Ý tưởng tay ngang

Những con cá lội dưới nước dọc theo đoạn kênh vuông thành sắc cạnh dẫn bao quanh mấy cột nhà bằng gỗ; chúng lắc lư thân mình khó nhọc tới lui song cơ chừng đôi mắt si dại kia cứ ngó trơ như ngầm thú nhận rằng thật khó biết tại sao ý tưởng lại không toi.

Không phải lúc nào cũng nhất thiết phải xuyên thành phố từ đầu này tới góc nọ thì mới giải quyết vấn đề được. Xác định các mẫu hình trong quan hệ liên nhân.

Bất chấp ước muốn thiện lành mong cầu đến mấy thì sự chuyển di, không ám chỉ vụ đi lại bằng đôi chân trần được cắt tỉa sạch sẽ, luôn gây đau đớn.

Quán café là nơi họ ngồi để mở ngỏ các cơ hội làm đối tác cùng nhau, nhờ thế họ hiểu rằng sự phức tạp của tâm đảm bảo chẳng có một quan điểm nào nắm bắt được toàn bộ sự thật về trải nghiệm người. Đủ cởi mở và tin tưởng, họ tiếp tục tiến trình sống và hành nghề theo nhu cầu cần biết sử dụng (bộ) công cụ mang lại giá trị trong việc tạo nghĩa của thực tế tinh thần rối rắm. Một chuyến đi kết hợp nghỉ ngơi, thư giãn, chăm sóc cơ thể và giãi bày đớn đau nhờ gặp gỡ đêm khuya xứng đáng được thực nghiệm; điều hơi đáng tiếc vốn đeo bám sâu dày là cách tiếp cận y khoa về căng thẳng vốn thuộc giả thuyết hơn là sự kiện được chứng thực.

Giữa giời mưa, chạy qua hầm chui, ý tưởng tay ngang phân vân đứng giữa ngã ba đường lựa chọn trạng thái bị phát hiện hay trạng thái được tìm thấy; lần nữa, dễ thương được tìm thấy, và phát hiện chủ yếu xoáy vô bản chất.

Tự tin

Sự kiện trọng đại là tuần lễ đón chào các nguyên thủ quốc gia hàng đầu thế giới tới Đà Nẵng nay mai đang đến rất gần lắm rồi. Sáng qua phố Quang Trung thì bất ngờ bị chặn lại một lúc để nhường đường ưu tiên cho đoàn xe mang biển APEC màu xanh từ Trung tâm Hành Chính rồng rắn về hướng bờ sông Hàn. Hai vị công an làm nhiệm vụ trông hơi ẻo lả và khá thiếu dứt khoát trong động tác điều khiển giao thông; có thể hiểu sự lấy lệ qua loa trong cử chỉ phất tay thế bộc lộ nét vẻ thân thiện, gần gũi song cũng khả thể phản ánh hình ảnh kém chuyên nghiệp, chưa đẹp mắt của lực lượng cảnh sát quê nhà.

Thực tế, hàng ngày ngay bên vỉa hè đây đó ở thủ đô, không quá xa lạ cảnh tượng các chiến sĩ mặc quân phục quen thuộc ấy khá thoải mái nên chẳng hề cần thiết lập ranh giới an toàn, cấm ai xâm phạm gì khi giữ vai trò bảo vệ cho các ngân hàng chuyển thùng tiền lên, xuống xe công vụ.

Tự tin được hiểu như niềm tin vào khả năng thành công. Mức độ học hỏi đặng cảm nhận và cho rằng mình có khả năng đạt kết quả tích cực rõ ràng không đồng nghĩa hoàn toàn với lòng tự trọng, bởi vì lòng tự trọng liên quan tới các cảm nhận chung về bản thân. Tuỳ ta thôi; chấp nhận mình có thể tác động tới kết quả tạo nên cảm nhận về sự kiểm soát và làm nảy sinh sự tự tin.

Chúng ta có thể đưa ra các điểm suy diễn chính xác về loại trải nghệm và kiểu ứng xử mà những cá nhân thể hiện sự tự tin từng kinh qua. Như hồi đêm chứng kiến con bé cô chủ quán đã rút phắt ngay túi nilon đựng hai cái bánh mì treo trên giỏ xe máy khi thấy khách bước vào… Việc nhường lại với mục tiêu kiếm thêm tiền vốn hết sức cần thiết này cơ chừng chẳng toát lên chút điệu đàng, đạo đức giả hoặc xung đột nội tâm chi. Hẳn cô gái ấy hiểu rõ hoàn cảnh gia đình mình và thuận tình cùng mẹ chăm lo, đỡ đần kinh tế eo hẹp.

Nghiên cứu mới đăng tải tìm hiểu phương thức lựa chọn mà người tự tin đưa ra nhằm đạt được kết quả tốt lành. Giả định là sự tự tin tăng lên khi tiến trình đưa ra lựa chọn phù hợp và nhất quán với các lựa chọn mà họ quyết định. Kết quả nghiên cứu xác nhận rằng khi lựa chọn dễ dàng đưa ra hơn thì chúng ta không chỉ tin vào nó mà còn nghĩ rằng những người khác cũng sẽ đi đến kết luận tương tự.

