Giữa lưng chừng Bach, tiếng điện thoại đời mới, và chó sủa chưa vơi…

Giữa ngã tư đường hay trong chốn mật thất thâm cung, hoặc giả vẫn đang đi- đứng- nằm- ngồi nơi rừng sâu núi thẳm, gió cùng nắng vẫn vô tư chiếu rọi. Giờ có thể nghe các tuyệt phẩm của Bach thoải mái, sải chân dài băng qua đại lộ của vô vàn thứ đồ bán hạ giá cuối năm, rồi từ tốn dừng ngắm mặt trời vừa ngang lưng chừng vai áo…

Cái trò chơi bi sắt (pétanque) một thuở trên nền đất dung dị đời thường của lũ trai phố thị, cả nghệ thuật luyện tập cùng tâm tư vắng bóng hơn thua… Rải khắp những vòng tròn vô tận hiến dâng người người thảy đều dễ dàng nắm bắt, mà trước tiên bản thân cảm nhận riêng mình. Bổ củi, tưới cây, gánh nước, quét nhà… vô lo chi sự. Đấy là khoảnh khắc siêu phàm của thăng hoa lủ khủ lần lặp lại. Tâm ban sơ, tâm thấu đáo mọi lẽ điều mầu nhiệm. ‘Shaman’, ta hội ngộ vị thầy ẩn nhẫn bấy lâu; cơ hội làm việc cho tiến trình trở thành toàn thể lần nữa: chữa lành ốm đau, giữ gìn kiến thức, khuyên bảo sự mất mát, và hiệp thông cùng thế giới thần linh. Trạng thái vén lộ trực tiếp muôn một ở khoảng hõm xương lõm vào kỳ diệu, cuộc hành trình dọc dài các chiều kích giăng kéo bất phân. Thứ công cụ cổ xưa nương dựa vào càn khôn đặng giúp kẻ khó tìm thấy đời muốn sống: vũ trụ và hang động gặp gỡ nhau với thực tại khác.

Ban trưa nghe vang vọng xa xăm những điều từng xảy đến từ rất lâu, và nó vẫn cứ diễn tiến. Một khuôn khổ tâm linh khởi nguồn từ trải nghiệm trực tiếp, khuyến khích tin tưởng vào chính mình; truyền cảm hứng hồi nảo hồi nao thời thơ ấu, sự hiểu biết triệt để của thế giới thực và trí tưởng tượng của tâm ban sơ. Bất toàn, chẳng hề thông thạo; vị ‘chuyên gia’ nào dám thừa nhận anh ta nỏ có rành rẽ chi chi. Không ai đánh giá kẻ mới bắt đầu. Và trong thế giới Youtube âm nhạc của Bach rơi cùng chiếc lá bàng nghiêng đổ bên vỉa hè lối nhỏ, khi điện thoại đời mới nhất ai đó reo vang, có lắm mối đau đầu với hạn cuối cùng sắp tới, và con chó sủa không chịu dừng vì giời đất chuyển dông; bất kỳ năng lực kiểm soát nỗi niềm lo âu giỏi giang mấy cũng khó bao gồm một chỉ định sẵn về điều thú vị. Thì đây, shaman, ta cần cởi mở, da diết, và thiếu vắng định đề tính sẵn. Tôi nhìn thấy mình nơi hòn đá phủ rêu, và lặng lẽ ngồi xuống lần nữa…–

Lần nữa, khởi động lại

‘Viết câu chuyện của mình’ (write your story) là đề nghị tự động khi ta mở một cái mới, dạng ý định hoặc muốn gõ xuống thứ gì đấy tương tự.

Chức năng của giao diện Independent Publisher 2 cùng đôi chút hỗ trợ lợi lạc khác giúp cho blog nhanh chóng không những được lưu giữ bất kỳ vừa thể hiện mà đồng thời nó thừa sức làm cho tức khắc xung năng bất chợt bị đẩy ngay lên mạng.

Lợi hại tay trong tay khai triển bàng hoàng.

Vừa ngó sực đủ kịp nhận ra mình đã duy trì cái blog này gần 10 năm, nếu tính cả thời xa xưa hí hoáy tìm cách giao lưu cùng nhau thì ngót hai thập niên lẻ; lưng chừng chen giữa một phiên bản nữa đã hoàn thành xong nhiệm vụ lịch sử giao phó nên âm thầm hoá vào cát bụi. Chạm mó tích tụ hơn 250 ngàn lần; kinh.

Tôi không rõ mình nên củng cố, bỏ bê hoặc nên thay đổi hay cần điều chỉnh, thậm chí cứ tiếp tục đơn giản như đang giỡn thế thôi. Từng đẩy lên đều đặn, rất nhiều; và cũng thấy mình nhạt nhoà, thứ cảm nhận tự trong lòng biết tại sao chẳng ưa thích bộc lộ nữa.

