Tếu táo và vu vơ ăn theo tí tẹo khi mưa to gió lớn não nề về xu hướng giáo dục

Việc từ bỏ thói quen đọc báo, xem TV và theo dõi tin tức thời sự hàng ngày có cái lợi nhãn tiền là chính mình tiếp tục tự khẳng định niềm tin (riêng với bản thân thôi) chắc như định đóng cột rằng mục tiêu không đạt được bằng tốc độ.

Bất chợt gặp phải đây đó nghiến răng bàn về xu hướng giáo dục là thêm một lần giật thột phát hiện thấy rất nhiều người có tham gia vào dự án mãi vẫn chưa chịu kết thúc này. Mọi nỗ lực, về mặt lý thuyết, đều đáng tưởng thưởng. Tất cả chúng ta gánh lấy trách nhiệm trong sự phát triển nghề nghiệp (dân gian truyền tụng câu cửa miệng ‘tập trung vào chuyên môn nào’), vì thế, hãy cùng nhau cống hiến cho ý tưởng rằng khoa học giáo dục sẽ trở thành chủ để nổi bật đủ đem lại lợi lạc ở hết thảy bậc học và cho mọi lứa tuổi.

Điều cần nghiêm túc lần nữa, việc định dạng các nhấn mạnh và xác lập các mối quan tâm trong chính sách và thực thi giáo dục chắc chắn sẽ khác biệt, tỷ dụ, một số thuộc phương pháp luận, số khác nằm ở triết lý, số khác nữa là chuyện tổ chức; tương tự, không giống nhau ở tông giọng: một số cần ghi chú khẩn cấp, một số khác đòi hỏi kế hoạch dài hơi,…

Đêm hôm gió máy nên nhớ đại khái là xu hướng giáo dục chi chi có thể hiểu về mặt thao tác theo chương trình đào tạo thể hiện khả năng thích nghi với cuộc sống, tổ chức hướng dẫn bằng các vấn đề nảy sinh trong cộng đồng, tăng cường trách nhiệm của học sinh cho việc lập kế hoạch trải nghiệm giữa đời, cố gắng nhắm vào sự hiểu biết những phương thức mà trẻ đang học hỏi, phải liên quan tới các phương pháp tư duy…

Nên thẳng thắn vận dụng đúng điệu xứ Quảng ‘nói phải củ cải cũng phải nghe’ đặng mong rằng sẽ là nhiệm vụ tuyệt vọng trong nỗi niềm ước ao định hình *tất cả* các xu hướng giáo dục đương thời, tuyệt vọng và chắc chắn vô ích nữa, vì một số sẽ được khai thác cạn kiệt và các xu hướng mới mẻ sẽ phát triển trước khi bất cứ điều gì có thể được thực hiện về các xu hướng đã xác lập này.

Thiển nghĩ, vì giời vừa ngưng đổ mưa và tiếng động cơ máy bay đáp xuống phi trường thành phố ồn ào quá, nên tạm thời chốt lại là cần phải làm gì đó về các xu hướng; định hình chỉ vì lợi ích của việc định hình chung quy đâu có được chi, ngoài chuyện chúng mình bận rộn quay mòng mòng suốt ngày.

Nói ngắn gọn nhất về truyền thông

Mọi người vốn quen bận rộn và chịu áp lực kinh khủng bởi thời gian, đồng thời lại chẳng chịu bỏ lỡ cơ hội tạo cái gì đó ấn tượng.

Dưới đây là cách nói cơ chừng ngắn gọn dễ nhớ mà vẫn đảm bảo đủ đầy nhất liên quan đến việc giao tiếp, truyền thông.

Bảy từ quan trọng nhất:

Tôi thấy tiếc đã gây nên lỗi.

Sáu từ quan trọng nhất:

Tôi sẽ học nghe tốt hơn.

Năm từ quan trọng nhất:

Mình đích thực tin bạn.

Bốn từ quan trọng nhất:

Ấy đang nghĩ gì?

Ba từ quan trọng nhất:

Bạn giỏi ghê!

Hai từ quan trọng nhất:

Cám ơn .

Từ quan trọng nhất:

Ta

Và cuối cùng, từ ít quan trọng nhất:

Mình.

Nếu muốn gây ấn tượng, nếu rất muốn tạo sự khác biệt lắm í thì đừng đòi hỏi thế giới chỉ nghe mỗi mình nói mà nên truyền thông mọi điều.

(khuya rồi, mai giới thiệu tiếp vậy)

* Bổ sung, 07.01.2015

Hãy là mẫu lãnh đạo gắn bó mọi thứ với nhau

Vào các thới điểm khó khăn (và sẽ hay thế), hãy là mẫu lãnh đạo gắng làm hết sức mình. Song khi mắc lỗi (thường dễ nhiều lần), hãy là người đầu tiên thừa nhận rồi bày tỏ hối tiếc.

Hãy là mẫu lãnh đạo hiểu rằng nghe thì tốt hơn nói

Quá quen thuộc việc chúng ta đánh giá thấp uy lực của đôi tai biết nghe. Chỉ cần lắng nghe thôi đã là hành động lớn lao của việc quan tâm rồi, gây tác động kết nối mãnh liệt.

Hãy là mẫu lãnh đạo thể hiện sự quan tâm

Biểu hiện sát sườn nhất của việc quan tâm là quan tâm đến một ai đó. Bộc lộ sự khen ngợi và biết ơn với những người khác, nói thành lời khi họ làm việc chăm chỉ và ghi nhận nỗ lực, cố gắng.

Hãy là mẫu lãnh đạo biết dành thời gian đáng giá ngay cả trong những ngày bận rộn nhất

Đừng bao giờ lấy cớ ngập đầu vì công việc hàng núi để quên tưởng thưởng người khác, để nói “Làm tốt lắm. Tôi tự hào về anh/ chị”. Tri ân tạo cảm hứng cho người ta làm nên nhiều điều lớn lao.

