Ăn vặt bất chợt và quà tặng tự nhiên ngay bên cửa ngõ

Phượng tím nằm im đón bước chân hờ hững...
Phượng tím nằm im đón bước chân hờ hững…

Đã nghe nói đến tin tức nhiều lần song không thực sự cảm nhận rõ ràng về nó; có vẻ như thể, bất luận lý do biện minh thế nào đi nữa thì cũng chẳng thấy hay ho gì. Cơ chừng đằng ấy vốn quen vậy, dù đã trải qua bữa tối ngon lành, ngay cả khi dùng món xong ít nhiều rồi. Tưởng tượng bao nhiêu giờ và giờ trôi qua… Không đói song nghĩ ăn tiếp cũng được; việc lờ chuyện thịt thà vài tuần liệu gây tổn thương cho bao nhiêu đối tượng trong thiên hạ đây; hình như vẫn còn thời gian để kiểm tra xem tủ lạnh chứa đồ nào khác…

Ôi chao, ăn vặt thôi khỏi quyết định là chẳng bao giờ bị gán nhãn tội lỗi, nhỉ. Bởi thân xác chúng ta cần nuôi dưỡng ở mức căn bản đều đặn. Đừng quên chi tiết, cứ túc tắc vài giờ chút xíu góp phần làm giảm cân nặng đấy. Phải dùng thứ chi đích thị tốt lành với bản thân nhé. Trước tuyên truyền tháp thực phẩm, giờ tôi nghĩ nếu mình nhớ không lầm, chúng ta dùng cái đĩa dinh dưỡng.

Cũng giống như thân xác, trái tim và tâm hồn chúng ta cần được nuôi dưỡng mỗi ngày. Đôi khi chúng ta không biết mình đang đói cho tới lúc trái tim mình lầm bầm, càu nhàu. Mình cần ngừng lại và lắng nghe để nhìn thấy những gì đang diễn ra trong thế giới riêng này. Một nụ cười, một cái hôn, hoặc một phát ngôn ’em yêu anh’ có thể nuôi dưỡng mình hàng ngày; chúng thực sự ngon tuyệt và no đủ. Dĩ nhiên, cẩn thận đừng yêu quá mức hoặc làm nhẵn hơn người ta, hoặc mình tạo nguy cơ gây đau đớn, thiếu thốn…

Là con người, chúng ta có xu hướng chống kháng lại các món quà thiên nhiên ban tặng. Rất nhiều gương thành công khởi đầu bằng việc cá nhân lờ tịt tiếng gọi của các năng lực thiên bẩm, nguyên sơ. Bất luận lý do ở đâu, sự kháng cự chuyện hiện thực hóa bản thân chúng ta để lại rất nhiều hậu quả cụ thể, và nhiều người bịt tiếng gọi to ấy bằng một căn bệnh hoặc một sự trớ trêu của số phận mà nó đòi hỏi lột bỏ không chút hồ nghi sự kháng cự của chúng ta. Nói khác, vũ trụ gõ và nếu chúng ta không trả lời, nó sẽ càng gõ ồn ào hơn lên.

Chẳng hạn trường hợp, nếu mình dự tính thành một nhà ngoại cảm hoặc một ông đồng bà cốt và mình không dùng quà tặng ấy, mình bị các cơn đau đầu hành hạ. Nếu mình được chỉ định là một người chữa lành và rồi cố gắng thành luật sư, mình gặp đủ thứ rắc rối khi hành nghề hoặc khốn khổ mới duy trì công việc được. Điều đấy không có nghĩa mình không  thể làm một luật sư, song có lẽ việc tích hợp cảm giác quà tặng vào công việc đang hối thúc, kêu gọi mình. Mặt khác, mình có thể đơn giản cảm thấy một nỗi lo sợ ẩn sâu bên dưới  rằng mình đang không đi đúng đường, làm đúng điều muốn làm. Chú tâm tới cảm xúc này, và tự nhờ vả sự chỉ dẫn của vũ trụ, với trạng thái cởi mở trước tất cả dạng thức truyền thông nó thể hiện, từ các nỗi khát khao da diết nội tại tinh tế cho tới các giấc mơ hấp dẫn. Khi mình khởi sự trước nguy cơ mở cửa đối với các quà tặng thiên nhiên, tình huống đời mình có thể chuyển sang một phương thức sống mạnh mẽ, thu hút quyền lực. Tuy vậy, mình có thể phát hiện ra một số bước đi nhỏ bé theo chiều kích đúng đắn như tham gia một lớp học hoặc đều đặn mỗi đêm một lần cặm cụi vẽ hoặc viết …

Bước trước tiên trên hành trình ứng xử với tiếng gọi trong đời là lắng nghe các giọng nói nội tâm rồi đáp ứng với tiếng gõ vũ trụ nơi cửa ngõ. Tiếc thay, nhiều người chúng ta lãng quên, tránh né hoặc chỉ không muốn làm điều đó.

Đừng nói với người ấy về Nick Vujicic nhé !

Trong một thế giới hoàn hảo, mọi thứ ắt sẽ rực rỡ, lung linh, long lanh sáng hồng và chắc không ai phải bao giờ nghe thấy tiếng than van, rền rĩ. (Song như một câu đùa chẳng hợp lối lắm, chí ít vào lúc này và ở đây, trên thiên đường thì các thiên thần chả là cái gì cả sất.)

Thiên hạ còn bảo, thế giới quá đẹp đẽ đến độ thật uổng phí nếu mình chết đi mà  chưa kịp khám phá đủ đầy những kỳ quan tuyệt vời.

Theo thông lệ, sống trên đời thì đa phần người ta ước ao giàu có và thành đạt, trở thành kẻ danh cao vọng trọng, chính nhu cầu làm yếu nhân ấy khiến các tên tuổi được truyền thông đưa tin rầm rộ là nguồn cảm hứng bất tận cho vô vàn đối tượng đang khao khát tự do, tiền bạc, hạnh phúc và thịnh vượng.

Hôm nay, Nick Vujicic bắt đầu chuyến lưu diễn truyền cảm hứng sống tại Việt Nam. Và giới báo chí nước nhà vào cuộc nhiệt tình, xông xáo, đầy ấn tượng, kèm chi tiết chương trình khi độ mong đợi, chờ đón người kỳ diệu nhất trái đất đang đếm từng giờ cứ nóng dần lên cùng với việc mất điện toàn miền…

Hiện tượng nương nhờ động cơ phấn đấu từ đồng loại thiếu tứ chi tương tự cơ chừng có điểm chung là các nhân vật xuất chúng này cho cộng đồng hâm mộ cảm giác về sự thành công và nổi tiếng.

