Đời cạnh tranh và quá bí bét, làm sao tránh stress?

Một cô gái trẻ sau khi tốt nghiệp đại học, đã đi làm được một thời gian rồi chợt than vãn về đời sống không rõ nên diễn biến như nào, rằng cô ấy chỉ không thấy hài lòng với những gì đang hiện diện, hỏi cô ấy muốn gì thì nhận được lời tự thú thiệt tình là không biết.

Tôi nghĩ đến nỗi trầm buồn hiện sinh. Stress cấp tính đòi hỏi đáp ứng thích nghi hết sức cao độ, song theo thời gian, nó trở nên mãn tính rồi một lúc nhất định, đòi buộc chúng ta phải suy nghĩ lại lối sống của bản thân. Stress là cái đinh chi mà thiên hạ cuống cuồng hoặc thầm lặng chịu đựng thật đớn đau cả thân lẫn tâm đến vậy?

Đời sống khả năng cao là luôn làm ta căng thẳng tinh thần, gây stress quá dễ dàng. Nói chung là hoàn toàn đúng đắn stress bộc phát nhanh chóng, song loại cấp tính kiểu thế có thể chuyển thành thói quen thâm căn cố đế, và chúng ta cần suy nghĩ lại những cách thức làm mọi điều sao đủ vượt qua và chế ngự nó. Stress mãn tính tạo nhiều hiệu ứng khắc nghiệt lên sức khỏe và trạng thái an lạc của chúng ta. Stress làm tăng thêm các hoạt động sinh lý cao độ và khiến mình thường xuyên thao thức, khó chợp mắt. Tác động đến hệ thần kinh, cơ thể phóng thích các hormones gây stress dưới nhiều dạng thức. Đáp sứng stress căn bản là đáp ứng mang tính thích ứng về mặt cơ thể, song stress cấp tính để lại nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng lên thân xác.

Quá nhiều sự kiện trong đời là tác nhân của bức bối, áp lực, căng thẳng, mệt mỏi…; các stressors này đặt để nguy cơ phát triển stress, nhất là nếu chúng ta không có các nguồn lực tâm lý đảm bảo xử lý chúng. Thực tế, một số người có khả năng chịu đựng stress cao hơn kẻ khác. Người ta cũng khác nhau trong các cách hiểu về stressors.

Nghiên cứu cho thấy, người gặp stress khuyến khích não trạng trải nghiệm thì có các mức độ hormone stress thấp hơn người nhìn nhận stress một cách quá tiêu cực.

Lý thuyết kích hoạt nhận thức về stress giúp giải thích đáp ứng stress; theo đó, chúng ta cảm thấy stress bất kỳ lúc nào có sự thiếu nhất quán giữa giá trị mình đặt để và giá trị đích thực của bản thân. Ví dụ, chúng ta bị stress nếu đụng hạn cuối cùng phải hoàn thành công việc mà mình lại không đủ khả năng đáp ứng đúng đắn. Chúng ta bị thúc đẩy làm giảm thiểu, hạ xuống sự thiếu nhất quán giữa các giá trị đặt để và các giá trị thực của bản thân.

Từ ví dụ nêu trên, chúng ta có thể thực hiện bằng việc tăng cường mức tải làm việc đến độ đảm bảo mọi thứ hoàn thành đúng thời hạn, song điều này dễ cảm nhận là không phải giải pháp vững bền. Chúng ta thường thành công trong ngắn hạn, còn với đường trường dài lâu thì e khá hiếm hoi, do chúng ta khốn khổ bởi stress cấp tính. …

Đáp ứng stress có thể được điều hướng bởi khả năng phục hồi tâm lý; khả năng này chịu đựng các stressors môi trường, và nó thông qua các chiến lược đối phó, đương đầu hữu hiệu mà nhờ thế mình xây dựng được khả năng phục hồi. Nếu các chiến lược đối phó không thích ứng và không hiệu quả, mình sẽ làm tăng thêm nguy cơ phát triển stress. Mình có thể cố sức để thích ứng chiến lược đối phó với tình huống cụ thể đủ đương đầu hiệu quả nhất. Khi bị stress tấn công, mình có thể khởi sự cảm thấy mất tập trung, và chẳng có điều chi mình có thể tiến hành ngõ hầu tránh né hoặc cải thiện được tình hình: dạng thức vô vọng.

Chúng ta không có các nguồn lực vô tận để giải quyết các tác nhân gây stress; chỉ có thể làm tốt nhất để thích ứng với môi trường gây căng thẳng mà thôi. Nếu có quá nhiều giá trị đặt để xa vời, phi thực tế, bất kể vì tạo ra chúng cho bản thân hoặc vì tình huống công việc đòi hỏi, chúng ta nên cân nhắc tác động chúng gây nên thân- tâm chúng ta. Mong đợi quá mức vào chính mình, hoặc mức tải việc khủng khiếp? Bằng cách nào nó tác động tới tâm trí và thân xác chúng ta? Nên nhận rõ điều này. Gần đây nhất bạn cảm thấy stress? Bạn đối phó với nó như thế nào?

Thiền tập tỉnh thức: câu chuyện lợi lạc cho chính người thực hành

Thiền tập tỉnh thức (mindfulness meditation) giờ không còn quá xa lạ với quảng đại quần chúng Đông Tây.

Thiền tập tỉnh thức là câu chuyện lợi lạc cho chính người thực hành chứ nó không liên quan chi với việc thay đổi thế giới bất công. Nói khác đi, ngay cả tiềm năng to lớn và tác dụng lâm sàng sáng giá thì cần làm rõ một điều rằng tỉnh thức không phải là giải pháp hoàn hảo cho toàn bộ vấn đề của thế giới; nó là một lĩnh vực nghiên cứu đầy hứa hẹn, đi kèm với vài ba chỉ trích rất cần nắm biết.