Hãy là mẫu lãnh đạo vinh danh đội ngũ và sự hợp tác làm việc

Sức mạnh của đội nhóm đến từ mỗi thành viên. Sức mạnh của mỗi thành viên là đội nhóm. Hãy là mẫu lãnh đạo năng nổ, sát sao từng thành viên và chứng tỏ mình là người cộng tác cởi mở.

Hãy là mẫu lãnh đạo biết đặt ‘chúng ta’ trước ‘tôi’

Đừng là dạng lãnh đạo suốt ngày nói ‘tôi’ và ‘tôi’. Sự thật giản dị mà thật căn cơ là nhờ gắn kết mọi người lại với nhau sẽ duy trì sức mạnh và không thể chế ngự nổi.

Lãnh đạo từ bên trong trước đã…

Lãnh đạo còn khuya mới là chuyện đơn giản như đang giỡn. Đôi khi cần nhanh chóng lưu ý truyền thông là yếu tính sống còn nếu chúng ta muốn tạo nên sự khác biệt. Nói gì là vấn đề, và mọi chuyện mình làm luôn nói lên điều gì đó.

“Công dân Nguyễn Đức Kiên có bị phân biệt đối xử?”

Thiệt là mắt làm hại não, vì do cái nhìn xớn xác thiếu tập trung nên tôi liếc thấy tiêu đề bài báo quả dễ gây tò mò.

Và trong phần tranh luận với đại diện VKS, trong phần đối đáp cũng kéo dài chừng 120 phút, bị cáo Nguyễn Đức Kiên lại đặt thêm một câu hỏi khác: Công dân Nguyễn Đức Kiên có bị phân biệt đối xử không? Minh chứng cho câu hỏi này, ông Kiên nói mình đã tuân thủ pháp luật Việt Nam và thực hiện mọi nghĩa vụ đối với Nhà nước.

Sở dĩ ông Kiên đặt ra câu hỏi đó bởi vì có hàng ngàn người đang kinh doanh cổ phần, cổ phiếu giống như ông Kiên, họ cũng góp vốn và đầu tư giống như ông Kiên, họ cũng ký hợp đồng ủy thác giống công ty mà ông Kiên đại diện pháp luật nhưng chỉ một mình ông Kiên bị khởi tố vì tội kinh doanh trái phép, trốn thuế và cố ý làm trái quy định của Nhà nước.

Bị cáo Kiên lý luận rằng trong cùng một điều luật, một nền tư pháp nhưng chỉ một mình ông bị phân biệt đối xử, trong khi mọi công dân đều được bình đẳng trước pháp luật.

Bị cáo này cũng cho rằng nếu không phải VKS đang phân biệt đối xử với ông thì hàng ngàn cá nhân, doanh nghiệp khác đang đứng trước nguy cơ bị khởi tố, còn các cá nhân đảm nhiệm các chức vụ trong các cơ quan chức năng sẽ phải đứng trước nguy cơ bị cáo buộc về hành vi thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng bởi đã không ban hành kịp thời các văn bản luật để hướng dẫn các doanh nghiệp.

Không ngó ngàng các vụ án hình sự đã lâu, đặc biệt lại chẳng quan tâm hành tung chi chi của vị đầu bạc này nên hầu như u ơ tình tiết đúng sai, phải tội. Điều duy nhất tôi biết chắc dù chưa nghe đài, đọc hoăc đoán về bản kết luận vụ án là kẻ nào trở thành đối tượng bị phân biệt đối xử tất sẽ gánh chịu hậu quả bất công, và nếu anh ta lại còn la làng phản đối thì càng bị vít đầu gấp đôi oan ức.

Hiện tượng này chẳng quá hiếm thấy trong xã hội. Nhiều nghiên cứu không chỉ nhắm vào khía cạnh sắc tộc mà đề cập cả tình dục như những đối tượng bị bêu riếu và phải lên tiếng khi trải nghiệm cảm giác bị đối xử không mấy thiện chí.

Ví dụ liên quan đến một trong các thực nghiệm; người tham gia đọc tin một người Mỹ Phi châu bị điểm kém trong một bài test. Một số học hỏi rằng không có khả năng nào bị đánh điểm vì nan phân biệt đối xử với người da den cả; một số khác được bảo là có khả năng 50%; và số còn lại thì nghe nói rằng sự phân biệt đối xử là chắc chắn 100%. Một vài người trong từng nhóm  được kể rằng kẻ làm test nói anh ta bị đánh rớt vì sự phân biệt đối xử; một số khác thì được bảo anh ta quy điểm số của mình do các yếu tố khác như mức độ khó của bài test hoặc chất lượng câu trả lời của bản thân.

Người đọc thấy rằng kẻ làm test quy điểm số do bị phân biệt đối xử thảy đều coi anh ta như rơm rác. So sánh với những ai đọc thấy anh ta quy điểm số vì các yếu tố khác, người đọc về sự phân biệt đối xử có xu hướng nói người đàn ông ấy là kẻ gây rối hoặc hạng người hay kêu ca, phàn nàn; họ cũng tỏ ra ít thích anh ta hoặc không hề nghĩ anh ta sẽ là một người bạn tốt.

Phát hiện kế tiếp còn gây ngạc nhiên hơn hẳn. Không thành vấn đề xác suất khách quan rằng người đàn ông ấy đích thực bị phân biệt đối xử. Ngay cả khi hoàn toàn chắc chắn rằng anh ta bị điểm kém vì người chấm thể hiện thái độ phân biệt đối xử chống lại người Mỹ gốc Phi thì mọi người vẫn cứ đánh giá anh ta càng thêm tiêu cực khi anh ta tuyên bố mình bị phân biệt đối xử chứ không im lặng.