Các chủ đề da dạng, thói quen tích hợp hệ thống, nhu cầu nhóm loại, động cơ theo đuổi một cái gì rốt ráo, thái độ nhũn nhặn ngại va chạm song cũng ghét luôn cái tính lười biếng kèm lẫn ước ao hậu thuẫn xã hội; hết thảy theo không- thời gian mà biến dịch khôn lường.

Đón gió thổi suốt từ sông Hàn, rất chân thành và cực kỳ chung đụng có thể tán trợ cho hình dung kết quả đo đếm được: rõ ràng, cụ thể, dễ hiểu, và chuyển hoá. Không chắc lắm đâu.

Không chắc. Bất định. Rung lắc toàn bộ. Xuyên thấu. Mò. Vỡ oà. Yên lặng ngân dài. Im.

Vận dụng cách nhìn tiện dịp chia sẻ chưa lâu với các bạn đi làm rồi về ‘hiệu ứng khởi sự mới tinh’ (Fresh Start Effect) thì hôm nay đầu tháng thuận duyên đề xuất, nhất là dĩ vãng sở hữu cả cụm thất bại thảm hại (!).

Kết quả nằm trên chính con đường đang thực hành. Bắt đầu lại, bắt đầu lại, bắt đầu lại, lần nữa; thế thôi.

Tỷ dụ, có thể xử lý ngay và luôn hồi âm cho ai đó đã quá mức ưu ái cảm tình cá nhân (mong được cảm thông). Rằng thưa quý vị, theo Như Lai Tạng (tathagatagarbha) thì giác ngộ nguyên uỷ đích thị là cái-bào-thai- của-rứa-đó; tức, mình tu tập đặng biến đổi hiểu biết về chính đời mình; bởi thế Khởi Tín Luận mới cho rằng ‘tiến trình hiện thực hoá giác ngộ thì chẳng gì khác hơn là tiến trình tích hợp bản sắc với Như Lai Tạng’.

Một số đề tài tôi có thể triển khai trước mắt thuộc vài ba thứ thu hút tâm trí như giới thiệu nhiều hơn về trầm cảm (cả quan điểm tiếp cận lẫn các phương pháp trị liệu); nghĩ kỹ thêm và vượt ra ngoài sự lúng túng của y khoa (tính vô, hành vi sức khoẻ và bệnh tật); hiện trạng tâm thần học; giá trị của hiểu biết triết học như nền tảng vững vàng trong nghiên cứu và thực hành tâm lý học; và chắc sẽ gắng bổ sung cho những ai cứ sục sạo tìm câu trả lời suốt về mối quan hệ giữa quản lý mí lãnh đạo…

Lý do luôn luôn có sẵn, và lý do luôn luôn đúng

Không ít lần, dù chưa có sẵn ý tưởng chi cả song vẫn khởi thảo bài viết chỉ vì muốn dùng cho vơi dần hết ảnh chụp minh hoạ còn sót lại trong máy tính. Câu cửa miệng ưa thích lâu nay của bản thân được lấy làm bằng: lý do luôn luôn có sẵn, và lý do luôn luôn đúng.

112 năm và 259 ngày là kỷ lục thế giới ghi nhận cho cụ ông Nhật Bản hiện cao tuổi nhất quả đất: Masazo Nonaka, người vẫn tự mình di chuyển hàng ngày trên chiếc xe lăn. Bí quyết sống thọ là xơi bánh ngọt và tắm nước suối nóng. Đọc ở đâu quên mất tiêu, rằng hình như tính trung bình con người hiện tồn khoảng 79 tuổi.

Vậy nếu lý trí lẫn cảm xúc đều cùng tác động tới việc ra quyết định thì rốt ráo, cái nào quan trọng hơn nhỉ, và kinh nghiệm thì quý vị xử lý thế nào ổn thoả.

Mà nguy cơ (xác suất của điều chắc chắn nào đó) thì bằng may rủi nhân với bộc lộ. Phơi nhiễm bao nhiêu đây, với một hành vi, tiến trình, sản phẩm,… nào đấy.

Những hôm mưa gió giở giời, lúc tinh thần đi xuống hoặc thất bại te tua, hay đơn giản cảm thấy oải thì càng cần thiết bửu bối đút túi quần thường trực: câu khẩu hiệu của riêng mình.

Và chúng ta tiếp tục tăng cường khám phá trong đời sống hàng ngày để học cách tiếp cận với một ý tưởng mới mẻ hoặc ghi nhận một lối suy nghĩ tân kỳ: sáng tạo.

Tầm quan trọng của nhu cầu được đáp ứng và triển nở về mặt tâm lý

Trên mạng xã hội tối qua loan tin về một bà mẹ trẻ vừa mới mất đột ngột. Thấy nhiều ấm áp cả lời lẫn hình chia sẻ tiếc thương, bồi hồi quý mến, ghi nhớ kỷ niệm, thông cảm nỗi niềm với một sự lựa chọn cuối cùng đã đi về nơi xa ấy…

Mình chắc biết thỏa mãn nhu cầu tâm lý là yếu tính cho trạng thái thân- tâm an lạc, và rằng nó nên là một trong các ưu tiên hàng đầu trong đời rồi chăng?