‘Tự tin’ (confidence) trong Anh ngữ khởi nguồn từ nghĩa Latin là ‘fidere’/ ‘tin tưởng’ (trust). Tin chính mình, đặc biệt là tin ở khả năng của bản thân đủ để tiến hành thành công hoặc chí ít sát hợp với thế giới. Vượt qua thách thức, nắm bắt cơ hội, đương đầu tình huống khó khăn và sẵn sàng chịu trách nhiệm nếu sự vụ trở nên tồi tệ, bất ưng; hy vọng kẻ tự tin thừa thắng xông lên, vô hình trung, tiếp chạm với trạng thái bất trắc đòi buộc bộc lộ lòng dũng cảm vô song.

Rời khỏi phòng

Đó là một quyết định khó khăn mà đến giờ vẫn chưa triển khai cụ thể. Chiếc lá non xanh mới hé thấy háo hức quá nên đã vội ghé tai hỏi nhỏ: bao giờ thì chúng sẽ chuyển hướng sang bất kỳ điều chi, bởi vì tôi đang vui thú chốn này. Sự trú ngụ, vâng, căng trải đó đây có thể rốt ráo chẳng ước muốn bao giờ nói ‘không’.

Rõ là khi nhìn thấy sự vô thường trong mọi thứ: cách mọi điều mình gắn bó và phụ thuộc, những thay đổi, chia tay hoặc dần đến băng hoại, rã tan, chỉ thấy duy mỗi còn lại là những quấy nhiễu đậm cảm xúc; cảm xúc bất an, cô độc, sợ hãi, lo lắng, hoang mang, và bất hạnh. Cách duy nhất đặng tìm thấy hạnh phúc là học cách kiểm soát cảm xúc và làm bình lặng tâm trí, nhờ thay đổi cách mình suy nghĩ. Chúng ta buộc phải dần thôi dính bám vào các thứ và độc lập về mặt cảm xúc. Đấy là chuyện làm được thông qua hiểu biết rằng chúng ta tuyệt đâu sở hữu điều chi trên thế giới này, bao gồm cả những gì ta gọi là chính bản thân ta: cơ thể, tâm trí, và tinh thần.

Rời căn phòng ngôn ngữ song đừng sử dụng các từ như vũ khí làm đau và gây hại kẻ khác khủng khiếp. Bởi vì đích thị chúng ta dễ làm điều ấy lắm; chỉ bởi vì có thể nói điều gì không đồng nghĩa rằng nên thế. Có lẽ một trong những bài học lớn lao nhất trong đời là biết rằng khi nào thì nên im lặng. Vâng, mình không thể nói điều gì đẹp đẽ…

Giữa ngày xuân làm thinh, mình đang cố tìm thấy thật chủ động cách nào mang lại nụ cười và niềm vui với các câu chữ đầy quyền năng mãnh liệt; nó không đòi hỏi trả giá gì và e chừng, thoáng chốc là ai đó sẽ cảm thấy được quan tâm ấm áp. Song điều gì đó cần thời gian, tỷ như có tình bằng hữu, niềm tin và sự yêu thương được gạn lọc thật chậm rãi. Vào cuối ngày, chúng ta sẽ nuôi dưỡng theo cách thức thật lành mạnh. Một chút một để kiến tạo điều tốt sau cùng.

Rồi ắt sẽ có ngày ra đi… Điều quan trọng là chúng ta luôn để lại trong căn phòng nhỏ bé nhiều thứ ngoại hạng trong đời. Đấy là tình yêu, đam mê và lời nguyện cầu đích thực làm chúng ta cảm thấy đủ đầy. Hài lòng nơi căn phòng tạm thời một chiếc lá xanh non mới hé. Sự thật tới với mình, mình nhận ra nó bởi vì nó khiến mình hạnh phúc.

Mấy giờ thì ai cần có mặt?

Trong tiếng lách tách của những sợi phở lứt nhút nhát, thời gian nứt ra từng nỗi niềm trong sạch. Em ngạc nhiên vì mình không dùng nước hoa mà sao vẫn tạo mùi thương nhớ. Sự ngậy thơ chết người như chút hoang đàng gửi lại giữa chốn đời chật chội. Và mặt trời đang hắt lên từ tốn sau cơn mưa ngày tiễn ông Công, ông Táo…

Vừa trôi qua từng căn lều cỏ trên đồi cao hoàn thành xong nhiệm vụ che chắn bởi đuổi xua chia thì quá khứ. Hoa của nụ cười còn phong kín dưới kẽ lá xanh mềm. Đêm qua có giấc mơ về một đôi tay bước tới bàng hoàng. Không tổn thương da mà ứa lệ mắt nhìn. Chớ thả con cá chép lơ ngơ xuống lòng hồ khó dò đáy vực.

Buổi sáng hiển thị trên màn hình máy tính với cái khung hứa hẹn lối cò cưa ma mãnh. Chúng ta hãy tự hỏi mình về những lá bài tuyệt đối phải chuyển lật sang nhằm tìm ra thật chính xác giả thuyết căn cốt. Mấy ngọn nến (hình như con số 7, chưa tính nhiều cây khác phòng hờ) sáng trong đêm qua bất ngờ vì không gian nằm ngoài lớp học. Dễ hiểu niềm vui của một cô bé kén ăn được phép ngậm chút bánh ngọt vì hàm răng chuột nhỏ xíu.

