) rồi cảm nhận về chúng. Để bản thân mình khám phá mỗi một cảm xúc ứng hiện trên cơ thể mình. Ghi nhật ký cách cảm nhận ra sao ký ức hoặc các cảm xúc. Nói với người hiểu biết về các cảm xúc của mình (một nhà tham vấn sẽ là lý tưởng để giúp mình tiến trình này). Hoàn thành nhiều lần để các cảm xúc dần trở nên tự nhiên. Khi làm thế được rồi, có thể tưởng tượng người khác cảm nhận ra sao rồi dùng các quan sát mới mẻ này khi trò chuyện. Hãy để mọi người biết cách mình cảm nhận mọi thứ. Hỏi họ về các cảm xúc của họ và xem xem mình có thể tìm thấy một vài điểm chung… Các quan hệ vững bền được xây dựng trên việc trao đổi qua lại các cảm xúc; đấy gọi là sự thân mật cảm xúc và nó có thể vô cùng vui vẻ, hồ hởi.

Có lẽ, khi mình đủ khả năng tạo dựng sự thân mật về mặt cảm xúc, trạng thái  cởi mở với mọi người sẽ đến từ lòng mình sâu xa chứ không phải cái đầu tính toán.

Thái độ bảo thủ chính trị duy trì như một dạng điên nhẹ?

Đội ngũ những người quản lý các lĩnh vực kinh tế- xã hội ở Việt Nam tỏ ra chê bai trình độ dân trí nước nhà ngày càng đông đảo; nhiều tuyên bố lạ lùng và lắm phát ngôn trên nghị trường gây sốc khủng khiếp đối với công luận, không ít tuổi tên chính trị gia bị gắn với tục danh mang tính dè bỉu lẫn khinh bỉ; vô số hành động xử lý, ra quyết định chẳng hề giống ai, xa lạ quá chừng thế giới văn minh, v.v…

Chủ đề chính trị và bệnh tâm thần có thể được minh họa lịch sử từ cuộc cách mạng tư sản Pháp 1789, bởi vì nó làm cho tinh thần quốc gia thêm cường tráng, song với nhiều người tham gia thì niềm vui trở thành cơn mê sảng (delirium).

Theo nghiên cứu, chủ nghĩa bảo thủ là một dạng điên khùng (insanity) nhẹ. Một phân tích gộp chọn từ 88 mẫu ở 12 quốc gia với 22.818 đối tượng đã vén lộ “nhiều biến số tâm lý dự báo chủ nghĩa bảo thủ về chính trị”. Các biến gồm: sợ chết, hệ thống bất ổn, giáo điều về sự nhập nhằng, tâm trí nhỏ hẹp, thiếu khoan dung về trạng thái không chắc chắn, nhu cầu cao về tính thứ bậc (bộc lộ nhận thức), cấu trúc, phức hợp thống nhất thấp, lo hãi bị đe dọa và mất mát, và kém tự tin. Nhóm tác giả kết luận khá chua chát rằng “ý thức hệ căn cốt của chủ nghĩa bảo thủ nhấn mạnh việc kháng cự với thay đổi và biện hộ cho sự bất bình đẳng”.

Không những chẳng hay ho gì lắm, người ta đang nói tới ai đó đầy sợ hãi, với cảm quan cái tôi nghèo nàn, và vắng thiếu tinh thần linh hoạt. Khoan dung với mơ hồ, nhập nhằng là điểm tâm lý đặc biệt sáng giá ở người trưởng thành vì thế giới nào chỉ có hai màu đen, trắng. Theo nghiên cứu trên, người bảo thủ sở hữu cơ bản phẩm tính ngược lại: không khoan dung với mơ hồ và không có khả năng giải quyết điều phức tạp.

Các nghiên cứu khác còn khẳng định, khi vắng bóng nỗ lực suy tư đầy cân nhắc thì ý thức hệ bảo thủ càng tăng lên; năng lực nhận thức và chủ nghĩa bảo thủ tương quan nghịch. Nghĩa là, nỗ lực tinh thần sút giảm thì làm tăng các niềm tin bảo thủ; tức các thuộc tính trách nhiệm cá nhân (đối lập việc nhận ra ảnh hưởng của các yếu tố tình huống), chấp nhận thang bậc và khung tham chiếu giữ nguyên trạng có thể được xem là dấu ấn của niềm tin bảo thủ.