Dĩ nhiên, ước muốn thành công và nổi tiếng không chỉ là lý do duy nhất tạo nên cảm giác hứng khởi, nhiều người cảm thấy được tiếp truyền năng lượng phấn đấu ở đời thông qua các câu chuyện vượt khó phi thường, kiên quyết chiến thắng nghịch cảnh hết sức khắc nghiệt, khiến người ta ngừng than vãn, phàn nàn về những nỗi niềm, trở ngại họ buộc đương đầu trong đời. Dẫu thế, rõ ràng việc ngừng rên rỉ những thách thức của số phận chưa khỏa lấp hết giá trị mà niềm hứng khởi mang lại, hình như nó cần bổ khuyết thêm, đòi hỏi có cả niềm vui chiến thắng và nổi tiếng nữa?

Bao nhiêu người chúng ta hồi tưởng câu chuyện của những người- không- chiến- thắng, chẳng thành công?

Thực tế, đa phần chúng ta thích những người thành công, giàu có, quyền lực, xinh đẹp, tài năng như tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm hay Steve Jobs, hơn là sống cuộc đời của Nick Vujicic.

Cũng cần để ý rằng, không có tiêu chuẩn so sánh bởi những gì chúng ta đo lường về tầm quan trọng, yếu nhân chúng ta muốn trở thành ngoại trừ cách những người khác đối xử với chúng ta mà chúng ta suy ra từ đó… Càng nhiều người nhận ra và tán thưởng, vinh danh, chúng ta càng cảm thấy mình quan trọng biết bao, và kết quả là chúng ta cảm thấy hạnh phúc biết dường nào !

Và tính hai mặt của đồng tiền bộc lộ: dựa vào người khác để đánh giá tầm quan trọng chúng ta, điều đó khiến chúng ta phụ thuộc vào họ; những ai đấy khi tìm kiếm nhu cầu quan trọng song lại không trở thành kẻ chiến thắng tất sẽ rốt cục cảm thấy khốn khổ, sầu muộn; ngay cả vị trí quán quân, giành vòng hoa nguyệt quế cũng không thể duy trì mãi mãi, chẳng mấy chốc bị thay thế bởi tính đãng trí cố hữu của con người, dẫn đưa mình tới trạng thái căng thẳng và lo lắng…

Vẫn còn chưa quá muộn để kịp suy nghĩ lý do tại sao mình cảm thấy hứng khởi từ các nhân vật xuất chúng như Nick Vujicic. Nếu mình được truyền cảm hứng đặng trở thành người thành đạt, giàu có, nổi tiếng hoặc đầy quyền lực thì nên cân nhắc gấp đôi…

Và nhân tiện, đừng nói với người ấy về Nick Vujicic nhé, người đang trải qua cơn trầm cảm nặng nề kéo dài và vẫn chưa thôi ý định kết thúc đời mình càng sớm càng tốt. Bởi vì, sự thật là người mắc trầm cảm không thể được mong đợi họ đáp ứng với một số thông tin giống như người không mắc trầm cảm, thậm chí, cũng không giống với ngay chính những người mắc trầm cảm khác nữa. Trong khi câu chuyện huyền diệu của Nick Vujicic có thể gây cảm hứng tràn trề cho một số người chúng ta, nó có thể phản tác dụng với một số kẻ khác.

Cầu chúc cho tất cả mọi điều may mắn, tưng bừng hy vọng và một tương lai đổi thay hứa hẹn vô cùng tốt lành.

Mỗi đêm, mỗi thứ ánh sáng

Có những mối tình xõa vào nhau chịu đựng...
Có những mối tình xõa vào nhau chịu đựng…

Nhìn lại bức ảnh, nhớ một đêm nọ ghé quán. Café pha sẵn đặt chắc chắn trên một cái ấm lò vừa khít, bên trong cắm nến cháy sau hai mươi phút rồi vẫn chưa tàn.

Thật khó để nói ở đây là một thế giới khác biệt, vì cái nóng đã kịp bao trùm khỏa lấp, cây quạt treo tường không đủ hắt ra khỏi các tấm mành cái chật chội do các bạn trẻ ngồi san sát nhau.

Nhớ đến quán café xứ Tây Ban Nha trong một truyện ngắn của Hemingway, một nơi sạch sẽ và sáng sủa. Một tách Nada/ rỗng không.

Ở đây, đầu con phố này, mùi Tàu đến kỳ lạ.

Tiếng người nói xầm xì, loa phóng thanh thông báo một quyết định chi đấy của Ủy ban nhân dân phường; vẳng lại giọng quảng cáo trên TV gì mà 5 triệu đồng, 10 triệu đồng, 30 triệu đồng: chúc bạn may mắn…

Đang là tháng Năm. Và có vẻ sự bức bối đã bắt đầu khởi lên, khi ngồi chơi vơi, trông ngóng… Tôi nghĩ, các bạn trẻ nơi này vừa nói liên hồi kỳ trận vừa âm thầm mong một cơn mưa; thú thiệt, ngay cả tôi cũng vậy.

Những vật bé nhỏ hơn cơ hồ lấp lánh hẳn hoi giống như đom đóm lập lòe ở ngoài cánh đồng làng đêm hè. Chúng dường như xa cách song lại quá chừng thân thiện, tạo nên điều kỳ diệu trong bầu trời đêm. Nơi phố thị xôn xao thì tuyền các bộ đồ đồng phục bó cụm bầy đàn cùng nhau. Và những ngọn đèn tín hiệu giao thông đầu ngã tư chuyển từ đỏ sang xanh, đâu thèm theo mệnh lệnh của ai.

Không có ánh sáng, chúng ta sẽ chìm vào u tối và mờ ảo. Nhập nhoạng với vô vàn bóng râm, tự hỏi mình đang về đâu đây và không xác định được làm thế nào nhìn ra nơi cần đến. Toàn bộ cảnh mịt mù không bao giờ lặng im khi chúng ta nghe mỗi tiếng chiêm chiếp và co giật nhè nhẹ của thế giới và chính các suy nghĩ liên tục của chúng ta. Ngay cả cùng các tiếng ồn tương tự hiện diện mỗi ngày, trong tối tăm chúng trở thành nơi ẩn náu của các ma quỷ. Chúng ta tìm kiếm các thứ ánh sáng đặng làm êm ả những nỗi sợ khó nói nên lời.