Có lẽ, người ta muốn những kẻ khác chịu trách nhiệm hơn là đổ lỗi kết quả của bản thân sang các yếu tố ngoài mình. Song chỉ ra các yếu tố ngoại giới khác hơn là sự phân biệt đối xử (ví dụ, độ khó của test) không làm hạ thấp được mức độ tiêu cực và việc chửi rủa do sự phân biệt đối xử tạo nên.

… Khi một người là đối tượng nhắm tới của sự phân biệt đối xử thì đấy là điều tốt lành và cao quý để tỏ thái độ bảo vệ cho người đó. Tuy nhiên, một nghiên cứu lại chỉ ra rằng có một cái giá đắt cho cả người quan sát khi họ trỏ rằng kẻ khác là đối tượng bị phân biệt đối xử. Lần nữa, người quan sát kẻ khác bị phân biệt đối xử nhìn nhận quá gắt gao, khó chịu nếu họ biết rõ đối tượng bị đối xử bất công và bị phân biệt hơn là khi họ không hay biết gì về điều đó. Họ, cũng nhìn đối tượng bị phân biệt đối xử như những kẻ gây rối và hay ca cẩm, những kẻ đa sự và nhạy cảm quá.

Lúc một người quan sát đang chỉ ra sự phân biệt đối xử, điều ấy không thể nói rằng người quan sát nên chịu trách nhiệm cá nhân cho kết cục xấu tệ. Người quan sát không phải là kẻ trải nghiệm kết  cục xấu tệ. Các tác giả nghiên cứu tin rằng những gì đang thực sự diễn ra là nhiều người muốn tin tưởng hệ thống công bằng, bình ổn. Nếu ai đó đạt được một điểm số tốt hơn hoặc nhận công việc ngon lành thì điều ấy là do họ giành được và xứng đáng hưởng. Một tuyên bố phân biệt đối xử đe dọa niềm tin về một hệ thống chính trực và thế giới công bằng.

Quay lại về vụ ‘bầu Kiên”; những lời phát biểu sau cùng  của bị cáo này trước hội đồng xử án vẫn tỏ rõ khí phách và không hề nhận tội. Tôi còn nghĩ đến tâm cảnh của bạn phóng viên viết mục Sổ tay trên báo Tuổi trẻ đã thượng dẫn. Dường như có một tâm lý ngấm ngầm không hề báo trước ở đây, khi dư luận cơ chừng bức xúc trước sự bó vỉa khủng khiếp của sự phân biệt đối xử rờ rỡ, tựa như đang thể hiện kiểu lối đồng vọng sâu xa thông qua việc chính bản thân trải nghiệm ít nhiều cảm giác bị đối xử bất công và oan trái vậy. Và dĩ nhiên, lực lượng đối lập và có quan điểm trái ngược cũng không hề im hơi lặng tiếng…

Từ chống kháng tới cuồng loạn: vết nứt rạn căn bản

Cách nhau chỉ vài phút ngồi đợi ở bến xe bus trên phố Huỳnh Thúc Kháng, tôi đã thấy hai cảnh tượng phản ánh cùng một  xu hướng hoang đàng, nhập nhằng chung riêng; chứng tỏ người sống trong thành phố chưa chắc đã hình thành được phẩm chất căn bản của thị dân: tôn trọng luật pháp, tuân thủ quy định ứng xử nơi công cộng.

Một chiếc ô tô trờ tới trước mặt, dừng ngay giữa tim đường, cửa xe mở ra để một cậu thanh niên chạy từ trong vỉa hè bước vào… Xe máy xịch lại đúng khu vực dành cho xe bus đón đỗ khách, một vị đàn ông trung niên béo tốt nhảy xuống vẫy tay chào nhau vui vẻ và hồn nhiên băng qua bến xe bus phía đối diện.

Chứng kiến sự kiện này sau khi tham dự buổi trao đổi với khách mời về chủ đề thanh niên với công tác chống tham nhũng, dĩ nhiên không thể không nhắc tới minh bạch và liêm chính.  Gần 200 sinh viên của Học viện, đa phần theo đuổi chuyên ngành Công tác Thanh niên nói chuyện riêng rổn rảng, chẳng thấy các nét mặt chăm chú lắng nghe hay tập trung cao độ cho vấn đề quốc nạn, hoặc cất lên vài ba câu hỏi thể hiện tư duy hết sức sâu sắc, đầy tràn tinh thần trách nhiệm của người lãnh tụ tương lai dẫn dắt phong trào “thanh niên anh dũng tiến lên”.

Chiều nay, tin nhắn từ tổng đài 1080 của VNPT gửi vào mobile cá nhân của người dân nội dung trích trong công điện Thủ tướng chính phủ về đảm bảo an ninh trật tự (nguyên trọn điểm 2, song có thay đổi trật tự câu.)

2. Tuyên truyền vận động nhân dân không có những hành động vi phạm pháp luật, không nghe theo kẻ xấu, cùng nhau giữ gìn an ninh trật tự, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao đời sống và góp phần cùng cả nước bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc theo đúng luật pháp của nước ta và luật pháp quốc tế.

Như thế là chính phủ có phản ứng chính thức một cách công khai với tầm mức rộng rãi nhất khắp toàn quốc liên quan đến vụ việc chống kháng dẫn đến cuồng loạn ở Bình Dương, Vũng Áng (và có thể vài ba nơi khác trên đất nước). Lịch sử chắc chắn khi ghi nhận giai đoạn này không những thêm đậm dấu chỉ truyền thống của sự thù hận, ghét bỏ bè lũ bành trướng Trung Hoa mà còn khó phủi sạch nổi nghịch lý đấu đá nội bộ xen lẫn nỗi niềm rúng động khi lòng dân ly tán, bất an được đính kèm trêu ngươi hòa cùng tinh thần yêu nước và chủ nghĩa dân tộc.