Ví von, làm tóc thì rốt ráo chỉ liên quan đến tóc, không liên quan chi  đến việc thay đổi thế giới bất công. Chữa lành ung thu chủ yếu thuộc về thuốc men, không liên quan chi đến việc thay đổi thế giới bất công. Bay lên sao Hỏa là chuyện du lịch không gian, không liên quan chi đến việc thay đổi thế giới bất công.

Một mẫu hình dần nổi trội lên ở đây: một điều thì chung quy liên quan điều ấy, không phải là thứ mà nó không thuộc về. Hoàn hảo, đó là sự tiến bộ đích thực.

Có rất nhiều lời giảng dạy, minh họa và nguyên tắc trong đạo Phật thực sự hữu ích để tạo nên sự thay đổi tích cực về mặt xã hội. Đó tuyền chuyện dân chủ; quyết định chịu trách nhiệm tạo nên nhiều tiến trình; lòng từ bi thực tế; sự thịnh vượng vượt qua sự bất bình đẳng; không hoặc chỉ dùng gọi là sự trừng phạt; nhấn mạnh vào giáo dục và trao quyền cá nhân lẫn trung gian; thoát khỏi mọi hình thức phân biệt đối xử; ý tưởng thậm chí quyền năng nhất là đối tượng hướng tới pháp trị, và v.v…

Tỉnh thức không phải là một trong những điều vừa nêu; nó là sự dạy dỗ cách thức trở nên yên an và chấp nhận.

Tỉnh thức có thể thao tác trong một dãy phức tạp các mối quan hệ với cộng đồng rộng lớn hơn cùng các vấn đề xã hội nảy sinh. Từ toàn bộ tính khả thể, như tác giả bài báo chỉ ra, nó có thể trở thành trừu tượng tách khỏi bất kỳ bối cảnh ý nghĩa nào và được dùng theo các lối kiểu gây hại. Song đó không phải là vấn đề của tỉnh thức, nó là vấn đề của sự thiếu vắng các điều tốt lành khác, đặc biệt là các giá trị đạo đức. Điều ấy lý giải tại sao Đức Phật luôn luôn nhấn mạnh rằng tỉnh thức, và các thực hành thiền nâng cao khác, diễn ra trên sự đặt để của một nền tảng đạo đức rất tinh tuyền.

Rời bỏ điều đó và áp dụng sai trái, nó trở thành Tỉnh thức Lầm lạc. Vì vậy, có lẽ chúng ta nên dừng đổ lỗi cho tỉnh thức về hiện trạng không thuộc về nó.

Bí mật không gian trong lòng

Thế là không còn giống trước nữa rồi, khi mắt nhắm nghiền đã mở ra một cõi bờ rộng khắp khác hẳn.

Trở về từ một đợt đồng tu hành thiền kéo dài gần 12 ngày, tôi thấy mình ngồi xe bus ít ngó nghiêng đến cảnh vật, con người xung quanh; các cảm xúc trở nên dịu dàng, ý nghĩa thuần khiết, từ dùng êm ái, và sự lặng im sâu thẳm hơn lên. Đấy không chắc là dấu chỉ trỏ duy mỗi trạng thái tiến bộ trên con lộ tâm linh; cơ bản đáng nhấn mạnh đúng tầm về chứng nghiệm thêm chút cụ thể, rõ ràng liên quan đến gì là khổ đau, gì là vô thường, và gì là vô ngã.

Vả, khi lời hồi đáp chân thành khiến người đàn ông tự thổ lộ mình từng đi ăn xin ấy rơi lệ (vào buổi cuối cùng mà sự im lặng thánh thiện được cất đi rồi mọi người quay lại thói quen nói năng, mở miệng) thì tôi hoàn toàn tin tưởng vững vàng về những hiệu ứng dài lâu của thiền định (meditation).

Bài viết này cần thu hút chú ý bập vào ngay nhờ mấy dòng bắt mắt trên âu cũng chỉ cốt nhằm trình bày vài ba nghiên cứu cho thấy cơn đau nhức (pain) chẳng thành vấn đề gì với một tâm trí đang hành thiền cả.

Cái ý nghĩ vốn quen thuộc ở cả Đông lẫn Tây rằng ‘tâm trí ta quyết định tất thảy’ (mind over matter) giờ đây đã được kiểm tra nghiêm ngặt qua phương tiện danh xưng là ‘thiền định tỉnh thức’ (mindfulness meditation); việc ấy thành tựu nhờ hiệu ứng tạo ra bởi vun bồi một cảm giác bình thản thông qua quan sát khách quan các tiến trình nội tại của cơ thể. Vượt qua mấy thập kỷ liền, khoa học thiền định tỉnh thức phơi tỏ một dãy các lợi lạc cảm xúc và ý thức cho những ai tu tập, thực hành bao gồm nâng cao sự chú ý, làm giảm thiểu độ nhạy cảm với cơn đau nhức, rút xuống tính phản ứng mang đậm cảm xúc. Bằng chứng cho các lợi lạc như thế cũng được hỗ trợ bởi nhiều nghiên cứu về chụp cắt hình ảnh não bộ ở những người hành thiền duy trì thời gian dài và chỉ ra thay đổi ở mức độ thể lý.

Nghiên cứu bên dưới khám phá tác dụng của thiền định tỉnh thức lên cơn đau nhức chỉ sau vài ngày tham gia thực hành.