Chàng trẻ tuổi Tết nhất nằm bệnh viện chờ hồi phục lại hoàn toàn sau vụ tự sát hụt. Chưa rõ sẽ tiếp tục tiến trình trị liệu theo cách nào thì người cùng người bước ra cánh đồng hoa hướng dương một hướng. Tranh thủ dọn vỏ luôn các quả táo Chelan quyến rũ bất thường.

Thông báo vé tháng xe bus được trợ giá hiện dán vào mặt sau của tờ quảng cáo thuốc tẩy trắng răng và đồ nhai ngậm đảm bảo đưa tâm trí thị dân dần hóa tinh tuyền, tăng cường và cải thiện trực giác, cắn sạch hết tai ách và khổ đau ngấm độc truyền thừa.

Cúng kính thiếu lễ nghi, sự vụ bắt đầu từ nhận thức. Hạt giống ngờ vực được gieo xuống mảnh đất của bất tín và bước đầu nhận tưới tắm thông qua hệ thống lọc lắng bù lu bù loa ngắn hạn. Mớ cải cúc bày ra chưa gì đã vội vàng bầm dập.

Café đắng, trà cũng đắng, đường xa tít tắp. Mấy giờ thì ai cần có mặt?

Mình gặp nhau bao lâu thì vừa?


Lượn lờ
Lượn quanh với đời

Theo thông lệ, hàng tháng mọi người ghé quán chay hai lần, hoặc đông lắm thì bốn lần. Thường vốn ăn mặn, giờ ghé hàng chay hẳn luôn vì lý do khá đặc biệt nào đó từ chuyện kiêng khem giữ giới, muốn thành tựu lời khấn nguyện, bất chợt đổi khẩu vị, tò mò hay gặp bữa thì thoải mái thuận theo bạn bè, đồng nghiệp…

‘Tôi nên tham gia trị liệu bao nhiêu buổi thì vừa?”

Câu hỏi í một thời dễ được xử lý theo hướng đưa ra con số cụ thể, kiểu từng tuần thì hay hơn là vài tuần/ lần chẳng hạn; vì mối quan tâm thoáng qua chủ yếu liên quan tới chi phí và thời gian. Trải nghiệm dần, chuyên sâu rồi tiếp xúc lâm sàng phong phú thì ngày càng thấm hơn tính độc sáng, rất riêng biệt ở mỗi thân chủ lẫn nhu cầu của chính chúng ta.

Nhìn chung, gặp nhiều thì thường giúp các chất liệu vô thức nhanh được trồi lên rồi nhận diện sắc sảo. Mình tình cờ ngồi cùng bàn chắc khác hẳn việc đấy là quán hàng tháng hay ghé. Nếu du lịch với bạn thì chuyện nhỏ nhặt cũng có thể thành đề tài cãi cọ; năm thì mười họa, tựu trường hoặc hội ngộ đồng hương thì hiếm khi bất mãn. Tần suất làm các cảm xúc hợp trội đủ giúp mình có thể làm việc… Gặp ai nhiều thì mức hiểu biết lẫn nhau tăng cao, mối gắn bó thêm chặt chẽ; chúng ta xây dựng niềm tin tưởng, và rồi hiểu biết, thấu tỏ. Song đừng quên nói về tần suất thế là phác thảo đại khái vậy, mỗi người có hệ thống thần kinh để xác lập kích cỡ thời gian…

Ý nghĩa cho với thân chủ và với nhà trị liệu;  cơ hội cùng thảo luận và trao đổi, cả hai quyết thời gian thân chủ đến.

Điều ấy sát hợp với trị liệu, và nó cũng kết nối với các kiểu dạng công việc. Học hỏi rồi trưởng thành là một tiến trình. Ta hay tự nhiên thoát khỏi, né tránh những gì khó nhằn và lạ lùng thay, ta bị mê hoặc mãi thôi theo các cách mà chính mình tự thuyết phục bản thân rằng mình không nên làm thế.

Tâm lý trị liệu mang tính thực hành. Và giống mọi phương thức đòi hỏi tương tự, nó chứa thể lý, cảm xúc, tâm linh; bất kỳ thực hành nào xứng đáng tốt nhất với bản thân.

Và điều tốt nhất là khi bản thân ở một mình. Một số thân chủ tới trị liệu một phiên duy nhất, và họ ổn; một số theo đuổi hàng năm trời.  Quyết định tần suất với nhà trị liệu vì thế, là công việc; đến với cái tôi và biết điều gì đó xảy đến ở chốn đó, đáng giá thời gian cùng chi phí bỏ ra…

Vấn đề của những ưu tiên

Cài đặt lại một chương trình máy tính trước sự chậm trễ của thời hạn bài vở quả dễ gợi nhắc cảm giác nhức răng đột ngột.

Khi đề cập tới chiều kích nuông chiều (indulgence) đối nghịch kiềm chế (restrain) thì Hofstede (1991) có lấy ví dụ Việt Nam đại diện cho tính nuông chiều thấp, còn Hoa Kỳ thì cao kèm câu hỏi: họ coi trọng sự ‘phóng túng’ và thưởng thức đời sống, hoặc thúc ép và suy nghĩ trước khi hành động là giá trị của họ? (Tiện thể, 5 chiều kích văn hóa còn lại nhằm góp phần kiếm tìm các điểm khác biệt và tương tự là: định hướng chuẩn tắc ngắn hạn vs. định hướng thực dụng dài hạn; chỉ số lảng tránh điều bất định; tính đực vs. tính cái; chủ nghĩa tập thể vs. chủ nghĩa cá nhân; và chỉ số khoảng cách quyền lực).