Các phát hiện của chúng tôi khẳng định những lối tư duy bảo thủ là căn bản, bình thường và khá tự nhiên, nhóm nghiên cứu khẳng định. Các yếu tố động cơ thúc đẩy là những xác quyết chủ yếu của ý thức hệ, trợ giúp hoặc chỉnh sửa các đáp ứng ban đầu phụ thuộc vao mục tiêu, niềm tin, và giá trị của người ta…

Dù tiếp cận từ các góc độ xã hội học, phương pháp luận, thành phần cấu trúc và triết lý thì bảo thủ chính trị vẫn còn đáng xem xét thấu đáo, chẳng hạn cụ thể về khía cạnh chủ động tạo áp lực xã hội, toàn trị, v.v…

Chối bỏ như một cơ chế phòng vệ

Với người nhiễu tâm (neurotics), chối bỏ (denial) là cơ chế phòng vệ vô thức bảo bọc họ chống lại trải nghiệm đớn đau không chịu đựng nổi. Với kẻ bị loạn tâm (disorderded), những gì chúng ta quen ghi nhận như các cơ chế phòng vệ vô thức (chối bỏ chẳng hạn) thường là các sách lược có tính toán nhằm khôn khéo tạo ấn tượng, diễn trò, và lảnh tránh trách nhiệm.

Dạng nhiễu tâm dùng nhiều thứ cơ chế nội tâm đặng chống giữ, che chắn trước trải nghiệm nỗi đau cảm xúc và làm khuây khỏa lo âu. Hầu hết mọi người nghe nói về các ‘cơ chế phòng vệ’ cơ bản này. Đấy là các công cụ *vô thức*, dù quyền năng song tỏ ra không thích đáng hoặc không luôn luôn cực kỳ lành mạnh tựa các cách thức giảm bớt nỗi đau cảm xúc. Các ‘triệu chứng” mà cá nhân kẻ loạn tâm khiến nhà trị liệu chú ý là kết quả lo âu sót lại hoặc nỗi đau cảm xúc vẫn còn đó sau việc dùng chẳng mấy hiệu quả một hoặc nhiều các ‘cơ chế phòng vệ’ đặc thù. Vào những dịp khác, một người dễ nhờ cậy trợ giúp bởi vì ‘các phòng vệ’ dần tăng thêm sự thiếu thích ứng hoặc bắt đầu bẻ gãy, để mặc nỗi đau cảm xúc ẩn bên dưới chúng nổi lên bề mặt.

Các tính cách loạn tâm dấn thân vào một số hành vi quá ‘tự động’ đến độ gợi ý nghĩ thực hiện chúng hoàn toàn vô thức. Thoạt nhìn, các hành vi này giống với các cơ chế phòng vệ và dễ diễn giải thành như thế, nhất là bởi các cá nhân bị ngâm quá mức trong các hệ hình truyền thống. Tuy vậy, xem xét kỹ càng hơn, các hành vi này chính xác ra phải được gọi tên là những sách lược diễn trò, mánh lới gây ấn tượng và chống kháng trách nhiệm.

