Thời điểm giời ơi trong đời

Duy trì trạng thái yên an có thể khiến mình nhìn thấy đất trời và lòng người trong nét vẻ thoải mái, bởi ta biết bản thân sở hữu mọi điều cần thiết, và đích thực sự thỏa mãn đến từ bên trong.

Vét cạn, hết nhẵn, rỗng ruột, đếm đến ngày tháng cuối cùng sẽ là thời điểm tốt đẹp để biểu đạt sự biết ơn đối với vũ trụ cho toàn bộ những gì mình được trao ban, cho tặng. Tạo nên một bảng kiểm tinh thần về đời mình và tất cả những gì nó chứa đựng cơ chừng càng giúp ta nhận ra âu thiệt đúng là hạnh phúc. Khi khảo qua các khía cạnh khác biệt ấy, ta dễ muốn nảy nòi ý định nói lời tri ân cho những món quà đã thành một phần máu thịt ấy. Phát hiện thấy mình nhìn ra bao điều kỳ diệu đang hiện diện trong đời, thậm chí còn cảm thấy một cảm nhận sâu xa hơn về niềm vui nội tại.

Bình thản đến từ khả năng sống với chấp nhận và vinh danh trạng thái phong nhiêu, bùng nhùng và rộn ràng trong đời. Thường các cảm xúc cáu bực, khó chịu xuất phát do bởi mình ham muốn nhiều hơn những gì đang có, nhất là lối suy nghĩ đời mình còn thiếu thốn điều gì đó. Thỏa mãn với các món quà tặng, hàm nghĩa rằng thay vì cố đòi hỏi được nhiều hơn, chúng ta nhận biết mình đã hoàn mãn rồi trong trạng thái tự nhiên và tâm linh; không có gì mình thực sự cần, vì thỏa mãn đích thị khởi lên từ sâu thẳm nội tâm mình. Hiểu thế, cho chúng ta yên an hơn hẳn, và đời sống chợt khơi mở một trạng thái bình thản tuyệt hảo.

Khi lao lên và gắng băng vượt, mình không nhìn ra vẻ đẹp đơn giản của việc sống. Quen thuộc, chúng ta được dạy đề cao tốc độ và làm sao hoàn tất mọi thứ thật nhanh chóng. Chúng ta học việc thực hiện thì có giá trị hơn chỉ mỗi tồn tại, và đa phần đời mình là vấn đề không ngừng thúc đẩy hướng tới với một nhịp điệu vội vã. Kiếm tìm cảm nhận tựu thành ghê gớm quá, đâu khó để phát hiện cảm nhận ngày càng tăng của sự phiền nhiễu, bị quấy rầy và đứt gãy kết nối. Và lần nữa, quan trọng nhất, không lưu tâm tới vẻ đẹp giản dị của việc sống.

Khi học hỏi chầm chậm lại, ta tái khám phá ý nghĩa của các khía cạnh tưởng chừng rời rạc, lơ lửng. Cơ bản, chúng ta trao tặng bản thân mình món quà thời gian: thời gian để nuông chiều sự tò mò, thưởng thức từng khoảnh khắc, tưởng thưởng sự kỳ diệu đời thường, ngồi xuống trầm tư, kết nối với thiên hạ, và khám phá những cảnh quan nội tâm ngày càng đủ đầy, phủ khắp.

Tránh vội vàng hoặc dừng cảm nhận không ngừng thành tựu, lựa chọn ứng xử chầm chậm sẽ nhanh chóng thay chỗ bởi cảm nhận hài lòng tráng lệ, huy hoàng. Nét vẻ thư thái mở rộng tâm trí và trái tim ta tới tầng mức ý thức sâu hơn, giúp mình phát hiện sự vinh quang sáng lạn vô ngần của trạng thái đang sống.

J. Soi (31): Hơn một huyễn tưởng

Đến chiều nay, 23 tháng Chạp, Viện Goethe còn gửi thư điện tử giới thiệu hệ thống đặt lịch hẹn trực tuyến để đăng ký các lớp học tiếng Đức.

Hơn một bao nylon đã được thu dọn và xử lý chứ không hề bị vứt vô tội vạ xuống sông. Hơn một người đã ra đi trong ngày cúng ông Công ông Táo, và vì thế, có thể làm xoắn xuýt thêm truyền thống gia đình.

Những từ ngữ này nhợt nhạt, song cầu mong chúng phục vụ đắc lực cho việc chú tâm vào giấc mơ; của chính mình và của những người khác. Mơ giúp thiên hạ suy nghĩ lại, tái định nghĩa hoặc đơn giản là tập trung lần nữa vào mục tiêu. Để tiếp cận thế giới họ, cần đôi chút khác biệt với tinh thần dũng cảm kèm phẩm chất tự tin.

Tôi cũng có một giấc mơ rằng tất cả chúng sinh sống trên cõi ta bà này với ít nỗi niềm hoài nghi bản thân, nhiều chấp nhận, tử tế và hạnh phúc hơn. Có lẽ, họ có thể giúp mình chú mục vào chính dự tính của bản thân.

Quá nhiều cho trải nghiệm về lời hứa hẹn thay đổi cuộc đời. Đang là những ngày cuối tháng Giêng, đã trôi qua 23 ngày so với dịp lễ mừng Năm Mới.

Những lời hứa hẹn và các vật thế chấp vốn như thế đó. Tạo nên từng khoảnh khắc, ngập đầy các kỳ vọng và sự đoán trước. Mỗi một ước ao và khao khát của mình như giấc mơ tựu thành của năm mới. Và ta đang ở đây, 23 ngày sau đó với những dự tính tốt lành đang ở trong sọt rác chờ tái chế. Một dạng thức của ấn tống, trầm tích.

Khi nhìn vào lời hứa hẹn và giấc mơ xảy đến, thấy hãy còn thời gian để chào hàng. Quảng cáo thì tốt cho mọi tháng nào trong năm, và bất cứ ngày nào của từng quý. Vẫn còn thời gian để ghé thăm lần nữa những cảm hứng, khích lệ rồi bước tiếp, dấn tới bán buôn. Ai quan tâm nếu tôi đang ở ngày 23, còn 7 ngày mới khóa sổ và kết thúc tháng. Và tôi đoan chắc 100% sẽ lại có những tờ bướm phất phới bay khác sẽ khơi lên lo âu đặng giúp mình hoàn thành đủ đầy những lời hứa hẹn. Bóng tối, ánh sáng, lạnh cóng hay nóng bỏng thì tất thảy lời hứa dù không như nhau song việc thành tựu đòi hỏi nhiều hơn việc duy mỗi thu hút mắt nhìn của một tờ bướm tiếp thị: nó đòi hỏi ta một khoản lợi tức hàng năm. Để đầu tư cho thời gian, tài nguyên năng lượng và vốn quyền lực…

Chấp nhận, nhẫn nhục và chịu đựng. Vậy nên hôm nay tôi sẽ viết hơn một chút, với cơn mê say luôn canh chừng trật hướng của huyễn tưởng. Hơn một suy tư, hơn một ý nghĩ hoặc hơn một cú bật sáng khơi nguồn. Đó là giấc mơ của tôi, còn bạn?

Sao hay thề bồi, quyết tâm đổi thay vào đầu năm mới thế ?

