Quên đi tình cũ: Khi nòng nọc đã đứt đuôi…

*Ngỏ: Theo thông lệ lâu nay, tôi tiếp tục trả lời thư bạn đọc gửi tới; dù mục tiêu chia sẻ tâm tình, muốn được tư vấn, hỏi ý kiến một luận điểm, đề nghị bình phẩm về nhận định của người khác, xin lời khuyên ’em phải làm sao’,… hay gì gì đi nữa thì tôi cũng đều cố gắng hồi đáp tận tình với thời gian sớm nhất có thể, và dĩ nhiên, không phải nội dung, trường hợp nào cũng đăng tải công khai trên blog để mọi người cùng tham khảo, lắng nghe…

Xin cứ thoải mái bày tỏ yêu cầu vào địa chỉ thư điện tử: tamngatangam@gmail.com. Ngày an lạc.

———————————————————————————————

Ứng xử với người yêu cũ thế nào cho đúng” là chủ đề sẽ đưa ra ở đây. Lời chuyên viên tư vấn cho cảm giác rằng cứ khuyên nhủ thật thiết tha đi kèm với chỉ bày rất cụ thể là công việc chuyên môn coi như thành tựu, ổn thỏa. Một cái gì dễ nảy nòi trong lòng người đọc: ơ, nói thế thì là giả định cái cô nhân vật chính không biết thừa mấy điều cơ chừng đúng đắn như thế à.

Cách giải quyết vấn đề của bạn lúc này là hãy quên mối tình đã qua, đừng bận tâm với chuyện cũ làm gì nữa. Đừng mang tâm trạng thù hận, oán trách hoặc cầu cho anh ta gặp phải những điều không may mắn làm gì. Có vẻ như trong mối quan hệ cũ, bạn đã mất mát quá nhiều? Nếu đúng vậy, hãy nhìn nhận lại bản thân bạn ạ, vì những mất mát đó cũng có một phần do bạn đồng ý để xảy ra mà.

Vì vậy, bạn đừng quay lại với chuyện cũ làm gì nữa, ngoài người con trai đó ra, trên thế giới này còn rất nhiều người xứng đáng với bạn hơn. Quên chuyện cũ, sống vui vẻ với cuộc sống hiện tại, làm tốt công việc của mình. Hãy mở cửa trái tim của mình để chờ đón những tình yêu mới xứng đáng hơn sẽ đến với bạn trong tương lai. Đừng tự giày vò làm khổ mình nữa, cuộc sống chúng ta ngắn ngủi lắm, hãy sẵn sàng đón nhận những niềm vui trên đường đời. Đừng cứ vác mãi bên mình cái túi đau khổ nặng nề làm gì.

Chúc bạn nhanh chóng tìm thấy niềm vui trong cuộc sống.

Nhiều người lầm lạc khi tin rằng thù hận, ghét bỏ là mặt trái ngược, đối lập với tình yêu thương, quý mến; kỳ thực, không phải thế. Đối trái với yêu thương đích thị là vô cảm. Nếu người yêu của cô gái thực sự đã quên cô ta, anh chàng sẽ không hề nỗ lực làm gì để kể lể, thông tin hay quá lăn tăn trước phản ứng của người yêu cũ. Tương tự, nếu thực sự đã quên cậu ấy, cô gái sẽ không quan tâm lắm các lý do; nàng chỉ muốn chàng rời khỏi, biến đi khỏi cuộc đời mình mà thôi.

Nếu cô gái đang hy vọng tình cũ nhận ra rằng cậu ấy làm mình thật khổ sở và khó xử, khả năng cô gái sẽ càng chóng mỏi mệt và thất vọng. Nhân tiện, đáng tiếc thay, người có vẻ thích thể hiện, muốn diễn và dấn thân vào một mối quan hệ gây xung đột thường ít thấu hiểu hoặc động lòng từ bi, thương cảm. Họ hiếm chấp nhận trách nhiệm hành vi bản thân, hàm nghĩa họ chẳng có động cơ cho sự phát triển cá nhân. Do vậy, cậu chàng có thể hối lỗi vì đôi chuyện vài việc song chỉ khi chàng ta tin rằng điều ấy sẽ đem lại cho mình được gì đó. Vậy nên, có thể giải thích cho hành vi của cậu ta khi vẫn còn lượn lờ bên người yêu cũ là chàng còn muốn điều gì đó từ nàng, bất luận đó chỉ là thuần túy sự chú ý, chút chọc tức trêu ngươi, hoặc một sự khởi động lại mối quan hệ đã cắt đứt giữa hai người theo một lối cách khác.

