Nước mắt lưng tròng vì lòng con sợ mẹ chết quá chừng

Một người con luôn cảm thấy đau đớn vì không ngừng nghĩ mẹ mình có thể ra đi bất kỳ lúc nào. Bà mẹ hiện không ốm bệnh gì, nên chính người con không biết tại sao mình lại cảm nhận như vậy; nếu mẹ qua đời thì người con sẽ cảm thấy mình khó sống nổi thảm họa này.

Người con cho biết yêu mẹ rất nhiều. Không có từ nào mô tả được, và biết rằng việc mẹ mình không hạnh phúc trong đời khiến người con cảm thấy quá ư tồi tệ. Tất cả mọi công việc nặng nhọc người con đang làm là vì mẹ, không phải vì bản thân. Người con muốn mẹ hạnh phúc, muốn chấm dứt mọi điều đang diễn ra làm mẹ buồn.

Người con hỏi làm cách nào để thoát khỏi ý nghĩ hoặc cảm xúc về chuyện mẹ mình đang sắp chết. Đêm người con mất ngủ.

… Khi vinh danh lòng hiếu thảo của người con đối với mẹ mình, dễ cảm thấy là mối gắn bó ấy quá chừng mãnh liệt, đến độ có thể thừa sức làm cho chính người con ngã bệnh, ốm đau. Một mối dây bền chặt với người khác là điều tốt đẹp song nếu quan hệ thu hút hết mức quyền lực thì nó trở nên không còn lành mạnh. Nói khác, đấy là  sự dính mắc.

Gọi là dính mắc khi hai người hoặc nhiều hơn (thường gồm cả toàn bộ gia đình) phụ thuộc và xoắn vào nhau thái quá. Khi một người khó chịu, mọi người khó chịu. Những gì một người muốn, mọi người muốn. Các nhu cầu và cảm xúc cá nhân bị đánh mất; vì thế, người trong tình trạng dính mắc thấy thật khó nói lời từ chối hoặc cân nhắc tới các ao ước riêng của bản thân.

Thật hay khi tích hợp các nhu cầu và ước muốn của người khác vào đời mình song cái giá đánh đổi cho điều đó không thể là sự mất đi cuộc sống riêng. Cả hai đều đến và đi khỏi thế giới một mình, vì thế người duy nhất hiện diện nơi đó với toàn bộ đời mình là chính bản thân ta. Nên chi, chúng ta hết sức cần biết chắc mình luôn chăm lo, bảo bọc dọc dài cuộc đời chính mình. Không may, nghe như thể người con đang rung chuông báo động những gì vốn nhẽ ra là của riêng– công việc nặng nhọc, hạnh phúc– đang thuộc về người mẹ, và thân xác người ta có lẽ cũng đang nói rằng nó chịu áp lực ghê gớm.

Không ai biết khi nào thì bố mẹ mình qua đời, song chúng ta có thể đảm bảo rằng một ngày rồi họ sẽ tạ thế. Nếu tự nhiên diễn tiến theo kế hoạch định sẵn, bố mẹ chúng ta sẽ chết trước khi chúng ta mong đợi thì đấy không nên xem là ‘thảm họa’; nó là trật tự sắp bày của mọi sự, và nếu bộ mẹ hoàn thành bổn phận, con cái họ có thể bước tiếp mà không có mặt các bậc sinh thành nữa.

Một trong những công việc chúng ta ứng xử như bố mẹ là chuẩn bị con cái mình vào đời rồi để mặc chúng tự quyết. Không rõ người mẹ đã gắng làm điều đó, nếu chưa, tự thân chính người con có thể cần tiến hành. Trong khi người mẹ có thể trợ giúp, bà không thể là thế giới của người con. Do vậy, đặt để ranh giới giữa mẹ và con có thể rất hữu ích.

Các ranh giới cá nhân là các quyết định mình tạo ra điểm bản thân dừng và nơi người khác khởi sự. Điều duy nhất bất kỳ ai trong chúng ta có thể kiểm soát được là hành vi của bản thân, vì vậy các ranh giới là cách thức mình đáp ứng với những người khác. Ví dụ, trong các quan hệ dính mắc, người ta thường mong đợi kẻ khác cảm nhận điều họ đang cảm nhận. Họ không nắm giữ chắc chắn các cảm xúc riêng mà để kẻ khác xử lý giúp. Một ranh giới nên là mình kiểm soát cảm xúc bản thân đồng thời mong người khác cũng quản lý chính họ; nói khác, mình chịu trách nhiệm hạnh phúc chính mình và để mẹ mình kiểm soát cuộc đời riêng của bà.

Rất nhiều sách vở viết về ranh giới sẵn có để tham khảo; nếu không cảm thấy đủ, người con có thể nghĩ tới việc kiếm tìm sự trợ giúp chuyên môn. Các nhà trị liệu gia đình đặc biệt rất giỏi trong việc xử lý các vấn đề liên quan đến việc xâm phạm ranh giới và có thể trợ giúp người ta sửa chữa ranh giới tồn tại bấy lâu. Khi người con có thể học cách tách bản thân khỏi mẹ mình một cách lành mạnh, viễn tượng về cái chết của người mẹ, dù vẫn buồn đau, sẽ không thể phá hủy đời sống của người con được.

Khi người mình thương yêu nảy sinh ý nghĩ muốn chết

Những chuyện như thế luôn dễ khiến người ta cảm thấy đau lòng nếu biết được và nghĩ tới rồi buộc phải sống cùng về sau. Thực tế, các mối quan hệ thân mật có thể trở nên vô cùng khốn khổ vào thời điểm mà một hoặc cả hai người thiếu vắng lòng tự tôn (self-esteem) cùng khả năng điều chỉnh cảm xúc.