Một nhóm 15 người khỏe mạnh tự nguyện tham gia các phiên luyện tập tỉnh thức 20 phút/ lần; họ được hướng dẫn để duy trì ý thức vào hơi thở khi nhận biết và cởi bỏ sự quấy nhiễu của tâm trí.

Nghiên cứu lượng giá hiệu quả của thiền định tỉnh thức ở hai chiều kích: 1) cách người tham gia tỏ lộ về mức độ đau nhức và sự khó chịu; và 2) cách các mẫu hình não bộ kích hoạt thay đổi được đo bởi kỹ thuật chụp ảnh cộng hưởng từ chức năng fMRI. Để đánh giá đáp ứng với cơn đau của người tham gia, một thiết bị sưởi nhiệt nhỏ được cài ở 120 độ F (#48,9 độ C) đặt gần bắp chân.

So sánh các đáp ứng với bộ tản nhiệt trước và sau khi tập luyện thiền định tỉnh thức, những người tham gia thực nghiệm cho biết một sự giảm độ đau nhức 40% và một sự giảm 57% với trạng thái khó chịu do kích thích của nhiệt lượng. Hình ảnh chụp fMRI chỉ ra một sự kích hoạt giảm thiểu ở các vùng liên quan đáp ứng cảm xúc với tri giác cơn đau.

Thú vị nhất, quan sát được một sự tách gỡ ra của hai khu vực não bộ, vỏ trước thùy trán lưng bên và vỏ bó liên hợp khứu- hải mã. Vỏ trước thùy trán được xem là kiểm soát sự chú ý và các chức năng chấp hành khác, trong khi vỏ bó liên hợp khứu- hải mã thì dính với độ rõ nét cảm xúc của một kích thích. Các tác giả khẳng định, các tác động hữu ích của thiền định có thể được nhìn nhận ở chỗ là tạo ra một sự phân ly của ý thức về cơn đau nhức với lượng giá cảm xúc về cơn đau kèm theo nó. Nghĩa là, người hành thiền cảm biết được cơn đau song lại không đánh giá hay chú mục vào sự quấy nhiễu thông thường liên quan với cơn đau.

Nghiên cứu này cho thấy trải nghiệm lợi lạc cho sức khỏe. Khả thể rằng hành thiền tập trung, sâu sắc dễ tạo nên các phần thưởng phụ trội, tuy nghiên cứu bên trên chỉ ra ngay cả luyện tập thiền định một khoảng thời gian ngắn cũng làm giảm ý nghĩa các sự khốn khổ hay liên quan với cơn đau nhức hàng ngày, thông thường.

Mượn lời của Dalai Lama, rằng cơn đau nhức thì hiển nhiên song đau khổ là một sự tùy chọn.

Khi phụ nữ quá lo lắng vì muốn đóng tròn vai người mẹ tốt…

Tình yêu mẹ dành, nguyên vẹn con nâng
Tình yêu mẹ dành, nguyên vẹn con nâng

Rất nhiều bà mẹ  đang chăm con ở độ tuổi tiền học đường hoặc cháu mới xong lớp Một, lớp Hai… thường thích làm việc quá mức, lịch công tác dày kín, thời gian biểu dành cho con cũng cố gắng chu toàn tốt nhất có thể và bi kịch thay, tiếp tục cảm thấy mình vẫn chưa thể hiện đủ tốt.

Tôi nhìn thấy chân dung các bà mẹ kiểu thế ngay trên facebook. Khi tạm không lo lắng về sức khỏe và trạng thái yên an, khỏe mạnh của đứa con thì họ tập trung đánh giá đầy tính chỉ trích về các kỹ năng làm cha mẹ của chính bản thân mình.

Với một số bà mẹ trẻ, sử dụng các loại dược phẩm nói chung, hoặc cụ thể như thuốc chống căng thẳng tinh thần, giảm thiểu lo lắng hoặc bia rượu trở thành lối sống hàng ngày; nhiều người thổ lộ rằng thói quen ấy giúp họ đương đầu tốt hơn và thành các bà mẹ giỏi giang hơn.

Lối cảm nhận của luồng gió văn hóa mới nghĩ rằng đề cao rượu bia, tụ tập ăn nhậu làm mình thành bà mẹ giỏi giang hơn cơ chừng có nguồn cơn từ sự kiện rằng những người này dính chùm nhau do hụt hẫng, thiếu vắng, khao khát các mối quan hệ chia sẻ bà tám, bồ tèo gần gũi và tụ bạ thân mật.

Sống ở đô thị, mọi thứ liên miên quay vòng càng khiến việc chăm sóc con nhỏ dễ thành chuyện dai dẳng khó nuốt và tạo nên cảm giác tách biệt lẫn cô độc. Nếu thuộc về cộng đồng bạn bè thì căng thẳng tinh thần (stress) có thể thuyên giảm đồng thời tăng cường các kết nối thân thương. Cụng ly, ngồi ăn uống, hát hò cùng nhau dễ khiến các bà mẹ cảm thấy ấm áp và buông thư thật thoải mái, song không ít chị em lạm dụng thái quá liệu pháp xã hội này.

Tự chăm lo chu đáo bản thân đập vỡ, đánh bại thói quen phụ thuộc thuốc men, chất cay và bầu không khí ồn ào, đàn đúm, góp phần xây dựng một thói quen lành mạnh hơn hẳn:

Biết cách chăm sóc bản thân

Không gì lợi lạc hơn một chế độ dinh dưỡng hợp lý, lành mạnh; một giấc ngủ đủ đầy và bài tập thể dục vừa sức. Dành thời gian đi bộ có thể đem lại nhiều điều kỳ diệu khó ngờ cho tiến trình làm giảm thiểu stress.