Két nối với sự tráng lệ huy hoàng của mọi sự, chúng ta đón rót đời mình với một cảm nhận lớn lao hơn về vẻ đẹp. Thường có thể mình quen chú vào nét vẻ xấu xí ở xung quanh. Song khi dần ý thức về thế giới, mình khởi sự ghi nhận các kỳ quan của môi trường sống. Nỗ lực tưởng tượng các cảnh quan diễm lệ này như tấm gương phản chiếu những gì mình thực sự là, chúng ta bắt đầu nhìn thấy có sự hài hòa giữa muôn vật. Những lằn ranh của kẻ khác bị tẩy xóa và chúng ta nhận ra tất cả đều lộng lẫy. Gắng kết nối với trạng thái hợp nhất của vũ trụ, mình không khó thấy vẻ đẹp hiện diện trong từng khoảnh khắc lẫn khía cạnh của thế giới đang phơi bày trước mắt.

Buông bỏ bao điều nhỏ nhặt. Ngừng lo lắng về những chuyện không đáng, cống hiến tâm trí và thời gian của bản thân cho điều đích thị quan trọng. Mình không thể giữ khoảng cách với đủ thứ mâu thuẫn, cáu bực và biến động khủng khiếp của cuộc sống song mình có thể từ bỏ ước muốn có sự trật tự hoàn hảo và đạt được yên an trên tiến trình n- 1, với n là khoảng thời gian còn lại trên đời.

Hanoi, Hanoi (2)

Tự nhiên nhi nhiên đi đứng, bao giờ biết mình ở đâu, núi cao gió reo vách dựng, lặng thinh am nhỏ gối đầu.
Tự nhiên nhi nhiên đi đứng – bao giờ biết mình ở đâu – núi cao gió reo vách dựng – lặng thinh am nhỏ cúi đầu…

Một sự phát triển ý tưởng khó ngờ và tuyệt không hề dự tính, vắt từ năm cũ sang năm mới, e chừng chẳng nhất thiết phải dõi theo…

—————————————————

(Tourane, Vietnam, 02.2006)

Cô Cải Cúc,
thế là hôm qua khi tôi đang trên tàu xuôi về quê miền Trung thì ngoài này nhà cô tổ chức (đám cưới) vu quy cho cô trưởng nữ.

Gì gì, mấy ngày trước anh em ta uống café (chính xác thì cả hai đều dùng trà Lập đốn/ Lipton rẻ tiền nhất) buôn dưa thoải mái cùng nhau rồi, từ giờ về sau cô đã là gái đã có chồng- cấm khác đi được! (Cô chưa báo tin, chỉ cần nhìn cái khăn choàng cổ cô mang rất lạ, tôi trực cảm ngay cô đang học cách sống một cuộc đời khác.)

Còn nhớ năm nào tôi mới ra học, được cô ân cần mời đến chơi nhà ở phố Hàng Vôi (dù gia đình cô vốn gốc ở Khâm Thiên). Và kể từ dạo đó, tôi xem cô như cô em gái- em gái Hà Nội, người đã neo giữ tôi ở lại mãi mãi với nơi chốn linh thiêng kỳ diệu và cũng lắm thứ trêu ngươi kỳ cục này.

Đúng thế, chính cái cách cô trả lời điện thoại lo lắng sợ tôi đi xe bus bị lạc, không tìm ra đường; lối phát ngôn Khổ thân anh làm tôi cảm thấy mủi lòng và thêm thương mình ghê gớm; chưa hẳn thành lệ, những buổi gần trưa và chiều còn lần lữa, suốt bốn mùa rủ cô ra quán nước ở Cung Văn hoá Thiếu Nhi gần nhà (để cô còn lo cơm nước đúng bữa, hình như cô chưa bao giờ chối từ vì biết tôi gọi từ Bưu điện Bờ Hồ sau khi ghé hàng sách) rồi tiếp đó, chúng ta chuyển địa điểm lên tận cái quán Margueritte trước mặt Nhà Văn hoá Thanh Niên cơ,…

Tôi còn nhớ cái vị cam không được ngọt lắm cô sắp bày đẹp mắt trang trọng mời khách lần đầu; hiểu cô vì sao nói năng nhỏ nhẹ vừa đủ nghe, cho phù hợp với không gian sống gọn gàng trong con hẻm nhỏ phố cổ đủ chật kèm mấy bức trướng cũ kỹ chạm khắc chữ Hán.

Tiếp xúc hàng ngày tại lớp học, nhìn thấy gia cảnh ba mẹ không mấy dư dả, nghe tâm sự nỗi niềm riêng chung xáo trộn, ngắm dáng người bươn bả tranh thủ chăm em săn sóc bà thương bố yêu mẹ, đồng thời không ngừng tích luỹ học thức cho bản thân,… tôi cảm nhận được phần nào cái duyên đằm thắm của thiếu nữ Hà thành, gợi xa gần bóng hình người đàn bà hay lam hay làm đồng bằng Bắc Bộ.

Là 8X, có thể cô khá rành Quốc tế ngữ, biết tiếng Anh tiếng Pháp, song lại mù tịt mấy khoản ăn chơi nhảy múa; mặc kệ, tôi đã được thưởng thức tài nữ công gia chánh, nấu nướng, may vá, đan lát khéo léo xoay xở trong ấm ngoài êm của cô.