Những mối quan hệ lành mạnh và thỏa mãn đôi bên lại thường dựa trên các nền tảng như sự tương kính, tin tưởng, và cảm nhận về lẽ công bằng, đoan chính. Đối xử với bản thân như đối tác ngang bằng để rồi xem xét các cảm xúc nảy sinh; việc này có thể làm khởi lên sự tức giận hoặc tội lỗi, song các cảm xúc ấy nên bị loại trừ, chứ không nhất thiết là nguyên tắc. Thậm chí, chúng ta còn muốn kỳ vọng vợ/ chồng, anh/ cô cảm thấy tồi tệ vì đã đối xử với mình thật cay nghiệt, thôi thúc một lời xin lỗi và bận tâm cách thức mình bị tác động đến mức nào.

Tin tưởng không đơn thuần là mong được xem mình đáng tin cậy mà còn là giả định rằng mình không bao giờ hành xử theo các cách thức cố ý gây tổn thương cho vợ/ chồng/ người yêu mình. Vậy nên, khi vợ/ chồng/ người yêu tom góp các điều bạn phát ngôn như là dấu hiệu mang ý nghĩa và dự tính gây tổn thương, chắc chắn cô ấy/ anh ấy không tin tưởng bạn đang cân nhắc, để ý tới các cảm xúc của riêng họ. Những diễn giải sai lạc ấy có thể là hậu quả của lòng tự tôn thấp ở vợ/ chồng/ người yêu bạn, song nó còn có thể liên quan tới cả niềm tin tưởng vào tình yêu bạn dành cho họ và nhận ra rằng các diễn giải tiêu cực là kết quả của tự thân vấn đề của cô ấy/ anh ấy phóng chiếu vào các bình luận, phát biểu của bạn.

Với tất cả điều trình bày trên, hành vi quá khứ của cô ấy/ anh ấy ‘làm việc’ cho bản thân bởi vì nó cho phép họ thông thoát những nỗi niềm hụt hẫng, đổ lỗi tại bạn với những gì xảy đến sai trái trong đời, và tiếp tục muốn được chăm sóc…

Khi một người thương yêu có dự tính tự sát dường như vì chúng ta thực hiện hoặc không làm điều gì đó, chuyện ấy tự nhiên dễ khiến chúng ta cảm nhận như là trách nhiệm và do đó, tội lỗi. Tuy vậy, chúng ta cần nhớ, dù nỗ lực chia tay hoặc ly hôn là thứ đào sâu ngay lập tức ước muốn tự sát, các vấn đề vốn có nguồn cơn từ lâu rồi.

Đừng ngạc nhiên nếu bạn được mong đợi phản ứng tựa như cách quen hành xử trước đây, và quả khó khăn nếu không làm thế. Bạn có thể tìm kiếm một người bạn thân hoặc người nhà biết rõ tình huống và dự tính định thực hiện đủ để người đó trở thành nguồn trợ giúp và có một cái nhìn khách quan nhất về tình huống đang đương đầu. Các ý nghĩ tiến dần đến chuyện tự sát không dễ nắm bắt và kiểm soát.

Khi chúng ta trở nên trầm uất, não bộ hành hạ với cả dãy suy tư khủng khiếp; chúng bắt đầu với những ý nghĩ buồn nản, thôi thúc tới ý nghĩ muốn chết, rồi kết cục với những suy tư tự sát và dẫn đến nỗ lực quyên sinh, chấm hết đời mình.

Danh sách tuần tự có thể diễn tiến như này:

  • Mình là một cậu con trai, con gái, bố, mẹ, vợ, chồng, người yêu, đồng nghiệp, bạn học… thất bại, v.v….
  • Mình trở thành gánh nặng cho những ai yêu thương mình.
  • Mọi người yêu mình sẽ đích thực tốt hơn hẳn nếu mình không có mặt, loanh quanh với họ ở đó nữa.
  • Mình không muốn chết, song sẽ ổn thỏa và xong xuôi hết mọi chuyện nếu mình không còn sống.
  • Hầu như mình hy vọng mình bị chết bởi một tai nạn hoặc mắc một căn bệnh chết người.
  • (mình huyễn tưởng về những cách tự sát vào lúc này: treo cổ trên cây, nhảy xuống sông, uống thuốc, v.v…)
  • (huyễn tưởng nên nói gì trong lá thư tuyệt mệnh để lại cho những người thương yêu như vợ/ chồng/ người yêu mình)
  • Mình chắc chắn nên chết đi cho rồi
  • Có thể mình thực nghiệm với các tư thế, điệu bộ khi tự sát ở thời điểm này
  • Tạo ra một nỗ lực tự sát.

Đấy là sự khởi đầu cho cả cơn lũ suy tư về chuyện tự sát đổ xuống dồn dập. Nên tìm kiếm sự trợ giúp chuyên môn ngay lập tức, và thường không khó điều trị song càng sớm càng tốt. Nếu mình lần lữa trị liệu, các suy tư khác sẽ chảy tràn theo về…

Một sự mời gọi trong lòng

Mình có thể cảm thấy thu mình và hụt hẫng trước những hoàn cảnh hôm nay. Kỷ niệm Ngày Độc Lập của Việt Nam trùng với lễ vinh danh người lao động ở Mỹ quốc. Trời mưa tầm tã càng dễ khiến bồi hồi lại nhớ về thân phận của ông Nguyễn Hữu Đang, vị chỉ huy dựng lễ đài Ba Đình. Thống kê cho hay, mấy ngày nghỉ đã có 259 vụ thương vong vì tai nạn giao thông, trong đó 112 người đã chết.

Mình cũng có thể đang phải chật vật chống chọi với các trở ngại cản ngăn, hoặc cảm thấy bị mắc kẹt và không thấy khả năng đặng tạo tác nổi các thay đổi tích cực. Mình dễ phát hiện thấy hữu ích với việc đặt để thời gian dành ở một mình và làm việc với các cảm xúc trên với ước ao tìm thấy ý tưởng tốt hơn về nguồn gốc hình thành của chúng.

