Khi già rơn rồi, các bài hát trở nên ít buồn bã hơn…

Anh hát lên, nhớ gì trong mắt em; anh hát lên, còn có em, ôi tuyệt vời… Anh hát lên, nhớ về chiều mưa buồn, mưa vẫn rơi, hoa ngập lối đường về…”

Âm nhạc là thứ công cụ quyền năng trong việc biểu đạt và làm truyền dẫn các cảm xúc.

Tôi chợt nhớ giai điệu bài hát ám ảnh thượng dẫn, khi đọc thấy nghiên cứu tìm hiểu liệu có phải rồi bằng cách nào mà việc cảm nhận âm nhạc đổi thay khi người ta già đi.

Theo đó, tác giả Lima cùng cộng sự vén lộ sự thật: những ai đã già thường cho thấy sự hồi đáp giảm hẳn trước thứ âm nhạc diễn tả cảm xúc tiêu cực, và tri giác của họ về những cảm xúc vui vẻ lại duy trì khá bền vững.

Ai cũng biết, cảm xúc giữ vai trò thiết yếu trong sáng tác và cảm thụ âm nhạc; thậm chí, ngay cả trẻ sơ sinh cũng có năng lực định hình các cảm xúc trong những trích đoạn tác phẩm (Nawrot, 2003).

Tuy thế, nhận ra các cảm xúc trong âm nhạc rất ít được chú ý nghiên cứu. Công trình của tác giả Lima và cộng sự xem xét hiệu ứng của tuổi già về sự tri nhận cảm xúc do âm nhạc khởi tạo.

Cần biết, các nghiên cứu trước đây xem xét việc tri nhận cảm xúc theo các phương thức khác biệt hẳn nhau đã góp phần tỏ lộ rằng có sự suy biến việc tri nhận các cảm xúc khi tuổi tác tăng lên, chẳng hạn ở đây. Một nghiên cứu khác thì tìm hiểu tác động của tuổi già lên sự tri nhận cảm xúc âm nhạc thông qua việc so sánh người đương còn trai tráng (tầm tuổi 24) và người đã già rơn (trên 65). Các kết quả thu được chỉ rõ rằng người lớn tuổi gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tri nhận cảm xúc sợ hãi và buồn bã cả ở lĩnh vực âm nhạc lẫn phát ngôn mang chất thơ, trong khi họ không hề bị phiền nhiễu khi chú tâm tới trạng thái tức giận, hạnh phúc và cảm xúc trung tính.

Nghiên cứu của tác giả Lima và cộng sự chứng thực những thay đổi ý nghĩa liên quan giữa tuổi tác với các cảm xúc cụ thể. Đáng chú ý, họ còn định hình một sự suy giảm tuần tự trong hồi đáp với âm nhạc khiến ta buồn bã và kinh hoảng. Không có sự khác biệt lắm trong thứ âm nhạc vui tươi. Những điểm khác giữa nhóm tuổi tác cũng được ghi nhận về mẫu thức phân loại nhầm nhọt giữa thứ âm nhạc buồn bã và yên bình. Các đối tượng tham gia thực nghiệm còn trẻ thì cơ chừng tri nhận buồn bã hơn với thứ âm nhạc yên bình, còn đối tượng già rồi lại tri nhận nhiều an ổn. Điều này dễ là do các chức năng cấu trúc thuộc thể loại âm nhạc buồn bã và yên bình vốn đặc thù mang hơi hướng chậm rãi.

Anh hát lên, nhớ gì trong mắt em. Anh hát lên, còn có em, ôi tuyệt vời… Anh hát lên, nhớ về chiều mưa buồn. Mưa vẫn rơi, làm lòng anh xót xa…”

Những nghiên cứu tương lai dường như nên tập trung khám phá thêm luận điểm vừa nêu. Cũng phải nói rằng tác giả Lima và cộng sự để ý tới cả số năm tập luyện âm nhạc của các thành viên tham gia thực nghiệm nữa. Phân tích này gợi mở mối liên hệ tích cực giữa luyện tập âm nhạc với khả năng phân loại các cảm xúc âm nhạc.

Một lý giải khả thể cho phát hiện chủ yếu của nghiên cứu này là sự giảm sút việc nhận ra các cảm xúc cụ thể e phản ánh sự suy giảm tâm lý thần kinh định khu ở các vùng não bộ có dính dáng với tuổi già (tuyến dưới đồi) liên quan việc xử lý cảm xúc. Các nghiên cứu từng thực hiện, ví dụ, đã chứng tỏ, các vùng não bộ rõ ràng liên quan tới sự tri nhận các cảm xúc khác nhau.