Lấy ví dụ về một người phụ nữ kết hôn và sống cùng chồng 40 năm nay, và bà vừa đưa ông vào bệnh viện vì trong khi họ làm việc ngoài vườn thì ông ấy chợt nói năng khó khăn rồi trông có vẻ kiệt quệ. Các bác sĩ chẩn đoán chồng bà bị đột quỵ, giờ não đã chết và sẽ không hồi phục được. Dẫu thế, mỗi ngày bà vẫn vào bên cạnh giường ông, nắm tay và trò chuyện. Các điều dưỡng bảo ông không thể nghe thấy song bà vẫn nói với ông hàng ngày. Các bác sĩ bảo ông không hồi phục được song bà thì tự nhủ với bản thân rằng ‘tôi biết ông ấy sẽ qua khỏi, ông ấy là một người đàn ông mạnh mẽ’. Người phụ nữ này đang ở trong một trạng thái tâm lý lạ lùng: trạng thái chối bỏ. Bà rất khó khăn để tin những gì diễn ra. Mới đây thôi, bà còn ở ngoài vườn cùng ông, thích thú bên nhau làm công việc ưa thích. Trước hôm xảy đến sự cố một ngày, họ cùng nhau đến thăm gia đình một người bạn. Ông ấy cơ chừng toát lên nét vẻ thật hạnh phúc và khỏe mạnh. Ông ấy không đau ốm gì lắm khi bà đưa vào bệnh viện. Thế mà, trong chớp mắt thôi, họ đang nói rằng ông sắp chết. Nỗi đớn đau thấm đẫm cảm xúc này bà chưa từng phải chịu đựng. Bà không sẵn sàng chấp nhận việc người đàn ông đầu ấp tay gối suốt 40 năm qua sẽ không về cùng nhà với bà nữa. Bà không chuẩn bị tinh thần cho việc sống cuộc đời vắng bóng hình ông. Vì vậy, tâm trí vô thức cung cấp một phòng vệ hiệu quả (hầu như tạm thời) để bà chống lại nỗi đớn đau. Rồi dần mai một, khi bà đủ khả năng chấp nhận thực tế phiền não, sự chối bỏ của bà bị bẻ gãy, lúc ấy, nỗi đau bấy lâu tích chứa phun trào và bà sẽ xót buốt cõi lòng ghê gớm.

Một ví dụ khác về cái gọi là ‘chối bỏ’. Nam (tên giả), quen bắt nạt trên lớp, đi dạo với một trong các bạn học không nghi ngờ gì rồi tiến hành giật tung cặp sách bạn đang cầm, đá tung tóe sách vở khắp nơi dưới sàn nhà. Đúng lúc đó, giám thị hành lang bắt gặp nên nghiêm nghị hét lên “Nam!”. Cậu bé mở rộng vòng tay, làm cử chỉ ngạc nhiên và biểu tỏ vẻ mặt ngây thơ vô tội “Cô gọi gì em ạ?”. Liệu Nam đang sống một tâm trạng khác? Trạng thái thay thế này có thể giúp cậu chịu đựng nỗi đau cảm xúc? Nam không thực sự hiểu chuyện gì vừa diễn ra hay cậu ta nghĩ rằng mình nào có làm điều gì đâu cơ chứ? Cậu ta quá héo hon vì tội lỗi và/ hoặc tủi hổ vì điều mình gây ra đến độ cậu đơn giản không thể tin nổi mình thực sự đã làm chuyện khủng khiếp? Khả năng câu trả lời là Không. Nam chắc chắn quan tâm nhiều tới chuyện cậu ta có thể bị trừng phạt, kèm với lời thông báo tới bố mẹ, và thậm chí có thể bị đình chỉ học tập. Nên cậu chuẩn bị thử một chiến lược dài hơi. Cậu sẽ làm hết sức để vị nữ giám thị tin rằng không thực sự thấy những gì đôi mắt mình đã ghi nhận. Sảnh đường đông nghẹt. Có thể là ai đó khác chăng. Có thể hành động ấy chỉ là ‘tình cờ’. Nếu cậu ta thể hiện vừa đủ vẻ ngạc nhiên, ngây thơ, và sự phẫn nộ chính đáng thì biết đâu chừng, đúng là biết đâu đấy, cô giáo sẽ bắt đầu tự nghi ngờ bản thân. Cậu bé hy vọng, không giống mình, cô giáo có thể là dạng nhiễu tâm (chẳng hạn, mang lương tâm thái quá và cảm giác cực đoan về tội lỗi hoặc tủi hổ) để nghĩ rằng cô giáo có thể đánh giá nhầm tình huống, có thể cô giáo thậm chí tự mắng mỏ bản thân vì vội vàng quy kết hoặc dễ góp phần gây nên một nỗi đau cảm xúc. Sách lược này từng được việc rồi, có thể nó sẽ lại tiếp tục được việc lần nữa.