Nếu cô gái muốn thoát hẳn khỏi cậu kia, hãy bắt đầu bằng việc giữ khoảng cách- cả thể lý lẫn cảm xúc- giữa hai người càng có thể càng tốt. Đừng nhận lời hoặc có mặt không cần thiết nơi cậu ta hiện diện. Nếu cô gái buộc phải chia sẻ không gian (do làm cùng cơ quan), hãy đối xử với cậu ấy như với một đồng nghiệp bình thường đúng mực và không quá thân thiện. Nếu cô gái tin là người yêu cũ theo dõi mình thì nên tiến hành các bước nhằm đảm bảo bản thân cảm thấy thoải mái và an toàn; đừng ở một mình bên cạnh chàng ta.

Thời gian trôi qua ít nhiều đã giúp cô gái đủ mạnh mẽ để rời bỏ một mối quan hệ cơ chừng rất khó duy trì tiếp tục hoặc chẳng thể bền vững về sau. Mong cô ấy hãy dùng cùng sức mạnh đó để tiếp tục bước tiếp về phía trước. Người ta thường lặp lại các mẫu hình quan hệ tương tự trừ khi họ phát triển các kỹ năng liên nhân cách lành mạnh và tốt đẹp hơn; vì vậy, hy vọng cô gái nên thực hiện như thế. Duy trì, củng cố chuyện học hành, nâng cao thăng tiến nghề nghiệp. Đặt để các ranh giới đủ cảm thấy ổn thỏa mà không nhất thiết phải bắt cặp với ai khác. Phát hiện xem một mối quan hệ tốt lành trông như nào cho bản thân mình rồi tìm kiếm một người yêu ước ao cùng đạt tới mục tiêu ấy cùng mình. Nếu cô gái làm tất cả các điều vừa nêu, sẽ dễ dàng để đặt hẳn cậu người yêu cũ kia đúng vào nơi cậu chàng đích thị thuộc về: dĩ vãng đã qua của cô ấy.

Chụp ảnh khoe thân: người mãi còn tần ngần, mê mải mình đến bao giờ?

Lại rộ lên việc chụp ảnh khoe thân; bên sen, trong hồ nước, với áo yếm, làn da và cơ thể phụ nữ.

Đã có quá nhiều ý kiến nhặng xị. Những đắng đót, cay chua, tức giận, hả hê và buồn tủi; từ cái nhìn của dân Hà thành chính gốc chê người ngụ cư, nhiếp ảnh gia làm thuê chụp xong, lấy tiền rồi hồn nhiên thổ lộ nỗi niềm khó nói, những lập luận bảo vệ quyền phản biện vòng vo đúng sai, thẩm mỹ mí đạo đức, luân thường, tom góp cả truyền thống vào với ngổn ngang hiện đại, dạy đời làm sao tròn vành đủ chữ cho tới thấu tận tâm can gái trẻ, đàn bà lu loa. lườm nguýt tị nạnh xen lẫn chửi bới, cạnh khóe nhau nghe hay như hát…

Tôi không phản đối, cũng không đồng tình với trào lưu này nhưng chúng ta hãy nhìn sự việc một cách công bằng nhất. Có lẽ ngay từ xa xưa cổ đại, nổi bật nhất là văn hóa thời Phục hưng, vẻ đẹp của phụ nữ đã được tôn vinh bộc lộ, minh chứng là những bức tượng, bức tranh vẫn còn đến ngày nay. Ở Việt Nam điều này cũng rất rõ, có thể nhìn thấy các dấu tích giao hoan trên Thạp đồng Đào Thịnh được trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia,…Những gì mà các bạn trẻ đang làm hiện nay chỉ là một chiết xuất, một sự kế thừa ít nhiều phiên bản khác đi.

Việc nhìn ngắm cơ thể phụ nữ cơ chừng trở thành nét văn hóa phổ biến toàn nhân loại, nhất là ở xã hội hiện đại thì hiện tượng bình phẩm dáng vẻ bên ngoài liên quan đến cơ thể phụ nữ xuất hiện ở mọi bối cảnh lẫn tình huống riêng, chung, thậm chí không hiếm thấy ở ngay các cuộc gặp ngoại giao, mang tính chính trị nghiêm túc.

Ngoài biểu hiện của quyền lực khi chỉ trỏ, bình phẩm ngầm ẩn hoặc trực tiếp (bởi vì người nhìn vào kẻ khác là người có quyền lực: chef, bố mẹ, bác sĩ…), câu chuyện đậm chất văn hóa đời thường này còn ít nhiều mặc định ở người nữ như đặc trưng giới, kiểu với chị em thì cả thế giới hóa ra như một cuộc trình diễn lộng lẫy, phô bày cực kỳ hấp dẫn (trang trọng và dễ thấy rõ ràng là các cuộc thi hoa hậu); vì thế, vẻ ngoài là điều quan trọng nhất. Với đàn ông, phụ nữ được mong đợi là phải xinh đẹp. Phụ nữ cũng bị đối xử hết sức khác biệt tùy vào cách chúng ta nhìn ngắm họ.