Đúng vậy, nếu việc chống kháng, bất đồng là điều tự nhiên trong xã hội dân sự thì cuồng loạn, bạo động khó được thế giới văn minh thừa nhận như quyền. Và từ dự tính chống kháng ban đầu thông qua biểu tình lại dẫn đến cuồng loạn hậu họa dây dưa thì câu chuyện đã mang bản chất hoàn toàn khác hẳn: vết nứt rạn căn bản ở đây là người ta không còn e sợ, ngần ngại nhà chức trách, giới cầm quyền nữa.

Dù động cơ tham gia là vui vẻ, hùa vào đám đông đặng tranh thủ cướp bóc, hôi của, đập phá thì khó mà chấp nhận quyền cuồng loạn, bạo động; tương tự, cũng khá ngây thơ và lý tưởng lắm lắm khi xem xét các điều kiện nhằm thỏa mãn một định đề tâm lý phổ quát: không có công lý, không có hòa bình.

Thực tế, bạo động và cuồng loạn không bao giờ xảy ra ở các quốc gia mang danh đàn áp nhất; những kẻ chuyên quyền khủng khiếp hầu như chưa từng phải lo lắng việc bạo động và cuồng loạn. Việc này không bao giờ xảy ra ở các nước mà người dân dè chừng chính quyền, và tại nơi mà sự bất công bộc lộ gay gắt nhất; bạo động và cuồng loạn cơ chừng dễ xảy đến ở nơi mà người dân KHÔNG còn sợ hãi chính quyền nữa và tại nơi mà sự bất công được cho là khá nhẹ nhàng, chịu đựng được.

Xin mời đọc thêm lúc rảnh rỗi, thư giãn: 1, 2, 3.

@ Cập nhật, 9h41 ngày 16.5.2014: Tôi đã đọc phần 1 trước khi gõ xuống bài này, giờ đưa vào như tài liệu tham khảo do mới biết phần 2.

‘Hạnh phúc’, nghe chúc mãi thành quen tai và nhàm tẻ

Thế là Việt Nam lại có thêm một hoạt động màu mè, theo nghĩa lập lòe át vía để  ít nhiều cố tình che đi những nhiễu nhương và bất mãn trong sâu thẳm lòng người. Xin cứ tự nhiên tham gia lần thứ hai phong trào thế giới do Liên Hiệp Quốc phát động mang sắc thái tâm lý học tích cực để tạo nên cam kết cá nhân nhằm vinh danh rồi tái khám phá trở lại, một cơ hội học hỏi nhiều hơn đồng thời tăng cường sức mạnh riêng có nhằm làm cho chính bản thân mình hiểu biết hạnh phúc thêm nữa vào hôm nay.

Hạnh phúc tuyệt không hời hợt cũng chẳng hề xa xỉ. Đó là nỗi niềm ước ao thẳm sâu đặt để trong mọi thành viên của gia đình nhân loại. Hạnh phúc không nên loại trừ ai và cần tương thích với hết thảy. Khát vọng ấy được Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc cam kết như cách thức nâng cao hòa bình, công bằng, quyền con người, tiến bộ xã hội và cải thiện các chuẩn mực đời sống.

Có thể bạn không khớp khít hoặc chẳng đủ điểm trắc nghiệm về chủ đề liên quan; mặt khác, hạnh phúc thì nào giống với việc theo đuổi, truy tầm hạnh phúc. Sức khỏe, sự khôn ngoan, trí tuệ, giàu sang và tài năng; một đời sống hạnh phúc không đồng nghĩa một đời sống có ý nghĩa.

Làm thế nào để nhìn nhận về tính vô thường của cuộc đời đang sống một cách thật tích cực?

Làm thế nào để biết thưởng thức đời sống tràn đầy hơn?

Những gì là hạnh phúc vững bền và rốt ráo?

Tại sao chúng ta ở đây?

Tự do vượt thoát khỏi tâm trí và vật chất. Tập luyện tỉnh thức chân chính để giảm thiểu khổ đau, từng khoảnh khắc một, từ giây phút này sang giây phút khác; thường xuyên và liên tục. Trạng thái an lạc, không bị xáo trộn bởi bất kỳ điều kiện nội tại hoặc ngoại giới nào, hạnh phúc hoàn hảo được khởi sự bởi khôn ngoan (nhìn thấy cách thức mọi thứ đích thực đúng vậy) và từ bi (tử tế với những ai thiếu vắng sự khôn ngoan ấy) là mang hạnh phúc đến với tha nhân.

Chất lượng dịch vụ tồi tệ: khách hàng thường mê tiếp thị kiểu gì

Ơn giời, bởi thay vì thuận miệng định tạt vào quán lẩu 3 con cừu (Mông Cổ), anh bạn chuyên nghề kiểm toán hay làm việc với đối tác Nhật Bản đã kịp thay đổi với đề nghị ghé hàng cơm niêu.

Tuyền các món ăn dân dã hợp với thói quen sành sõi ẩm thực đất Bắc thong thả được gọi tên; nội nghe giới thiệu cách chuẩn bị nguyên vật liệu, chế biến, bày biện của bạn thấy các thứ vốn nào xa lạ gì chợt hóa lung linh, thi vị, lạ lẫm hẳn lên. Trời nồm sang giêng hai vẫn còn giá rét nên chắc chắn cơm nóng canh sốt, đủ chất dinh dưỡng đầy hương thơm thừa sức thỏa mãn mắt môi, bụng miệng.

Cơ mà nhà hàng phục vụ không khéo. Dọn lên tuốt tuột, kiểu cho sang tất một chuyến đò. E ngại khách buồn, thấy vẻ thất vọng không nói nên lời của bạn mà thương.

Tiếp thị chẳng với bất kỳ ai cả.