Một lý giải khả thể nữa là do định kiến lộ rõ liên quan với tuổi già (1, 2). Định kiến dễ thấy liên quan tới tuổi già ấy cho rằng người ta khi già đi sẽ ít hẳn trải nghiệm các cảm xúc tiêu cực, cự tuyệt.

Vậy là, những nghiên cứu sắp tới có thể nhắm vào việc định hình những vùng não bộ khu biệt trong sự nhận ra cảm xúc ở các lứa tuổi khác nhau. Hơn nữa, khi khả năng phơi tỏ trong định kiến về tuổi già có thể không thật phổ quát (chẳng hạn, những cụ già Trung Quốc quay mặt khỏi các biểu đạt của vẻ mặt hạnh phúc song lại không lờ tịt các biểu đạt tiêu cực).

Nghĩa là, chắc chắn hứa hẹn sẽ vô cùng thú vị nếu tiến hành tìm hiểu xem tác động của việc nhận ra cảm xúc âm nhạc như thế nào ở đối tượng tham gia thuộc các nền văn hóa khác biệt nhau.

Hiện tại, nếu bạn vẫn cảm thấy chưa quá khốn khổ và cứ chực đú đởn mơn man muốn nghe Gloomy Sunday cơ thì tại sao không tiếp tục ngân nga…

Bài hát đó, năm xưa đôi ta quen nhau. Bài hát đó, đôi ta yêu nhau lần đầu. Ngày tháng ấy, tình yêu phôi pha trong tim… Bam-bi-nô… Bam-bi-nô… Bá bà… bá bà… bà ba ba ba ba. Bá bà… bá bà… bà ba ba ba. Bá bà… bá bà… bà ba ba ba…

J. Soi (2): Câu liều khẩu hiệu

Nhan nhản khẩu hiệu (slogan) mà các trang điện tử kinh doanh thương mại và dịch vụ trong nước cố gắng bày ra bắt mắt nhất, suy cho cùng thì chúng phục vụ cho cái chi và mang ý nghĩa gì nhỉ?

Những công ty làm ăn thịnh vượng, nổi tiếng thế giới và chiếm thị phần áp đảo có vẻ tạo tác slogan như một dấu hiệu chứng tỏ là tổ chức họ to lớn, sẵn sàng tốn thời gian với cái món tào lao này và phí tiền kêu vang ầm ĩ về nó.

Mấy ai thực sự đọc slogan đâu. Không phải mọi thứ mình làm đều đích thị nhận được một đáp ứng; thực tế là hầu như chẳng có… Song mỗi một nỗ lực tựa như viên gạch bé xíu trên bức tường ý niệm– thậm chí, ngay cả khi nó cơ chừng câm nín và ngớ ngẩn, không gây chút cảm hứng nào.

Các slogan mang tính ngoa ngoắt và bịa đặt của chuyện thần thoại; với vài ba từ thôi, chúng nhất thống, truyền năng lượng và biểu đạt một nhóm giới, lớp người. Giỏi giang như các slogan đậm chất chính trị, những câu khẩu hiệu và biểu trưng (logo) thương mại thành công thường gọi mời một cái gì tương lai sẽ đến, điều gì ai đó khác có thể tiến hành và nhận lãnh trách nhiệm lấy, thể hiện một sự mãn hạn lâu dài hơn hẳn…

Một nghiên cứu lý thú phát hiện thấy, trong khi các logo thương mại khuyến khích một cách vô thức hành vi ủng hộ nhãn mác tiếp thị thì tác dụng của các slogan lại ngược lại và dường như đào sâu hơn sự kháng cự tự động.

Thời buổi suy thoái khó khăn, đa phần các tổ chức đều phải đương đầu với sự tàn tạ, suy giảm tuần tự không chút thương tiếc nên thật tự nhiên, khi họ cố gắng chỉnh sửa, vá đắp vấn đề với một cú đập mênh mông.

Liệu một chiến dịch quảng cáo đồ sộ, hoặc một slogan mới, hay thiết kế khác hẳn trang điện tử là các giải pháp đáng mong đợi?

Hầu hết các doanh nghiệp, công ty không thất bại một cách bi thiết, thảm thương; đúng hơn, điều đó diễn ra hết sức chậm chạp. Và việc câu liều khẩu hiệu càng thêm vớ vẩn mà thôi.