Dành thời gian cho riêng mình

Tìm kiếm không gian cùng khoảng thời gian riêng, thậm chí vài chục phút trong ngày đặng phản hồi, ngẫm nghĩ, thở sâu khoan khoái, viết nhật ký hay đơn giản thả lỏng cơ thể và đung đưa tay chân để ngồi chơi vậy thôi.

Vun bồi một đam mê hoặc sở thích đặc biệt

Tạo ra một vài mối quan tâm, đam mê nằm ngoài phạm vi gia đình là cách thức lớn lao để điều chỉnh, ngăn ngừa và làm thuyên giảm hữu hiệu stress xảy đến, đồng thời cũng góp phần mở rộng trải nghiệm riêng có. Không thành vấn đề sở thích ấy là làm vườn, tập yoga, đan móc, học khiêu vũ hoặc dùng phấn vẽ tranh, v.v…

Duy trì việc đọc sách và nghe nhạc

Nghiên cứu chỉ ra, đọc làm êm dịu trở lại các tế bào thần kinh kiệt quệ, tả tơi và chuyện dành thời gian nghe nhạc cũng gây nên hiệu ứng tương tự; điều này áp dụng cả với việc đi bộ hoặc đơn giản ngồi xuống thong thả thưởng thức một cốc nước hoa quả, nhâm nhi tách trà mạn…

Học hỏi vài bài tập tự thư giãn

Tìm hiểu cách dạy chính mình thở sâu, tự khám phá các bài tập thư giãn phù hợp có thể đạt hiệu quả cực tốt trong giải quyết, đối đãi tích cực với trạng thái trầm uất, lo lắng, sợ hãi hoặc các rối loạn nọ kia dính dáng tới stress.

Tìm kiếm sự giúp đỡ

Nếu các bà mẹ trẻ nghĩ rằng dùng bia rượu, nhậu nhẹt, ăn uống, tụ bạ đang dần thành chuyện phiền toái, vượt thoát khỏi vòng kiểm soát thì hãy cân nhắc đến giải pháp trao đổi, chia sẻ tình trạng căng thẳng khủng khiếp này với nhà tham vấn tâm lý.

Đấy có thể là lựa chọn đáng giá vì nó trợ giúp mình xử lý vấn đề tận gốc rễ vô vàn nỗi niềm lo lắng, sợ hãi đang đe dọa; giới chuyên môn sẽ trao đổi để cho các bà mẹ biết sử dụng một số công cụ hữu hiệu nhằm đương đầu tốt hơn với hoàn cảnh xảy đến tương tự trong tương lai.

Mình chính là những thứ ta ăn

Nhẽ ra, ngày lễ Quốc tế Lao động nên ưu tiên giới thiệu chủ đề công việc như biểu hiện nhân cách bệnh lý ở sở làm chẳng hạn, hoặc không thì chia sẻ nỗi niềm với cậu bạn bằng bài phân tích chỉ ra phương thức giúp trẻ thích nghi nhờ giảm thiểu sự xung đột giữa bố mẹ trong thời kỳ xung đột, chuẩn bị ly dị…

Rốt, nhìn trên mạng xã hội fb thấy toàn là đồ ăn, đâu đâu cũng bày biện hình ảnh bắt mắt kèm câu chữ mời gọi da diết, và số lượng status xuất hiện lắm món nhiều thứ như bướm lượn lung linh.

Tống nạp thức ăn quá mức vào đi tất bạn sẽ mập đó. Thực phẩm chứa nhiều calo khiến cơ thể dễ bị béo ú rất nhanh. Nhập vào vượt cung carbohydrats và đồ chứa acid béo bão hòa làm tăng thêm các tế bào béo và các acid béo được biến chuyển lưu trữ thêm trong chúng.

Đó là điều ta biết về mối quan hệ thẳng tưng giữa chế độ ăn uống và chuyện béo phì. Song, mối quan hệ giữa những lựa chọn thực phẩm và béo phì thì không luôn luôn tuân theo đường tuyến tính thế hoặc ngắn hạn thế. Lựa chọn thực phẩm và béo phì có một mối tương thuộc hết sức phức tạp hơn hẳn.

Trong một nghiên cứu gần đây, các nữ tình nguyện viên người Tây Ban Nha là đối tượng được chọn chụp cộng hưởng từ fMRI trong khi họ xem các hình ảnh về thức ăn và các hình ảnh có chủ đề khác. Họ cũng được đề nghị cho biết cảm nhận ra sao với các bức ảnh chụp thực phẩm khiến họ thèm ăn. Các đáp ứng từ fMRI được tính điểm đối lập giữa sự kích hoạt khi nhìn thấy thức ăn nhiều calo và các bức ảnh không chụp thức ăn.

Nghiên cứu này chứng tỏ, các hình ảnh thức ăn nhiều calo gợi nên một đáp ứng mạnh mẽ hơn ở vùng chất xám thuộc thể vân của não bộ, hàm ý cho một đáp ứng mang tính tưởng thưởng. Các hình ảnh chụp thức ăn chứa nhiều calo cũng làm tăng khẩu vị lẫn ước muốn ăn đồ ngọt và đồ mặn; như thế, việc tiếp nạp liên tục thực phẩm chứa đường có thể làm tăng ngay nguy cơ béo phì.

Thú vị nhất, đáp ứng ở thể vân khác biệt rất tương ứng với vòng eo của người tham gia. Chỉ số khối cơ thể (BMI) nói chung của tình nguyện viên không tương quan với đáp ứng kích hoạt biểu lộ do thấy thức ăn nhiều calo.