Dù mỗi một thứ ánh sáng làm phần việc như nhau, chúng trợ giúp ta nhìn ra điều khác lạ. Những thứ sáng sủa rõ to, có lẽ là Pháp của chúng ta, minh họa những vùng rộng lớn trong tâm trí; song còn bóng tối, các điểm bất an nho nhỏ trú ngụ sâu xa thật khó mà chạm với tới được.

Những long lanh nọ kia duy trì mãi bao điều chúng ta chưa thỏa mãn, gặp gỡ, đứng đợi đến phiên mình ngõ hầu dẫn dắt đường chúng ta đi; dẫu thế, ánh sáng từ chúng đẹp đấy mà chập choạng lắm. Chúng duy trì nhiều các ngóc ngách, xó xỉnh của sự bất an và tự ngờ vực. Với chúng, ta cần kiếm tìm nhiều nguồn cội ánh sáng cá nhân, thuộc tâm hồn và ngôi nhà yêu dấu. Không ai ra lệnh dừng tắt rồi bật lên các ngọn đèn. Những quầng sáng chói lòa hầu như luôn luôn chào mừng cái nhìn sau một ngày dài nông nổi, với những người thương cùng âu yếm làm đầy bóng đêm bằng ánh sáng.

Ánh sáng từ mặt trời chữa lành vẻ u ám, tối tăm của cõi trần gian. Chúng ta cần đặt để tất cả ánh sáng vào như thể chúng ta sắp hoàn mãn, đạt tới trạng thái đủ đầy. Ánh sáng long lanh, lấp lánh, chói lòa, le lói, thầm lặng hay rực rỡ bắt mắt thì tất thảy đều giúp chúng ta dần tròn trịa tâm nguyện bằng thứ ánh sáng đặc thù, riêng có của chính chúng ta.

Dẫu là vàng, đỏ, xanh hay hây hây hồng thì toàn bộ chúng ta có thể cung cấp ánh sáng cho những người khác khi chúng ta lấp lánh trong đêm tối của họ.

Mình chính là những thứ ta ăn

Nhẽ ra, ngày lễ Quốc tế Lao động nên ưu tiên giới thiệu chủ đề công việc như biểu hiện nhân cách bệnh lý ở sở làm chẳng hạn, hoặc không thì chia sẻ nỗi niềm với cậu bạn bằng bài phân tích chỉ ra phương thức giúp trẻ thích nghi nhờ giảm thiểu sự xung đột giữa bố mẹ trong thời kỳ xung đột, chuẩn bị ly dị…

Rốt, nhìn trên mạng xã hội fb thấy toàn là đồ ăn, đâu đâu cũng bày biện hình ảnh bắt mắt kèm câu chữ mời gọi da diết, và số lượng status xuất hiện lắm món nhiều thứ như bướm lượn lung linh.

Tống nạp thức ăn quá mức vào đi tất bạn sẽ mập đó. Thực phẩm chứa nhiều calo khiến cơ thể dễ bị béo ú rất nhanh. Nhập vào vượt cung carbohydrats và đồ chứa acid béo bão hòa làm tăng thêm các tế bào béo và các acid béo được biến chuyển lưu trữ thêm trong chúng.

Đó là điều ta biết về mối quan hệ thẳng tưng giữa chế độ ăn uống và chuyện béo phì. Song, mối quan hệ giữa những lựa chọn thực phẩm và béo phì thì không luôn luôn tuân theo đường tuyến tính thế hoặc ngắn hạn thế. Lựa chọn thực phẩm và béo phì có một mối tương thuộc hết sức phức tạp hơn hẳn.

Trong một nghiên cứu gần đây, các nữ tình nguyện viên người Tây Ban Nha là đối tượng được chọn chụp cộng hưởng từ fMRI trong khi họ xem các hình ảnh về thức ăn và các hình ảnh có chủ đề khác. Họ cũng được đề nghị cho biết cảm nhận ra sao với các bức ảnh chụp thực phẩm khiến họ thèm ăn. Các đáp ứng từ fMRI được tính điểm đối lập giữa sự kích hoạt khi nhìn thấy thức ăn nhiều calo và các bức ảnh không chụp thức ăn.

Nghiên cứu này chứng tỏ, các hình ảnh thức ăn nhiều calo gợi nên một đáp ứng mạnh mẽ hơn ở vùng chất xám thuộc thể vân của não bộ, hàm ý cho một đáp ứng mang tính tưởng thưởng. Các hình ảnh chụp thức ăn chứa nhiều calo cũng làm tăng khẩu vị lẫn ước muốn ăn đồ ngọt và đồ mặn; như thế, việc tiếp nạp liên tục thực phẩm chứa đường có thể làm tăng ngay nguy cơ béo phì.

Thú vị nhất, đáp ứng ở thể vân khác biệt rất tương ứng với vòng eo của người tham gia. Chỉ số khối cơ thể (BMI) nói chung của tình nguyện viên không tương quan với đáp ứng kích hoạt biểu lộ do thấy thức ăn nhiều calo.

Thành tựu bước đầu của nghiên cứu cung cấp một số nhận định quan trọng. Nó chỉ ra bằng cách nào mà một chế độ dùng đồ thức ăn nhanh chứa nhiều calo có thể ảnh hưởng lâu dài đến trọng lượng cơ thể và sự béo phì liên quan hội chứng trao đổi chất. Tần suất tiêu thụ đồ ăn chứa nhiều calo có thể khởi phát vòng tròn liên tục của sự khát thèm các đồ ăn tương tự làm tích lũy mỡ bụng dày thêm.

Những người tham gia thực nghiệm có vòng bụng to hơn biểu tỏ sự kích hoạt mạnh hơn các vùng não mang tính tưởng thưởng khi bị thách thức trước các đồ ăn chứa nhiều calo. Thực phẩm chứa nhiều calo thường chứa nhiều các chất carbohydrat tinh và các acid béo bão hòa vốn góp phần làm tăng vòng bụng, tạo tác vòng tròn luẩn quẩn của việc ăn vào rồi càng lên cân thêm.