Để giải thích câu chuyện đời thường này, thiển nghĩ, cần tìm hiểu 3 vấn đề: Văn hóa ca tụng tuổi trẻ và đề cao năm tháng hưởng thụ trường thọ ở đời, nhu cầu thu hút sức chú ý, và sự thiếu hụt về tâm linh. Sự trẻ trung và tuổi thanh xuân của con người có giới hạn nhất định nên ai cũng muốn lưu lại những khoảnh khắc đẹp nhất. Không chỉ có giới trẻ, hãy đặt câu hỏi tại sao những phụ nữ trung niên vẫn hay tới spa hàng tuần và chăm chỉ luyện tập yoga, đến các dịch vụ thẩm mỹ không ngừng? Đấy là minh chứng rõ nhất cho việc tự ý thức về vẻ đẹp của bản thân mình. Dễ thấy ra ngay là do sự khác nhau về gu thẩm mĩ, về môi trường sống, và về phông trải nghiệm.

Bạn sẽ thật sung sướng nếu như một bức hình của mình đăng lên được tới hàng trăm lượt Like, đó chính là động lực thôi thúc bạn đầu tư thời gian lẫn tâm trí để lên kế hoạch, chiến lược chuẩn bị rồi tung ảnh sao cho hiệu quả, nhấp nhả với lắm tư thế để làm mới phong cách của mình. Tần suất này tăng lên sẽ dễ dẫn đến “nghiện”.

Nếu một ngày, lượng Like của bạn giảm đi, bạn sẽ tự thấy mình thiếu hụt trong cuộc sống, tự thấy mình bị bỏ rơi, và điều tất yếu bạn sẽ phải tìm cách thay đổi, không còn gì khác, đó chính là cơ thể bạn, phô ra những gì đẹp nhất của mình.

Việc chụp ảnh khoe thân liên quan chặt chẽ với quan niệm về sự tự tôn (self-esteem).

Thực tiễn hành nghề, tác nghiệm cho tôi cảm nhận khá đau đớn khi chứng kiến không ít bạn gái trẻ hoặc những người phụ nữ thành đạt, giỏi giang, mạnh mẽ, sáng tạo và tài năng đến cần trợ giúp do có xu hướng nhìn nhận họ đang sống một cuộc đời không ra gì (bởi bản thân không xinh đẹp cho lắm hoặc chưa thấy hài lòng, tự thỏa mãn). Tôi được nghe nhiều câu chuyện dài tinh tế xen lẫn phức tạp về mối quan hệ trong công việc, gia đình, yêu đương giúp hiểu thêm sâu sắc cách thức xã hội vận hành và khiến người phụ nữ suy tư, cảm nhận, chịu trách nhiệm và hành động như thế nào.  Khi các nữ thân chủ của tôi nhận ra kiểu lối họ đang chia sẻ thì họ cũng có xu hướng lưu ý đến khía cạnh guốc trượt của khái niệm tự tôn, tin tưởng vào bản thân; như một thứ chén đắng phải ngậm ngùi uống vào để đạt được một cuộc sống tốt đẹp hơn vậy.

Ngày nay, truyền thông với sức mạnh của mình đã khai thác quá mức cơ thể của người phụ nữ. Đến dự một sự kiện (event), người ta chỉ chú ý đến nữ ca sĩ kia hôm nay mặc gì, bộ đồ ấy hở lộ như nào những điểm nhạy cảm, … điều đó vô hình chung đã đánh giá thấp giá trị của người phụ nữ.

Mặt khác truyển thông làm cho những câu chuyện điển hình như bạn nữ sinh ở Bình Dương nhanh chóng và dễ dàng lây lan hơn. Đồng thời tạo nên tâm lí đám đông, tò mò muốn biết về chuyện người khác mà thiếu đi sự khoan dung trong cách nhìn nhận, chấp nhận sự khác biệt, chấp nhận sự đa dạng về cuộc sống, và trên hết, nhìn nhận ai đó đơn giản như một con người. Từ định kiến sẽ rất nhanh chóng dẫn đến phân biệt đối xử.

Không cứ gì trong nước, truyền thông ngoại quốc cũng tranh thủ khai thác hình thể phụ nữ ngay trong các chương trình truyền hình thể thao cuối tuần. Chưa cần nói chuyện không ít các bình luận bên dưới vô số bài viết đăng tải trên mạng thể hiện sự thô lỗ hoặc đầy kích dục thì với bài viết giới thiệu nữ khoa học gia này, bạn sinh viên nọ thì cũng phải chêm nếm, thậm chí, đa phần chú trọng đề cập phần ngoại diện, vẻ đẹp hình thể thay cho việc nhắm vào thành tích, sự nghiệp của nhân vật.