Rùa Hồ Gươm– linh vật dân tộc, thêu thùa đồ chùa và lý tính chanh chua

Hôm nay, lãnh đạo Thủ đô đã chốt hạ phương án cứu chữa và bảo vệ linh vật.

Chưa bao giờ được nhìn nhận thuần túy chỉ là một loài động vật, cụ Rùa Hồ Gươm có sức lay động cực kỳ ghê gớm trong tâm thức dân tộc Việt.

Câu chuyện thời sự râm ran kéo dài mãi từ trước Tết tới giờ phản ánh những biến chuyển về niềm tin tâm linh, giá trị truyền thống, quan niệm lãnh đạo, truyền thông xã hội, nhận thức cá nhân và thái độ đối với môi trường sống.

Quan sát tâm tư người dân thể hiện trên các phương tiện truyền thông đại chúng về sự kiện có liên quan cho thấy, cơ bản là đồn đoán, tấm lòng lo lắng băn khoăn, nhiệt tình hiến kế giải cứu, kèm nỗi niềm bất mãn với não trạng… rùa của đội ngũ quản lý, thảng hoặc bộc lộ xót xa tột độ.

Riêng bản thân tôi vô cùng ngạc nhiên chẳng hiểu tại sao giới lãnh đạo các cấp lại bỏ qua cơ hội quý báu trong nỗ lực tạo thành quả thu phục nhân tâm thật ngoạn mục này.

Lãnh đạo trước hết và luôn là lãnh đạo con người, chứ không phải chỉ chăm chắm và/ hoặc chỉ biết các con số chỉ tiêu lắm loại đủ kiểu.

Nhà lãnh đạo khôn ngoan, tài ba cần học cách kiên trì nắm bắt thấu đáo các biểu hiện đa dạng trong ngôn ngữ, động cơ, văn hóa, hệ thống xã hội vô cùng khác biệt.

Ông/ bà ta và đội ngũ cộng sự cũng phải biết cách giành được điểm cao tôn trọng và tích lũy dày niềm tin tưởng của người dân.

Chính ở đây, thuận tiện đề cập nhu cầu khẩn thiết về môi trường sống; đồng thời, nhấn mạnh cơ sở nghiên cứu khoa học.

Tiếp tục dựa trên trục tư duy là mối liên hệ quan- dân, nảy nòi khả năng nhận thức và hệ số trí tuệ IQ.

Bởi, vẫn xuất hiện không ít ý kiến sắc sảo, nhìn khác đi hiện tượng đang bàn.

Các kỹ năng nhận thức là những năng lực tinh thần cơ bản giúp chúng ta suy tư, nghiên cứu và học hỏi; bao gồm dải rộng nhiều tiến trình tâm thần hỗ trợ phân tích âm thanh và hình ảnh, nhớ lại thông tin từ ký ức, tạo các liên kết qua dữ liệu thông tin thu thập được, và duy trì sức tập trung vào những công việc đặc thù.

Trong khi đó, hệ số trí tuệ IQ nói chung mô tả một điểm số cụ thể đánh giá năng lực nhận thức bản thân trong so sánh với mẫu dân số chung; test IQ được thiết kế để đo lường năng lực giải quyết vấn đề và hiểu biết về khái niệm.

Các năng lực nhận thức có thể được huấn luyện và cải thiện. Test IQ do dự tính đo lường năng lực hiểu ý tưởng và không xác thực định lượng kiến thức nên việc học hỏi thông tin mới không tự động làm tăng lên hệ số IQ.

Cũng nên biết rằng, người thông minh hơn thường thể hiện lối tư duy như một nhà kinh tế học, gợi liên tưởng về khoảng cách niềm tin tồn tại bấy lâu giữa chuyên gia và dân thường ‘nhà kinh tế học đúng, cộng đồng sai’.

… Dù gì đi nữa, thực trạng dư luận xã hội càng đòi hỏi truyền thông thật hiệu quả đích thị chỉ đạo tư tưởng hành động của các chính sách công; mặt khác, truyền thuyết Hồ Gươm sẽ sống mãi.

Cuối cùng, đã trót thì trét. Xin cung cấp thêm bên lề: tuổi trẻ vô thần thì có khả năng mắc bệnh tim khi về già, và ý nghĩa ứng dụng của ký hiệu học.