Truyền thông đại chúng thi thoảng kể các câu chuyện về người béo phì đã nỗ lực khủng khiếp cho việc giảm cân. Điều gây sửng sốt là cách thức người ta thực sự có thể chạm tới trạng thái cân đối ấn tượng trước khi họ ra quyết định dính dáng với vấn đề sức khỏe như béo phì!

Rõ ràng, nghiên cứu nêu trên chỉ ra một cơ chế có thể khiến người ta tăng cân quá mức trước khi họ có thể chấp nhận về mặt tinh thần sự kiện là họ béo phì và buộc phải điều chỉnh các số đo.

Một cá nhân khá dễ dàng dành thời gian đáng kể để bị mắc vào vòng tròn luẩn quẩn của việc ăn các thức sai lầm này, lên cân và loạng choạng trong việc lựa chọn thức ăn lần nữa trước khi bị béo phì. Nghiên cứu cũng hỗ trợ giả thuyết rằng vòng bụng và tỷ lệ eo- bụng là các chỉ báo tốt hơn so với chỉ số BMI. Chỉ số khối cơ thể BMI cũng bao gồm trọng lượng các chi mà chủ yếu các bộ phận cơ với các phần xương to nặng. Tuy thế, vòng bụng và tỷ lệ eo-bụng là số đo trực tiếp của việc tích lũy mỡ bụng và chất béo ở mông. Nghiên cứu cho thấy các số đo này có thể cũng chỉ báo khuynh hướng dễ dẫn tới những sự lựa chọn thực phẩm không lành mạnh.

… Nhớ các rên rỉ, rỉ rên về sự phì nộn, béo ú của các cô gái trẻ cùng các quý bà chưa già; đọc thấy các rủ rê đầy háo hức, hồ hởi kêu gọi nhau luyện tập giảm cân với các biện pháp, bí quyết hiệu quả này nọ; vô vàn cáu gắt, chửi bới, văng tục và dè bỉu chuyện nọ xọ chuyện kia của người đời; và rồi đâu lại vào đấy, vẫn duy trì tiếp tục những hình ảnh kèm câu chữ sung sướng, ôi a vui vẻ tột độ khi được nhìn ngắm, được ăn uống và được chia sẻ điều khoái cảm mà chẳng mấy chốc sẽ đày đọa mình khốn khổ, khốn nạn.

Bi hài thay, thương xót thay: mình chính là những thứ ta ăn.

Bài học sức khỏe tâm trí từ lý lẽ làm vườn

Đã có quá nhiều người viết về lợi lạc sức khỏe tâm trí của chuyện làm vườn và cách thức dành thời gian ở ngoài trời có thể tạo nên sự hồi phục vô cùng kỳ diệu cho chúng ta đến thế nào.

Làm vườn còn có thể giữ vai trò như một ẩn dụ phục vụ cho sức khỏe tâm trí. Khi mùa xuân đến gần, rồi mùa hạ kéo sang và nhiều cơ hội cho chuyện làm vườn được gợi nhắc thêm khác thì rõ ràng, mối liên tưởng giữa hai thứ này quả là thú vị.

Cung cấp những điều cơ bản

Cây cối cần dinh dưỡng, ánh nắng mặt trời và nơi chốn để triển nở. Con người cũng cần các nhu cầu căn bản tương tự, thậm chí, dù đã vươn chạm đến một mức độ nào đó rồi song chúng ta vẫn cho rằng mình cần nhiều dụng cụ nữa, cũng như danh sách các điều ước muốn còn kéo dài ra mãi.

Chúng ta phát triển tốt nhất khi chúng ta ăn uống đúng cách, thở tốt, đi ra ngoài trời và cảm thấy an toàn trong ngôi nhà của mình. Chú trọng đến các điều cơ bản giúp chúng ta lớn lên, phong nhiêu, vững vàng.

Tạo tác ranh giới

Tựa như việc biết đích xác ngôi vườn phát khởi và kết thúc nơi đâu thì rất hữu ích cho việc lập kế hoạch treo các bóng đèn và định lượng lớp đất phủ bồi, các ranh giới cá nhân trong đời sống riêng tư của chúng ta rất thiết yếu.

Ranh giới có thể liên quan đến những điều cơ bản như khi nào công việc kết thúc, có cần trả lời điện thoại gọi tới không, hoặc hồi đáp các thư điện tử với mức độ nhanh chóng thế nào…

Các ranh giới lành mạnh trong các quan hệ liên nhân cách cực kỳ quan trọng, cần minh bạch để nói có/ không với đúng người, đúng thời điểm. Đạt đến một mức độ sáng tỏ và tính tổ chức trong cuộc sống hàng ngày làm cho cuộc đời có ý nghĩa, mục đích và sự kết cấu sáng giá.

Tưởng thưởng cuộc sống muôn màu, đa dạng

Đi dạo quanh một ao cá đủ rộng hoặc một khu vườn được chăm sóc cẩn thận, sum xuê cho chúng ta một sự tái nhận thức mới mẻ về cách thức các loài cây cỏ, hoa trái tồn tại trên thế giới. Định dạng, kích cỡ, màu sắc và kết cấu bề mặt khác biệt nhau khó tưởng tượng nổi, và tất cả dồn tụ, góp phần nhằm tôn vinh vẻ đẹp cho ngôi vườn.

Tương tự, vợ/ chồng, bạn phối ngẫu, con cái, đồng nghiệp và bạn bè– tất cả bước vào cuộc đời mỗi chúng ta với các sức mạnh và khiếm khuyết khác hẳn nhau. Cần ôm choàng lấy sự khác biệt, tính cả chính bản thân ta luôn.

Quản lý các hạt giống ngay từ buổi đầu

Những loại cỏ dại gây phiền nhiễu có thể thực sự lớn dậy vượt thoát khỏi sự kiểm soát, song sẽ ổn hơn hẳn để xử lý sự vụ nếu chúng được nhổ bật hết trước khi chúng cắm rễ quá sâu vào lòng đất.

Tương tự, trong đời sống, có nhiều sự kiện tiêu cực và thời điểm vô cùng rắc rối  xẩy đến hết sức cần được lưu tâm kịp thời từ sớm. Đôi khi người ta gặp may đủ để loại bỏ, tiêu hủy dần các cỏ dại và một số loại khác được họ xử lý bằng phương thức trực tiếp, nhãn tiền ngay luôn; điều đó tỏ ra hiệu quả hơn là sự từ chối, tránh né hoặc cho phép trạng thái um tùm, sum suê bị đẩy lên thái quá.