Tôi từng ví von đùa rằng, mọi thứ ở cô cứ lặn vào trong; bởi cô cả nghĩ, bời bời gìn giữ hạnh phúc và sức khoẻ cho cả nhà… (Làm sao tôi quên e-mail cô kể một, hai giờ sáng rét thế còn ngóng đợi mở cửa cho cu K. ham chơi mải vui bạn bè chưa về…)

Trong ngày vui lớn của cô, tôi nghĩ đến rau cải cúc.

Đó là loại thực phẩm dành cho chị em muốn giảm béo, giữ eo; người ta thấy, trong 100g cải cúc chỉ chứa khoảng 21kcal, nó lại còn có các chất như carotene, kẽm, calci, sắt nhiều hơn hẳn rau muống, cải bắp, cải bẹ.

Tựa như rau cải cúc bình dị, dễ thích nghi, uyển chuyển và đôi chút tinh nghịch ngầm, cô quả là mẫu phụ nữ tôn quý và quyết tâm gìn giữ giá trị đời sống gia đình.

Trời không phụ người, bao nhiêu công khó của cô giờ có vẻ đã được đáp đền; phúc phận gia đình chồng dường như thật thích đáng với mong mỏi truyền thống ấy.

Cải Cúc à, chẳng biết lấy gì làm quà tặng cô vào ngày lễ trọng đại, tôi nhủ lòng nên viết ra những dòng chia sẻ như một lời chia tay.

Cầu mong cho cô mọi điều may mắn, thuận vợ thuận chồng, vạn sự như ý; tạm biệt Cải Cúc- em gái Hà Nội- người đã neo giữ tôi ở lại mãi mãi với nơi chốn linh thiêng kỳ diệu và cũng lắm thứ trêu ngươi kỳ cục này.

—————————–

(Toulouse, Pháp, 2.2016)

Thư ngỏ gửi người bạn đã gọi mình là Cải cúc,

Mình vẫn giữ thói quen “bà già” (mẹ mình bảo thế!!!) là chiều cuối năm, sau tất cả những lo toan, dọn dẹp,… mình ngồi thừ ra, uống một cái gì đó nóng nóng, có thể là trà sen, trà gừng, hay socola,.. và chiêm nghiệm về những gì đã qua trong năm cũ, những gì đọng lại, một cách tự nhiên và hồn nhiên chảy trong tâm. Năm nay cũng thế, không bận bịu việc gia đình, chỉ có ngập đầu trong đống số liệu,… Nhưng vẫn gác sang bên, nhâm nhi ly trà sữa, và ngẫm ngợi về thân phận mình. Thời gian trôi thật nhanh, những trang đời chạy qua như một thước phim tài liệu thật chậm, thật chậm,…
Nhiều điều đi qua, nhiều điều đáng quên và nhiều điều đọng lại… Trong số đó, nhất là lúc này, khi là một người phụ nữ độc lập, mình càng trân quý hơn những điều ấm áp của tình bạn mang lại. Cảm ơn những người bạn đã đồng hành cùng mình trên mỗi trang đời. 

Có thể là duyên kỳ ngộ, có một người bạn, người đã từng gọi mình là Cải cúc, là em-gái-Hà-Nội, hai lần trong đời mình nằm mơ thấy người bạn ấy. Lần đầu tiên là khi mình chia tay bạn người bạn trai đầu tiên,.. trong những nức nở hụt hẫng trong mơ, mình mơ thấy mình kể chuyện cho người bạn ấy nghe, và lòng mình thật ấm áp. Lần thứ hai là đêm hôm kia, mình nằm mơ thấy mình và người bạn ấy ngồi tâm sự tào lao như thuở nào,… Choàng tỉnh giấc, thảng thốt vì ngoảnh lại nhìn cả một thời từ “thuở nào” ấy đến nay đã hơn cả chục năm…

Người bạn ấy và mình không gặp nhau nhiều, nhất là từ sau khi mình lập gia đình, với bao lo toan thường nhật của cuộc sống,.. Nhưng thỉnh thoảng, nhận được tin, nghe tin về người bạn ấy, mình luôn vui, mừng cho những bước đi của bạn ấy trên con đường nghề nghiệp… Bạn là bạn và cũng là một người đồng nghiệp lớn của mình.

Chẳng biết là một cái duyên, do vô tình, hay hữu ý, hay đơn giản là một hành vi nhỡ vô thức,… Hôm qua, sau giấc mơ về bạn, mình vào trang cá nhân của bạn, tìm lại thư ngỏ thuở nào bạn gửi mình, không hiểu sao nhưng tự nhiên mình muốn đọc lại… Và hôm nay, như một thứ nhỡ vô tình rất duyên, mình thấy xuất hiện trên timeline của bạn…

Cầu chúc bạn một năm mới Bính Thân bình thản, nhiều an yên, sức khỏe và lúc nào cũng tràn đầy năng lượng như một sinh viên mới ra trường trên con đường nghề nghiệp, ngọn lửa không tuổi ấy mình đã nhìn thấy nơi bạn từ ngày đầu tiên…

Thương mến,

Hanh-Lien Nguyen's photo.

Dự phần không gian

Làm sao biết được chân trời, một đời xiết lưới còn rơi cá vàng...
Làm sao biết được chân trời, một đời xiết lưới còn rơi cá vàng…

Biển cơ chừng là lặng im dù chút lăn tăn yếu nhạt từ khoảng cách đủ xa.