Thành tựu bước đầu của nghiên cứu cung cấp một số nhận định quan trọng. Nó chỉ ra bằng cách nào mà một chế độ dùng đồ thức ăn nhanh chứa nhiều calo có thể ảnh hưởng lâu dài đến trọng lượng cơ thể và sự béo phì liên quan hội chứng trao đổi chất. Tần suất tiêu thụ đồ ăn chứa nhiều calo có thể khởi phát vòng tròn liên tục của sự khát thèm các đồ ăn tương tự làm tích lũy mỡ bụng dày thêm.

Những người tham gia thực nghiệm có vòng bụng to hơn biểu tỏ sự kích hoạt mạnh hơn các vùng não mang tính tưởng thưởng khi bị thách thức trước các đồ ăn chứa nhiều calo. Thực phẩm chứa nhiều calo thường chứa nhiều các chất carbohydrat tinh và các acid béo bão hòa vốn góp phần làm tăng vòng bụng, tạo tác vòng tròn luẩn quẩn của việc ăn vào rồi càng lên cân thêm.

Truyền thông đại chúng thi thoảng kể các câu chuyện về người béo phì đã nỗ lực khủng khiếp cho việc giảm cân. Điều gây sửng sốt là cách thức người ta thực sự có thể chạm tới trạng thái cân đối ấn tượng trước khi họ ra quyết định dính dáng với vấn đề sức khỏe như béo phì!

Rõ ràng, nghiên cứu nêu trên chỉ ra một cơ chế có thể khiến người ta tăng cân quá mức trước khi họ có thể chấp nhận về mặt tinh thần sự kiện là họ béo phì và buộc phải điều chỉnh các số đo.

Một cá nhân khá dễ dàng dành thời gian đáng kể để bị mắc vào vòng tròn luẩn quẩn của việc ăn các thức sai lầm này, lên cân và loạng choạng trong việc lựa chọn thức ăn lần nữa trước khi bị béo phì. Nghiên cứu cũng hỗ trợ giả thuyết rằng vòng bụng và tỷ lệ eo- bụng là các chỉ báo tốt hơn so với chỉ số BMI. Chỉ số khối cơ thể BMI cũng bao gồm trọng lượng các chi mà chủ yếu các bộ phận cơ với các phần xương to nặng. Tuy thế, vòng bụng và tỷ lệ eo-bụng là số đo trực tiếp của việc tích lũy mỡ bụng và chất béo ở mông. Nghiên cứu cho thấy các số đo này có thể cũng chỉ báo khuynh hướng dễ dẫn tới những sự lựa chọn thực phẩm không lành mạnh.

… Nhớ các rên rỉ, rỉ rên về sự phì nộn, béo ú của các cô gái trẻ cùng các quý bà chưa già; đọc thấy các rủ rê đầy háo hức, hồ hởi kêu gọi nhau luyện tập giảm cân với các biện pháp, bí quyết hiệu quả này nọ; vô vàn cáu gắt, chửi bới, văng tục và dè bỉu chuyện nọ xọ chuyện kia của người đời; và rồi đâu lại vào đấy, vẫn duy trì tiếp tục những hình ảnh kèm câu chữ sung sướng, ôi a vui vẻ tột độ khi được nhìn ngắm, được ăn uống và được chia sẻ điều khoái cảm mà chẳng mấy chốc sẽ đày đọa mình khốn khổ, khốn nạn.

Bi hài thay, thương xót thay: mình chính là những thứ ta ăn.

Bỏ thuốc lá: vì sao hứa đi rồi hứa lại biết bao lần…

Nhiều chuyên gia tin rằng, việc hút thuốc lá thì 10% là do nghiện thể lý còn chủ yếu vì 90% nghiện tâm lý.

Cơ thể hồi phục khá nhanh sau khi cai nicotine (các triệu chứng vật vã tồi tệ nhất xảy ra trong tầm 3 ngày hoặc ít hơn), song phụ thuộc tâm lý vào thuốc lá thì khó đánh bại hơn rất nhiều.

Một trong những cách đương đầu hữu hiệu là tiến hành tự phân tích trước khi quyết định bỏ thuốc lá.

Lập bản danh sách gồm hai cột; cột thứ nhất ghi “Tại sao tôi hút thuốc lá” và cột thứ hai đề “Tại sao tôi bỏ thuốc lá”.

Trong cột đầu tiên, hãy kê các lý do mình có thể nhớ lại giải thích tại sao lần đầu tiên mình khởi sự hút thuốc. Áp lực bạn bè? Nổi loạn? Hút thuốc lá trông oai hùng? Nó làm mình cảm thấy đã lớn? Hãy cố gắng nhớ chính xác lý do mình bắt đầu hút thuốc lá và viết chúng xuống.

Bây giờ nhìn lướt toàn bộ danh sách này. Có bất kỳ lý do nào vẫn còn được áp dụng trong đời mình cho tới ngày hôm nay? Chắc chắn không.

Giờ chuyển sang cột thứ hai. Tại sao mình muốn bỏ thuốc lá?

Điều này có thể khá hiển nhiên song nó vẫn hàm chứa chút ít lừa dối. Mình cần dành thời gian đàng hoàng và suy nghĩ nghiêm túc về vấn đề ấy. Chú ý, đừng chỉ lên danh sách về các lý do rõ ràng về mặt sức khỏe. Cần nhất thiết tìm ra các lý do đích thực hiện mang ý nghĩa sâu xa đối với bản thân.

Hầu hết những điều mọi người viết xuống KHÔNG giúp mình bỏ thuốc lá được.