Chấp nhận trạng thái bất toàn nhờ bước lùi lại để nhìn thấy viễn tượng rộng lớn hơn 

Có nhiều loại cỏ dại được chấp nhận cho tồn tại; cà chua không mọc cao như dự tính trước; và nhiều cây giống chẳng thèm lớn lên bất chấp biết bao dè chừng cẩn mật, tưới nước đều và chăm chút chu đáo.

Không nhất thiết đánh giá bản thân quá nghiêm khắc. Bước lùi lại đặng chiêm ngưỡng với viễn tượng rộng lớn hơn, lưu ý các thứ đang tiến triển tốt và lựa chọn để chấp nhận với sự tử tế quan niệm đa dạng, nhiều biến thể thành công trong đời.

Cày ải, vun xới đất trồng từng sử dụng

Cày ải, vun xới trong vườn giúp tăng thêm độ dinh dưỡng và cung cấp thêm năng lượng cho đất. Tương tự, có bằng chứng cho thấy, đổi mới môi trường sau một thời gian dài sinh sống thật đáng giá.

Thường con người thích những điều được thiết lập quen thuộc lâu nay, làm mới môi trường sống thông qua chuyện di chuyển đồ đạc, sơn lại tường hoặc chọn lối đi khác đến công sở có thể đem lại sinh khí tràn trề cho chúng ta cùng với sự phát hiện ra nhiều nguồn năng lượng mới mẻ.

Dù thay đổi không dễ dàng, song việc đổi thay có giá trị xứng đáng đủ để chúng ta tiến hành.

Vì vậy, bất kể chúng ta đang bàn tới việc chăm sóc mấy cây cảnh con con bên hiên nhà chật hẹp hay nói tới vườn rộng hàng mẫu, để ý đến cách ứng xử làm vườn thật dịu dàng và chu đáo truyền cảm hứng khiến mình chú tâm tới chính thân thể và tâm trí của chính chúng ta.

Hãy khởi sự bừng nở hoa trái!

Sử dụng TV và phim điện ảnh làm công cụ truyền thông về đời sống tâm lý và sức khỏe tâm trí

Hầu hết mọi người không tham gia hội thảo, đọc tạp chí hoặc tham vấn với các nhà tâm lý định kỳ đều đặn để nắm biết đến tin tức và thông tin về sức khỏe tâm trí.

Vậy, đâu là nơi chúng ta thường nghe, nhìn về sức khỏe? TV và phim ảnh, dĩ nhiên!

Từ cái liếc mắt đầu tiên thì cách này cơ chừng khá dở hơi và tồi tệ: ai muốn nhận được lời khuyên nhủ, tư vấn từ chương trình phim hài tình huống (sitcom) ưa thích kia chứ?

Tuy vậy, nhìn sát gần và kỹ càng hơn, chúng ta thấy các chương trình TV, phim ảnh, và các dạng thức truyền thông đại chúng khác có thể là con đường vô cùng hấp dẫn đặng học hỏi về sức khỏe tâm trí, việc điều trị và các nguồn tài nguyên thông tin có liên quan…

Xem các diễn viên truyền hình và nhân vật điện ảnh ưa thích đối phó, và học hỏi nhiều hơn về rối loạn và bệnh lý tâm thần có thể làm cho tiến trình trở nên dễ dàng thêm chút trong đời sống riêng của mỗi người chúng ta.

Nếu làm thật tốt thì một cốt truyện với các tình tiết ấn tượng về sự bắt nạt, nạn tự sát ở tuổi mới lớn, rối loạn ám ảnh-cưỡng bực (OCD), hoặc nỗi buồn đau tang thương có thể làm bừng ngộ tâm trí của không ít người và đem lại cho họ hy vọng, các nguồn lực trợ giúp và lòng dũng cảm để xử lý, giải quyết các cuộc tranh đấu cá nhân riêng mang.

Và đó là điều quan trọng cho mọi người, bởi vì tâm lý và sức khỏe tâm trí là những điều ảnh hưởng tới tất cả chúng ta; tất cả mọi người có một bộ não, một đời sống tâm lý và gia đình cùng bạn bè chúng ta vẫn thường xuyên tương tác. Cũng nên biết, thống kê cho thấy, ước tính hàng năm 22-23% dân số Hoa Kỳ trải nghiệm một rối loạn tâm thần.

Đáng tiếc thay, ở Việt Nam cho tới thời điểm này, hệ thống truyền hình và sản xuất phim điện ảnh khai thác chủ đề sức khỏe tâm trí và rối loạn tâm thần vẫn còn mang nhiều định kiến lầm lạc, thiếu hiểu biết cần thiết. Lần nữa, đây là câu chuyện của giới truyền thông nước nhà đồng thời cũng là trách nhiệm mà chính giới chuyên môn đang tác nghiệp, hành nghề giáo dục và chăm sóc sức khỏe tâm trí không thể thoái thác. (minh họa tiêu cực về cách hiểu rối loạn phổ Tự kỷ)

Nhân vật Diễm do Mai thủ vai là một cô gái học nghệ thuật, trong sáng, ngây thơ và yếu đuối. Không thiếu thốn về vật chất nhưng Diễm bị thiếu thốn tình cảm của cha mẹ từ khi còn nhỏ khiến cô bị mắc bệnh tự kỉ. Sau đó dù đã được bù đắp rất nhiều nhưng Diễm vẫn rất nhút nhát và không hòa nhập được với cuộc sống xung quanh. Khi đó cô gặp Nguyên – cậu bé mồ côi là người đầu tiên đã bênh vực và che chở cho Diễm. Nguyên gần như là người bạn, người anh trai và là mối tình đầu và có lẽ cũng là tình yêu sâu đậm nhất trong cuộc đời Diễm. Mọi thay đổi trong cuộc đời Diễm cũng bắt đầu từ đây.

J. Soi (17): Ngắn tạch dứt ngay và chuyển vạch nhanh chóng

Đấy là một tiến trình hay gặp, dường như thường không dễ đạt được. Có quá nhiều các thành phần chuyển động để nó tiến tới sự hoàn hảo và mình quen với tình trạng lung tung, rối rắm.