Trắng trong nhờ lắng đọng, giữ mình một nhành mai, trần gian tạm trú lại, chung tình một tấm lòng.--
Trắng trong nhờ lắng đọng, chân thành tợ nhành mai, lá hoa hòa hợp mãi, chung tình một tấm lòng.–

Đã sang 2014; theo thông lệ, thiên hạ miệt mài dành thời gian đặt định, nghĩ suy kế hoạch, trù tính bao thứ điều việc sẽ tiến hành, hoàn thành vào ngay cái mốc thời gian khởi đầu mới mẻ, ấn tượng như này.

Dù hôm qua thứ Ba, giờ tiếp theo đang thứ Tư là trật tự bình thường của một tuần lễ, song có một sự bất thình lình đảo lộn trước khoảnh khắc quá độ dằng dặc tháng ngày: ba thành bốn, một năm sẽ lại được đếm lùi.

Tựa sinh nhật vậy, lúc mừng vui là khi mình cũng dần học cách thông minh để tiến sát gần với việc rời bỏ, rã rời và chết chóc. Người ta hay thề bồi, quyết tâm đổi thay vào năm mới ấy bởi vì cốt nhằm mục tiêu gắng sức sống sót mà thôi. Chúng ta còn bên nhau, nơi đây, để hát ca và hy vọng về một tương lai chưa tỏ tường diện mạo, diễn biến.

Lễ hội tiệc tùng thì vốn đã quá chừng dễ hiểu, sao còn phải chấp nhận không ngừng mắm môi, nắm chặt đôi tay, giữ cho vững đầu gối chân đặng nêu cao tinh thần nhiệt liệt sống từ nay hoàn toàn khác trước, hoặc làm cái gì đó tuyệt vời với mong đợi sẽ đưa cuộc đời mình rẽ ngoặt sang trang, phát sáng huy hoàng một lần cho mãi mãi vinh quang?

Nỗi lo sợ, niềm kinh hãi trước một không – thời gian mở rộng mênh mông trước sau chẳng thể nghĩ bàn mà hạn cuối cùng lại tuyệt đối bất định.

Nhiều bận thuở nào nhớ chính xác sao nổi, tôi chấm dứt việc tỉ mỉ đo đếm thời gian sai số lãi lời từng năm phút một; cộng mỗi ngày, cộng mỗi tuần, mỗi tháng, mỗi quý, mỗi năm. Tất tật những gì xảy ra đều được ghi lại, phân loại, công bằng và ngang giá trị nhau; tịnh không so bì, thiên vị: tắm gội mất bao lâu, đọc được bao nhiêu trang sách, 20 phút vừa qua làm gì, tổng cộng nói chuyện mấy lần, v.v…

Dĩ nhiên, nhất trí liền hôm nay là quan trọng; dịp của quyết tâm và mong đợi, vô vàn hứa hẹn đưa vào danh sách ưu tiên ABC. Giã biệt, quên đi dĩ vãng và háo hức hướng tới bầu trời tươi vui; hãy tưởng tượng toàn thể cõi đời, thế giới từ nay sạch sẽ và lại mới mẻ tinh khôi mỗi ngày. Hằng đêm về sau, trần gian nắm giữ lời hứa cho ta…

Bóng bay tung thả lên rồi, rượu trà đã cạn, mềm môi chúc tụng vô vàn ước ao cháy bỏng; giữa nghi ngút khói hương và ảo diệu pháo bông rạng ngời, hay về nhà một mình lặng lẽ bên cuốn sổ nhật ký hoặc hí hoáy gõ bàn phím nối mạng để khắc nhớ lố sớ ngắn dài quyết định… Nghiên cứu cho thấy 88% trong số 3.000 người sau một năm đã thất bại, không đạt được các mục tiêu đề ra từ dạo thể hiện quyết tâm đổi thay đầu năm, mặc dù 52% từng tự tin mình sẽ thành tựu.

Không phóng tâm, đợi mong hay nuối tiếc gì thêm. Nếu biết mình đang mơ thì tức là ở một mức độ nào đó ta thức và cái gọi là thực tế khi ta tiếp tục duy trì trạng thái tỉnh. Liệu những ấn tượng đầu tiên sẽ mãi còn tồn tại cuối cùng?

Một thoáng ngó nghiêng về sản phẩm clip Thanh Niên Chuẩn

Số lượt vào xem clip chắc chắn là một trong các chỉ báo đáng quan tâm, song trong xu hướng đương đại thì mỗi việc ấy thôi chưa đủ để đánh giá xác đáng hiện tượng.

Đại diện Trung ương Đoàn cho biết MV “Thanh niên chuẩn” được xây dựng nhằm chuyển tải các thông điệp Sống đẹp – Sống có ích, các giá trị chuẩn về văn hóa, đạo đức đến thanh niên một cách nhẹ nhàng, trẻ trung, sâu sắc. Những hành động, nghĩa cử đẹp của thanh niên được đưa vào MV nhằm phê phán thói hư tật xấu mà giới trẻ ngày nay đang mắc phải, để họ tham gia những hoạt động tích cực, cùng phấn đấu hướng đến tiêu chí Thanh niên chuẩn.

Việc tiêu thụ đủ tác động để tạo nên một ảnh hưởng tới cuộc sống chúng ta đến độ nó trở thành căn tính bản thân. Chúng ta không chỉ dùng việc tiêu thụ đặng cấu trúc các căn tính riêng có mà còn sử dụng nó để quy nạp các căn tính của những kẻ khác. Các sản phẩm diễn bày các căn tính của chính ta thông qua ý nghĩa gắn kết với chúng. Nói khác, ta dùng các sản phẩm biểu tượng hóa một vài phẩm chất nhằm gửi đi thông điệp tới tha nhân mà đồng thời chúng ta cũng sở hữu các phẩm chất ấy. Đôi khi, việc tiêu thụ có thể gây ra ảnh hưởng hết sức độc hại tới các căn tính chúng ta, do bởi khiến mình cảm thấy mặc cảm tự ti hoặc không tương xứng.

Nhìn dưới góc độ sản phẩm truyền thông như thế, rõ ràng câu chuyện đòi hỏi phải tìm hiểu cả các tiêu chí lượng giá tác động đến căn tính của người tiêu thụ.

Điều ai cũng thừa biết là hành vi, ứng xử của con người là hàm số của nhân cách và môi trường, ít nhiều gợi liên tưởng quay về mối liên hệ chặt chẽ giữa việc tiêu thụ với căn tính của ai đó vậy; tức khi tiến hành đánh giá căn tính kẻ khác, các đánh giá dựa vào có thể bị ảnh hưởng bởi những gì người đó tiêu thụ, nghĩa là sản phẩm mang chứa ý nghĩa khó chối bỏ nổi. Clip ‘Thanh niên chuẩn’ cho ví dụ miễn phí về cách thiên hạ học hỏi thông qua tiếp thị và quảng cáo biểu tượng nào mang lại giá trị cho thanh niên thời đại mới và thứ gì thì không đạt được thế.

Ngoài ra, cái sự chuẩn mực chắc chắc phản ánh nền tảng phát triển, yếu tố cá nhân và mối quan hệ của người ta trên tiến trình tương tác liên nhân cách. Bởi vậy, trong một nền văn hóa xoắn bện sâu xa với sự tiêu thụ thì hiển nhiên mọi thứ chúng ta sở hữu dẫn tới việc diễn bày chúng ta như con người; thực hành này có thể chẳng hề độc hại chi song nó vẫn dễ dàng khiến chúng ta thể hiện sự khó chịu và bất mãn với các căn tính của bản thân. Tự hỏi bao nhiêu người trẻ mà clip Thanh niên chuẩn nhắm vào khi xem nó để thay đổi bản thân nhớ biết rằng điều quan trọng họ đang đề nghị phải thay đổi điều gì và tại sao. Nếu tuyệt không có điều gì sai trái hoàn toàn với những gì chúng ta đang thay đổi thì tại sao cần làm thế?