Ví dụ vừa nêu dựa vào một trường hợp có thật. Đáng lưu ý, khi ‘Nam’ nhận ra cậu ta không thể diễn trò với giám thị hành lang, cậu bất đắc dĩ ngừng việc chối bỏ và nói rằng, ‘Vâng, có thể em làm thế thật song cô giáo giám thị đã tin chắc vậy vì cô ấy luôn nói xấu về em’. Nam đang dùng một số chiêu thức khác để diễn tiếp trò sắp đặt, dẫn dắt và tạo mánh khóe gây ấn tượng; điều quan trọng nhất cần nhận ra là không giống với những gì xảy ra trong trường hợp chối bỏ tâm lý đích thực như một cơ chế phòng vệ, vụ của Nam không cho thấy nỗi thống khổ được biểu lộ và thể hiện buồn thương khi sự chối bỏ kết thúc. Lý do đơn giản là tự bản thân Nam chưa bao giờ ‘chối bỏ’ (trạng thái tâm lý). Cậu ta chỉ đang nói dối thôi, và dần cậu ta ngừng việc nói dối vì chuyện đó chẳng dẫn cậu ta đến đâu cả. Cậu ta chuyển từ việc nói dối sang xin lỗi và hành hạ nạn nhân cũng là các chiêu trò dẫn dắt và mánh khóe gây ấn tượng hiệu quả.

Không thể nhấn mạnh đủ rằng ‘chối bỏ’ của người phụ nữ lớn tuổi bất hạnh thì không giống với sự ‘chối bỏ’ của cậu bé bắt nạt bạn học tên Nam. Một là cơ chế phòng vệ, một thuộc chiêu trò dẫn dắt và lảng tránh trách nhiệm; một là cơ chế vô thức bảo bọc người ta khỏi nỗi đau khổ cảm xúc sâu thẳm, một là lời nói dối được tính toán và cân nhắc rõ ràng.

Tuy thế, thực tế nhiều vị dùng cùng thuật ngữ để mô tả các hành vi rất khác hẳn nhau này. Ít nhiều cảm thấy khó chịu khi ngay cả người hành nghề chăm sóc sức khỏe còn xem là chỉ có mỗi một dạng chối bỏ và họ thường giả định rằng hễ cứ nhắc tới chối bỏ thì bó nó vào mớ cơ chế phòng vệ phức tạp. Nghe họ nói về thân chủ cứ ngoan cố ‘phòng vệ’ thuộc hành vi có vấn đề này khác khi thực chất, họ đang mô tả thân chủ còn tiếp tục ‘nói dối và trình diễn’ như phần của trò chơi bày đặt gây ấn tượng và lảng tránh trách nhiệm. Lần nữa, ‘chối bỏ’ e là một trong các thuật ngữ sức khỏe tâm thần dễ bị dùng sai.

Kết nối đảm bảo các mối quan hệ thân mật, dài lâu

Làm việc với các đôi, ngoài một số tình huống đặc thù lạm dụng vài ba kiểu hình quan hệ ít gặp, thường luôn thấy khá nhói tim nản lòng khi chứng thực tiến trình gỡ rối sự vụ, tâm tình khó nói.

Nhà trị liệu dễ đi về hướng cảm nhận khá bất công do chia sẻ thất bại vì quá quen thuộc hiện tượng các đôi ra quyết định nhờ trợ giúp khi quan hệ của họ đã tồi tệ xa điểm dễ dàng sửa chữa. Bất luận các quan hệ vượt thoát nạn thuyền tình đánh đắm hoặc phải tan rã chia ly thì một điều luôn tồn đọng gây ấn tượng khác biệt thực sự chung cuộc: kết nối.

Kiểu loại và mức độ kết nối liên nhân cách có thể hiện hữu rất khác biệt bên trong một mối quan hệ. Có các kết nối thuần túy thể lý hoặc ‘hóa học’; rồi cũng có kết nối chủ yếu trên bình diện trí năng, thuộc lĩnh vực cảm xúc, hoặc thậm chí là ‘thực tế’ hay dựa trên lối sống cụ thể.