Đơn giản tìm ra một nơi chốn riêng tư không bị quấy rầy, và nhắm vào phóng thích trạng thái căng thẳng rồi làm trống rỗng tâm trí mọi sự suy tư tràn lấp. Chỉ trong vài khoảnh khắc, mình sẽ dễ khởi lên sự yên ả và tập trung hơn hẳn. Tiếp theo đấy bắt đầu khám phá các cảm xúc, quyết định tại sao cơ chừng mình nên đương đầu hôm nay. Giai đoạn phản ánh này khuyến khích mình đào sâu hơn cho trạng thái sáng rõ, nhằm làm nảy nở các giải pháp sáng tạo cho rắc rối hiện đối đầu và chấp nhận một não trạng lạc quan.

Dành thời gian suy tư hoàn cảnh bản thân có thể cho chúng ta sự thấu hiểu nhằm tạo nên các trải nghiệm đầy ý nghĩa và toàn mãn với những gì kinh qua hàng ngày. Cảm thấy hụt hẫng hoặc mắc kẹt thường là dấu hiệu từ các bản ngã nội tại đủ đem lại lợi lạc nhờ giai đoạn lặng lẽ suy ngẫm về các hoàn cảnh xảy đến trong đời.

Làm tâm trí mình thư thái và tĩnh lặng rồi đưa sự chú ý nhắm vào nội tại trong lòng, chúng ta thừa khả năng phóng thích ảo ảnh bị mắc kẹt cũng như phát triển một cảm nhận sáng rõ và thấu hiểu về đời mình.

Nhờ lựa chọn nhìn nhận nỗi niềm hụt hẫng như lời mời gọi để kết nối sâu thẳm hơn với bản ngã cao hơn, mình có thể làm triển nở sự thấu hiểu để rồi tạo nên cuộc đời mình nhiều ý nghĩa vượt trội.

Đời cạnh tranh và quá bí bét, làm sao tránh stress?

Một cô gái trẻ sau khi tốt nghiệp đại học, đã đi làm được một thời gian rồi chợt than vãn về đời sống không rõ nên diễn biến như nào, rằng cô ấy chỉ không thấy hài lòng với những gì đang hiện diện, hỏi cô ấy muốn gì thì nhận được lời tự thú thiệt tình là không biết.

Tôi nghĩ đến nỗi trầm buồn hiện sinh. Stress cấp tính đòi hỏi đáp ứng thích nghi hết sức cao độ, song theo thời gian, nó trở nên mãn tính rồi một lúc nhất định, đòi buộc chúng ta phải suy nghĩ lại lối sống của bản thân. Stress là cái đinh chi mà thiên hạ cuống cuồng hoặc thầm lặng chịu đựng thật đớn đau cả thân lẫn tâm đến vậy?

Đời sống khả năng cao là luôn làm ta căng thẳng tinh thần, gây stress quá dễ dàng. Nói chung là hoàn toàn đúng đắn stress bộc phát nhanh chóng, song loại cấp tính kiểu thế có thể chuyển thành thói quen thâm căn cố đế, và chúng ta cần suy nghĩ lại những cách thức làm mọi điều sao đủ vượt qua và chế ngự nó. Stress mãn tính tạo nhiều hiệu ứng khắc nghiệt lên sức khỏe và trạng thái an lạc của chúng ta. Stress làm tăng thêm các hoạt động sinh lý cao độ và khiến mình thường xuyên thao thức, khó chợp mắt. Tác động đến hệ thần kinh, cơ thể phóng thích các hormones gây stress dưới nhiều dạng thức. Đáp sứng stress căn bản là đáp ứng mang tính thích ứng về mặt cơ thể, song stress cấp tính để lại nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng lên thân xác.

Quá nhiều sự kiện trong đời là tác nhân của bức bối, áp lực, căng thẳng, mệt mỏi…; các stressors này đặt để nguy cơ phát triển stress, nhất là nếu chúng ta không có các nguồn lực tâm lý đảm bảo xử lý chúng. Thực tế, một số người có khả năng chịu đựng stress cao hơn kẻ khác. Người ta cũng khác nhau trong các cách hiểu về stressors.

Nghiên cứu cho thấy, người gặp stress khuyến khích não trạng trải nghiệm thì có các mức độ hormone stress thấp hơn người nhìn nhận stress một cách quá tiêu cực.

Lý thuyết kích hoạt nhận thức về stress giúp giải thích đáp ứng stress; theo đó, chúng ta cảm thấy stress bất kỳ lúc nào có sự thiếu nhất quán giữa giá trị mình đặt để và giá trị đích thực của bản thân. Ví dụ, chúng ta bị stress nếu đụng hạn cuối cùng phải hoàn thành công việc mà mình lại không đủ khả năng đáp ứng đúng đắn. Chúng ta bị thúc đẩy làm giảm thiểu, hạ xuống sự thiếu nhất quán giữa các giá trị đặt để và các giá trị thực của bản thân.

Từ ví dụ nêu trên, chúng ta có thể thực hiện bằng việc tăng cường mức tải làm việc đến độ đảm bảo mọi thứ hoàn thành đúng thời hạn, song điều này dễ cảm nhận là không phải giải pháp vững bền. Chúng ta thường thành công trong ngắn hạn, còn với đường trường dài lâu thì e khá hiếm hoi, do chúng ta khốn khổ bởi stress cấp tính. …

Đáp ứng stress có thể được điều hướng bởi khả năng phục hồi tâm lý; khả năng này chịu đựng các stressors môi trường, và nó thông qua các chiến lược đối phó, đương đầu hữu hiệu mà nhờ thế mình xây dựng được khả năng phục hồi. Nếu các chiến lược đối phó không thích ứng và không hiệu quả, mình sẽ làm tăng thêm nguy cơ phát triển stress. Mình có thể cố sức để thích ứng chiến lược đối phó với tình huống cụ thể đủ đương đầu hiệu quả nhất. Khi bị stress tấn công, mình có thể khởi sự cảm thấy mất tập trung, và chẳng có điều chi mình có thể tiến hành ngõ hầu tránh né hoặc cải thiện được tình hình: dạng thức vô vọng.