Vấn đề vừa nhắc chính là một ý nghĩa mà chúng ta học hỏi khi trẻ tuổi: những gì là căn tính cho một con người ‘đẹp’; bi hài thay, điều học hỏi này chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi sự tiêu thụ các chân dung truyền thông về các thân hình và tính cách đẹp; câu chuyện dài kỳ như dạng phim truyền hình nhiều tập ấy đa phần là phi thực tế và khó đạt đến được, chí ít dẫn người ta đến chỗ kiến tạo các căn tính bao gồm cả các cảm nhận, quan điểm tiêu cực về độ hấp dẫn riêng có của chính bản thân mình…

Với hằng hà sa số các clip, đa phần các sản phẩm này đưa tới các câu chuyện khó bắt mắt và lưu giữ tâm trí thiên hạ kéo dài quá ba ngày; chúng thu hút sức chú ý vì truyền thông đại chúng muốn thế, chính quyền và các nhóm lợi ích cũng như mạng lưới xã hội bảo chúng nên thế. Do vậy, chúng dần nghiêng sang chiều hướng giải trí và đùa tếu so với các đối thủ cạnh tranh, bởi nếu không như vậy thì mình sẽ hoặc tri nhận chúng như là điều khẩn cấp hay thích ứng, hoặc mối quan tâm hồi đầu của mình sẽ chóng tàn tạ, tiêu tan. Clip Thanh niên chuẩn, bất chấp chức năng và lời khẩn cầu, kêu gọi của nó đã không thoát ra khỏi sự thật trần trụi của truyền thông hiện đại: chú ý tới các câu chuyện trong mỗi một phương tiện biểu đạt là thứ phù du, chốc lát mà thôi.

Clip Thanh niên chuẩn còn có thể dạy cho những ai làm truyền thông bài học cay đắng về các lỗi lầm tư duy quen phạm phải mà người trong cuộc lắm lúc khó ngờ. Tỷ dụ, việc gán nhãn mang tính định kiến: cách thức người ta gán nhãn một vị thế có thể tạo nên sự đánh giá đối tượng thành kiến về vị thế; kiểu gọi một vị thế, chức vụ “dựa trên khoa học” thì không nhất thiết việc ấy tạo nên sự thật, hoặc đối ngược lại, gọi một vị thế “thô tục” không nhất thiết làm mất được hiệu lực của nó đâu.

Lời cuối, đa dạng không thuộc trạng thái của sự khác biệt, bởi tự bản chất, nó nằm nơi tính chất động năng kìa. Song, đó là một câu chuyện khác rất dài chưa thật thuận tiện trình bày lắm ở đây…

Ước muốn thành công, lòng tự tin và sự tôn trọng bản thân

Thật ngộ nghĩnh, vì rất nhiều khi chúng ta khao khát thành công ghê gớm song lại không chịu đựng nổi cảm giác thất bại, hụt hẫng lúc chẳng đạt điều mong ước.

Vẫn biết, các chìa khóa tuyệt hảo nên có là quá trình chuẩn bị, thể hiện và lượng giá.

Tỷ như, thiên hạ khuyến cáo nên tập tành thử đến ít nhất ba lần với các bài trình bày quan trọng, mà phải nói to lên thành lời cơ; chưa kể, cần phải kèm theo trong sự chuẩn bị này cả hai đến ba mục tiêu cá nhân mình muốn đạt được, mong mỏi trải nghiệm khi trình bày nữa (các mục tiêu ấy khác biệt hoàn toàn với nội dung thông điệp muốn truyền tải qua bài trình bày).

Và nếu sự chuẩn bị đúng đắn thì hệ quả kéo theo sẽ là việc thể hiện ổn thỏa, đảm bảo tự tin xuyên suốt lúc đứng trình bày; nếu không thế, sự tự tin quá dễ lung lay và sớm biến mất (những công cụ nhắc nhở như tờ ghi chú, sổ tay, PDAs, v.v… giúp tạo cảm giác tập trung và trạng thái tiếp đất vững vàng khi trình bày).

Kết thúc rồi, hãy tự cho mình điểm theo thang bậc 1-10 về các mục tiêu riêng tư và các bài học rút ra được. Cần thiết có nhật ký ghi lại tiến trình thay đổi, tiến bộ và học hỏi liên quan đến công việc này.

… Cho dẫu không có gì sai trái khi kiếm tìm thành công thì những ai trình bày ngon lành hơn hẳn bao người cũng có thể kiếm tìm thành công với những lý do lầm lạc. Ngoài khởi tạo kế hoạch và mục tiêu để thành công, người giỏi giang cơ chừng còn phải hiểu biết tại sao họ mưu cầu thành công. Người tự ý thức hiểu động cơ tại sao họ hành động thế; nếu không hiểu động cơ thành công, khá dễ dẫn đến hỏng hóc, đổ vỡ sau khi ta đạt được nó.

Mình cảm thấy thế nào khi thành công và thất bại?

Lý do tồi tệ nhất để thành công là cảm thấy mình đáng giá như một con người. Nếu mình phải đạt được thành công nhằm cảm thấy tốt về bản thân, sự tự tôn (self-esteem) sẽ luôn luôn gắn chặt với các sự kiện bên ngoài. Một cách để xem liệu mình có rơi vào loại này không là kiểm tra phương thức mình cảm nhận sau khi thể hiện, nói chuyện hoặc gặp gỡ bất thành, không như ý. Vẫn ổn khi thất vọng, xét xem liệu mình thể hiện tốt hơn chăng và cảm thấy chút ít ủ dột. Song nếu mình phát hiện bản thân bàng hoàng, tức giận hoặc trầm uất cả một quãng thời gian theo sau bất mãn thì giá trị bản thân bị phụ thuộc vào thành công; đó là chuyện nguy hiểm và rất không lành mạnh chút nào.

Cũng cần để tâm xem mình có sử dụng thành công như sự đền bù?

Rất nhiều người thành đạt lèo lái mình bởi một nhu cầu đền bù cho cảm giác tri nhận họ là kẻ yếu kém. Họ có thể lớn lên trong hoàn cảnh bần hàn, đói nghèo và quyết định họ sẽ không bao giờ thiếu thốn tiền bạc lúc đi làm, khởi nghiệp. Họ có thể học tập cực nhọc ở trường và bị cho là ngu dốt, kém thông minh; kết quả, họ thề sẽ kiếm nhiều tiền gấp bội những ‘kẻ thông minh’ kia, bất chấp cách thức họ đạt tới sự thịnh vượng. Một số cảm thấy họ không mấy hấp dẫn, quyến rũ và nhất thiết ước ao cảm thấy đang thèm muốn việc trở thành nhân vật quyền lực, giàu có. Một số khác lại không hề thoải mái với hình ảnh cơ thể và rơi vào các rối loạn ăn uống khi dấn bước trên con đường tới vinh quang. Một danh sách dài các điều bất an thôi thúc không ít người thành đạt.

Vậy, đâu là sự khác biệt giữa lòng tự tin (self-confident) và sự tôn trọng bản thân? [Mong lượng thứ; tạm dừng ở đây, sẽ viết tiếp khi thuận tiện.]