Đắm vào các suy tư, hằn nổi lên cả vệt dài cao trên nhấp nhô tảng đá cheo leo ngóng xuống. Có hàng tá thứ tương tự thế cứ an nhiên theo năm tháng. Bay liệng đầy ân hưởng trong tâm tưởng điên cuồng, chúng giạt trôi cùng gió nhẹ nhàng thổi qua, kêu gào sở hữu những con sào hoặc các miếng, mẩu gỗ tạp cứ đứng nằm vô duyên giữa đất giời. Tiếng ồn chúng không ngừng như thao thiết thôi thúc hoặc khuyến cáo ai đấy muốn lắng nghe. Những tảng đá cũ kỹ và trông quá hờ hững ấy cẩn thận đến độ chẳng bao giờ chạm sát vào nhau.

Thật dễ dàng để nhìn sâu vào mắt nhau, lúc bờ biển vắng người. Chúng ta thường e ngại các suy tư đầy ứ, tràn ra có thể kể tất tật, phô bày mọi điều về chính chúng ta. Trong thinh lặng, chúng ta kiếm tìm bình yên nảy sinh nhờ vào trạng thái chấp nhận. Sau rốt khi vị trí cùng dự tính thăng trầm kết thúc mỹ mãn, xong phiên thì tiếng ồn cũng mất tiêu; chúng ta phát hiện có căn phòng đích thực cho tất cả bọn mình. Quan điểm có thể khác biệt tẹo, cơ mà đẹp với mỗi một cá nhân. Cảm thấy niềm vui và vẻ dễ thương vô điều kiện.

Đó là một không gian được dự phần chung đụng làm kinh ngạc và mê hoặc lòng người đến độ chỉ còn biết ngó sững ngọn đèn biển sơn màu đỏ vừa phải cứ gắng sức thu hút sự chú ý gần đó.

“Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”: trong trập trùng thế giới của huyễn tưởng

Quờ tay vào huyễn mộng- thấy đong đầy thuyền mơ...
Quờ tay vào huyễn mộng- thơ đong đầy thuyền mơ…

Bộ phim Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh cố ghi nhận những chuyển biến tuổi phơi mặt chìa tay mưa nắng thời đói nghèo chưa xa ở nông thôn miền Trung; dĩ nhiên, câu chuyện thật thơ trên cảnh sắc Việt Nam ấy thừa gợi hứng về chủ đề ghét bỏ, bảo bọc và cạnh tranh khi yêu thương vơi đầy mơ hồ trong tâm tưởng nhân loại lúc người ta còn nhỏ dại.

Đứng trước viễn cảnh huyễn mộng giã từ, khán giả ít nhiều dễ nhận ra cái phong cách rập khuôn điện ảnh Hollywood, lối diễn xuất Hàn quốc và kiểu kể chuyện hiện đại tin rằng không khó để thỏa mãn xu hướng hội nhập toàn cầu. Mặt khác, chúng mình cũng nhanh chóng bắt mắt bởi thế giới của vô vàn huyễn tưởng mà các nhân vật nhí lớn lên không ngừng được dựng xây từ sách vở, chuyện kể truyền miệng, lịch sử vùng đất duyên hải, văn hóa cổ xưa, tập tục gia đình, thảm trạng kinh tế nghèo đói. Đấy là tình thương yêu, các mối quan hệ gắn bó thân mật, nỗi niềm chia ly hụt hẫng, giai đoạn quá độ mất mát, khủng hoảng và biến cố đời sống.

Bộ phim về tuổi bé tí song có vẻ dành ưu tiên cho những ai lớn rồi mà vẫn muốn nhấm nháp trở lại ý vị những rung động đầu đời. Vì lối dàn dựng đôi khi khá phô nghiêng truyền hình, chèn vô quá háo hức ước muốn đặc tả chi tiết bầu không khí sinh hoạt nông thôn tháng năm lam lũ đói khát với bài hát Thằng Cuội, ngôi trường sập xệ, tiếng trống thùng thình và ánh đèn Trung thu tự tạo diệu kỳ cho nên rốt ráo, yếu tố huyễn mộng mông lung buông chùng thiếu thuyết phục, và dấu ấn chuyển đổi nửa cuối phim cơ chừng hụt hơi, giảm sút chất hư cấu đáng giá khiến lần nữa mộng mị đâm ra rã rời hơi vội trước ánh sáng đời thường trần trụi.

Bị bỏ rơi là thứ cảm xúc đầu đời con trẻ. Không đơn giản chứa chan ý nghĩ khát khao mãi cứ chưa thôi, huyễn mộng tự thân nó dính dáng cả quá khứ lẫn vọng tưởng tới tương lai. Như người trưởng thành, ta không có khả năng, xét từ khía cạnh kỹ thuật, bị bỏ rơi (trừ khi bị phụ thuộc thuốc, chẳng hạn); lý do là người trưởng thành lành mạnh về mặt tinh thần, ta đích thực không bị bỏ rơi trong cảm nhận thời thơ ấu. Cảm giác diễn ra thuở đầu đời đó thường liên quan với quãng thời gian bị người lớn hoặc bố mẹ bỏ rơi; ấy là thứ cảm xúc thoái lùi, điều kéo mình quay về thời thơ ấu hoặc trạng thái cảm xúc bé con.