Chúng ta không có các nguồn lực vô tận để giải quyết các tác nhân gây stress; chỉ có thể làm tốt nhất để thích ứng với môi trường gây căng thẳng mà thôi. Nếu có quá nhiều giá trị đặt để xa vời, phi thực tế, bất kể vì tạo ra chúng cho bản thân hoặc vì tình huống công việc đòi hỏi, chúng ta nên cân nhắc tác động chúng gây nên thân- tâm chúng ta. Mong đợi quá mức vào chính mình, hoặc mức tải việc khủng khiếp? Bằng cách nào nó tác động tới tâm trí và thân xác chúng ta? Nên nhận rõ điều này. Gần đây nhất bạn cảm thấy stress? Bạn đối phó với nó như thế nào?

Không bao giờ mất đi người mình yêu quý

Có lần, vị thiền sư tên Foyin đã cứu sống một phụ nữ định quyên sinh nơi dòng sông, rồi hỏi nàng tại sao nàng muốn chết, nhất lại là nàng đang còn rất trẻ.

Người đàn bà đáp, lấy chồng mới ba năm, song khi con trai mất, chồng đâm bỏ bê, không thèm ngó ngàng gì vợ. Do đó, cô cảm thấy đời sống hiện tại chẳng có gì ý nghĩa nữa. Vị thiền sư hỏi tiếp, thế đời sống của cô trước hôn nhân như nào. Hồi tưởng, người phụ nữ thấy đấy là thời thật vô lo và mọi thứ như ý. Vị thiền sư lưu ý rằng, ngay hiện tại lúc này, cô chỉ việc quay về với giai đoạn ba năm trước; lúc đó, cô đâu có chồng con, giờ cô cũng không có họ. Một cách căn bản, xét toàn thể, cô không hề có sự mất mát đích thực nào. “Công án” vị thiền sư nêu ra: nếu cô ấy có thể vô lo ba năm trước, tại sao cô ấy lại quá sầu muộn ba năm sau?

Chúng ta trả lời câu hỏi này như thế nào đây? Sự thật, chúng ta đau đớn khổ sở chỉ khi mình chăm chắm vào tình huống bất hạnh hiện tại khiến mình cảm thấy ghét bỏ không cần thiết. Kỳ thực, gọi là điều xui rủi này khi so sánh với một trạng thái từng diễn ra rồi, vốn nó tương đối may mắn, đâu nhất thiết khiến mình phải gắn bó cùng. Vì thế, những ai đau khổ nhất thường có xu hướng trước tiên đau khổ kéo dài; khi đời sống của họ được cải thiện thì lại dễ cảm thấy mất mát khủng khiếp về sau.

Bởi vì cảm nhận mất mát đến từ sự so sánh, xuất hiện nỗi tiếc thương và bao lời ai oán. Nếu nhìn vào bức tranh rộng lớn phủ trùm một giai đoạn rộng lớn hơn, gồm cả nỗi buồn lẫn niềm vui bây giờ, sẽ thấy đấy chỉ là sự xoắn bện quá độ và chỉ ra bánh xe nghiệp bất hạnh/ may mắn mà thôi. Do đó, đều ảo ảnh, hoang tưởng việc để bản thân bị quấy nhiễu, đảo lộn bởi cả điều may mắn lẫn sự xui rủi.

Vị thiền sư đã hích nhẹ giúp cho người phụ nữ trẻ siêu việt trên các trạng thái nọ kia một cách nhị nguyên mà cô đang trải qua, để buộc cô quay về với những gì rốt ráo là mình trước đây: biểu hiện trạng thái nguyên thủy của Phật tính.

Nhất là trong những thời điểm bấn loạn, chúng ta nên quay lại trạng thái tâm linh nội tại căn bản quen thuộc này, phóng thích khỏi rối rắm do gắn bó với vận may tốt đẹp và ghét bỏ, đẩy đuổi sự xui rủi, bất hạnh.

Tại sao chúng ta quá phấn khích hoặc trầm uất ghê gớm? Đơn giản nhờ mang con tim và tâm trí tỉnh thức với Phật tính sẵn có, thay cho chuyện dính bám vào các điều kiện ngoại giới vốn phù du thoáng chốc; nhất định sẽ khởi lên tâm trí duy trì trạng thái yên an.

Vấn đề thuộc các điều kiện trong hiện tại do vậy, nên được xem xét tựa như trái quả tựu thành đang dần trôi qua bởi các nguyên nhân và điều kiện tích lũy, thậm chí, trước cả khi khởi sự…

Điều này không phải là trạng thái vô cảm hoặc thiếu quan tâm nghiêm cẩn; vì các biểu tỏ bình thản thực sự luôn hậu thuẫn lòng từ bi trải đều cho tất cả mà chẳng hề xốn xang, nhốn nháo với bất cứ ai hoặc bất kỳ điều gì. Lành thay.

Hấp dẫn và kháng cự cùng những điều ngộ nhận khó ngờ

Những thời khắc, ngày giờ giời đất mưa gió bão lũ não nề như thế này đi kèm tin tức đăng tải tai nạn chết người, sự đời đổi dời bất nhất nên e chừng quá dễ gây cảm giác khiến thiên hạ cầu mong, nghĩ thế này mơ thế nọ, tâm trí cứ mê trôi vu vơ và không khỏi bám vào đẩy ra theo thói quen tưởng nghĩ bấy lâu.