@ Cập nhật, 21.11.2013: Vượt qua sự thất vọng, có một lối thoát. Mình không nhất thiết phải săn đón thành công để rồi chỉ để duy trì miên man cảm giác không thỏa mãn. Bí quyết thưởng thức thành công mà không bị nó thống trị là hiểu ra nền tảng khác biệt giữa sự tự tin và lòng tôn trọng bản thân.

Tự tin sẽ khác với những gì dựa trên thành công. Thật tự nhiên khi mang tâm trạng vui tươi hơn chút do thành công rồi (so với thất bại). Cũng ổn để cảm thấy chút xuống tinh thần sau một lần trình bày thất vọng. Song người thể hiện lành mạnh thì luôn sắp xếp ranh giới tự tin qua loa, vừa phải thôi; chẳng hạn, nếu tự tin được xếp theo thang đo 0-100 thì mình không nên là 20 sau thất vọng và 90 sau thành công.

Như đã nói, nếu mình cạnh tranh với mức độ đúng đắn, phù hợp với các năng lực của bản thân và mình chuẩn bị thật thích đáng thì tất mình có quyền cảm thấy tự tin– bất chấp thành quả ra sao. Mình không vui sướng với thất bại hay mất mát song nó không tàn phá sự tự tin ẩn bên dưới, cho dẫu mọi thứ chẳng hề diễn ra như kế hoạch dự tính.

Nếu đang trải nghiệm cả dãy dài rộng biến thể của sự tự tin dựa trên thành công hay thất bại, mình rất dễ cảm thấy bối rối và lẫn lộn ghê gớm giữa lòng tự tin và sự tôn trọng bản thân.

Tôn trọng bản thân dựa trên cách thức mình cảm thấy chính mình như một con người. Liệu mình là một người cha, người mẹ, người anh, người chị hay người bạn ra sao? Hành vi, ứng xử của mình được thúc đẩy bởi các giá trị và nguyên tắc đạo đức nào? Mình có tin vào điều gì đó lớn lao hơn chính bản thân mình?

Nếu cơ bản mình cảm thấy bản thân tốt đẹp thì sẽ không khác biệt gì lớn lắm, hay cần dựa vào thành tựu của một sự thể hiện nào đó. Nếu lòng tự tin của mình đích thị thay đổi, điều ấy hàm nghĩa mình cho sự thành tựu của bất kỳ sự thể hiện nào quyền lực để quyết định cách thức cảm thấy chính bản thân mình như một con người. Sự thành công của mình xác quyết sự tôn trọng bản thân; đấy là lý do giải thích tại sao lỗ hổng trong tâm hồn mãi chẳng bao giờ lấp đầy được. Càng thành công thì càng là cái thúc đẩy miên man để mình cảm thấy bản thân tốt đẹp hơn, mà điều ấy thì chẳng bao giờ đủ cả và thường khiến mình đuổi bắt bất kỳ phương tiện cần thiết nào.

Không có gì sai trái với ước ao cháy bỏng và việc theo đuổi, rượt bắt thành công. Sự nguy hiểm nằm ở chỗ là nhất thiết phải thành công nhằm cảm thấy bản thân tốt đẹp. Theo đuổi sự tuyệt hảo cho những lý do đúng đắn và rồi thành công sẽ đến thôi!

Điều gì ngăn cản người ta không dám đề nghị để được giúp đỡ?

Hoa ngũ sắc hay đời em cứt lợn, biết ơn đời chẳng chấp một cái tên
Hoa ngũ sắc hay cây cứt lợn, biết ơn đời chẳng chấp một cái tên

Sau một giấc ngủ dài phó mặc cho thế gian biến sự diễn ra theo ý nó muốn, người ta có thể lắng mình nảy sinh ít nhiều suy tư thú vị và càng củng cố thêm động cơ thả bỏ giá trị bản thân, thậm chí, họ có thể dễ dàng trực nhận chính xác cái gọi là ‘bản thân’ í thiệt nào đáng nâng niu, gìn giữ.

Kỳ lạ thay, tại sao thiện hạ không đề nghị, hỏi xin để được giúp đỡ, hỗ trợ?

Thực tế, không ít vị yêu thích việc giúp đỡ tha nhân song lại hiếm khi muốn mình là đối tượng được người khác trợ giúp. Thậm chí, ngay cả khi sức mạnh đã giảm sút vào những năm tháng cuối cùng, vị ấy vẫn kiên định từ chối sự giúp đỡ của các thành phần, đối tượng khác mà điều ấy thường tạo nên trạng thái căng thẳng lẫn hụt hẫng, phiền muộn cho các thành viên còn lại trong gia đình, tổ chức, cộng đồng, v.v…

Cái lối ứng xử kiểu vậy quá dễ gây bực bội đi kèm với cái nhãn “ngớ ngẩn, cứng đầu”, dù kẻ trong cuộc cũng biết rằng bên dưới tinh thần nhất quán thực hiện hành vi này là một nhu cầu tách biệt nhằm kiểm soát bản thân và một nỗi sợ ngập tràn nếu nhỡ đánh mất đi cái khả năng đó. Phí tổn thể lý và tình cảm phải trả lúc về già, tuy thế, sẽ giảm bớt tác động khắc nghiệt lúc mình đề nghị được giúp đỡ.

Trải nghiệm và quan sát cá nhân có thể thấy rằng nhiều người nhận ra mình quá khổ sở khi đề nghị giúp đỡ, cho dẫu họ đang không đương đầu, giải quyết tốt được vấn đề. Bạn có xác định với trải nghiệm đó không? Những niềm tin nào bạn nắm giữ về bản thân và bạn nghĩ mình là ai trong quan hệ với những người khác sẽ góp phần lớn lao thiết lập hành vi, gồm cả trạng thái sẵn sàng, hài lòng đưa ra lời đề nghị được giúp đỡ nữa.

Có 3 lý do giải thích tại sao người ta không đề nghị để được giúp đỡ và các niềm tin ẩn bên dưới ủng hộ, tán trợ cho mỗi một lý do ấy.

  1.  Tôi không cần giúp

Tôi là ai trong quan hệ với những người khác?

  • Tôi mạnh mẽ
  • Tôi đứng đắn, chính trực
  • Tôi độc lập
  • Tôi không thể dựa vào bất cứ ai khác để làm công việc theo cách tôi muốn nó được hoàn thành

Sự thật, là tay siêu nhân cỡ mấy hay kẻ có mạnh mẽ đến nhường nào trong chúng ta thì thảy đều có thể cảm thấy bị stress, áp chế, thiếu thốn thời gian và mệt mỏi. Những lúc như thế, từ chối được giúp đỡ sẽ tạo nên sự oán hận sâu thẳm trong lòng, nỗi hụt hẫng và niềm tức giận một cách không được giám sát trong chuyện hướng các xúc cảm mãnh liệt ấy vào ai đó gần gũi với mình.

Thử cân nhắc thế này nhé:

  • Mình phải trả phí tổn cảm xúc, chịu đựng thiệt thòi ra sao nếu không đề nghị được giúp đỡ khi cần thiết?
  • Nỗi sợ hãi nào xuất hiện khi đề nghị được giúp đỡ?
  • Những gì có thể là lợi lạc cho bản thân và cho những người khác, nếu mình thảng hoặc đề nghị được giúp đỡ?

2. Tôi có thừa khả năng để tiến hành việc đó mà không cần được giúp đỡ

Mình là ai trong quan hệ với những người khác?