– Tôi không muốn bị ung thư phổi.

– Tôi không muốn lên cơn đau tim hay đột quỵ.

– Tôi thích trường thọ để còn dịp nhìn cháu con mình trưởng thành.

Những điều vừa nêu đúng là các lý do tốt đẹp để bỏ thuốc lá, song kỳ cùng chúng liên quan chủ yếu tới các “khả thể” chung chung hơn là giải quyết, đi vào những cái đặc thù, cụ thể.

Chắc chắn, mình CÓ THỂ sẽ mắc ung thư phổi, bị nhồi máu hoặc đột quỵ, CÓ THỂ chết trẻ, và mất cơ hội nhìn ngắm con cháu lớn lên…

… hoặc mình KHÔNG BỊ gì hết! Mình không thích bẻ gãy sự nghiện ngập tâm lý dựa trên những điều CÓ THỂ xảy đến. Tâm trí mình làm việc chăm chỉ để khuyến dụ mình tin rằng điều đó sẽ không diễn ra với mình! Thay vào đó, lên danh sách các vấn đề sức khỏe mình đang trải nghiệm.

Danh sách nên chỉ rõ những điều nào trong đời chủ yếu thuộc về sự bất hạnh và THÔI THÚC MẠNH MẼ muốn thay đổi. Để bẻ gãy sự nghiện ngập tâm lý, mình cần tích lũy kho chứa các ham muốn và suy tư mới mẻ mãnh liệt hơn rất nhiều so với ước muốn hút thuốc lá.

[… Tạm dừng ở đây đã. Mai viết tiếp.]

Tâm linh tăng cường sức khỏe tâm trí

Chất lượng sống được đo lường chủ quan bởi tổng thể trạng thái thân – tâm an lạc (well-being); bao gồm, các lượng giá và bảng tự khai về sức khỏe thể lý, sức khỏe tâm trí, các năng lực thiết thực, điều kiện cảm xúc, hỗ trợ xã hội, và tâm linh (spirituality).

Khi công tác chăm sóc sức khỏe tiếp tục tiến bộ, việc cung cấp ngày càng hoàn hảo cũng như toàn diện hơn thì tầm quan trọng của tôn giáo (religion) và tâm linh càng được nhấn mạnh.

Thật tốt lành khi nghiên cứu mới đây chứng tỏ tâm linh chính là yếu tố cốt lõi quyết định chất lượng sống, và nó đem lại nhiều lợi lạc tích cực cho sức khỏe tâm trí so với các yếu tố khác.

Lâu nay, họat động thể lý vốn được xem là có ảnh hưởng đến trạng thái thân – tâm an lạc và chất lượng sống nói chung, còn vai trò của thực hành tôn giáo đối với chất lượng sống vẫn chưa rõ ràng.

Sử dụng một mô hình tương tự đảm bảo độ tin cậy nhằm lượng giá họat động thể lý ngõ hầu xác định các tác động của những yếu tố đa chiều kích lên trạng thái thân – tâm an lạc, tính cả thực hành tôn giáo nữa. Theo đó, 215 đối tượng tham gia thực nghiệm đã trả lời các bảng hỏi viết tay rồi mang một thiết bị để đo lường họat động thể lý. Họ đã hoàn thành các lượng giá tổng quát về chất lượng sống, tình trạng tâm trí và thể lý, hỗ trợ xã hội, sự tự tin trong việc háo hức tham gia họat động thể lý; các đối tượng cũng hoàn thành các nhiệm vụ tự chăm sóc bản thân, hoạt động thể lý, tâm linh và mang tính chất tôn giáo.

Họat động thể lý, hỗ trợ xã hội, và tâm linh là các yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất lên trạng thái thân – tâm an lạc cũng như sự tự tin vào các năng lực của bản thân. Và, các cá nhân càng tâm linh thì bộc lộ một trạng thái sức khỏe nói chung tích cực hơn hẳn so với những ai tham gia song không hề thực hành tôn giáo. Có một mối liên kết sâu sắc rõ rệt giữa tâm linh và sức khỏe tâm trí, so với sức khỏe thể lý. Các tác giả kết luận rằng tác động của tâm linh đối với chất lượng sống đa phần thể hiện qua trung gian sức khỏe tâm trí, còn ảnh hưởng của họat động thể lý lên chất lượng sống thì chủ yếu thấy ở sức khỏe thể lý.

Nhiều nghiên cứu (đây, đây chẳng hạn) cho thấy các lợi lạc của tâm linh lên các thành tựu sức khỏe đặc thù, song chỉ một số ít báo cáo về ảnh hưởng của nó đối với chất lượng sống nói chung. Đích thị, các cá nhân có đạo trải nghiệm thấp hơn sự hành hạ của bệnh tật cũng như nỗi đau đớn chết chóc so với những ai không hề thực hành tôn giáo, và tôn giáo đem lại tác dụng bảo vệ chống kháng nhiều rối loạn tâm trí và thể lý khác nhau.

Trong khi các cơ chế của những sự liên kết này chưa thực sự nắm bắt đầy đủ, nhiều bằng chứng cho thấy tâm linh và một sự kết nối có ý thức với một đấng tối cao siêu việt (bất kể là ai và dưới dạng thức ra sao) đều đem lại cho các cá nhân cảm nhận kiểm soát cuộc đời của họ.

Tâm linh và thực hành tôn giáo tạo nên mối liên kết đối với một thế giới rộng lớn hơn so với cái tôi của mỗi người và cung cấp một viễn tượng làm giảm thiểu hóa những vật lộn hàng ngày, đồng thời đem lại những lợi lạc lâu bền tối đa nhất.