Y cứ lý thuyết tự quyết (Self- determination theory) thì con người ta có ba nhu cầu tâm lý căn bản: tự trị, cạnh tranh, và kết nối với nhau.

Nghiên cứu xuyên văn hóa cho thấy, thỏa mãn nhu cầu là điều cần thiết để tất cả chúng ta lành mạnh cả về sự phát triển, dấn thân, động cơ, và thân- tâm an lạc nói chung. Thỏa mãn nhu cầu thậm chí còn liên quan tới việc thành tựu tốt hơn trong công việc, giảm bớt stress, và giảm bớt hẳn các dự tính lung tung xèng; chưa nói, khi các nhu cầu không được đáp ứng (gây trở ngại), nảy sinh nhiều hậu quả tâm lý hết sức tiêu cực.

Qua các cứ liệu ghi nhận được từ nhiều nền văn hóa và bối cảnh khác nhau, lý thuyết chuyên biệt được rằng con người ta tiến hóa thay vì học hỏi các nhu cầu; nói khác đi, các nhu cầu mang tính phổ quát. Lý thuyết tự quyết xác định sự tự trị như lối hành xử do cảm nhận thuộc ý nguyện, sự tán thành, ước ao và lựa chọn; năng lực cạnh tranh  là việc lão luyện về môi trường, còn tính kết nối với nhau tựa cảm nhận liên quan với những kẻ khác theo một cách nọ kia.

Đến thời điểm này, chúng ta biết ít nhiều về bản chất của các nhu cầu tâm lý; và nên tìm ra nhiều cách thức dễ dàng hơn để thỏa mãn chúng. Thỏa mãn nhu cầu nên là một trong các ưu tiên nhằm tận dụng hiệu quả tác dụng của nó tới trạng thái an lạc thân- tâm.

Mỗi một chúng ta dễ chừng từng trải nghiệm cách thức các nhu cầu bị gây trở ngại hoặc được thỏa mãn như nào. Tỷ dụ, một số quan hệ không ngừng chịu sự kiểm soát trong khi một số khác lại mang tính nâng đỡ và tự trị. Một số trải nghiệm giảm thiểu các cảm xúc cạnh tranh, trong khi một số làm tăng thêm sự tự tin. Một số tình huống khiến nỗi niềm cô đơn lên cao, trong khi số khác kích thích cảm xúc gắn kết với nhau.

Hết thảy minh họa vừa nêu chứng tỏ tầm quan trọng của môi trường xã hội với việc thỏa mãn nhu cầu, trạng thái an lạc thân- tâm và sự phát triển bản thân:

Nếu đặt cái hom lê con vào một chậu đất, nó sẽ thành một cây lê, bởi vì đó là bản chất tất yếu của cây… [Song để điều ấy xảy ra] chúng cần ánh sáng mặt trời; cần nước tưới; và cần nhiệt độ thích hợp. Các thành phần này không trực tiếp khiến cây lớn lên, nhưng đấy là các chất dinh dưỡng cần  thiết để lê thực hiện những gì cần làm một cách tự nhiên. (tr. 98)

Công việc cho người đang trong giai đoạn lờ đờ

Thay cho chuyện luôn luôn cố gắng hết sức để làm tốt nhất, chúng ta có thể tiến hành hay hơn nhờ sắp đặt bản thân hướng tới sự thành công khi mình cảm thấy đang ‘chết não’.

Hai trong vô số huyền thoai đắng ngắt thiên hạ thích nuốt là ‘nhiều năng lượng’ và ‘cải thiện sự tập trung’. Có thể mấy thứ này đáng giá, song thật dễ dàng biến chúng thành cực đoan. Các lợi lạc vặt vãnh do tự trợ hoặc thiếu vắng những mong đợi thực tế rồi ra sẽ dẫn đưa ta hướng về mục tiêu sai lầm của trạng thái ‘luôn luôn bừng sáng’ hoặc ‘tốc độ 100%’.

Thực tế, hiếm khi đạt 100% và đôi khi đòi buộc trong bóng tối cần nghỉ ngơi nhằm phục hồi, chúng ta cũng tiêu hàng giờ ‘tích cực’ khó thoát khỏi việc chú ý quá mức và mê đắm ngập tràn.