  • Tôi nên mạnh mẽ
  • Tôi nên có năng lực
  • Tôi nên ở trong trạng thái kiểm soát
  • Tôi nên độc lập

“Nên” phản ánh niềm tin sai lệch rằng mình chỉ nên chấp nhận người khác khi mình ứng xử theo cách thỏa mãn mong đợi của họ. Bên dưới những điều “nên” như thế, mình có thể đang cảm nhận về sự thiếu thích ứng, bất lực, do dự, kinh hoảng và cô độc. Nỗi sợ mình sẽ bị phơi nhiễm, bày lộ hết ra ngoài rồi tuần tự ngượng ngập và/ hoặc bị chối bỏ ngăn ngừa mình không đề nghị cần thiết muốn được giúp đỡ,

Thử cân nhắc điều này nhé:

  • Phải trả phí tổn cảm xúc, chịu đựng thiệt thòi nào khi mình tuân theo những cái ‘nên’ ấy?
  • Giọng điệu của ai đang khăng khăng mình ‘nên’: bố mẹ hay ai đó uy tín, quan trọng khác trong quá khứ hoặc thuộc hiện tại?
  • Sẽ như nào nếu mình tìm thấy sự giúp đỡ cần thiết đặng đương đầu với cuộc sống hàng ngày và tất cả yêu cầu đời đòi hỏi?
  • Những gì mình nhận ra là thách thức ghê gớm nhất về chuyện đề nghị được giúp đỡ?

3. Người khác nên biết tôi đang cần được giúp đỡ

Mình là ai trong quan hệ với những người khác?

  • Tôi mong đợi những người khác hiểu các cảm xúc của tôi
  • Tôi mong đợi những người khác đoán biết trước các nhu cầu thiết yếu của tôi
  • Tôi mong đợi những người khác chịu trách nhiệm trong việc giúp đỡ thật nghiêm túc, đàng hoàng

Giữa những gì mình mong đợi về người khác và những gì người khác đích thị làm cho mình, có một khoảng cách mênh mông. Mình dễ cảm thấy mệt mỏi, ngao ngán, bực bội, và quá chừng cáu gắt và đánh giá thấp.

Các ‘mong đợi, kỳ vọng’ chúng ta về người khác thi thoảng mới đáp ứng, trừ khi đầu tiên, trước hết mình có một cuộc trao đổi, trò chuyện và phát hiện, tìm ra sự bằng lòng thường thấy về các kỳ vọng tương tự thế. Trải nghiệm quen thuộc là người ta kém cỏi để truyền thông, giao tiếp cho thật tốt, bởi niềm tin rằng những người ‘nên’ biết.

Thử cân nhắc điều này nhé:

  • Phải trả phí tổn cảm xúc, chịu đựng thiệt thòi sao khi mình mong đợi người khác thỏa mãn các nhu cầu mà mình chưa từng đề nghị bao giờ?
  • Tại sao người khác nên biết những gì mình mong đợi, liệu họ buộc phải là người đọc được tâm trí con người?
  • Những gì mình nhận thấy thách đố nhất về chuyện đề nghị được giúp đỡ khi phát hiện, hiểu rõ rằng họ không có khả năng đọc được tâm trí mình?

Đề nghị được giúp đỡ là:

  1. một dấu hiệu mạnh mẽ, chứ không phải sự yếu kém
  2. một sự thừa nhận về các nguồn lực mà những người khác (đối tác, thành viên trong gia đình, bạn bè, cộng đồng lớn hơn) sở hữu và cống hiến, dâng tặng họ có thể tiến hành cho sức khỏe và trạng thái an lạc của ta
  3. một cơ hội triển nở bản thân
  4. điều cần thiết cho một mối quan hệ lành mạnh
  5. một dạng thức hòa nhập và khuyến khích đối với những người khác

Có một hay các lý do nào bên trên cho việc không dám đề nghị được giúp đỡ bạn phát hiện ra ở chính mình? Tại sao bạn không dám quả quyết đề nghị được giúp đỡ ngay trong tuần này? Đó có thể là chuyện nhấc điện thoại lên và tiếp xúc với người bạn đó, hoặc gọi đến đường dây trợ giúp đặc biệt. Hoặc tiến hành một vài nghiên cứu trực tuyến đặng tiếp cận với nguồn lực bạn thấy cần thiết. Hoặc đơn giản ngồi cùng đối tác hoặc thành viên gia đình bên tách trà, café rồi kể cho họ nghe những gì bạn đang cần giúp đỡ. Cũng có thể tìm tới sự trợ giúp của giới chuyên môn.

‘Con người không phải là hòn đảo cô độc’ phản ánh sự thật đích thực của mọi người.  Chúng ta cần sự giúp đỡ của ai đó khác, song trước tiên hết, mình phải đề nghị, dám nói ra thành lời hoặc biểu tỏ nhu cầu ấy đã…

Tôn trọng nhân phẩm và phát triển tính cách khác biệt: định kiến đến từ đâu ? (3)

Tưới hoa, đừng tưới cỏ dại; trồng cây, song đừng quên hái ?--
Tưới hoa, đừng tưới cỏ dại; trồng cây, người từng quên hái ?–

[tiếp theo và hết]

Khi đọc bài nêu ý kiến của hai người lớn tuổi được xưng danh là “chuyên gia tâm lý” về vụ ‘bà Tưng’ Lê Thị Huyền Anh, tôi thấy bản thân làm phép liên kết ngay với cả các ông, bà, anh chị trẻ trung, bằng cấp đầy mình trong chuyện bình luận về những người của công chúng vốn nổi đình nổi đám, chiếm đầy ắp các trang mạng.

Thực tế, trên tiến trình xuất hiện trước công luận, làm việc với truyền thông đại chúng thì chắc chắn, rất đáng quan tâm tìm hiểu cách thức các quý vị chuyên gia tri nhận về các thiết chế này như thế nào. Những mô hình tinh thần nào họ áp dụng đặng không ngừng nỗ lực tạo nên ý nghĩa cho các cuộc trao đổi mang yếu tố học thuật và đạo đức? Đâu là mục tiêu truyền thông họ muốn hướng tới? Một loạt các yếu tố gì ảnh hưởng đến việc họ phát biểu và đưa ra quyết định?

Cơ chừng trải nghiệm riêng của các yếu nhân hay lên báo thế thường nghiêng sang khía cạnh đổ lỗi cho công chúng kém hiểu biết khoa học tâm lý, họ quá dễ bị tác động bởi ý thức hệ và lối kiểu thông tin mang suy tư, não trạng tương tự.

Hình như họ thiếu vắng hẳn thao tác bổ sung các nghiên cứu và hoạt động của bản thân về hiểu biết tâm lý học của công chúng, với các nghiên cứu và hoạt động về hiểu biết tâm lý học của người làm khoa học, hành nghề chuyên nghiệp.

Không khó phát hiện các yếu tố tác động tới quan điểm của họ: nền tảng xã hội, giới, thế giới quan, ý thức hệ, các nguồn thông tin, tri giác về những chuẩn tắc nhóm, và các tiến trình liên quan đến truyền thông khác; đặc biệt cần nhấn mạnh sự thiếu hụt kỹ năng truyền thông cũng như mối quan tâm hạn chế của giới làm nghề trong truyền thông đại chúng. Tất thảy, có thể nói, phản ánh sự xâm lấn ngày càng tăng của “mô hình thiếu hụt” mang tính truyền thống của truyền thông khoa học.