Vậy đối đáp sao với ý kiến bảo rằng người mê xem TV hoặc ghiền điện ảnh thì đa phần là kẻ giết thời gian vô bổ, chẳng bù lỗ bao nhiêu tính cách, rằng các fan hâm mộ truyện dài cũng như thích xem trình diễn e cùng lắm chỉ là sự mê mải vô hại? Không đơn giản thế.

Tại sao chúng ta thích xem các bộ phim lãng mạn, chuyện tình sướt mướt, éo le ngăn trở…? Tại sao quan tâm chú mục vào vụ việc lãng mạn ai đó khi ta biết nó không đích thị lãng mạn chút nào? Bởi vì những gì chúng ta cơ chừng đang thực hiện không phải thứ mình đang tiến hành. Những thứ mình thực sự làm khi theo đuổi một câu chuyện tựa như bộ phim đang bàn tạm bó vào hai loại: 1) giả lập các trải nghiệm ấy cho chính bản thân, và 2) bước ra ngoài các trải nghiệm rồi tự hỏi bản thân mình có thể học hỏi hoặc dần dần hiểu thấu tốt hơn hẳn thông qua việc suy ngẫm chúng. Người hâm mộ từ từ tỏ tường vài ba kiến thức quan yếu, các bài học dính với điểm 1) vừa nêu ở chỗ ta cảm thấy mình trải nghiệm ít nhiều các sự kiện ở đời đi cùng các nhân vật trong truyện; khi dấn sâu điểm 2) là rời ra để nhìn ngó từ góc nhìn khác thì mình có thể thêm lớp trầm tư cho lớp thuộc trải nghiệm.

Dạng thức truyện, phim hư cấu cho phép người ta tưởng tượng bản ngã hòa với các hoàn cảnh của tha nhân; họ mở rộng mức độ nhất định cảm nhận về chính mình. Khi độc giả, khán giả thả lỏng lơi là nhân cách để thâm nhập tương tự tính cách nhân vật, hoặc khi họ bước vào các tình huống về mặt tâm trí so với những ai họ quen thuộc, họ thay đổi để dần trở thành chính mình hơn.

Kể quãng đời thơ ấu của bộ ba Thiều- Tường- Mận, đạo diễn bộ phim cho thấy sức hút mãnh liệt của cây đa, giếng nước, sân đình, bãi biển, bờ ruộng, làng xóm đã không ngừng nuôi dưỡng, vun bồi tâm hồn bao thế hệ. Các huyễn tưởng chẳng hề phù phiếm; chúng chẳng những có thể dùng để giải trí, phân tâm, đáng sợ, thậm chí kích thích mà còn tạo điều kiện khởi phát sáng tạo và giúp ta lập kế hoạch cho tương lai. Chừng nào mình không lầm lỗi đánh đồng các huyễn tưởng với thực tế (như trong rối loạn loạn thần hoặc tâm thần phân liệt) hoặc để mặc chúng trở nên quá chấp thì chúng có thể cung cấp một bước trốn thoát khỏi ở- đây- và- ngay- bây- giờ, vì các huyễn tưởng cho mình trải nghiệm trong đời thực những thứ mình không thể hoặc chẳng thèm muốn nổi: viếng thăm sao Hỏa, khám phá kho báu, sống vào năm 1900s, là tên trộm xuất chúng hàng đầu thế giới, hoặc có các trải nghiệm tình dục khác biệt; các huyễn tưởng là cách thức kéo căng sự tưởng tượng và cho mình thành kẻ nắm bắt nguy cơ song lại không buộc phải đối diện với bất kỳ nguy cơ đích thực nào, chưa nói khi mình huyễn tưởng, mình tiếp nạp năng lượng cho mọi thứ, mình có đủ đầy khả năng kiểm soát, tức là chẳng có chi nguy hiểm hoặc giới hạn vì nếu khó chịu lắm thì mình có thể luôn luôn dừng ngắt hoặc xác định huyễn tưởng…

Ngoài tí chút tiếc nuối với những bức hoạt hình dễ thương ghê gớm trước khi kết thúc, có vẻ bộ phim trập trùng huyễn mộng do đầu tư trau chuốt cảnh quay, và suy đoán, cơn đói khủng khiếp nhất trên thế giới ta ba này đang mở ra trước màn ảnh, hôm nay, là tình yêu; và những người đàn ông, phụ nữ, trai gái khổ sở bất chấp bao tiện nghi hiện đại thụ hưởng. Cảm giác bồng bềnh bồi hồi tuổi thơ mà bộ phim nếu tiết chế kỹ càng e sẽ lây lan mãnh liệt hơn phản ánh nhu cầu tội nghiệp của chúng ta thuộc về tình yêu, tình yêu đích thực, tình yêu không vị kỷ, thứ tình yêu tự bộc lộ nó trong hành động phục vụ và quên đi chính bản thân mình.

Hy vọng, như một khái niệm tỏ mờ hư thực

Mấy đoạn bên dưới kèm tiêu đề và hình minh họa trên được soạn tròn trèm ba tháng rồi; tức trọn một kỳ tam cá nguyệt, nghĩa là cũng vừa khép xong cả quý luôn.