Tỷ dụ nổi bật liên quan đến cái gọi là quy luật hấp dẫn. Hãy thử nhìn vào những gì đối lập với nó, tạm gọi là quy luật kháng cự chẳng hạn. Tin xấu là mình bị ‘hút vào’ những gì làm mình kinh hãi, dưới dạng cách này hay cách khác, lặp đi trở lại cùng thời gian cho đến lúc mình tập hợp đủ lòng từ bi (cho chính mình và/ hoặc cho người) cũng như trí tuệ để đương đầu điều đó.

Những gì mình kháng cự vẫn cứ còn đó thật tự nhiên. Những điều gây kinh hãi, lo sợ không bao giờ đích thị tự nó biến mất bởi vì nỗi niềm kinh hãi, lo sợ nằm trong lòng mình, cho dù mình có mặt ở nơi đâu. Một số người nhìn điều này như phương thức vũ trụ kích thích tăng trưởng, trong khi  mình nên nghĩ đúng đắn rằng đó chỉ là nghiệp và tri nhận của bản thân đang thao tác thôi: trình bày với mình về những gì đang hiện diện trong lòng. Các trải nghiệm dẫn dắt ta hướng tới giác ngộ hoặc thoát khỏi nó hoàn toàn tùy thuộc vào ta.

Tin tốt lành là dù sức mạnh của sự kháng cự sẽ là thành phần tạo nỗi đau đớn khi đương đầu, điều ấy hàm nghĩa các bài học ta tiếp thu được sẽ lớn lao. Việc thiết yếu chẳng những không buộc phải đương đầu quá mức mà còn cần tỉnh thức với những gì kinh hãi, lo sợ. Khi sự kinh hãi, lo sợ được trải nghiệm như nó vốn thế, điều gì đó thú vị xảy đến: sự hãi sợ, kinh hoàng tan rã, tiêu trừ. Khả năng là khi mình học hỏi để nhìn thấy sự kinh hoàng, lo sợ như nó là, mình sẽ nhận ra điều ấy khác biệt với tự thân sự kinh khủng, sợ hãi vốn rồi tất tiêu biến đi. Nỗi đau đớn do sợ hãi, kinh hoảng khá nhẹ nhàng ban đầu, song nó có thể trở nên mãnh liệt khi mình chống kháng nó. Đây không là nỗi đau của chính sự sợ hãi, kinh hoàng mà đến từ sự kháng cự. Với một số người, có mặt ở trong phòng chờ thì e dễ càng đau đớn hơn cả lúc đang gặp gỡ bác sĩ nha khoa.

Khi chúng còn chưa được nhận ra, các sự thật vũ trụ sẽ ‘thao diễn’ trong đời mình dưới các hình tướng bất định bởi vì các sự thật luôn luôn loanh quanh đâu đó. Khác hơn là các lý do thuộc nghiệp, “mọi thứ xảy đến vì một lý do”- (những) thứ mình chọn- vì vậy hãy lựa chọn hết sức cẩn thận. Không có dạng thức sinh thể siêu thông minh đang chơi khăm minh, chỉ là một dạng hoang tưởng ngẫu nhiên người ta rơi vào vì các cái bẫy tự mình tạo nên mà không hề nhận ra. Bất kể mình trải nghiệm đang bị trừng phạt chỉ vì bỏ quên giá trị đạo đức của nó và được tưởng thưởng khi mình học hỏi đích thị. Người ta sẽ không ngừng nắm bắt cơ hội để vượt qua các rào cản tâm linh cho đến khi mình làm sạch chúng toàn bộ: khi mình tự do thoát khỏi mọi niềm đau nỗi khổ.

@Cập nhật, 20.7.2014.

Nghiệp xấu không phải luôn là lực lượng không thể phát hiện, theo dõi được, ví dụ, sức khỏe kém lúc này có thể là do bởi các thói quen sinh hoạt không tốt được tạo ra và duy trì nghiệp xấu là sức khỏe kém; ngoài sự tụng kinh, cầu nguyện thì điều tốt không kém nữa là xem xét nhu cầu thay đổi các thói quen xấu. Người ta cũng có thể làm một số hành động tốt để tạo nghiệp tốt và giảm bớt tác hai của nghiệp xấu như làm từ thiện, phóng sinh, ăn chay,…

Về việc tin rằng các suy nghĩ tích cực thu hút nguồn năng lượng tích cực từ vũ trụ và mình nên giữ trong tâm trí ý nghĩ rằng sức khỏe bản thân sẽ tốt lên thêm mãi nhờ quy luật hấp dẫn. Thực tế, có nhiều phiên bản cho cái gọi là quy luật hấp dẫn và nhiều chỉ trích chuyện nó vận hành hay không. Phiên bản thông dụng nhất rằng mình nghĩ gì sẽ nhận được thế là không đích thị sự thật. Bởi vì suy nghĩ về điều gì đó theo quan điểm dự tính, ý định thì mới chỉ là một hạt giống. Có nhiều điều kiện cần thiết cho hạt giống lớn lên, đơm hoa kết trái. Ví dụ, hàng triệu người nghĩ và thậm chí mơ mình trúng số suốt một đời, song họ không bao giờ trúng số vì họ thiếu các điều kiện nghiệp của sự rộng lượng đã thực hiện trong quá khứ đặng nuôi dưỡng hạt giống giàu có được triển nở và biểu hiện theo cách này. Tương tự, với người đau ốm khao khát sống rốt ráo không hạn định cho đến khi chết khi mà thời gian của nghiệp đã đến hồi kết thúc.