Mong đợi cái không chờ trờ tới, đặc biệt khi mình hiếm lắm mới trông về nó. Song rồi tất cả mọi thứ thuộc tiến trình lại lần nữa sắp xếp ổn định.

Lần đầu tiên khởi động, danh sách phải cầm nắm trong tay khá dài. Mình gò lưng gồng gánh tất cả danh sách tinh thần này suốt nhiều ngày liền, cố gắng để nhớ mọi thứ cần mang theo. Bất luận sự vụ ra sao, có vẻ mình không đem ôm theo tất. Danh sách những điều đáng tiếc cũng dài không kém danh sách phải đi mua hàng lúc cần sắm sửa nhu yếu phẩm ở siêu thị. Du lịch có thể là một nỗi đau khôn nguôi.

Khi còn trẻ, mình chỉ cần điều thiết yếu thôi. Nếu con đường dốc đứng cao quá, mình chỉ mắm môi, nắm chặt tay băng lên cho bằng được, dấn tới quyết liệt với bàn đạp. Già hơn chút, mình thấy phải vác xe nhiều lần hơn… Mọi thứ vẫn đổ bộ dẻo dai, song cần kiềm chế, và mình có thể đến được nơi muốn đặt chân tới; và đôi lúc thật cực nhọc, khi cần phải di chuyển từ đồi này sang đèo nọ. Thi thoảng mình quên bản thân còn có nhiều lựa chọn đặng ngồi xuống và chuyển vạch.

Khi phân loại mọi thứ mình cần trong đời, chúng ta băng qua một tiến trình mà đầu tiên khởi sự bằng tất cả những trò chơi hấp dẫn và những tạo vật tạo cảm giác thoải mái. Nếu đang ở nhà và nhìn trái ngó phải, mình sẽ thấy bằng chứng phong phú của những gì mình nghĩ là quan trọng. Làm sao mình có thể sống sót nổi đây nếu thiếu mấy thứ… Bắt đầu tiến trình phân loại, sắp xếp đồ được xem là quan trọng. Càng nghĩ nhiều, danh sách càng kéo thêm ra; đến một mốc nào đó, mình dần hoàn toàn lạc lối và đần độn với mớ đồ vật ấy…

Khi chuyển vận bằng bàn đạp xuyên suốt phần đời còn lại, chúng ta nhất thiết đổi thay. Từ tốc độ khí đơn giản của thời thơ ấu, chúng ta có năng lực đáp ứng, thỏa mãn mỗi thách thức đương đầu ghê gớm hơn, và không bao giờ quay nhìn lại sau nữa. Nếu thách thức khó nhằn, mình đứng vững gối và đối mặt với chúng.

Và rồi đến những năm tháng tuổi trung niên, mọi thứ có thể là một sự chịu đựng cực nhục. Dẫu mình nghĩ rằng mình sở hữu đủ đầy mọi dụng cụ, thi thoảng chúng chẳng tỏ ra hiệu quả chút nào. Mình cố gắng thích nghi và đôi khi hồi đáp cho thấy chẳng vận hành. Quả là nếu chỉ cần ghi nhớ cách sử dụng mọi dụng cụ được bố trí riêng phần, mình có thể tự tin đích thực tiến bước trên đường.

Mỗi mùa trong đời có các nhu cầu khác biệt. Từ đơn giản tới phúc tạp, chúng ta cần sử dụng các kỹ năng và tài năng bấm nút trên mấy đầu ngón tay. Dù đời sống tịnh không bao giờ dễ dàng, chúng ta cần có tất thảy các thứ vào thời điểm cần thiết. Giá như mình nhớ để luân phiên các bộ công cụ truyền động.

Các nhu cầu và các ham muốn hoàn toàn khác hẳn nhau. Chúng ta khởi đầu với thể lý vật chất và kết thúc bằng sự kiếm tìm điều toàn hảo. Thật dễ dàng bị lạc mất khi leo lên thang bậc đó của các nhu cầu.

Khi nhìn vào danh sách, mình bắt đầu nghĩ… hãy làm các nhu cầu đích thực ấy, hoặc đó đích xác chỉ là một ước ao, ham muốn. Danh sách đổ dần xuống còn một vài điều chính yếu, và thực sự, mình không thể tìm thấy chúng ở bất kỳ tủ đựng, thùng gom hàng hoặc kho chứa, nhà cất đồ nào cả.

Nếu tò mò hỏi đa số mọi người những gì họ cần, hầu hết sẽ nói cho ta biết các điều, đồ căn bản, cốt lõi. Thời điểm ngắn tạch dứt ngay và chuyển vạch nhanh chóng rủ rê, mời gọi…

Bài báo tâm lý học và sách văn chương (2)

Rất nhiều văn sĩ sáng tạo thể loại văn chương hư cấu đã cực kỳ tỷ mẩn về các sự kiện giống như các tâm lý gia khi viết một bài báo vậy.

Mối quan tâm cơ bản đối với văn chương hư cấu, tuy thế, không phải là báo cáo về các sự kiện tương tự vì đó đích thị thuộc lĩnh vực của khoa học; việc cần làm của sách văn chương ở đây là mời gọi độc giả suy tư và cảm nhận cùng các mô phỏng họ khơi dậy lên khi đọc một cuốn truyện.

Tiểu thuyết giáo dục con người theo cách đặc thù. Trong hư cấu, mình không buộc phải thể hiện một lối đơn lẻ nhằm đáp ứng với những gì đang viết xuống, thậm chí cả trải nghiệm còn nhập nhằng, mơ hồ nữa. Hư cấu có thể gợi nhắc độc giả suy nghĩ lại các vị thế trước đây khi xem xét những vấn đề đang hiện diện, về các tính cách; độc giả có thể đi sâu khám phá đầy cảm xúc. Họ mở rộng các viễn tượng. Trong hư cấu, các văn sĩ chú tâm làm trái tim chúng ta rung động.

Điểm thực chất khác biệt nữa giữa hư cấu và không hư cấu là trong tác phẩm hư cấu, khi nhà văn có hộp công cụ hữu hiệu và kỹ năng điêu luyện thì họ có thể viết từ nhiều điểm nhìn khác nhau. Cho phép độc giả nhìn thấy thế giới thông qua các nhân vật khác nhau. Hơn một câu chuyện được kể với nhiều vấn đề tô đậm song có thể không có quan điểm nào dẫn độc giả tới bất kỳ kết luận đặc thù. Nhiều điểm nhìn trong một câu chuyện, đòi hỏi độc giả tưởng tượng về cuộc đời của những người khác. Theo lối ấy, các câu chuyện thật quyền năng.