Sức mạnh tương đối của nhiều kiểu dạng kết nối có thể tạo nên tất cả khác biệt về phẩm chất quan hệ, thậm chí quyết định quan hệ sẽ vững bền và là khí cụ làm đủ đầy cả hai, hay rồi ra thất bại. Phẩm chất kết nối (tỷ dụ, chiều sâu quan hệ) cũng có thể là bề kích đáng nói. Các kết nối chỉ trên bề mặt giả tạo thì thường ngắn ngủi, dù chúng dễ thành mãnh liệt, nồng nhiệt.

Không có gì ngạc nhiên lắm nếu nhiều đôi cho rằng kết nối mạnh mẽ nhất họ cảm thấy vào lúc khởi đầu quan hệ là ở mức thể lý. Trong khi hấp dẫn thân xác và đam mê dục tính có thể thuộc các khía cạnh quan yếu ở bất kỳ đôi nào, ‘hóa chất’ thuở mới gặp nhau cũng chỉ là một trong các lý do thất bại và kết thúc quan hệ, nhất là khi nó khống chế các kiểu kết nối khác nhằm đảm bảo cho một mối quan hệ lành mạnh. Thành phần thân xác quá mức dữ dội có thể dễ dẫn tới việc bóp méo các tri giác; chẳng hạn, một phía tôn sùng quá mức kẻ kia sẽ gán cho họ nhiều thứ không đích thực thuộc về. Họ cũng dễ quy thành các vấn đề tiềm tàng và thiếu vắng kết nối ở các tầng bậc khác nhằm duy trì mối quan hệ.

Mù quáng, chẳng thể nhận ra các chiều kích thiết yếu của mối quan hệ không luôn luôn phải xuất phát từ sự cuồng dại thể xác; ví dụ, một bên có thể thiếu tự tin và quá ngập lụt trong việc được tán đồng và ý thức rõ ràng đến nỗi họ cho phép cường độ mãnh liệt về kết nối cảm xúc khống chế đánh giá đúng đắn hơn của họ về các chiều kích khác.

Dựa theo trải nghiệm cá nhân, các quan hệ thực sự ổn thỏa thì kết nối tồn tại và phát triển trên nhiều tầng bậc phức tạp. Phạm vi các kết nối này ngày càng thẳm sâu và chín chắn theo thời gian thường có một khả năng chịu đựng lớn lao ở mức độ toàn mãn các trải nghiệm từng bên của mối quan hệ.

Đó là lý do tại sao ý tưởng tốt khi mới bắt đầu quan hệ thử hỏi bản thân một số câu quan trọng, việc trả lời dễ kiến tạo tất cả khác biệt với ước ao tốt lành cho tương lai quan hệ.

Một vài câu hỏi quan trọng có thể hình dung như sau:

Làm thế nào mình kết nối với người này trên bình diện trí tuệ?

Liệu chúng ta có các quan điểm tương tự về điều, việc nào đó? Chúng ta nghĩ về thế giới theo cách giông giống nhau? Trí tuệ hai đứa ngang bằng? Mình thực sự hiểu họ và họ thực sự hiểu mình?

Làm sao kết nối với người này trên bình diện cảm xúc?

Mình có thể giãi bày tâm sự các cảm xúc sâu thẳm nhất trong lòng mình? Nàng bộc lộ sự tôn trọng các cảm xúc ấy? Liệu mình an toàn không khi ‘phơi nhiễm’ một cách xúc cảm vậy? Chàng vững vàng, ổn định về mặt cảm xúc? Nàng biết cách để điều hướng các cảm xúc bản thân?

Làm thế nào chúng mình kết nối ở bình diện tâm lý?

Mình có ‘bắt’ được nhau, hợp về sự châm biếm, lối biểu đạt, các vấn đề? Tôn trọng cá tính khác biệt? Sống với sự khác biệt của chúng mình? Cùng chia sẻ cảm giác hài hước? Thực sự vinh danh, tôn trọng và vui thú với kiểu người chúng ta thể hiện?

Làm thế nào kết nối trên bình diện tâm linh?

Cùng chia sẻ các giá trị căn bản? Tôn trọng các niềm tin của nhau? Có dùng bất kỳ thái độ, lối tư duy hoặc giá trị đặt thành thách thức để yêu thích, chấp nhận và tôn trọng người kia?

Làm thế nào kết nối trên bình diện giao tiếp?