Khi ai đó e ngại rằng anh ta được nhiều diều tốt lành hơn nhờ quy luật hấp dẫn mà anh ta không xứng đáng và các điều tồi tệ sẽ theo sau thì thực tế, bất kể thứ gì người đó trải nghiệm trong lúc này thì họ luôn xứng đáng trong lúc này, bởi vì quy luật nghiệp luôn luôn vận hành hết sức hoàn hảo. Điều ấy không có nghĩa người ta đang đau ốm thì không cần điều trị mà là ở giữa chuyện đang tìm kiếm sự chữa lành, bất kể thứ gì người ta đang trải nghiệm ngay lúc này là mang bản chất nghiệp, chứ không phụ thuộc việc xui rủi, may mắn bất chợt. Không có chuyện cùng lúc phục hồi và không xứng đáng về mặt nghiệp; như thế, nỗi lo lắng của anh ta về trạng thái nghiệp xía vào và tuyên bố “trả thù’ sẽ không bao giờ xảy ra.

Vậy đó, ý tưởng quy luật hấp dẫn đang vận hàng đích thị nhờ bởi không ngừng suy nghĩ về một điều gì đó là một lầm lạc lớn. Nguyên nhân cộng với các điều kiện mới thành tác động, ảnh hưởng. Các điều kiện là chính yếu và điều ấy bao gồm các nỗ lực siêng năng, cần mẫn trong nhiều dạng thức thích hợp khác nhau.

“Ilo Ilo”: vài điều ngồ ngộ mai mỉa trong một bộ phim

Hồ Tây, ngày mơ hồ lên tay...
Hồ Tây, ngày mơ hồ lên tay…

Ilo Ilo” được xem là phim tiếng Hoa hay nhất của năm 2013.

Những vết xước gắng sức chịu đựng trong việc giữ gìn một gia đình nhỏ để vẫn sống cùng nhau được; là chuyện thêm một người bước vào căn hộ có thể khiến động năng của nó bộc lộ ở cả hai mặt tốt lên và xấu đi. Dưới đây là 7 điều ngồ ngộ nhận thấy qua các tương tác giữa họ.

1. Không còn tình yêu để duy trì gia đình, cả ông bố và bà mẹ của cậu bé cố gồng mình bám lấy công việc; tức điều ấy ngầm nghĩa họ giảm sút chất lượng thời gian dành cho con. Trách nhiệm mỉa mai thay, dẫn đến thiếu vắng tư cách làm cha mẹ, kéo theo hụt hẫng mối quan hệ bố mẹ và con cái. Trạng thái thiếu hụt này chưa được kiểm tra.

2. Do tình yêu đã hết dần cạn kiệt, bố mẹ thuê giúp việc trông nom cậu bé. Trạng thái bỏ bê vai trò làm cha mẹ càng rõ ràng hơn với sự quan tâm của người giúp việc dành cho cậu bé; hậu quả, bà mẹ ghen tuông song chính bản thân mình lại không nhận ra rõ ràng. Ông bố quá buồn phiền với công việc nên không hề hiểu nguyên nhân của sự ghen tuông. Trạng thái ghen tuông chưa được kiểm tra.

3. Người giúp việc trở thành bà mẹ thay thế, trong khi đứa bé là cậu con trai khác của người giúp việc. Hiện diện cả tình yêu thương lẫn sự thù ghét trong cách mà đứa bé gây khó cho người giúp việc để rồi về sau cậu ta cũng hiểu đó còn là sự quan tâm nữa. Người giúp việc cũng pha trộn ghét bỏ và nhu cầu chăm sóc cho cậu bé. Các cảm xúc trái ngược, mâu thuẫn ấy chưa được kiểm tra.

4. Cả bà mẹ và người giúp việc thấy được sự thiết yếu cần kiếm nhiều tiền hơn, đó là lý do tại sao họ để “người xa lạ” chăm sóc con trai còn nhỏ của mình. Bà mẹ đi làm và để con trai ở nhà cho người giúp việc chăm sóc bất đắc dĩ, trong khi người giúp việc sang nước ngoài  lao động và để con trai cho chị gái không sẵn lòng chăm sóc. Trạng thái trớ trêu này chưa được kiểm tra.

Hầu như cũng chưa được ngó ngàng tới, có ba mối quan hệ kỳ cục dính tới động vật trong bộ phim này.

a) Gia đình kéo vào KFC gà rán ăn uống no nê để tổ chức tiệc sinh nhật cậu bé trong khi ông bố tặng quà cho cục cưng của mình bằng hộp có mấy chú gà con liếp chiếp. Dẫu cho hành động ấy nhằm đền bù vì đã vất xuống đường con gà điện tử của cậu con thì đấy là ví dụ vui chăng cho cách thức nhiều người chúng ta tự mâu thuẫn trong ứng xử mà thậm chí chẳng hề để ý tới. Trạng thái bất hòa về mặt nhận thức này chưa được kiểm tra.

b) Cậu bé rất chú ý chăm bẵm đàn gà con cho đến khi chúng lớn phổng phao; lúc ấy, cậu ta lại không chút chần chừ đề nghị người giúp việc thịt một con để làm mâm cỗ cúng cho ông nội đã qua đời, với niềm tin mong cầu ông mình sẽ phù hộ cho cậu ta trúng vé xổ số (kết cục trật lất). Nhìn vào cách cậu chàng trẻ con ngả giá và đặt điều kiện khi thể hiện tình yêu thương với động vật, cũng như nỗi khấp khởi đầu tư ‘hy vọng’ cho sự đổi thay và phát đạt của cả hai mẹ con quả ít nhiều cám cảnh. Trạng thái niềm tin sai lạc này chưa được kiểm tra.

c) Nếu cậu bé đích thực thương yêu đàn gà, chắc chắn nó sẽ không để cho ai làm hại chúng, nói gì đến việc đề xuất giết thịt. Liệu một khi muốn thịt gà, cậu bé có nên tự tay mình thực hiện? Sự thật, giống nhiều kẻ ăn thịt, nó không hề giết động vật dù thích ăn thịt chúng, đặc biệt các con vật trông đáng yêu. Trạng thái đối xử bất công, thiên vị này chưa được kiểm tra.