Năm năm trước, trong một số tạp chí doanh thương Harvard có bài chỉ ra rằng khách hàng không muốn kéo dài thêm lối phục vụ “gấp gáp và phiền toái” đã trở nên thông thường trong làm ăn ngày nay. Khách hàng muốn có trải nghiệm lớn lao khi họ bước vào một định chế kinh doanh, bất kể đó là hàng bán tạp phẩm hay nơi giặt là áo quần. Các cơ sở kinh doanh hiểu biết điều này sẽ thiết lập được các khách hàng trung thành.

Trong nghiên cứu vừa nêu, hai tác giả Dougherty & Murthy (2009) nhận thấy, khi khách hàng tiếp xúc với các doanh nghiệp làm dịch vụ (ví dụ, giải đáp và chăm sóc khách hàng) thì họ muốn hai điều; thứ nhất, nhân viên giúp tôi có am hiểu không?, thứ hai, các thắc mắc tôi nêu ra sẽ được giải quyết ngay từ cuộc gọi đầu tiên?

Đáng tiếc, nhiều trung tâm phục vụ (giải đáp thắc mắc) tiếp tục theo vết và đo lường thời gian bắt máy rồi số phút từng cuộc gọi mà họ thực hiện cả mấy thập niên nay! Kỳ lạ, khi làm thế thì thông điệp chuyển tới các nhân viên là nhanh chóng lên, hậu quả là công việc gấp gáp; chính xác là thứ trải nghiệm mà khách hàng ghét.

Tính trung bình, 40% khách hàng trải qua khó chịu đã ngừng giao dịch với các công ty gây bực dọc cho họ.

Các công ty cần có một số uyển chuyển phù hợp. Cho các nhân viên của mình độ rộng rãi nhất định để “thỏa mãn các nhu cầu cá nhân của khách hàng và để lại cho họ cảm giác thoải mái và dễ chịu.” Người quản lý nên để ý xem các yêu cầu của khách hàng đã được giải quyết trong lần tiếp xúc đầu tiên, phát hiện xem trục trặc đích thực nằm ở đâu (nếu không xử lý ổn thỏa trong một cuộc gọi) rồi tạo ra thay đổi cần thiết.

Một số công ty tin tưởng hết sức ngây thơ rằng các khách hàng cảm thấy tức giận, khó chịu sẽ thông cảm cho dịch vụ của mình và sẽ quay lại nhiều lần nữa; kỳ thực, “nghiên cứu chứng tỏ, ngược hẳn, các khách hàng bất mãn lặng lẽ biến mất mà không thèm nêu lên chút than vãn nào”.

Lần nữa, đừng bao giờ hy sinh phẩm chất cho tốc độ phục vụ. Khách hàng muốn cảm thấy mình có giá trị, được trân quý; bởi hơn mọi điều, khách hàng đánh giá cao cách thức mà họ được đối xử. Theo một nghiên cứu của Hiệp Hội Hoa Kỳ về Kiểm soát Chất lượng (ASQC) thì chưa tới 10% bỏ đi hoặc sang nơi khác vì những lý do không liên quan đến doanh nghiệp (ví dụ, chuyển đổi hoặc không có nhu cầu sử dụng sản phẩm nữa); chưa tới 10% khách hàng thích sản phẩm của đối thủ cạnh tranh; và khoảng 10% khách hàng bỏ đi vì họ không hài lòng với sản phẩm; tuy thế, phát hiện thú vị nằm ở chỗ: hơn 65% khách hàng bỏ đi nơi khác vì chất lượng phục vụ kém cỏi.

Tác giả cuốn sách Swartzlander (2004) thượng dẫn có nêu khái niệm “cá nhân hóa” tích cực là sự tương tác xã hội tích cực giữa một người cung cấp dịch vụ và khách hàng; và theo bà, cá nhân hóa có thể trải dài từ thái cực là cảm nhận ấm áp, tích cực cho đến thái cực đối lập là lạnh lùng và vô cảm, song thái cực thứ hai lưu giữ trải nghiệm cá nhân hóa tích cực và tái xác lập niềm tin rằng không phải mọi nhân viên phục vụ chuyên nghiệp đều tồi tệ hoặc thô lỗ. Và ngay cả khi mình có thể trải nghiệm tính cá nhân hóa tiêu cực nhiều hơn mình mong đợi thì chúng ta luôn vui mừng tình cờ bắt gặp sự cá nhân hóa tích cực.

Khách hàng muốn được đối xử tôn trọng và lịch sự. Nếu công ty hoặc doanh nghiệp không thay đổi thì làm ơn đừng quên rằng, trong số 100 khách hàng  thì 65 người sẽ không quay trở lại vì chất lượng phục vụ của quý vị kém cỏi, tồi tệ.

Nhận rõ ngu xuẩn khi cố thuần dưỡng tự do ngôn luận

Chọn lựa là các bài học. Trạng thái thiếu quyết đoán cơ chừng là hậu quả của nỗi sợ thất bại, và có thể nảy sinh cảm nhận rằng nhờ không làm gì hết sẽ hạn chế các cơ hội tạo lựa chọn sai lầm. Kỳ thực, khám phá các cảm nhận ngờ vực lại có  thể giúp người ta vượt qua tính thận trọng quá mức; e mình có thể nghĩ tới mọi thành tựu, tự hỏi bản thân kịch bản tồi tệ nhất khả dĩ, và cách nó ảnh hưởng đời mình. Người ta không chỉ cân nhắc các tiềm năng mất mát, thiệt thòi mà cả kiến thức bổ ích thu lượm được trên tiến trình thực hiện. Thay đổi quan điểm về tình huống phản ánh các thấu hiểu mới mẻ giúp người ta nhận ra tất cả lựa chọn có thể dẫn dắt họ tiến về thành tựu tích cực, vì mình có thể luôn đạt được một hiểu biết sâu thẳm hơn về chính cuộc sống.

Thanh lọc, cố gắng tẩy trừ rồi tuyên phạt blogger vì anh, chị ta chọc giận, công kích mình càng quá dễ củng cố một sự phá cách đáng lo sợ. Bởi vì quả sắc sảo ý tưởng cho rằng kẻ nào muốn ném vứt sự tự do của một quốc gia thì thường phải bắt đầu bằng việc bắt thần phục tự do ngôn luận.