Quan sát, hỏi chuyện dân viết code và lập trình giúp nhận ra nhu cầu rất cần mã lực tinh thần hơn bất kỳ thứ việc nào tôi từng biết. Ngồi trước một chương trình trục trặc đâu đó để cố gắng phát hiện lỗi sai rồi tìm cách chỉnh sửa quả nhọc nhằn chẳng kém gì chuyện tham gia kỳ thi toán nâng cao. Nếu 8 giờ sáng khởi động thì rệu rã vào giờ trưa, sau đó làm tiếp thì khả năng cao bắt gặp mình lúc đêm khuya tin rằng có gì không ổn ở đây do mọi thứ thôi còn trơn tru, lăn êm tròn trịa như trước.

Chẳng mấy chốc, người trong cuộc học hỏi được rằng nên có một thời gian hàng ngày hạn chế sự tập trung chú ý. Cơ chừng dân lập trình ngần ngại và khó chịu với việc chấp nhận các giới hạn rất người tồn tại trong họ; nhìn nhận khách quan vén lộ cả loạt chiến lược cần tiến hành lấp hố đất khai quật lại với công việc kéo dài hơn tám tiếng mỗi ngày để chỉ nên theo đuổi, chú tâm cao đội tầm ba giờ thôi.

Nếu tin xấu là chúng ta đã văng ra ít nhiều khỏi trò chơi hoặc thậm chí ‘chết não’ vì ngày làm việc quá nhiều, tin tốt là chúng ta không nhất thiết đứng đầu trò chơi đặng duy trì đôi chút tiến bộ. Bên ngoài công sở và văn phòng, hầu hết người lao động phải giải quyết khéo léo vô vàn sự vụ. Một số đòi hỏi nhiều chú ý, một số khác thì it hơn. Trang bị một bảng kiểm công việc toàn diện đi kèm vài ba hiểu biết về các yêu cầu liên quan mỗi một nhiệm vụ thì có thể giúp các năng lực bản thân xứng hợp với yêu cầu công việc.

Một trở ngại đối với cách tiếp cận ‘chết não song vẫn năng sản’ là niềm tin rằng chỉ làm việc chăm chỉ thì mới đích thị là làm việc. Sự thật ‘làm việc chăm chỉ’, gồm cả công việc sáng tạo đòi hỏi tư duy độc đáo, được xây dựng trên sống lưng của lủ khủ nỗ lực tầm thường. Mỗi đầu bếp giỏi giang biết thừa rằng giữ bếp núc sạch sẽ và mọi thứ đặt để trật tự cho phép họ vận hành công việc trơn tru, ngon nghẻ. Với thế giới phát triển phần mềm, thực hành viết code giỏi không chỉ đòi hỏi phân tích sâu và trực giác tốt mà còn cả chuyện ‘giữ gìn nhà cửa ngăn nắp’ gồm bảo quản bộ tài liệu, xử lý các điều kiệu mắc lỗi hay gặp, định dạng code dễ đọc hơn nữa… Từng công việc kiểu dân lập trình và phát triển phần mềm thế thì không thuần túy chỉ cực nhọc ghê gớm mà hầu như chẳng bao giờ đáng tưởng thưởng ngay lập tức, chưa nói gây nhiều hụt hẫng, đau đầu và gia công lại,..

Vượt trên yêu cầu không ngừng nhận ra các dạng kiểu công việc khác nhau đòi hỏi năng lượng tinh thần khác nhau, những nhiệm vụ năng lượng thấp cần thiết được cài đặt đặc thù nhằm tạo nên sự sẵn sàng ứng phó với trạng thái lờ đờ, thiếu sinh khí. Công việc dễ trở nên khó nhằn hơn hoặc bất khả thực hiện nếu các cứ liệu, vật tư chưa bày biện phù hợp. Người ta dễ kinh hãi và tránh dọn dẹp, lau chùi nhà cửa nếu trước đó họ cảm thấy thiếu nguồn cung cấp cần thiết và đặt chúng nơi gần nhất họ quen sử dụng.

Các công việc lờ đờ, vật vờ thì khá quen thuộc. Nếu muốn một công việc có khả năng tiến hành khi chết não, cần đoan chắc thực hiện nó cùng cách thức đời thường. Nhịp điệu đều đặn cất bỏ bất kỳ điểm mấu chốt quyết định nào mà nó sẽ hút cạn sức lực ghê gớm song lại không thể biểu tỏ nổi khi ta khô héo tinh thần. Nhặt lấy rác rưởi, thứ phẩm vô giá trị cùng một nơi chốn thực thi ấy. Chẳng mấy chốc hành động vun vén, quét dọn sạch sẽ thành thói quen và khởi sự chuỗi liên tiếp sẽ dễ mang mình dọc theo vụ việc cho đến lúc hoàn mãn, chung cuộc.