Các tác phẩm không hư cấu trái lại, chỉ có một viễn tượng. Và dĩ nhiên, mối nguy của việc viết tác phẩm không hư cấu là viết theo một lịch trình vạch sẵn; nó không nên là dự tính của người viết nhằm phát lộ các thông điệp đặc thù nào đó trong tâm trí mình.

Lắm khi, phải tự hỏi liệu một tác phẩm hư cấu vĩ đại đơn lẻ thôi là con đường tốt hơn nhiều để hiểu biết con người so với cả đống bài báo tâm lý học. Lưu ý điều này, vì rằng có nghiên cứu cho thấy, độc giả của các tác phẩm hư cấu thường thấu cảm hơn so với độc giả các tác phẩm không hư cấu. Dĩ nhiên, quan hệ này chỉ là tương quan chứ không phải nhân quả. Nhóm nghiên cứu tin rằng, có điều gì đó thuộc về sự phơi tỏ đối với hư cấu– sự nhúng thấm trực tiếp vào tâm trí và thân xác người khác– kích thích các cơ thấu cảm của chúng ta.

Một nghiên cứu khác đặt để rằng chúng ta có xu hướng thích các nhân vật hư cấu hành xử tốt lành và ghét các nhân vật thể hiện hành vi tồi tệ; theo đó, lúc xem phim hoặc khi đọc tiểu thuyết, chúng ta chẳng hề mệt mỏi dõi mắt nhìn các dự tính và hành động của nhân vật; tán thưởng nhân vật mình nghĩ hành động giỏi giang và lên án kịch liệt các nhân vật ứng xử không ra gì.

Nói chung, người ta sung sướng khi một nhân vật hư cấu họ thích hành xử đẹp đẽ, và họ trở nên lo lắng, hụt hẫng, tức giận khi một nhân vật họ ghét ứng xử tệ hại lại thành công; khi một nhân vật tốt được tưởng thưởng, hoặc khi một nhân vật xấu bị trừng phạt thì người ta cảm thấy hoan hỉ vô cùng. Đó là sự công bằng thắm đượm chất thơ.

Liệu có đường ranh rõ ràng giữa sự kiện và hư cấu?

Nhớ rằng bởi bản chất tự nhiên của nó là tiến trình tái cấu trúc nên thường dẫn đến sự nhào trộn, bóp nặn.  Chúng ta hợp lại các ký ức từ những mảnh sự kiện đời sống lưu giữ được. Chúng ta không có các bản sao chính xác về những sự kiện vốn lưu trữ trong não bộ. Ký ức về các trải nghiệm trong đời chịu ảnh hưởng bởi viễn tượng độc sáng xuyên suốt lúc ta trải nghiệm cũng như vào lúc ghi nhớ lại. Vô số sự kiện đã diễn ra và mớ kiến thức tích lũy suốt đời ảnh hưởng tới các ký ức chúng ta có về quá khứ. Nếu các ký ức tự sự luôn luôn tái cấu trúc và chịu ảnh hưởng bởi viễn tượng hiện tại thì việc viết một tự truyện chính xác có cơ xảy ra?

Nếu khó khả thi việc viết một tự truyện chính xác, chúng ta đương đầu với nhiệm vụ phức tạp để quyết định lọc lựa ra các ký ức nào chứa mức độ chấp nhận được sự thiếu chính xác và phóng đại vừa phải của cái gọi là mông má đánh lừa độc giả. Rồi người viết phải đảm bảo các việc cần tiến hành với thứ lừa mị đó.

Vấn đề là một tác phẩm văn chương được gán nhãn và tiếp thị là không hư cấu sẽ mất hết toàn bộ giá trị không khi độ hiệu lực của nó bị nghi ngờ, nhất là khi các lằn ranh giữa sự kiện và hư cấu thường hết sức mù mờ.

Trái với tưởng nghĩ rằng độc giả sẽ tin mù quáng thông tin trong tác phẩm là thật, nghiên cứu chỉ ra người ta có thể phát hiện thông tin giả mạo từ các câu truyện họ biết là hư cấu.

Thật dễ hiểu, vấn đề ở đây chính là chúng ta không thích mình bị lừa. Song khi các ký ức của chúng ta thi thoảng chơi khăm, chúng ta không nên chấp nhận những dấu hiệu thiếu chính xác tìm thấy trong các tự truyện?

Có lẽ, thể loại tự truyện đang dần chết chăng, hoặc các nhà văn viết tự truyện tốt nhất nên gắn nhãn tác phẩm của mình như thể loại hư cấu.

Tôi muốn kết thúc bài bằng việc trải nghiệm lần nữa cảm giác lâng lâng xúc động khi may mắn tham dự chương tình biểu diễn có liên quan đến bài thơ tuyệt vời: Bến lạ.

Bài báo tâm lý học và sách văn chương

Tối qua, đi nghe buổi giới thiệu tiểu thuyết vừa mới in của nhà xuất bản Nhã Nam.

Liệu chỉ với hai dòng trích dẫn bắt mắt thế này bạn sẽ tìm mua ngay để đọc chứ?

Tôi chỉ thích đọc, viết và làm tình. Vì thế với tôi một căn hộ nhỏ là đủ để sống, với điều kiện nó có một giá sách, một máy vi tính và một cái giường.

Giời ạ. Vấn đề không phải ở chuyện đam mê sách vở hay sex, điều gợi ra rõ ràng là một cuốn sách tốt nên khởi đầu với dự tính chia sẻ, nói ra điều gì đó.

Mà có lẽ, một trích dẫn từ cuốn sách hư cấu văn chương cơ chừng ngay cả nếu nó minh hoạt thật tuyệt vời khi một bức ảnh không thể hiện được thì dẫu thế, chắc chắn rằng chẳng điều chi trong tác phẩm hư cấu so sánh nổi với một bài báo có bình duyệt, tham chiếu trên tạp chí Tâm lý học. Ngay cả từ “hư cấu” (“fiction”) đã bị tung hê rồi; nó mang nghĩa điều gì đó tạo dựng, bịa đặt.