Tuy nhiên, cũng giống như các dạng tự do chính trị khác như tự do tín ngưỡng và tôn giáo, và tự do báo chí thì tự do ngôn luận, dĩ nhiên, không hoàn toàn tuyệt đối. Ta không thể la lên “Cháy!” lúc mọi người đang xem kịch trong nhà hát khi thực tế không có điều gì như thế cả; cũng như mình không thể dứ dứ nắm tay đe dọa trước khoảng không gian mũi người khác được. Nói khác đi, tất cả chúng ta tự do trong các giới hạn nhất định.

Việc luôn luôn thế và trong xã hội dân sự luôn cần phải thế. Hầu hết chúng ta không lưu ý nhiều tới các giới hạn ấy vì đa phần chúng ta được lập trình thậm chí để chẳng hề nghĩ tới việc vượt thoát khỏi chúng. Và ngay cả khi ai đó muốn đấm vào mũi người khác, sự đe dọa bị trừng phạt không là lý do duy nhất khiến họ ngừng lại (hy vọng thế) mà còn là cảm nhận rằng chúng ta không nên xâm phạm vào quyền của người khác chẳng bị đấm vào mũi.

Tiến bộ trong nghiên cứu khoa học thần kinh cũng nhanh chóng nhóm hội tương tự. Khái niệm ‘vô thức’ của Freud hoàn toàn có một nền tảng thần kinh, và bây giờ chúng ta biết thành phần lớn nhất của suy tư và ý nghĩ chúng ta đích thị diễn ra bên dưới cảm nhận ý thức của chúng ta. Và điều đó thật may mắn cho chúng ta. Bởi như tác giả Thinking, Fast and Slow chỉ rõ, ‘hệ thống 1’ (người suy tư nhanh chóng và vô thức) đảm bảo sống còn; ‘hệ thống 2’ (phần tâm trí được định dạng là ‘chúng ta’) bị quy định hết sức mạnh mẽ bởi năng lực làm việc của hệ thống 1. Nếu dành thời gian, chúng ta có thể phóng thích mình khỏi một số thứ thuộc hệ thống này song không thể hoàn toàn thoát được, và không phải lúc nào cũng làm được. Sự thật khó nhằn là ‘chúng ta’ không thoát ra khỏi các bản ngã vô thức của chính mình; dĩ nhiên, chúng ta biết điều này từ lâu rồi trước khi Daniel Kahneman đưa ra hai khái niệm trên…

Và cơ chừng chúng ta cũng không thực sự có tự do ý chí. Nghiên cứu chỉ ra rằng xung năng để thực hiện các hành động cơ bản (giơ một ngón tay, chẳng hạn) nảy sinh trong não chí ít một giây trước khi chúng ta nhận ra hoàn toàn, ý thức đủ đầy về ước muốn chuyển động nó. Dường như tâm trí vô thức, hiểu biết chức năng bị tước đoạt của ngôn ngữ, có thể kiểm soát rất lớn đến việc ra quyết định có ý thức nhiều hơn là chúng ta tưởng.

Chẳng hạn, chúng ta không đơn giản quyết định dừng cảm thấy buồn bã hay trầm uất. Tuy thế, có các con đường gây ảnh hưởng khác đối với các tâm trí vô thức vẫn đang hiện diện. Chúng ta dẫu không thể, chí ít ngay tức khắc, ngừng ngắt bản thân khỏi cảm giác tức giận (khác biệt, dĩ nhiên, với chuyện ngừng bản thân không hành động khi đang tức giận) song chúng ta có thể, theo thời gian, truy tìm những điều gì đào sâu sự tức giận rồi tháo ngòi nổ, giảm thiểu khả năng gây tức giận của chúng lên bản thân mình. Do đó, chúng ta thực tế có khả năng rèn tập một dạng tự do gián tiếp, thứ tự do từ các tâm trí ý thức của chúng ta để điều khiển chiều kích cơ bản đời sống nhờ rèn tập các bản ngã vô thức của mình đi vào con người mà các bản ngã ý thức muốn chúng trở thành. Bằng cách đó, dù chúng ta có thể không ý thức đủ đầy các cú đấm thì các cú đấm sẽ chỉ được tung ra khi chúng ta tán đồng nên thế.

… Bi kịch rất chết người của tự do ngôn luận và sự gia tăng thói cố chấp, không khoan dung.

Vượt qua nỗi sợ bất tri giúp chúng ta đưa ra các quyết định. Nghĩ về điều tồi tệ nhất có thể xảy đến quả là một tiến trình kinh khủng, song khi đối đầu với nỗi sợ hãi, nắm lấy nó khiến chúng ta nhụt chí. Cho phép bản thân nhìn sự tồn tại của bản thân như một loạt các bài học cần biết hơn là các quyết định phải đưa ra thật chính xác sẽ làm thay đổi cuộc đời chúng ta. Thay vì bị tê liệt bởi sự do dự, chúng ta bắt đầu thưởng thức các hương vị của những trải nghiệm mới mẻ nảy nở từ các lựa chọn của bản thân. Nhìn mỗi một quyết định tạo ra như cơ hội để học hỏi, thay đổi và lớn lên tất không khó thấy rằng các lựa chọn của chúng ta sẽ dẫn dắt mình tới một sự thức nhận mới về chính bản thân và cả thế giới xung quanh.

J. Soi (33): Chịu đựng và cảm hứng giải quyết vấn đề gây tức giận

Lãnh đạo một nhóm mà thành viên bất tuân, hay thích thể hiện chống đối bằng cách chối từ nhiệm vụ được giao thì quả là chuyện đáng lo thật, thậm chí, thấy mình có thể khởi lên cảm xúc ít nhiều cay cú nữa; song gì gì, không nhất thiết phải cáu gắt, mất bình tĩnh đến độ khiến mình ra quyết định xử lý thiếu sáng suốt.