Vì những giới hạn trong nhận thức như vậy, các chuyên gia ít nhiều khẳng định rằng thông tin khoa học tâm lý nên cần thật giản đơn, chọn từ quấy quá, giàu hình ảnh và đậm chất giải trí. Họ nhìn nhận công luận tư duy phi lý tính và không hệ thống đến độ họ phát biểu tuyền loanh quanh, nêu ý vặt vãnh và phản ứng quá mức với những nguy cơ nhỏ nhặt; một số người khác dường như nghĩ rằng công luận nghiêng về hướng cảm tính và sợ hãi, đa phần tập trung vào khía cạnh tình cảm, mối bận tâm cá nhân và khó cắt bỏ thái độ lưu giữ lâu nay.

Nói chung, chính trạng thái rất tự tin vào năng lực đạo đức riêng có đã dẫn đưa chúng ta dính mắc rắc rối; diễn đạt khác đi, do quá thường tuyên bố rằng mình “không bao giờ lầm đường lạc lối” nên khi thực sự buộc phải đương đầu với một sự lựa chọn đạo đức phức tạp thì chúng ta thiếu vắng các kỹ năng chính yếu cần thiết để làm điều đúng.

Bình luận về các nhân vật nổi tiếng đòi hỏi các chuyên gia phải hội đủ chí ít ba lĩnh vực: kỹ năng truyền thông, hiểu biết về nhân cách, và nhất là hiểu biết về nhân cách của các nhân vật nổi tiếng.

Ở đây, nhấn mạnh lần nữa, truyền thông đạt mức kỹ năng thiện xảo là sự kêu gọi điển hình trong việc thảo luận tâm lý của các nhân vật nổi tiếng; bao gồm một sự cân bằng giữa tính chính xác, và sự nhạy cảm liên nhân cách.

Thực tế, các chuyên gia tâm lý khi lên báo đã tận dụng quyền năng để vun bồi một hình ảnh nhân cách có phần thô lỗ và mang tính giễu nhại đối với các nhân vật nổi tiếng gây dư luận ồn ào.

Ngoài việc viết, nói hết sức rõ ràng đặng đảm bảo đánh giá người khác thật cẩn trọng và tuân thủ luân thường đạo lý thì cũng cần chú trọng tới năng lực sử dụng có ý thức hiểu biết tâm lý học dựa trên nền tảng thật khoa học; năng lực như thế cho phép một chuyên gia thấu hiểu nhân cách của người khác giỏi giang hơn hẳn so với một cá nhân bình thường.

Khi các nhà tâm lý học cung cấp một lời khuyên rộng rãi hoặc bình luận thông qua phương tiện báo in, mạng lưới điểm toàn cầu, hoặc bất kỳ sự truyền dẫn điện tử nào khác thì họ cần đề phòng để đảm bảo chắc chắn rằng các tuyên bố của mình (1) dựa trên kiến thức chuyên sâu, trình độ đào tạo, hoặc trải nghiệm của bản thân hòa hợp với sự thực hành và tài liệu tâm lý học thích đáng…

Kiến thức chuyên ngành có thể bộc lộ dưới nhiều dạng thức, song các dạng thức chia sẻ thông thường được khởi lên từ nghiên cứu nhằm mục đích trợ giúp tốt hơn việc hiểu biết con người.

Câu chuyện ‘bà Tưng” Lê Thị Huyền Anh bên cạnh ví dụ minh chứng sức mạnh khuynh đảo của mạng xã hội, nó còn biểu tỏ áp lực xã hội (đối xử không công bằng trước những khác biệt mang tính người). Áp lực ấy có nhiều kiểu loại, và những khác biệt thông thường chính yếu hay dùng để phân biệt điều được ưa thích và ghét bỏ: bản dạng giới, định hướng giới, tôn giáo, sắc tộc, quốc gia, ngôn ngữ bản địa, khiếm khuyết cơ thể, dấu hiệu thể lý, nền tảng kinh tế, v.v…

Biểu hiện của sự đối xử sai trái về mặt xã hội dễ thấy nhất ở đối tượng tuổi mới lớn  là định kiến, phân biệt đối xử, quấy rối và tội đồng lõa. Lần lượt quyền năng của các ứng xử tệ hại này:

  • kích hoạt sự tự ti mặc cảm mà nếu nạn nhân tin thì có thể tạo ra kết quả tự hất hủi bản thân
  • chối bỏ tự do và mất cơ hội công bằng
  • đe dọa sự an toàn và cái gì như sự trả đũa sẽ làm khách quan hóa định kiến và trạng thái phân biệt đối xử
  • thông đồng và trơ lỳ ở những người biết điều gì đang diễn ra song họ quyết định không thổ lộ hoặc tham gia.

Hầu hết chúng ta bị phấn khích bởi vẻ đẹp và đời sống của những người nổi tiếng, thậm chí còn tò mò vô độ trước những vui thích, khoái sướng của nhân vật nữa. Các chi tiết có thể thay đổi chút ít, song yếu tính thì cùng một câu chuyện, tuần này qua tuần khác, hết năm này sang năm khác.

Lý do để chúng ta ngạc nhiên vô cùng trước những thất bại của nhân vật nổi tiếng: việc chúng ta khó xếp mình vào loại “ứng xử hữu lý” được phản ánh các cảm xúc sâu xa và những mê tín tưởng chừng đã lãng quên lâu rồi.  Sự kiện là trong khi chúng ta buôn dưa, tán gẫu triền miên về những nhân vật nổi tiếng thì bản thân họ cũng là những nạn nhân.

Lòng chúng ta nảy sinh cảm giác được tái bảo hiểm khi nhận ra họ thất sủng, bại trận, và khá kỳ lạ, người ta có thể đôi khi nghe thấy trong lời bình luận một cái gì như là sự tri ân vậy. Các nhân vật nổi tiếng sở hữu tài năng và sự quyến rũ, mà với lực lượng hâm mộ đông đảo của họ, khiến thần tượng trở thành sự diễn bày đẹp nhất của những gì con người có thể là…

Song điều đó dễ là một sự vinh danh nguy hiểm nếu cứ ôm mang mê mải.

Chính tả là câu chuyện đi đúng lề đường quy định

Những ý nghĩ nặng trịch như nổi khổ đau từ dòng sông Mịch La đổ tràn vào ngày Thất Tịch
Những ý nghĩ nặng trịch như nổi khổ đau từ dòng sông Mịch La đổ tràn vào ngày Thất Tịch.

Câu chuyện chính tả vì thế, không thể không là mối ưu tư của cả lề trái và lề phải, thậm chí, cho những ai xàng xê, lơ lửng rưa rứa nữa.

Dưới góc độ cảm nhận cá nhân, có vài lưu ý đáng giá:

  1. Tôi không hồi tưởng trạng thái ngữ pháp được dạy ở trường;
  2. Tôi nhớ mãi rằng nên dùng dấu phẩy (,) khi mình cảm thấy cần tạm thời ngừng nghỉ, bởi với riêng tôi, việc thở đủ đầy thật vô cùng sung sướng;
  3. Tôi háo hức việc học hỏi, ghiền đọc song việc đã lâu chẳng rờ tới, ngó ngàng liếc mắt chi các văn bản, tác phẩm chuyên ngành viết bằng tiếng Việt nỏ có nghĩa bản thân lơ là, lơi lỏng hay buông thả nguyên tắc “viết đúng chính tả trước đã !”.

Hệ quả nảy nòi từ mấy dẫn dụ nêu trên là khá thú vị về sau xen lẫn nguy cơ nhãn tiền. Chẳng hạn, giờ nếu làm ngay bài thi chính tả chưa chắc tôi viết đúng 100%, tuyệt không sai téo tẹo tèo teo lỗi lầm, sai lạc nào; song thách đấy, đố mà xảy ra vụ tôi quên kết thúc câu bằng dấu chấm (.).