Dĩ nhiên, bộ phim ‘Ilo Ilo’ minh họa lắm thứ phức tạp bằng vô số cảnh quay thú vị hơn thế, song thức nhận ra những điều ngồ ngộ, mỉa mai vậy để càng suy ngẫm với thực tế đời sống chứa mang vô vàn sắc thái vi tế khác nữa.

J. Soi (34): Bừng sáng

Này người phụ nữ trẻ như đóa cúc trắng, không ai khác ngoài bản thân phải tự hỏi mình xem điều gì thực sự tốt lành để thực hiện. Cả mấy năm kết hôn kỳ thực chính cô cơ chừng chưa từng nghĩ tới nghịch lý giản đơn này: làm sao cứ mãi đi tìm và gặp cho được một người đúng đắn khi ta còn chưa trở thành một kẻ tương tự như thế.

Dự tính tốt lành mà không có đánh giá chính xác thì tựa như từ bi mà không trí tuệ. Bây giờ thì hy vọng cô đã biết rõ, tốt nhất là cần nhận thức sắc sảo và sáng suốt hơn. Dự tính tốt lành kiến tạo một số nghiệp tốt lành và những điều ấy càng dẫn dắt thật chắc chắn, các kết quả ngày càng tốt đẹp thêm lên.

Mức đối lập càng lớn ở chính nơi các xó góc thì càng làm mọi sự sáng bừng.

Sự kiện bi thảm, tìm kiếm hiểu biết và cảm xúc hài hước: chia sẻ tinh thần đối thoại

Những vụ thảm nạn khủng khiếp như kiểu đi đưa tang qua cầu lại chết vừa mới xảy ra sáng nay ở tỉnh miền núi Lai Châu luôn khiến người ta hình thành ngay lập tức liền phản ứng tại sao.

Đó là cái hình ảnh cuộc đời giơ tay lên trời chới với, khi giữa thiên nhiên khắc nghiệt và sống trong một đất nước mà tai nạn giao thông cướp đi sinh mạng mỗi ngày dễ khiến dân chúng ít nhiều chai lì với thương vong và chết chóc.

Như tất cả, bản thân dõi theo tin tức đặng tìm hiểu nguyên nhân xem điều gì đang xảy ra đồng thời cũng ngạc nhiên tự hỏi tại sao thiên hạ lại phấn khích đến vậy với chuyện biết tại sao.

Câu trả lời hiển nhiên chưa chắc là câu trả lời đúng đắn; câu trả lời rõ ràng là nếu chúng ta hiểu biết, chúng ta có thể thay đổi. Nếu ta biết tại sao các thảm nạn, tai họa và bi kịch xảy đến thì mình có thể ngăn ngừa chúng trong tương lai. Và nảy sinh nhu cầu thử lý giải…

Một nghiên cứu cho thấy, chúng ta tìm kiếm lời giải thích nhằm tạo khoảng cách với các sự kiện bi thảm. Khoảng cách là điều quan trọng trong ký ức, trí nhớ.  Mọi thứ chúng ta nghĩ gần gũi, chúng ta nghĩ chúng trọng yếu với quan niệm bản thân; mọi thứ cách xa, chúng ta không kết nối với bản ngã hiện tại. Và sự gần gũi quyết định các đáp ứng mang tính cảm xúc của chúng ta.

Khoảng cách quan trọng với trí nhớ bởi chúng ta giữ gìn niềm tin rằng mình thay đổi theo thời gian: tạo khoảng cách khỏi ký ức và khỏi các bản ngã trước đây. Tuy thế, cách thức tạo khoảng cách ngoài thời gian còn có quan điểm: nhìn ký ức thông qua đôi mắt mình, hay từ viễn tượng bên ngoài; mô tả thành lời ký ức ở ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba; hoặc đơn giản nghĩ sự kiện rốt ráo xa xôi hoặc gần gũi hơn với mình. Tất cả các kỹ thuật ấy khiến ký ức rời xa, ít gắn bó với cái tôi đương thời, giảm bớt cảm xúc; tức làm ký ức bị cất bỏ cả khía cạnh cảm xúc tích cực lẫn tiêu cực.

Dĩ nhiên, ngay chính sự giải thích cũng làm tăng thêm khoảng cách. Chẳng hạn, nghĩ tới chuyện khi nào thì các sự kiện bi thảm trở thành điều buồn cười?

Cách tiếp cận khác này cố phơi mở lý do để cho các hiện tượng cơ chừng vô cùng nghịch hợp lại xảy ra; bằng một loạt thực nghiệm, nhóm tác giả nghiên cứu xem xét các điều kiện khiến việc bi thảm có thể trở thành trò cười.

Lý thuyết làm nền tảng là thời gian trôi qua khi bi kịch không chỉ được xem xét không thôi mà còn cả cách thức nó chạm sát nhất tới người ta, cũng như phương thức diễn ra; nói khác, khoảng cách có thể được đo cả với thời gian và không gian. Ý tưởng cơ bản: các bi kịch nhỏ, hoặc điều xui rủi, bất hạnh (các tác giả gọi là “các lỗi lầm lành tính”) càng nhiều thì càng dễ nảy sinh hài hước nếu chúng xảy đến với mình hoặc với một người bạn thân; nói khác, các bất hạnh, xui rủi đa phần sẽ buồn cười hơn khi chúng lừa gạt, tống đấm vào kẻ khác.

Khả năng ở đây là khi chúng ta ngập tràn trước các sự kiện bi thảm, khi chúng ta chạm tới đáy tủi buồn, và sự thống khổ của chúng ta quá chừng khốc liệt, chúng ta cảm thấy hoàn toàn tuyệt vọng, không còn khả năng thay đổi thực tế xung quanh mình. Trong những tình huống ấy, hài hước là công cụ hữu hiệu đóng vai trò như một cơ chế phòng vệ. Chúng ta quá bị thống trị bởi nỗi niềm đau đớn, không đủ sức chịu đựng hoặc giải quyết nó bây giờ nên chúng ta tìm kiếm phóng thích, khuây khỏa. Tỷ dụ, khi không có khả năng kiểm soát thực tế thể lý bao quanh thì thay vì cảm thấy tuyệt vọng, người ta gắng thay đổi các cảm xúc nội tại. Hài hước giữ vai trò lớn lao trong sự thay đổi đó và cho họ quãng trú nghỉ thoát khỏi hiện thực khủng khiếp xung quanh. Góc cạnh nọ kia, bi kịch và hài hước chắc hẳn sẽ tay trong tay gắn bó với nhiều người chúng ta.