Làm thế nào mình tránh tức giận hướng tới cậu ta?

Có một giải pháp đơn giản; nó cơ chừng gây mệt mỏi lúc đầu nhưng sẽ tác dụng tích cực sau này… Mỗi lúc chàng ấy tỏ ra không hợp tác thì hãy đề nghị gặp riêng ngắn rồi nhã nhặn xin được trao đổi và biểu quyết, cho ý kiến hướng nên theo. Nếu định hướng của bạn giá trị thì sự khôn ngoan của đa số sẽ ủng hộ bạn; nếu không, có các giải pháp thay thế khác nên được nêu ra. Đây là cái kiểu ‘win- win’ nghe có lý nhỉ, hai bên cùng hoan hỉ.

Dần dần, chàng trai trẻ sẽ nhận ra sự ngớ ngẩn khi gây phiền hà và làm mất thời gian của mọi người, rồi chàng cũng sẽ tự kết thúc sự nổi loạn vô duyên. Lối giải quyết thế xem như cách cả nhóm làm việc cùng nhau, dưới sự dẫn dắt của bạn; nó cũng có thể dùng để quét sạch các tiềm năng gây vấn đề rắc rối khác. Thể hiện sự giận dữ thì chỉ càng làm trầm trọng thêm trạng thái căng thẳng.

… Đôi khi, câu hỏi ‘tại sao’ thật hay; kiểu Tại sao chúng ta không thể sống trong một thế giới yên an hơn? hoặc tại sao tôi không ăn hết số bánh ngọt ấy? hoặc tại sao chúng ta không được gọi một người có bộ râu xồm là tên dê cụ?

Nhiều lúc khác, nhất là vào dịp khủng hoảng thì ‘tại sao’ không phải là lời giải tốt nhất cho câu đố.

Khi bị một cảm xúc chi phối, một nhiệm vụ khó khăn đặt ra hoặc thử thách thể lý khắc nghiệt thì đặt để “cái gì” có thể hiệu quả hơn hẳn.

Tỷ dụ. Tích cực: Định hướng gì đây? Tiêu cực: tại sao cậu lại cứ bị mắc kẹt trong kiểu suy nghĩ luẩn quẩn, vòng vo. Tích cực: các giải pháp là gì. Tiêu cực: tại sao không có giải pháp nào đưa ra cho kế hoạch làm game.

Hãy tự hỏi mình: “tôi có thể tự làm gì để mọi sự tốt hơn lên?”, thay cho ca cẩm: “tại sao điều ấy lại xảy đến với tôi lúc này?”

Dĩ nhiên, khi khủng hoảng qua đi rồi thì mình có thể kiếm tìm lời giải đáp thấu đáo hơn cho câu hỏi “tại sao”.

Chết kiểu Vietnam: chính trị, tâm lý, và quyết định kết liễu bản thân

Cái chết của một ông tướng công an vốn mang trọng bệnh sẵn trong người rồi tiếp tục làm dấy lên làn sóng dư luận bàn tán theo điệu dè bỉu sâu cay, phản ánh hơi hướng lý thuyết âm mưu và lần nữa, chứng tỏ sự bất mãn xã hội vượt trên cả kết quả xử lý về một vụ án cụ thể. Dĩ nhiên, cái chết đau đớn ấy còn mang cả tính tôn giáo của chính trị về việc kết- thúc- cuộc- đời.

Riêng tôi lại thấy lòng mình nhói lên cảm giác khó chịu khi có một cái chết khác bị bỏ lơ không ai thèm tham gia trao đổi cả: bị cáo tự tử vì xấu hổ.

Nhìn chung, chúng sinh cảm thấy chẳng dễ dàng tẹo nào để nói về cái chết và các hình thức quyên sinh nọ kia; nhiều người vẫn thừa độ tự tin để phán quyết tắp lự ngay rằng họ sẵn sàng trả một giá lành mạnh để kéo dài đời mình lâu hơn, tốt đẹp hơn; đoạn cuối đời thường là giai đoạn kéo dài ra vốn mang theo một cái giá nặng nề thuộc cảm xúc, thể lý, đạo đức, và tài chính khiến cho cái chết trở thành điều cấm kỵ lớn lao nhất. Khái niệm một ngày bỗng biến mất (dù đẹp giời hay không) đích thị đối lập  với nhiều giá trị văn hóa được xác lập quen thuộc bấy lâu; sự khởi lên ghê gớm của cái tôi càng làm tăng cao nỗi niềm phiền nhiễu đặng thức nhận trắng phớ ra rằng các bản ngã cá nhân của chúng ta sẽ không tồn tại lâu thêm được.

Đương đầu với nỗi sợ hãi muôn phần về cái chết đòi hỏi phải hiểu biết rồi thực tập nghiêm cẩn. Và khoảng thời gian đầu đời định hình thái độ chính trị của chúng ta, dựa trên môi trường bố mẹ dạy dỗ.

Vậy nên tự sát– tất thảy các dạng thức tự kết liễu đời mình–  là hành động chính trị, nó hàm ý chỉ trích xã hội? Ở đây biểu tỏ hai hệ thống giá trị kiến tạo hai con đường khác biệt nhằm giải quyết các cảm xúc nảy sinh: xấu hổ và tội lỗi. Theo đó, luân lý xấu hổ là hệ thống giá trị đạo đức mà trong ấy điều ác nhất là ô danh và nhục nhã và điều thiện lành nhất thì ngược lại, chẳng hạn, kiêu hãnh và vinh dự. Còn luân lý phạm tội là hệ thống giá trị đạo đức mà điều ác nhất là tội lỗi và điều thiện lành thì ngược lại, chẳng hạn, sự trong trắng.