Lòng tự dặn lòng, mình không tranh giành làm hàng với ai hay cố thể hiện ý tưởng nào đó cực kỳ xuất sắc, độc sáng đến độ chả thèm coi ra gì các nguyên tắc chính tả. Ở Hà Nội mà vội vội vàng vàng thì e chất chồng tội nợ thêm thôi (là thiển nghĩ thế).

Khi giao lưu trên mạng, nhất là fb, tôi rất rất để ý cách người ta gõ xuống và trình bày văn bản, dù đó là status chỉ nhõn một, hai từ; cái note lê thê và tê mê tham vọng tưởng chừng thu tóm sự thật rốt ráo thôi- rồi- còn- chi- đâu- em; lời hồi đáp thiết tha tình thương mến thương; các thể loại thơ ca hò vè, văn vẻ xuôi ngược; hoặc đôi khi là dòng phụ đề minh họa dựa góp (caption?)  cho bức hình nóng bỏng, thấu thị tuốt tuột, v.v…

Đó là lý do tại sao tôi ngại đọc các bác, các anh chị lớn tuổi Việt kiều hoặc quốc nội; liếc thấy lỗi chính tả là lượn ngay và luôn cho nó lành, không thèm theo dõi tiếp, thậm chí, lắm khi ám ảnh đến độ khó buộc đôi chân ngoái lại chốn từng tình cờ rảo qua.

Vẫn còn niềm vui bên đời nên truyền thông cùng bạn trẻ là lủ khủ dịp may âm thầm ngộ ra lắm thứ hay ho; tỷ dụ, cơn cớ nào mấy đứa hay chọn phím “j” (báo hại đọc tin nhắn tốt lành mà nhịp tim vọt lên đột ngột), hoặc sợ ghê gớm nếu nhìn thấy kiểu sáng tác văn phong đề cao cá tính, quen vứt sọt rác mất tiêu các con chữ ngây thơ trung lập (“lun”, “nhìu”, v.v…).

Tôi quan niệm, điều tối thiểu khi sơ giao là thái độ tương kính. Hầu như ý tưởng kỳ cục, cực đoan, giời ơi đất hỡi mấy tôi đều gắng chịu đựng, chấp nhận được, song thiệt là trần ai khiến thằng tôi đây đau đớn khôn xiết tựa bất chợt nhá phải cục sạn (vừa làm đau răng loét lưỡi, vừa tăng cường độ chướng tai gai mắt), khi người viết hậu đậu tự bôi bẩn, xõa bày loang lổ không gian dành tặng cho mình tung tẩy, diễn đạt, do cứ thoải mái con gà lung tung lang tang đủ thứ chấm phẩy, ngắt thả vô tội vạ, đôi lúc còn hơi khí lạm dụng, gáy nổ đùng đoàng ò- ó- o và vãi đạn cấp tập luôn.

… Gợi hứng cho tôi xí xọn ở đây là chia sẻ tâm tư bi hài.

Nói luôn, mới đọc đoạn chapeau đã ớn lạnh. Quả chẳng thèm coi độc giả ra gì… Liệu tương đồng, cùng vấn đề khi xếp vụ viết “xe bus” thay cho “xe buýt” vào cùng rọ, chung nhóm với “chứng kiến” bằng “nhìn thấy” ?

Wow, điện thoại vừa nháy sáng. Tôi phải bắt kịp chuyến bus, kẻo lỡ dịp tham dự chương trình giới thiệu Artist’s Book: “một loại hình nghệ thuật đương đại mới ở Việt Nam”.

Nhân tiện, nhẽ nào việc nhắn tin nhoay nhoáy (mobile, twitter, chat chit trực tuyến) đang tàn phá, làm băng hoại, xói mòn ngữ pháp tiếng Việt ?

Hic, trót phận đa đoan nên hốt nhiên, buồn ghê là buồn; tôi thiệt.

Những mảnh mẩu, cái thứ

Lúa đang thì xanh thế, biết bao tình đê mê...
Lúa đang thì xanh thế, biết bao tình đê mê…

Tôi có chưa đầy 5 phút còn lại trong ngày để gõ xuống vài ba cảm nghĩ…

Tất cả chúng ta đều khao khát hoàn hảo. Thường khi mọi người dễ phát hiện ra mình đang theo đường đáng tin cậy bởi thương phẩm tốt lành; mọi điều ai mong muốn, đói khát và làm việc chăm chỉ vì nó…

Song trong khoảnh khắc của hồ nghi hoặc bị bao phủ bởi đám mây đánh giá, chúng ta tự gây hại cho bản thân; mắc kẹt trong đó và nghĩ tới những gì nên có, và giá như mình không thể, đích thực nó chẳng đáng thế… Rời bỏ lý tính để rồi kết thúc bất luận thứ gì đang khai triển.

Lấp đầy với nuối tiếc, chúng ta nhìn quanh để đổ vấy, quy tội cho mọi điều, mọi người vì những lựa chọn riêng có từ chính chúng ta.

Dường như, mình đang rất rất kiểm soát sát sao tình hình. Và rồi, wow, mình nhận thấy muốn hoàn hảo song hoàn hảo không hề tồn tại.

Khi nhìn quanh để đổ tội, mình nên xoay ngón tay trỏ vào trong; không cần thiết tiến hành tất tật để cảm thấy hạnh phúc.

Chấp nhận hạnh phúc mà mình phát hiện được, hoặc phát hiện chúng ta là thành phần cốt yếu của sự toàn mãn. Một cái muỗng riêng lẻ được xác định tốt hơn so với sự hoàn hảo trong đám rác rưởi, nhuôm nhoam.

Và dĩ nhiên, nếu may mắn trờ tới, mình thậm chí còn có thể sở hữu đến cả hai cái muỗng cơ.

Trinh tiết: không chỉ là câu chuyện văn hóa và giới tính

"Le moi est haissable mais il s'agit de celui des autres" (Paul Valéry)
“Le moi est haissable mais il s’agit de celui des autres” [Cái tôi là đáng ghét song đó là người ta chỉ trỏ, bắt chẹt mấy cái tôi khác thôi] (Paul Valéry)
Giống đàn ong vỡ tổ, có rất nhiều đoàn nhóm bu bám, bao bọc xung quanh; “chữ trinh kia cũng có ba bảy đường”: những ý kiến từng ấy năm rồi cơ chừng vẫn lòng vòng nỗi niềm vậy thôi, đến tận giờ cứ xoay tròn còn mất

Thi thoảng bản thân cũng nhận được đôi ba câu hỏi liên quan. Nay nhân mưa gió, bão lũ não nề tạm tan biến và chuyển thành áp thấp nhiệt đới, ngồi lục lại mấy lá thư cũ đặng thử trình bày một phiên bản trả lời, với lưu ý rằng đã có sự biên tập, thay đổi một số chi tiết.

Em đang gặp một vấn đề nghiêm trọng với bạn trai: em kể cho anh ấy nghe về quan hệ tình dục trước đây và anh ấy cay cú mãi… Anh ấy cứ hỏi vặn nhiều chuyện cụ thể, đòi biết tường tận chi tiết. Em thử nói dối song anh ấy phát hiện ra, nên em đành thú nhận mọi sự. Và anh ấy không muốn chấp nhận nó.