Các bản ngã lờ đờ, thiếu sinh khí của ta không bắt đầu nhiệm vụ trừ khi có cú lẩy chuyên biệt để khơi mào chúng chuyển động. Ai hâm mộ loạt phim xác chết biết đi tất sẽ nhận ra nhanh chóng rằng chúng tụ lại bầy đàn nhờ đủ kiểu loại tiếng ồn, nhất là các cú súng bắn ầm ĩ. Về mặt biểu tượng, chúng ta cần được phép bắt tay ngay để hoàn thành công việc theo thông lệ. Đôi khi, điều đó hàm ý cần kiểm định các nhiệm vụ vật vờ diễn ra với quan điểm thoải mái, hoặc bố trí các thứ cần trong tầm nhìn, kiểu cái chổi và khay đựng rác đặt cạnh máy giặt vậy.

Thực tế, nên đơn giản hóa và sắp xếp hợp lý hóa công việc đối với mọi nhiệm vụ lớn bé, phức tạp và dễ dàng. Nếu được chọn, chắc thiên hạ không từ chối quyền có hầu hết công việc thuộc dạng ‘việc vờ vật’ khiến mình có thể hoặc không thể tiến hành lọt ra ngoài sự dõi theo của lý tính. Nhận thấy các giới hạn trong sự chú ý và lên kế hoạch để khả thể khiến nó thành công ở mức độ nhất định, bất chấp trạng thái tâm trí ra sao.

Về một sự nghiện ngập mềm dịu

Thường nhắc đến sự nghiện ngập, đa phần chúng ta nghĩ về các chất như cocaine, heroin, và bia rượu. Những thứ này là loại nghiện ngập chắc cứng. Song quá nhiều người không hề cho rằng các hành vi mềm dịu mang tính nghiện ngập có thể tạo nên vô vàn rắc rối cũng như gây ra nhiều phiền nhiễu khiến chúng ta mất đi bản tính cao quý.

Các loại nghiện ngập mềm dịu có thể là hành vi như lướt mạng, chơi game, xem TV, đọc sách, mua sắm, làm việc bất kể ngày đêm, phàn nàn, buôn dưa, trì hoãn lần lữa, và nhiều thứ khác mà chúng ta hay thực hiện quá mức.

Tất cả chúng ta lao mình vào các dạng nghiện ngập mềm dịu với sắc thái, tầng mức khác nhau, thậm chí một số chúng là tích cực; một số thứ là lớn lao song mặt khác nếu tiến hành trong trạng thái cưỡng bức, cực đoan thì có thể tàn phá chúng ta.

Lực thúc đẩy đằng sau mọi nghiện ngập, kể cả nghiện ngập mềm dịu, là sự truy cầu để tê liệt, lờ đi, vượt thoát, hoặc đè nén các suy tư lẫn cảm xúc khó chịu. Rồi chúng ta dùng các hoạt động này một cách xung hấn, lặp đi lặp lại không ngừng để khiến chính mình bị xao nhãng hoặc lảng tránh các cảm xúc, suy tư vô thức/ ý thức. Điều này có thể mang lại một cảm nhận phấn khích, gây phóng thích chất endorphin, và tạo ra một sự sự trốn thoát tạm thời nỗi đau đớn trong lòng.

Song ở tầm mức nhất định, hành vi như thế làm đời sống càng khó khăn hơn, tạo nên kháng cự và chi phối, phá hủy và thỏa hiệp với nhiều khía cạnh khác nhau trong đời; bao gồm công việc, các mối quan hệ, và trạng thái thân- tâm an lạc, cũng như các hoạt động khác và một cuộc sống xác quyết đầy niềm vui, hoan lạc. Chúng ta trả giá cho các dạng nghiện ngập bằng tiền bạc và thời gian, làm chết điếng đời sống nội tâm, và khóa tắt luôn ý thức của bản thân. Đặc biệt, đáng chú ý không kém, các hành vi nghiện ngập kéo chúng ta ra khỏi việc sống hoàn mãn, tràn đầy như nó vốn có.

Điều hữu ích nhất mình có thể tiến hành khi đang đương đầu với bất kỳ loại nghiện ngập nào là thấu biết đời sống nội tâm chính mình: nhận ra và sống cùng với các suy tư, cảm xúc của bản thân. Với một số người, đấy có thể là chuyện khá khủng khiếp, đe dọa họ khi thoáng nhìn mù mờ về đời sống nội tâm bí ẩn cùng với mớ rối rắm của các suy tư, ý nghĩ hỗn độn.

Để thấu hiểu sâu sắc các cảm xúc lẫn suy tư ẩn bên dưới đã dẫn dắt hành vi nghiện ngập, cần định hình và làm việc không ngừng nghỉ với thói quen lập trình cá nhân đang níu giữ, giam hãm mình; được thế, chắc chắn sẽ tạo nên một bước tiến bộ vượt bậc.