Cái chết do đó, chứa đựng thành phần chính trị nhằm buộc tội xã hội thiếu lòng trắc ẩn và không đủ khả năng đáp ứng đủ đầy các nhu cầu của công dân. Mỗi trường hợp tự tử vì vậy, là một hành động chính trị đang ủy thác với lời tuyên bố tuyệt đối rằng xã hội đang khiến cho một số kẻ trở thành vô dụng còn một số người khác thì đáng được vinh danh.

Trong nỗi niềm hoan lạc, phiền muộn và ẩn ức

Ngay cả những rối rắm cũng nở hoa…

35 năm sau một cuộc chiến tranh biên giới. Thời gian qua đi mà không trôi mất, thậm chí, còn để lại bộn bề phản ứng. Khoảnh khắc của mất mát, hy sinh và máu xương thấm đất trở thành thứ cân đong đo đếm cho chủ nghĩa quốc gia, lòng tự hào dân tộc, cơ chế phòng vệ, khát khao tự do, giàu có, hưởng thụ siêu vượt và vô vàn ước ao cá nhân, riêng tư đối nghịch, mâu thuẫn với tinh thần cộng đồng và tham vọng xiền dương ý thức hệ.

Bất định, lo lắng, do dự và lần lữa; tất thảy trộn lẫn đã phản ánh tính phức tạp của thời cuộc cùng đời sống đương đại. Chung đụng xa hoa, những bụi xương rồng rào giậu vẫn ẩn hiện đó đây, dù nơi chúng ta sống chẳng hề kề cận sa mạc xa xôi hay bãi biển mù khơi. Những đồn đoán thật cay đắng, bởi tương lai của láng giềng e chừng cũng là tương lai của chính chúng ta, như một đất nước có chủ quyền– một cảm nhận chẳng hề dễ chịu chút nào.

Đầy nghịch lý, giới làm chính sách quốc nội hình như cóc thèm lưu tâm chi tới những bài học đơn giản cho các hệ thống phức tạp. Cộng đồng người thu nhập thấp và nghèo đói phải chịu đựng rất không tương xứng khi các chuyên gia làm luật kèm nhóm hành pháp quan liêu đã thất bại thảm hại trong việc thu hẹp khoảng cách trên tiến trình giải quyết vấn đề an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe đủ để kiến tạo thêm nhiều thách thức nan giải.

Bài học thể hiện sự nhún nhường cần tỏ rõ rằng chúng ta nên hạn chế những hành vi ngăn cấm trừ khi thừa bằng chứng việc hạn chế thì tốt hơn khả năng bị xâm hại. Với thực trạng thiếu vắng thông tin, nên để người ta tự do bộc lộ sự khôn ngoan, sáng tạo, năng lực doanh thương đặng tự giải quyết vấn đề. Dĩ nhiên, bài học rút ra còn là tránh kiểm soát và điều hành với mệnh lệnh từ trên đỉnh xuống; ví dụ rành rẽ cho sự vi phạm nguyên tắc này là USSR: chóp bu Liên bang Soviet nghĩ rằng họ thấu hiểu toàn bộ nền kinh tế để quản lý tất cả từ một mệnh lệnh trên đỉnh xuống, và ngày nay nước Nga đã khẳng định họ sai. Thứ đến, các hệ thống phức tạp không thể nhai lại hay bắt chước y chang; cách tiếp cận này chắc bị sai lầm ngay trước khi khởi sự, v.v…

Hiểu biết phương thức các tổn thương, đổ vỡ lan truyền qua các thế hệ đòi hỏi nắm bắt các bí mật lịch sử của cha ông, tiên tổ. Việc truyền dẫn tổn thương dựa trên ý tưởng rằng những gì làm nên con người không chỉ chứa đựng riêng mỗi các trải nghiệm của bản thân họ– quá chừng đớn đau tràn lấp, không thể chịu đựng hay nghĩ bàn thấu đáo được– rơi ra thành các diễn ngôn xã hội, mà rất thường khi thì cứ tiếp diễn rồi nhập vào thế hệ kế tiếp như một sự bén nhạy cảm xúc hoặc cơn thôi thúc thật hỗn độn.

 Các đường truyền lây lan xuyên thế hệ vốn bộc lộ qua các giấc mơ, trong hành động, thể hiện “bài học cuộc đời” với giai đoạn cụ thể nào đó và dạy chúng ta về gia đình. Khám phá các sự truyền dẫn này chính là đi tới hiểu biết và kể một câu chuyện rộng lớn hơn, khởi từ thế hệ đã qua; đòi hỏi lắng nghe kỹ càng các câu chuyện của ông bà, cha mẹ, với bối cảnh lịch sử- xã hội họ sống, nhất là khía cạnh kinh tế, chính trị và quân sự.

Mối dây cảm xúc gắn kết giữa đứa trẻ với tổ tiên là yếu tính cho sự phát triển các giá trị của chúng ta; quyết định trả lời các câu hỏi huyền bí: “tôi là ai”, “tôi  là ai đối với gia đình mình”, “ai chúng ta có thể tin tưởng và ai là kẻ thù”, “điều gì gắn chặt tôi với gia đình”, và quan trọng hơn hết, “với những mối dây gắn bó ấy, cái gì tôi cần gỡ bỏ và cái gì tôi cần giữ chặt”. Lớn lên từ các tổn thương tồn đọng của tổ tiên mới ngõ hầu chữa lành các thế hệ tương lai.

Vượt trên chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa cộng sản, các tiêu chuẩn kép, và sự phức tạp của tội lỗi lầm lạc lẫn trạng thái ngây thơ. Như vậy, mọi thứ xảy đến chỉ là cái cớ cho tâm trí bám vào. Tình yêu gắn bó, dính mắc và ràng buộc. Tại sao con chim trong lồng thôi hót, câu hỏi ấy lắm khi chẳng được đặt ra và thực tế không dễ trả lời được.