Mặt khác, đâu có thể là các yếu tố ngớ ngẩn gây nên tai họa thể lý? Cơ chừng, đó có thể là những chi tiết thuộc tình huống, nhận thức, nhân cách và tình cảm/ tâm trạng. Bởi sống trong thế giới này, tất cả chúng ta dễ dàng phơi nhiễm với mức độ nhất định nguy cơ thể lý, và một số hoạt động rõ ràng nguy hiểm hơn.

… Song gì gì, tất cả chúng ta đều chia sẻ chung bi kịch xảy đến vì chúng ta là thành phần của cộng đồng nhân loại. Mọi người giải quyết đau buồn và bi kịch bằng nhiều cách khác nhau, đa phần chúng ta là viết xuống hoặc nói ra. Trước thảm nạn, các cuộc đối thoại không ngừng diễn tiến; song thay vì đánh giá và tấn công các ý kiến, hành động của người khác mà ta không đồng ý, sao không thực sự dừng lại rồi lắng nghe đích thị những gì được nói?

Tất yếu là chúng ta cần thiết biểu lộ các quan điểm, và rõ ràng, các ý kiến sẽ khác biệt. Đó là điều tuyệt vời, đó là lý do tại sao chúng ta có những bộ não ngày càng tăng thêm sự phức tạp. Nhưng để thực sự thay đổi diễn ra được, chúng ta cần kiến tạo một không gian an toàn để chia sẻ các câu chuyện của mình. Và sự thật, không ai trong chúng ta có toàn bộ câu trả lời; có nhiều khía cạnh và mỗi chúng ta có một mẩu giá trị về câu đố nếu chúng ta có thể được phép chia sẻ nó trong tinh thần đối thoại.

Bởi vì chúng ta có chung một điều ước muốn: thảm nạn đã xảy ra sẽ không bao giờ, không bao giờ tái diễn hay xảy ra lần nữa.

Chết kiểu Vietnam: chính trị, tâm lý, và quyết định kết liễu bản thân

Cái chết của một ông tướng công an vốn mang trọng bệnh sẵn trong người rồi tiếp tục làm dấy lên làn sóng dư luận bàn tán theo điệu dè bỉu sâu cay, phản ánh hơi hướng lý thuyết âm mưu và lần nữa, chứng tỏ sự bất mãn xã hội vượt trên cả kết quả xử lý về một vụ án cụ thể. Dĩ nhiên, cái chết đau đớn ấy còn mang cả tính tôn giáo của chính trị về việc kết- thúc- cuộc- đời.

Riêng tôi lại thấy lòng mình nhói lên cảm giác khó chịu khi có một cái chết khác bị bỏ lơ không ai thèm tham gia trao đổi cả: bị cáo tự tử vì xấu hổ.

Nhìn chung, chúng sinh cảm thấy chẳng dễ dàng tẹo nào để nói về cái chết và các hình thức quyên sinh nọ kia; nhiều người vẫn thừa độ tự tin để phán quyết tắp lự ngay rằng họ sẵn sàng trả một giá lành mạnh để kéo dài đời mình lâu hơn, tốt đẹp hơn; đoạn cuối đời thường là giai đoạn kéo dài ra vốn mang theo một cái giá nặng nề thuộc cảm xúc, thể lý, đạo đức, và tài chính khiến cho cái chết trở thành điều cấm kỵ lớn lao nhất. Khái niệm một ngày bỗng biến mất (dù đẹp giời hay không) đích thị đối lập  với nhiều giá trị văn hóa được xác lập quen thuộc bấy lâu; sự khởi lên ghê gớm của cái tôi càng làm tăng cao nỗi niềm phiền nhiễu đặng thức nhận trắng phớ ra rằng các bản ngã cá nhân của chúng ta sẽ không tồn tại lâu thêm được.

Đương đầu với nỗi sợ hãi muôn phần về cái chết đòi hỏi phải hiểu biết rồi thực tập nghiêm cẩn. Và khoảng thời gian đầu đời định hình thái độ chính trị của chúng ta, dựa trên môi trường bố mẹ dạy dỗ.

Vậy nên tự sát– tất thảy các dạng thức tự kết liễu đời mình–  là hành động chính trị, nó hàm ý chỉ trích xã hội? Ở đây biểu tỏ hai hệ thống giá trị kiến tạo hai con đường khác biệt nhằm giải quyết các cảm xúc nảy sinh: xấu hổ và tội lỗi. Theo đó, luân lý xấu hổ là hệ thống giá trị đạo đức mà trong ấy điều ác nhất là ô danh và nhục nhã và điều thiện lành nhất thì ngược lại, chẳng hạn, kiêu hãnh và vinh dự. Còn luân lý phạm tội là hệ thống giá trị đạo đức mà điều ác nhất là tội lỗi và điều thiện lành thì ngược lại, chẳng hạn, sự trong trắng.

Cái chết do đó, chứa đựng thành phần chính trị nhằm buộc tội xã hội thiếu lòng trắc ẩn và không đủ khả năng đáp ứng đủ đầy các nhu cầu của công dân. Mỗi trường hợp tự tử vì vậy, là một hành động chính trị đang ủy thác với lời tuyên bố tuyệt đối rằng xã hội đang khiến cho một số kẻ trở thành vô dụng còn một số người khác thì đáng được vinh danh.