Có rất nhiều nguồn lực trợ giúp chúng ta trên tiến trình. Huấn luyện, hướng đạo, tâm lý trị liệu, các chương trình 12 bước, thiền tập tỉnh thức (mindfulness meditation), chữa lành năng lượng, và các loại sách tự trợ (self-help books)…

J. Soi (34): Bừng sáng

Này người phụ nữ trẻ như đóa cúc trắng, không ai khác ngoài bản thân phải tự hỏi mình xem điều gì thực sự tốt lành để thực hiện. Cả mấy năm kết hôn kỳ thực chính cô cơ chừng chưa từng nghĩ tới nghịch lý giản đơn này: làm sao cứ mãi đi tìm và gặp cho được một người đúng đắn khi ta còn chưa trở thành một kẻ tương tự như thế.

Dự tính tốt lành mà không có đánh giá chính xác thì tựa như từ bi mà không trí tuệ. Bây giờ thì hy vọng cô đã biết rõ, tốt nhất là cần nhận thức sắc sảo và sáng suốt hơn. Dự tính tốt lành kiến tạo một số nghiệp tốt lành và những điều ấy càng dẫn dắt thật chắc chắn, các kết quả ngày càng tốt đẹp thêm lên.

Mức đối lập càng lớn ở chính nơi các xó góc thì càng làm mọi sự sáng bừng.

Xử lý vấn đề thiếu nhất quán trong tham vấn tâm lý

Đền Ghênh

Một trong những thách thức đôi khi khá gay cấn cho nhà tham vấn là vấn đề thiếu nhất quán, những trò chơi và kiểu lối che phủ mù mờ được thân chủ thể hiện khi bày tỏ, cởi mở.

Dưới đây là ví dụ minh họa các kiểu loại thường gặp:

(i) Những điều thân chủ hay nói/ điều họ thực sự làm

(ii) Điều họ nói họ muốn/ điều họ thực sự muốn

(iii) Điều những người khác nghĩ về họ/ điều họ tưởng tượng rằng những người khác nghĩ về họ

(iv) Điều họ tin đã xảy ra/ điều thực sự đã xảy ra

(v) Quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả, ví dụ, anh ta bắt đầu khóc- là do tôi làm anh ta khóc

(vi) Điều quan sát được/ điều được diễn giải

(vii) Ước tính quá mức tác động của họ/ hiểu biết tác động của họ

(viii) Điều đã nói ra/ cách thức nói ra

Mỗi một khả thể nêu trên tạo nên các cơ hội cho việc thách thức: nhà tham vấn can thiệp nhằm mời gọi thân chủ phát hiện, tìm ra một viễn tượng mới trong tình huống, cảm xúc, suy tư, hành vi hoặc ước muốn của chính bản thân.

Thấu cảm xác đáng là quyền năng to lớn nhất của mọi thách thức; một thứ quyền năng khác đơn giản là diễn đạt lại các tuyên bố thiếu nhất quán rồi mời gọi thân chủ phản ánh.

Các ví dụ dựa vào phân loại trong danh sách nêu trên, đầu tiên là phương thức thấu cảm xác đáng (AE) có thể được sử dụng như một thách thức rồi minh họa làm thế nào diễn đạt các phát ngôn thiếu nhất quán (PDS) để tạo ra một thách thức:

(i) Anh cảm thấy thực sự tự hào khi hỗ trợ người yêu, và khó chịu bởi cô ấy than van (AE). Anh nói anh luôn luôn hỗ trợ người yêu, và anh còn nói với tôi rằng thi thoảng anh khước từ việc lắng nghe “những tiếng rền rĩ” (PDS).

(ii) Anh cảm thấy bất an khi họ xử lý mà không có anh, song thực sự áp lực khi anh bị bỏ mặc để thực hiện mọi thứ (AE). Anh nói là anh muốn thư giãn nhiều hơn, tuy nhiên, anh cũng nói anh cần cảm thấy mình là người không thể bỏ qua được. (PDS).

(iii) Anh cảm thấy tự ti so với các nhân viên khác và ngạc nhiên là mọi người lại tìm lời khuyên ở anh (AE). Anh tưởng tượng rằng người ta nghĩ anh là kẻ vớ vẩn, rồi anh còn bảo tôi rằng lãnh đạo, cấp trên thường muốn biết ý kiến của anh. (PDS).

(iv) Cô cảm thấy bản thân là người sống có trách nhiệm, trong một vài lối còn quy trách nhiệm cho bản thân, và cô vẫn chắc chắn mình rõ ràng cho việc nói ‘không’ (AE). Cô nói mình phải dẫn dắt anh ta, quyến rũ anh ta, song khi cô nói ‘không’ thì anh ta đã bơ cô luôn (PDS).

(v) Cô dường như tuyệt đối tin rằng nguyên nhân việc anh ta khóc là do lỗi ở cô (AE). Về sau, cô bảo với anh ta là mình chia tay thì anh ta đầm đìa nước mắt (PDS).

(vi) Bà lo lắng về chuyện bia rượu của ông chồng và đoan chắc chính điều đó dẫn đến cả bố mẹ chồng đều mất cả (AE). Bà lưu ý rằng chồng mình uống như hũ chìm vào dịp lễ Giáng sinh, và giả định điều đó đã khiến bố mẹ chồng chết vào thời điểm ấy (PDS).