Gần một năm rồi mà anh vẫn chì chiết, hỏi tới hỏi lui; mỗi chi tiết càng làm anh ấy nhói đau thêm. Anh ấy nói em không còn đặc biệt với anh ấy nữa và anh cũng không còn thích em như trước. Thậm chí, anh ấy dám gọi thẳng em là “đồ đĩ”, “con điếm” (em chỉ quan hệ có một lần). Anh ấy đề nghị chia tay nhưng em yêu anh ấy nhiều nhiều lắm. Em biết anh ấy cũng rất yêu em, song anh ấy chẳng dễ dàng đối xử tốt với em nữa vì anh ấy không còn nghĩ em xứng đáng. Em bảo anh ấy rằng quá khứ rồi thì nên cho nó qua đi luôn, đừng vướng bận, đề cập đến tới nữa song anh ấy không chịu nghĩ vậy. Không có chuyện em từng làm trong quá khứ ấy, chúng em chắc chắn thực sự rất là hạnh phúc với nhau, vậy em làm thế nào đây để anh ấy quên đi dĩ vãng đó đây?

Khi gặp anh ấy, em vẫn còn trinh trắng, và để khiến anh ấy cảm thấy vui hơn, em đã chiều chuộng và quan hệ tình dục… Lần đầu tiên, với em và cả với anh ấy. Anh ấy nói anh ấy không cảm thấy đặc biệt vì anh muốn có mọi thứ tất cả lần đầu tiên với em cơ; em đâu có quan hệ tình dục với bạn trai cũ, dù có ôm hôn này nọ… Em đã tặng anh ấy món quà đặc biệt vậy mà sao anh ấy vẫn cứ cằn nhằn.

Mấy ngày nay, chúng em đang giữ khoảng cách với nhau, và em cảm thấy mệt mỏi, tuyệt vọng lắm lắm!

Này cô bạn trẻ,

bất kể những gì cô đang mô tả và cảm nhận, sự kiện chắc chắn không kém là cô không hề tuyệt vọng đâu. Cô đang kiểm soát cuộc đời mình, và khi cô chấp nhận rằng mình có quyền lực ấy, cô chắc chắn sẽ hạnh phúc hơn.

Quá nhiều người từ bỏ việc chịu trách nhiệm kiểm soát đời mình vì mải mê chiều chuộng, nắm giữ các mối quan hệ không lành mạnh. Họ làm điều đó nhằm duy trì và níu kéo, lờ đi sự thật là đang mắc bẫy vào điều gì đó đích thị khốn khổ, hoặc rồi sẽ phải chứng kiến cảnh người mình yêu rời bỏ mình. Xem xét nghiêm túc thế nên tôi sẽ dừng ngay việc cố gắng xoa dịu sự tức giận của cậu người yêu cô và khởi sự nghĩ về những gì cô đang bận tâm đau đáu.

Quả chí lý, ai cũng có quá khứ. Như cô chỉ ra rất đúng, quá khứ của mình đã qua đi; chúng đã hoàn thành nhiệm vụ và không thể thay đổi được nữa. Ngoài ra, chẳng hề sai trái chi cả khi quan hệ tình dục với (các) bạn trai cũ (trưởng thành, người lớn). Đối tượng không thể chấp nhận rằng bạn gái mình có một quá khứ thì cơ chừng như thể cậu ta đang cố sức gồng mình để kiểm soát và/ hoặc giải quyết chính những bất an ngấm ngầm của bản thân mà thôi.

Nói khác, đó là vấn đề của họ chứ không phải chuyện của người yêu họ. Cách duy nhất những người yêu nhau có thể giải quyết một tình huống tương tự như của cô là đặt để ranh giới bao quanh chủ đề trao đổi và phạm vi cả hai không được vi phạm. Điều gì khiến cô cứ tiếp tục khi mà chính cô cảm thấy khó chịu? Nếu người yêu cô muốn tiếp tục cảm thấy bực bội về chuyện đó, cậu ấy có thể cứ làm song không có sự góp mặt, tham gia của cô.

Tôi cảm thấy khá phiền nhiễu khi đọc thấy cậu bạn trai cô lại dùng những từ ngữ thô tục thế để nói với cô. Tôi cũng cho rằng động cơ không tốt đẹp đã khiến cô hành động thế chỉ nhằm thỏa mãn người yêu, khiến bạn trai mình cảm thấy sung sướng, vui vẻ hơn thôi mà không thèm đếm xỉa cảm xúc của chính bản thân.

Các quan hệ lành mạnh luôn mang yếu tố nuôi dưỡng, vun bồi và được cả hai bên cùng quan tâm, săn sóc, chứ không là chuyện chỉ của một phía nào. Tình dục nên là điều mà người ta tham gia vào do đôi bên đều mong muốn và cảm thấy đặc biệt vì chuyện ấy. Dù quá khứ của cô có thể là chủ đề duy nhất đang tạo nên vấn đề hết sức gây cấn giữa hai người thì việc lôi nó ra bêu riếu, hành hạ, chửi rủa như thế rõ ràng là không đúng đắn và chắc chắn sẽ hàm ý nhiều điều rối rắm, bực bội thêm khác nữa trong tương lai quan hệ của hai người.

Tôi khuyến cáo cô nên xem xét, đánh giá lại mối quan hệ cô đang theo đuổi. Không ai, nhất là không người nào yêu thương mình da diết mà lại dùng tới những điều nhục mạ như thế… Cô cũng không nhất thiết phải làm những điều bản thân chẳng hề thích thú chút nào đặng chỉ khuây khỏa người yêu hay dỗ dành cậu ấy. Những hành vi như thế bộc lộ triệu chứng của một mối quan hệ lạm dụng, đọa đầy.

Nếu giờ đây cô hiện vẫn cảm thấy tuyệt vọng vô cùng thì e với thời gian chung đụng của hai người, cơ hội bùng vỡ thứ cảm xúc ghê gớm ấy sẽ càng ác liệt hơn. Do vậy, tôi khuyến cáo cô tìm gặp một người làm tham vấn tâm lý chuyên nghiệp đủ có thể trợ giúp cô giải quyết trạng thái đau đớn này. Một nhà tham vấn tốt có thể trợ giúp cô nhận ra, củng cố lại quyền lực bản thân và chuyển hóa các mối quan hệ của chính cô tốt đẹp hẳn lên.

————————

@ Cập nhật cuối ngày:

Suýt quên; sực nhớ ra có thể một số độc giả mới tiếp cận gần đây nên chưa biết tới chức năng này của blog Tâm Ngã: hồi âm thư.

Rằng, bạn đọc có thể gửi tới địa chỉ email “tamngatangam@gmail.com” nếu muốn chia sẻ thông tin, mời gọi hợp tác, cần câu trả lời hoặc chỉ hỏi han ý kiến liên quan vấn đề tâm lý cụ thể gì đó; mọi yêu cầu, thắc mắc xoay quanh chuyên môn thì chắc chắn luôn được đón nhận trân trọng và hồi đáp kịp thời với thời gian sớm nhất bởi blog hoạt động trên tinh thần vô vụ lợi, do duy nhất một cá nhân trực tiếp tự nguyện điều hành (không thuộc bất kỳ tổ chức, đơn vị công, tư nào)…

Trong trường hợp quý vị tin tưởng lựa chọn dịch vụ tham vấn, trị liệu tâm lý thì có thể liên hệ đặt lịch hẹn gặp mặt trực tiếp tại Hà Nội hoặc vùng lân cận; dùng hình thức email, trực tuyến khi không muốn lộ diện hay thích bảo mật thân phận cá nhân.–