Không có một yếu tố đơn lẻ nào đảm bảo trạng thái thân – tâm an lạc hoặc sức khỏe tâm trí tích cực, song một niềm tin sắt son vào một quyền lực cao vời siêu việt dường như là điểm khởi phát.

Vẫn cứ giữ bộ não trẻ trung mặc tuổi cao, năm cùng tháng tận

Nhằm duy trì một bộ não lành mạnh khi đã có tuổi, những gì mình làm trong những năm tháng về sau quan trọng hơn rất nhiều so với cách thức ta sống thời trai trẻ– theo bằng chứng khoa học mới vừa được đăng tải gần đây.

Xông xáo, dấn thân (engagement) là bí mật của thành công. Những người đánh thức bản tính gần gũi, năng nổ và tinh thần hoạt bát thì chắc chắn biểu thị hiệu năng nhận thức tốt lên hẳn với một bộ não trẻ trung hơn, so với tuổi sinh học của nó.

Năng lực nhận thức vượt trội của những cá nhân học thức cao cũng như những đối tượng thực hiện công việc đòi hỏi nhiều nỗ lực– hiếm kẻ kéo dài lâu giai đoạn bản thân nghỉ hưu, các chuyên gia tuổi già tuyên bố.

Thông tin mới liên quan lề lối hoạt động của bộ não ở người có tuổi khiến thay đổi căn bản cách thức giới khoa học đề nghị công chúng tiếp tục duy trì bộ não theo hướng làm việc tốt, thậm chí ngay cả khi năm tháng chất chồng.

Thay vì gắng sức đương đầu hoặc bù trừ lại với sự sa sút về mặt nhận thức thường hay đi kèm khi cái già tới, tốt hơn trước nhất nên tránh những thay đổi của bộ não vốn dính dáng do tuổi tác.

Khoa học gia Thần kinh Lars Nyberg chỉ ra rằng sự suy giảm trí nhớ xảy đến muộn hơn để đa phần mọi người nhận thấy điều đó, vốn đặc trưng phải sau độ tuổi 60. Và người đứng tuổi không ngừng tích lũy kiến thức trong cả đoạn đời già lão tiếp theo.

Theo GS. Nyberg, thành tựu khoa học cập nhật tăng thêm sự ủng hộ cho ý tưởng duy trì bộ não làm việc.

Xuân đang qua nghĩa là Xuân sắp già

Sáng Mồng Bảy, trong ngôi làng ven biển ở xứ Huế nhìn thấy trò chơi đu; cây nêu cắm dọc bờ cát đang chờ hạ xuống… Cạnh di tích tháp Chăm Phú Diên, bọn trẻ dân chài đa phần da trắng mải mê tranh nhau trên sân bóng đầu năm.

Tối Mồng Tám, thấy tin đưa về chợ Viềng (Vụ Bản, Nam Trực), lại bâng khuâng dạo nào xuống Nam Định lêu bêu Phủ Giầy.

Kể cũng thật ly kỳ, chừng ấy năm rồi mà đọc thơ của cụ Phan Khôi vẫn thắc mắc sao người xưa trẻ trung đến lạ.

Cái tình là cái chi chi rứa hè…

Bên trời Tây om xòm trước hiện tượng hysteria trở về trong cùng nhóm dân số được cho là chiếm tỷ lệ áp đảo suốt một thời gian dài: các bé gái và phụ nữ trẻ.

Đặt hai bài viết so sánh, thấy điểm chung là sự khe khắt và định kiến mang tinh thần luân lý cực đoan.

Hôm nay, Mồng Chín, chạy bộ dọc bờ biển Thanh Bình khi trời chạng vạng và mưa lất phất thấm lạnh, đã thấy nhiều nhà trên mâm cúng đầu năm thật sớm, không quên bày biện gà giò.

Biện pháp an tâm rõ ràng, cần được khởi tự trong lòng.

Một mùa xuân nữa ra đi…

Giữ lời đã hứa đầu năm

Mồng Hai Tết, cơ bản những lời chúc đã gửi trao xong xuôi rồi cũng như bao dự tính được ấp ủ cùng khí xuân rạo rực.

Năm Mới Nhâm Thìn đã sang hẳn, với ước mong vạn sự khởi đầu tươi tắn! Hầu hết chúng ta, đây là thời điểm mình cảm thấy thôi thúc lật mở một chiếc lá non xanh và giải quyết mọi thứ tốt đẹp, khác biệt trong năm này.

Chúng ta muốn phát triển những thói quen mới và cởi bỏ những trò tật thiếu lành mạnh. Nhất định chúng ta muốn thay đổi ngon lành, song cỡ tầm 88% các hứa hẹn, tuyên bố bị thất bại liền và thậm chí, rơi vãi đa phần ngay vào cuối tháng Giêng!

Tại sao lại thế? Thường bản thân chúng ta tự đặt để các mục tiêu mơ hồ và phi thực tế, đặc biệt chúng ta không thực sự cam kết nghiêm túc hoàn thành chúng. Chúng ta nghĩ mình nên làm mọi thứ thật khác biệt, song chúng ta lại chẳng có các nguồn lực đảm bảo tiến hành hanh thông, trôi chảy.

Ghi nhớ điều này trong tâm trí, tại sao chúng ta không tạo ra những hứa hẹn, tuyên bố nhằm phục vụ hữu ích cho sức khỏe và trạng thái thân- tâm an lạc đồng thời hạn chế cảm giác hối lỗi, tội tình và cố gắng quá sức?