(vii) Nhiều lần anh cảm thấy mình bị lờ tịt đi (AE). Không- có- một- ai muốn lắng nghe anh, mà tất cả bọn họ dường như biết anh đang bồn chồn đến thế nào. Anh sợ bị bỏ rơi đến độ anh không dám nặng lời, chỉ trích gì họ cả (AE). Sự phê bình của anh chẳng qua chỉ là chút xíu bóng gió thôi, thế mà họ bỏ đi hết, dù tuần trước họ vẫn ở lại bất chấp việc anh và họ cãi nhau ỏm tỏi.

(viii) Cậu bảo với tôi là cậu cảm thấy e ngại, và tuy thế, cậu trông rất phấn khích (AE). Cậu đang sợ hãi về việc tạo ra những thay đổi thế này, song cậu đã bắt đầu nói ‘không’ với chef ở cơ quan cậu rồi (PDS).

Như thế, một lần nữa, có thể thấy rằng những sự thiếu nhất quán có thể tìm thấy trong hành vi, ước muốn, đánh giá của kẻ khác, các tri nhận, nhân quả, sự kiện và sự diễn giải. Cũng nên thấu hiểu rằng, quan trọng chẳng kém là có vài ý tưởng thắc mắc những điều gì thì không mang lại thách thức…

* Nguồn trích dẫn, pp. 70- 71.

Một cái nhìn về sự tác nghiệp, hành nghề

Đem tâm lý học ra với cuộc đời; bán nó thật nhiệt tình, chính trực và đáng giá, thậm chí, nếu nắm bắt nhu cầu quá cấp thiết thì đưa hết hàng luôn…

Bất luận lựa chọn tên gọi sự việc kiểu gì, cơ chừng thật không dễ dàng chút nào để triển khai một cách chất lượng và thực thi bền vững công việc quan yếu này.

Trước hết, bản thân sự tiến hóa của tâm lý học nước nhà đòi hỏi khoảnh khắc phản ánh nghiêm túc.

Một tiêu điểm chú tâm thiết thực luôn luôn phải nhắm đến là việc đào tạo, huấn luyện người thực hành.

Lý thuyết học hỏi lẫn tiến trình tác nghiệp đem lại cho chúng ta cơ hội làm việc với con người trong nỗ lực trao quyền, nâng đỡ để họ cảm thấy việc giải quyết các vấn đề tốt hơn lên, để sống ở đời nhiều trang trọng và đầy trách nhiệm, và hành xử chức năng đời thường hiệu quả.

Sự biến chuyển của khái niệm “công bằng xã hội” khẳng định, những can thiệp thì mang tính tiếp nối liên tục. Người tác nghiệp, hành nghề tâm lý học không hề làm việc cô độc với mỗi cá nhân hoặc một hệ thống gia đình; chúng ta nhìn vào các bối cảnh bên trong mà cá nhân thao tác.

Chúng ta biết rõ các yếu tố bối cảnh ảnh hưởng tới các thành tựu sức khỏe tâm trí. Chẳng hạn, chỉ nội sự hiện diện của một hồ sơ miễn trách nhiệm hoặc cấm đoán thiếu chứng cứ thuyết phục là một sự tác nghiệp loại trừ– một yếu tố bối cảnh tác động trực tiếp đến sức khỏe tâm trí của nhiều cá nhân bởi ngăn chặn, đóng sập các cơ hội làm việc, sinh hoạt của họ.

Chúng ta có thể trợ giúp người ấy tiến hành các kỹ năng ứng phó đặng làm suy giảm stress, cải thiện tâm trạng phấn chấn, và hòa giải với quá khứ, song một khi sự loại trừ kéo dài diễn ra thì tất cả nỗ lực của chúng ta– bất luận tốt đẹp và hay ho đến thế nào– sẽ bị cùn mòn đi hẳn. Những kiểu tác nghiệp loại trừ này đích thực là loại đóng thuế sức khỏe quá nặng nề đối với bất kỳ ai, với hệ thống trợ giúp và cộng đồng đang chung đụng cùng họ.

Chúng ta gánh vác cả trách nhiệm và đặc ân trong việc tác động đến các yếu tố bối cảnh và các hệ thống vốn ít nhiều có cơ hội tạo tác, cho phép người ta đạt được các thành tựu tốt đẹp hơn. Đó là trách nhiệm và đặc ân của mỗi một công dân nên đòi hỏi hành xử mực thước nhằm thiết lập một sự thống nhất, kết nối nhiều hoàn hảo hơn.