Anh ấy có nghe khi tôi biểu đạt? Mình có luôn cảm thấy thích cô ấy gìn giữ mọi thứ liên quan đến mình? Luôn sẵn lòng đối thoại hoặc mỗi cuộc thảo luận chóng thành dịp cãi vã?

Làm thế nào kết nối trên các chiều cạnh thực tế khi sống cùng nhau?

Chúng ta dễ thoải mái với mọi điều ưa thích ở từng người? Chia sẻ các mối quan tâm chung với đủ thời gian bên nhau? Đủ tôn trọng các mối quan tâm khác biệt để vẫn có được không gian riêng? Các thói quen thâm căn cố đế tương thích và tồn còn hay chúng gây chán ghét và bực bội cứ không ngừng mài mòn, cọ xát chúng ta?

Làm thế nào kết nối thật sâu xa và đầy tràn ý nghĩa?

Liệu mình thật sự chạm được nhau, cảm thấy nhau, trải nghiệm điều gì đó ở mức độ khiến chúng mình cảm thấy nắm bắt đủ đầy và đáng giá?

Kết nối trên nhiều mức độ, tầng bậc khả thể và với sự cân bằng đúng đắn là điều thiết yếu để phát triển mức độ thân mật trong quan hệ đảm bảo lâu dài rồi đơm hoa, kết trái. Thân mật đích thực là chất keo kiểm nghiệm qua thời gian. Thân mật đòi hỏi chúng ta không chỉ kết nối với người khác mà cần tiến hành điều đó thường xuyên với bản thân, thành thật và sâu sắc, ngày càng nhiều hơn một tầng bậc.

Cần lưu ý, các trở ngại cảm xúc mang vào mối quan hệ (cũng như nét tính cách) có thể ảnh hưởng tới năng lực thân mật. Nhiều yếu tố gây stress, nỗi sợ, những phiền toái, v.v… có thể gây rắc rối cho việc thiết lập các kết nối đảm bảo củng cố thêm sự thân mật.

Nhiều lần trong đời chúng ta buộc phải làm việc với tiến trình kết nối. Xét về cứu cánh, luôn là các kết nối chúng ta thiết lập và duy trì lưu giữ mối quan hệ cùng nhau và làm sâu sắc hơn sự tôn trọng chúng ta dành cho người mình yêu thương. Nếu muốn quan hệ thỏa mãn, mối quan hệ mang tính nuôi dưỡng, giúp mình trưởng thành và mang lại niềm vui sống, chúng ta đơn giản phải kết nối cùng nhau.

Chỉ là các khung hình…

Tôi đang ngồi trong rạp chiếu bóng. Nhưng tôi không biết.

Tôi lạc vào các câu chuyện diễn ra trước mắt, xoay quanh đôi tai.

Tôi vùi mình, hoàn toàn chìm sâu vào trong câu chuyện phim. Tôi không biết mình đang nơi nao, tôi tin mình hiện ở… trên màn hình, một phần của bộ phim, thuộc về bộ phim. Đây là tôi, ngay đó thôi, trong phim. Tôi chẳng thể nhìn ra thêm gì khác, không nghe thấy gì khác cả.

Vài nhân vật trong chuyện nói với tôi. Anh ta bảo, nhớ điều này nhé: những gì cậu thấy chẳng phải là cậu đâu. Nhớ đấy! Tập trung định lực và nhìn thật kỹ càng vào! Cậu cũng sẽ nhận ra điều đó. Đừng quên, nhớ nhìn.

Nhân vật này kỳ lạ, giọng anh ta nghe thôi miên như câu chuyện phim, không bao giờ kết thúc phim, lệ ứa theo diễn tiến câu chuyện. Tôi hóng anh ta. Anh ta có vẻ sống ngoài thế giới này. Liệu tôi có nên thử?

Sự mê hoặc làm tôi muốn xem xem anh ta có lý… Tôi đích thị đang ở đâu đây?

Vì vậy, tôi nhớ để nhớ.

“Hình ảnh câu chuyện này không phải là tôi. Không liên quan. Không thuộc về tôi.”

“Âm thanh câu chuyện này không phải là tôi. Không liên quan. Không thuộc về tôi.”