Quan điểm này vẫn còn được lưu giữ rộng rãi. Song nó sai. Kể chuyện hư cấu không phải là tập hợp các quan sát để mà tập trung dò tìm sự thiếu hụt trong độ tin cậy và độ hiệu lực; nó là một sự bắt chước (simulation). Kể chuyện là dạng thức đầu tiên của sự bắt chước, người ta không khởi sự nó trên máy tính mà trong tâm trí mình. Nó là một dạng bắt chước tạo điều kiện cho chúng ta bước vào các bối cảnh xã hội mà trước đây có thể mình chưa từng biết đến bao giờ.

Nói theo ý Aristotle trong cuốn “Thi pháp học”, sử gia nói về những gì đã và đang xảy ra, còn thi sĩ lại nói về điều có thể xảy đến.

Dù điều Aristotle nói về sử gia, vận dụng trong thời hiện đại có thể ông nói tới nhà tâm lý học thực nghiệm chuyên báo cáo những gì xảy ra trong một nghiên cứu tâm lý; còn khi Aristotle nói về thi sĩ, ngày nay ông dự báo trước về nhà văn viết truyện hư cấu.

Vì thế, khi bước vào một cuốn sách, bộ phim, vở kịch, hoặc một thế giới hư cấu của những gì có thể xảy đến, chúng ta đặt để sang bên các mối quan tâm tức thời. Thường chúng ta thể hiện các mối quan tâm của một nhân vật chính. Luôn luôn chúng ta bước vào một thế giới mà nó cơ chừng khác biệt với thế giới riêng của bản thân. Trong một thế giới kể chuyện, trần thuật, chúng ta có thể so sánh các phản ứng, suy tư, cảm xúc của mình với những nhân vật trong câu chuyện. Nhờ thế, chúng ta có thể biết nhiều hơn về chính bản thân mình và về những người khác.

[Tạm thế đã; sẽ gõ tiếp sau, khi thuận tiện. Thông cảm].

10 bước thật nổi bật để đổi thay

Thay đổi là chuyện dễ gây khó khăn cho bất cứ ai, tuân theo các ý tưởng dưới đây có thể làm giảm đi hẳn những căng thẳng tinh thần ghê gớm.

1. Bất đầu bằng việc tạo ra những thay đổi nho nhỏ hoặc những thay đổi chi tiết ngõ hầu làm thành số lượng lớn có thể quản lý được. Điều này khiến mình cảm thấy tốt hơn về chuyện cầm nắm những đổi thay do mình kiến lập, trong khi càng giúp mình thoải mái hơn với sự thay đổi nói chung.

2. Liên kết về mặt tinh thần những đổi thay nhằm thiết lập các nghi thức hàng ngày, theo thông lệ. Điều này có thể làm cho chuyện đổi thay giống như việc có thói quen mới, khởi sự một công việc mới, hoặc thích nghi với một căn nhà mới xảy đến một cách suôn sẻ, êm mượt hơn.

3. Đi theo dòng chảy có thể hỗ trợ cho mình chấp nhận sự thay đổi thay vì kháng cự lại nó. Nếu duy trì sự uyển chuyển, mình sẽ thừa sức vượt qua chuyện thay đổi mà không phải chịu đựng quá nhiều xáo động tâm can.

4. Khi một sự thay đổi tạo cảm giác căng thẳng tinh thần cao độ, sự khuây khỏa thường hay được tìm thấy như là điều tốt mà việc đổi thay mang lại. Một cơn ốm đau, một sự thất thoát tài chính, hoặc một quan hệ đổ gãy dường như là tận thế đến nơi, song chính chúng cũng có thể là những niềm sung sướng khoác giá trị ngụy trang bên ngoài.

5. Nhớ rằng tất cả mọi sự thay đổi đều bao gồm một mức độ học hỏi nhất định. Nếu phát hiện thay đổi gây stress khủng khiếp, hãy cố gắng lưu giữ trong tâm trí rằng sau giai đoạn thay hình đổi dạng này trôi qua, mình sẽ nhờ thế trở thành một con người khôn ngoan hơn.

6. Lưu ý, sự dịch chuyển và lộn xộn là các bản chất thường thấy của sự thay đổi. Trong khi chúng ta có thể đoán trước một số thành phần nào đó mà sự thay đổi có thể mang lại, thật bất khả để tỏ tường mọi chuyện sẽ xảy đến sắp tới ra sao. Cần chuẩn bị cho những điều ngạc nhiên khó ngờ, và các cơn gió của sự đổi thay không dễ dàng hất ngã mình được.

7. Đừng cảm thấy như thể mình buộc phải đương đầu với các hoàn cảnh đang thay đổi hoặc căng thẳng tinh thần do việc tự mình tạo ra một sự thay đổi. Nói với một người bạn về những gì đang diễn ra trong bản thân hoặc viết nhật ký về nó. Chia sẻ các cảm xúc có thể cho mình một cảm giác khuây khỏa, chưa kể nó còn giúp mình tìm thấy sức mạnh để tiếp tục thay đổi.

8. Cho bản thân thời gian đặng chấp nhận bất kỳ sự thay đổi nào mà mình đối mặt. Và khi sự thay đổi xảy đến, nhận ra rằng mình cần thời gian để thích nghi với tình huống mới. Cho phép chính mình một giai đoạn hòa hợp với các cảm xúc bản thân. Điều này có thể làm cho những thay đổi lớn lao trở nên ít quá khích đi.

9. Bất luận một sự thay đổi rộng lớn hoặc khó khăn thế nào chăng nữa, mình rốt cục sẽ thích nghi với những hoàn cảnh mới này. Nhớ rằng, cho dẫu sự thay đổi có to lớn đến đâu, tất cả điều mới mà nó mang lại tất sẽ tự nó đan bện vào đúng nơi hợp chỗ trong cuộc đời mình.

10. Nếu mình đang cố gắng thay đổi một mẫu hình hành vi hoặc điều hướng phương thức bản thân thông qua một sự thay đổi cuộc sống, đừng giả định rằng điều đó sẽ dễ dàng. Muốn khóc hoặc đầy tâm trạng suốt giai đoạn thay đổi là chuyện tự nhiên. Rồi một lần nữa, đừng giả định tạo nên một sự thay đổi chắc sẽ khó khăn. Đôi khi, những thay đổi là chuyện dễ dàng như thế đó.