Dĩ nhiên, chúng ta có nhiều con đường để duy trì các thành tựu công bằng xã hội. Bất kể nền tảng lựa chọn là bảo thủ, cách tân, trung dung hoặc triết lý hành nghề nọ kia thì tất cả đều cần chịu đựng với sự dũng cảm và phản biện. Hy vọng của chúng ta là cộng đồng sẽ dấn bước đủ dạng kiểu cân nhắc và đối thoại này không chỉ duy mỗi một hôm mà đều đặn hàng ngày khi hành nghề, tác nghiệp.

Lần nữa, trước khi đến bước đó, chúng ta phải có một hiểu biết thông thường và ngôn ngữ liên quan thẩm quyền, trình độ chuyên môn, đặc biệt đến công bằng xã hội; rằng công bằng xã hội là gì, và làm thế nào nó có thể được dùng để nâng cao sức khỏe tâm trí.

Trước khi mình quá mê mờ về chính ta…

Đừng ghét bỏ chỉ vì cô í thành công

Điều quan trọng trong đời một cô gái chắc là lấy chồng; nên lời khuyên sáng giá thường sẽ tập trung vào cách thức lựa chọn một hôn nhân hạnh phúc, đúng đắn.

Song làm thế nào lựa chọn hết sức cẩn thận khi mà người ta đang trong giai đoạn phải lòng (“rơi ngã vào tình yêu”) đây?

Bởi trái tim muốn những gì nó muốn thôi, ngay cả khi điều nó muốn mang tên tân dược “Prozac”.

Làm thế nào tôi lựa chọn tình yêu trên nền tảng các mối quan tâm về nghề nghiệp, hoặc logic là ở chỗ bộ xương zombie vật vờ vô hồn có thể yêu bất kỳ ai nhất trí làm một nửa các chuyện vặt vãnh, rị mọ trong nhà?

Người duy nhất có thể kéo thoát khỏi hiện tình nêu trên chỉ có thể là một nhân cách bệnh lý, và chắc chắn, mình có thể thành công trong đời, song giá phải trả là gì? Mình sành sõi, giỏi giang vụ gì?

Điều bài báo này chẳng thèm quan tâm là hạnh phúc con người của mình, nó cơ chừng chắc chắn không đếm xỉa gì tới về cách mình quan tâm tới hạnh phúc của đối tác, nó quan tâm về vai trò mình như là người sản xuất, và thông qua nhà sản xuất là người tiêu dùng.

Có lẽ, logic rằng tôi không nên cưới ai trừ khi người đó tương thích với các mục tiêu của tôi, trừ khi, tại sao, một tiền nghiệm, là việc làm quản lý tại công ty đa quốc gia thì quan trọng hơn cuộc hôn nhân của ai đó?

Bạn nghĩ bạn đang phát hiện ra rằng tình yêu đích thực không tồn tại, rằng tất cả kiểu ấy chỉ là kiểu nói dối lãng mạn được bán bởi TV và hệ thống truyền thông, rằng cuộc sống ngoài kia không phải thế; thực chất, đúng đắn hơn, cần nhận ra rằng bạn đang được BÁN điều này.

Giờ đây, không ngừng nghỉ, bởi các chương trình truyền hình TV hiện đại, bởi các bạn bè, bố mẹ và người tình– sự lừa dối đẩy bạn tới việc nghĩ rằng bạn phát hiện ra nó liên quan đến chính đời sống riêng mình.

Hệ thống của một người phụ nữ lý tưởng là làm mẹ đơn thân, cô í có thể sinh con với tử cung và ước ao làm thử tất cả về sản phẩm/ sự tiêu thụ, cô í không có sự lựa chọn. Xin nhấn mạnh là hệ thống muốn cô í như vậy. Đó là chủ nghĩa nữ quyền.

Bất hạnh thay, và thật chính xác chỉ là trò mèo– nghe như thật điên khùng để nói rằng “đợi chờ vì một tình yêu đích thực!”– thật ức chế, kiềm nén để nói rằng việc đẩy bản thân vào công việc có thể là sự thương mại làm ăn sáng giá cho gia đình bạn, song đó là mưu mẹo, hệ thống nổi danh bởi câu hỏi đặt ra là dạng nhị phân, kiểu như thể không có các khả năng khác, không có khu vực trung gian. Hệ thống kiến tạo ra đủ để bạn chỉ có thể lựa chọn duy nhất một phía thôi. Đó là một sự ràng buộc kép cổ điển, và bạn không thể thắc mắc: toàn bộ đời mình, tất tật chỉ có mỗi hai lựa chọn vậy thôi à?

Tình yêu đang chết dần đi, hệ thống đang giết chết nó. Bức chân dung duy nhất đáng chấp nhận của một tình yêu tràn đầy là với các ma cà rồng hút máu và các tỷ phú BDSM; không phải bởi vì các đàn ông này vĩ đại mà vì chẳng phải lo lắng đâu rồi bạn sẽ gặp một người, vui hưởng lạc thú huyễn tưởng nho nhỏ của riêng mình.

Nào, bây giờ quay lại công việc và bạn cần đòi hỏi sự toàn mãn.