Trong cuốn sách gợi ý từng sáng tạo, đề nghị cho cái ngày thứ 265 của 2015 hôm nay (tức 100 ngày nữa là hết năm đó): làm sân golf ngay tại nhà riêng, thậm chí đào đủ 18 lỗ rồi rủ thêm người khác chơi cùng.

Khi mình ngồi ngắm ánh nắng ngoài kia nhảy nhót tưng tửng, với không gian yên ắng thoáng đãng phả đầy hơi mát khá lạnh song thi thoảng vẫn nghe rõ xen lẫn giọng Quảng quá chân chất nữ nhân cất tiếng vang vang thì thế giới còn tiếp tục lấp ló vô vàn bi hài nhân duyên thuận nghịch. Liếc thấy tin đưa rằng một căn nhà xây dựng lâu đời ngay giữa thủ đô bị sập bất ngờ; cứu hộ, thương vong, hoảng loạn và sợ hãi.

Và tí chút đừ người bởi cơn cảm mạo gây ứ nghẹn cổ họng khiến lòng dễ dãi chấp nhận dùng ngay quà tặng tình cảm gồm vỉ Strepsils 12 viên vị cam thảo với hộp ngậm Fisherman’s Friend bạc hà; nghe chừng thiệt lạ lẫm hay ho bởi lần sử dụng đầu tiên cái đồ gắn danh xưng ngoại quốc bay bướm, chứ quen thuộc đầy hiệu nghiệm thủy chung nghiêng về món nước pha muối truyền thống da diết.

Dọn dẹp nội tâm đặng tìm đủ không gian thúc ta nhúc nhích tương tác vào những khoảnh khắc biếng lười e chẳng quá khó, vì mẹo nhỏ sẵn bày: để khơi lên dopamine thì nên đưa liền một dự đoán, cóc buộc nhất thiết phải lớn lao mà chỉ cần thu hút tới trạng thái tập trung chú ý hoặc gia thêm tẹo năng lượng; tỷ dụ, cậu bạn đang làm công chức chắc kẹt việc đột xuất, hay cuộc gặp của các vị khởi nghiệp chắc chắn thành công, hoặc mai mấy giờ thì máy báo có thư điện tử, v.v…

Như thế, khiêm cung tự tại chẳng hề lùng bùng với lối biểu đạt hào hứng, tâm thế sống đời tri ân càng giúp bản thân thoải mái chịu đựng, và rốt ráo, vô vàn rào chắn hay ranh giới cảm xúc nỏ ngăn nổi khả năng nhìn thấu tỏ tính quan yếu điệp tô lòng cao cả tỏa rạng nơi chính tha nhân.

—————————————–

Khá dễ hiểu là đa phần mọi người trong đời sống thường ngày chẳng thấy mấy khó khăn khi nói về ‘hy vọng’, dù thực tế chủ đề nghe chừng quá quen thuộc này phải sau một thời gian mới thấy xuất hiện trong y văn tâm bệnh học.

Hy vọng trở thành mối quan tâm của nhân loại băng xuyên nhiều thế kỷ và nền văn hóa. Chẳng hạn, trong thần thoại Hy Lạp, nó thuộc loại tội lỗi chứa ở hộp Pandora là quà tặng thần thánh trừng phạt con người. Theo truyền thống Do Thái- Kitô giáo trái lại, hy vọng được xem như một món quà tâm linh thiện lành Chúa trời trao ban. Nó cũng là đề mục triết học quan yếu.

Vị đầu tiên giới thiệu hy vọng như khái niệm khoa học xã hội e là Karl Menninger (1959); đưa vào Tâm thần học, quan trọng cho khởi sự thay đổi có tính trị liệu, ước ao học hỏi và trạng thái thân- tâm an lạc của cá nhân. Từ thời điểm đó, hy vọng thu hút người ta nghiên cứu làm tăng lên số lượng các bài báo xuất bản. Tổng quan xác định có 32 công cụ đo hy vọng dựa trên các bài báo đã đăng (Schrank và cs. 2008).

Nhìn chung, các lý thuyết và thang đo về hy vọng được phân nhóm: (1) các khái niệm chủ yếu dựa trên cảm xúc; (2) các khái niệm chủ yếu dựa trên nhận thức; (3) các khái niệm kết hợp cảm xúc với nhận thức; và (4) các khái niệm đa chiều kích.

Chẳng hạn, Lynch (1965) xem hy vọng là một “hiểu biết và cảm xúc căn bản cho thấy rằng có cách thức vượt khỏi sự khó khăn, có nhiều giải pháp, và rằng là con người nên chúng ta ít nhiều khả dĩ trông nom thực tế nội tâm và ngoại giới”. Tương tự, Larazus (1999) cung cấp hai lý do xem xét hy vọng như một cảm xúc: đa phần khởi lên từ ước muốn hiện diện mạnh mẽ trong tình huống khó khăn; và thứ hai, phát triển ấn tượng là điều có thể, thông qua các nỗ lực của bản thân chúng ta hoặc do các lực lượng bên ngoài. Obayuwana & Carter (1982) xem hy vọng như trạng thái tâm trí tựu thành tích cực nhờ cái tôi cường tráng, ghi nhận trợ giúp của gia đình, tôn giáo, giáo dục và các tài sản kinh tế. Hinds (1984) thì xem hy vọng ở phạm vi rất rộng mà cá nhân đoán trước tương lai; là “một cấu trúc cảm xúc cai quản bởi các quy tắc nhận thức” (Averil và cs., 1990)…