Dưới đây là 9 hứa hẹn sẽ cải thiện quan điểm sống vượt thời gian và dễ dàng để gìn giữ! Với một ít nỗ lực và không chút phiền muộn, bạn sẽ thấy thay đổi vào cuối năm.

1. Ngủ đủ giấc mỗi ngày. Hay cảm thấy có tội mỗi khi cố chống lại cơn gà gật? Tạo nên nguyên tắc mới để ngủ nhiều hơn! Ngủ giúp mình điều chỉnh quá trình trao đổi chất, cải thiện tâm trạng, tinh thần sắc sảo, ngoại diện tỉnh táo và còn có thể làm ta giảm cân nếu cần… Đơn giản chỉ việc đi ngủ 10 phút sớm hơn mỗi tối, và để đồng hồ báo thức muộn hơn 10 phút sáng hôm sau. Hãy đợi xem mình cảm nhận thế nào vào thời điểm cuối năm nhé!

2. Giảm tầm 0,5kg mỗi tháng. Vâng, đúng vậy, chỉ cần giảm 0,5kg thôi. Người Việt Nam bây giờ, nhất là cư dân đô thị lớn, có thể hưởng lợi nhiều từ việc giảm thể trọng. Hy vọng là không quá khó khăn, khi ăn ít hơn và tăng cường tập thể dục. Dĩ nhiên, mình đâu cần giải pháp này nếu không quá béo và xử lý ổn thỏa các nhu cầu.

3. Uống nhiều (dĩ nhiên, uống nhiều nước). Đôi khi, chúng ta quên bẵng vụ thủy hợp (hydrate). Nó góp phần giảm cân, làm cho da dẻ hồng hào, tẩy rửa độc tố khỏi hệ thống, tiêu hóa thuận lợi, thậm chí có thể giảm nguy cơ mắc một số ung thư. Khởi động ngày mới bằng cốc nước lọc, sau đó bổ sung thêm ly cam vắt nếu muốn.

4. Hoàn thành công việc gì đó. Bất kể điều gì. Bạn đang có nhiều dự án dang dở liên quan nhà cửa? Viết thư hay ngỏ lời cảm tạ? Một cuốn sách cần đọc? Chọn lấy thứ nhỏ nhặt nhất và dễ dàng nhất để kết thúc nó. Cùng lắm thì lựa chọn để thực hiện xong vào mỗi dịp cuối tuần. Cho dù nhỏ nhặt, vớ vẩn thế nào thì hành động hoàn thành làm thông suốt, mở ngỏ cách thức cho những ý tưởng mới, hành động mới và năng lượng mới trong đời mình!

5. Tiết kiệm tầm $1 (cỡ 20.000VND) mỗi ngày. Nghĩ tới việc dành dụm được 365$, để tận dụng mọi cơ hội tiết kiệm. Mình sẽ cảm thấy giàu, ít nhất trong một ngày! Và mình biết có khả năng để ‘bỏ ống’.

6. Đơn độc hoàn toàn trong 5 phút. Đây là điều đơn giản. Dành ra 5 phút mỗi ngày để ở một mình và thưởng thức hương vị khi cô độc, chẳng có ai bên cạnh. Đó có thể là khoảng thời gian trong phòng tắm, trước lúc rời khỏi giường, ngồi trên xe hoặc đi dạo công viên sau bữa trưa gọn gàng. Hãy gọi đó là ‘thời gian cô độc’ và tận hưởng nhé!

7. Trầm tư, suy ngẫm 3 phút mỗi ngày thôi.  Nhiều người chúng ta cảm thấy như thể mình nên thiền định thường xuyên hơn. Chúng ta biết việc này giảm stress, tăng cường sự kết nối với nguồn lực nội tại và lợi lạc chung cho sức khỏe bản thân. Làm thế nào để khởi sự 3 phút ít ỏi ấy? Gắn nó với ‘thời gian cô độc’ nếu mình cảm thấy phù hợp. Chỉ việc khép mắt lại và theo dõi hơi thở vào, ra. Vào cuối năm, mình đã tiêu 1.080 phút, tức 18 giờ, cho việc thiền định đó.

8. Dạo bộ quanh khu nhà ở mỗi ngày. Không nhất thiết phải tham gia câu lạc bộ, tập thể hình hoặc mua các dụng cụ thể thao, thể dục đắt tiền. Tự hứa mình sẽ dạo quanh khu nhà ở một quãng ngắn mỗi ngày. Một vòng tròn lượn quanh tà tà là có thể khiến mình ấp ủ, nảy sinh những ý tưởng hoặc giải quyết vấn đề tồn đọng cũng như làm săn chắc cơ bắp, máu huyết lưu thông và khuyến khích chuyện giảm cân. Kết nối nó với lời hứa thiền định và cái gọi là ‘thời gian cô độc’ nếu muốn… Nếu không đi bộ lâu và xa được, thì chọn điểm đến phù hợp với hoàn cảnh sống. Dạo bước tới đường rẽ, chỗ vòng, bãi đỗ xe, hoặc tiến ra hộp thư treo trên cổng.

9. Giữ lời đã hứa mà mình yêu thích, lờ đi điều mình khó chịu. Đời sống được giả định là vui mà! Chọn lấy những thói quen nào tăng thêm chất lượng sống mà không gây cho mình căng thẳng tinh thần hoặc tội nợ… Chẳng có ai để ý ghi điểm, cộng sổ đâu vì mình làm cho chính mình thôi!

Độc giả có ý kiến gì xin thoải mái chia sẻ. Và, lần nữa, vẫn còn không khí Tết, nên lời hồ hởi ở đây là “Chào Năm Mới!”