………………

“Ý tứ câu chuyện này không phải là tôi. Không liên quan. Không thuộc về tôi.”

“Âm thanh này là vô thường. Âm thanh kia là vô thường. Màu phim đó, hình ảnh phim đó, tiếng động phim này”.

Ồ, quá chừng lạ lẫm.

Điều gì đó kỳ kỳ bắt đầu xuất hiện.

Vẻ quyến rũ- sự mê hoặc hấp dẫn và quyến rũ khi vào phim giờ nhòe mờ dần đi. Tại sao nhỉ?

Wow, tôi không cho phép bản thân mình theo sau câu chuyện thêm như trước đây nữa. Quá đủ rồi, song tại sao mọi thứ chợt khác biệt thế?

Tôi lại quên mất cần phải nhớ rồi. Tôi thử cố nhớ nhiều hơn. Nhớ nhắm vào trải nghiệm của bản thân về bộ phim thay vì theo kịch bản. Thay vì đua xe, lái máy bay, người vợ thổn thức, đứa con trai khiếp đảm, người bạn đang dần chết đi…

Giờ tôi nhìn thấy, nhìn thấy… một bức ảnh, ồ không, đây là một bức ảnh. Một cái khung hình!

“Đây không phải là tôi. Đây không phải bản thân. Điều này không còn thuộc về tôi nữa”.

Và tôi bắt đầu nhìn thấy khung hình của bộ phim này. Có ánh sáng và các bóng râm. Và các màu sắc và tiếng vọng lại.

Tôi đang ngồi! Trên một chiếc ghế! Thật phi thường làm sao!

Đêm tối vây quanh tôi, và một màn ảnh phía trước.

Giờ đây, nhận ra nhiều thứ trong thực tế, tôi cảm thấy khoảng cách lạ lùng đối với các bức tranh và âm thanh trong câu chuyện. Mình vẫn đang nhìn mọi thứ, nghe hết thảy…. song khoảng cách này là sao nhỉ? Có phải vì tôi biết tốt hơn những gì đang đích thị diễn tiến? Tôi cảm thấy khinh an nhẹ nhàng hẳn, phóng thích áp lực về bản chất nghiêm túc của bộ phim, không còn nhiều hạn độ như trước đây với cảm xúc đánh thức tác động tới câu chuyện phủ lên mình.

Làm sao tôi nhận ra mình quả đúng là đang trong một bộ phim?

Vâng, đã có nhân vật trong câu chuyện bảo tôi đừng chú mục vào câu chuyện (kể cả anh ta, thiệt lạ lùng) mà để ý vào trải nghiệm về bộ phim. Anh ta nói tôi không ngừng ghi nhớ và tập trung định lực vào tự thân trải nghiệm, chứ không phải nội dung của nó.

Chỉ có thế thôi. Song khó khăn ghê.

Giờ tôi đang ở đây, song tôi không hiện diện.

Tôi tiết chế song cũng thoải mái.

Một ngày nào đó, liệu tôi vượt thoát khỏi sự thống trị của bộ phim này đến độ chỉ việc đứng lên rồi bỏ đi thôi? Không buộc phải xem thêm bản phim khác, do thành phần tất cả các bản thảy đều giống nhau. Kỳ cùng, dường như tôi không thể ngăn dừng tiến trình tỉnh thức nổi. Ngày càng nhiều các mảnh của câu đố dần lộ diện…

Nhắn (66): Một mùa Xuân lại gần để nhân quần yêu thương mãi…

Danh sắc còn trên vô thường rất khẽ, ngồi yên an thật mới đón chào xuân.
Danh sắc còn trên vô thường rất khẽ, ngồi yên an thở nhẹ đón chào xuân.

Tất niên Giáp Ngọ bó sát mặt, ngựa vẫn chồn chân, tẩy trần bốn phương chưa chứng đắc;
Khai xuân Ất Mùi nùi sừng chắc, dê khéo cần lao, tạo hứng chúng sinh thành sự nghiệp.

#########

Năm mới Ất Mùi vừa sang

tặng nhau hiện diện đàng hoàng tâm- thân;

đào hồng nương ánh thanh tân

tháng ngày bình thản tri ân người đời…