Khi một cậu trai trẻ hoặc người đàn ông lịch lãm nhận được lời khen ngợi về hình thể thì thường họ chấp nhận hoặc cười xòa rồi thôi; đó không phải là câu chuyện quá bận tâm. Song với phụ nữ thì không thế. Qua thời gian, vẻ đẹp của một người phụ nữ được xem là tiêu chí nhìn nhận về sự đáng giá của bản thân; đó là lý do tại sao hầu hết phụ nữ dành nhiều thời gian và tiền bạc để chi phí, đầu tư vào tóc tai, trang điểm và ăn mặc. Nếu phụ nữ không xinh đẹp, họ có thể trở thành đối tượng bị châm chọc, phẩm bình và bị xúc phạm phẩm giá.

Nhân tiện, tôi thích ý tưởng đọc được của ai đó hiện không nhớ tên rằng mình có thể không tán đồng với một phụ nữ song chỉ trích, phẩm bình ngoại hình của cô ấy- trái ngược với ý tưởng và hành động của cô ấy- không phải là sự thiện ý, đặc ân của bất kỳ ai. Xúc phạm đến hình thể của phụ nữ thể hiện cho sự thiếu vắng hiểu biết, chứng tỏ không có khả năng suy nghĩ ở mức độ sâu sắc. Mình có thể chê bai cô ấy xấu xí, song người khác lại dễ nghĩ mình là kẻ ngu ngốc… Chúng ta đích thị thấu biết rằng phụ nữ đạt được sự bình đẳng thực sự khi đàn ông thôi nói về cách thức phụ nữ trông như nào và lắng nghe những gì chị em chia sẻ.

Sẽ hồ đồ nếu nói người trẻ thiếu ý thức, họ chỉ coi thường nguy cơ hoặc/ và đánh giá thấp hậu quả sẽ xảy ra mà thôi. Như vụ việc ở Bình Dương xuất phát từ ý nghĩ muốn lưu lại những khoảnh khắc thăng hoa của tình yêu mà các bạn ấy đã quên đi sự phiền nhiễu sẽ đến bất cứ lúc nào.

Vụ việc của nữ sinh ở Bình Dương có thể phản ánh cho niềm tin về một tình yêu lãng mạn, rằng tự thân tình yêu thôi là đủ đầy rồi và cảm xúc lứa đôi thuộc trạng thái bất biến, không thể thay đổi.

Đối với các bạn gái trẻ muốn nâng cao, cải thiện sự tự tôn và tin tưởng vào bản thân, có thể lưu tâm đến đôi điều khá đơn giản như sau. Hãy nhìn vào tất cả sức mạnh, ưu điểm và tài năng mà bạn có. Viết xuống, nói to chúng lên. Đặt bản thân vào trung tâm của câu chuyện đời mình; bạn là nhân vật chính, người mình thực sự yêu thích và tò mò muốn biết về.

Câu chuyện chụp ảnh khoe thân nơi đầm sen hồ Tây lần nữa khẳng định, vẻ đẹp hình thể chỉ là vẻ đẹp thâm trầm của làn da mà thôi. Không có gì sai trái khi người ta tổ chức kỷ niệm, thực hiện điều gì đấy để đánh dấu khoảnh khắc đẹp đẽ, đáng nhớ trong đời. Song chắc chắn đó không phải là toàn bộ bài học kỹ năng lẫn giá trị ưu tiên định dạng ý nghĩa cần nắm bắt nhằm tránh hậu họa đáng tiếc xảy đến.

Khó chối bỏ sự thật, các câu chuyện liên quan đến việc khoe thân gây ồn ào bình phẩm còn là dấu chỉ cho tác động, ảnh hưởng nhiều chiều của việc sử dụng ngôn ngữ cũng như mặc định vai trò mà người phụ nữ đảm nhận (“làm đẹp cho đời”).

Khi sự đời và lòng người biến cải: thử nhìn mọi cái, tất cả trong một

Bộ phim Her (2013, Việt ngữ: Hạnh phúc ảo) thật lạ lẫm tâm trạng; ngập đầy chi tiết khổ sở, thấm đẫm nỗi niềm đơn độc miên man và trầm buồn hiện sinh khi công nghệ trở thành yếu tố chi phối quá chừng mạnh mẽ đời sống cảm xúc của con người kể từ lúc mới mở mắt ra cho đến lúc nằm ngủ thiếp đi trên giường.

Viễn tượng thế giới sau này được phô diễn dưới sự phá cách, hồi cố lại bằng thời trang kiểu quần bó chân và cạp eo cao của thế kỷ 19; ngay cái tên ít nhiều gợi nhớ cố tổng thống thứ 26 của Hợp Chủng quốc Hoa Kỳ Theodore Roosevelt, v.v… là vài ba dấu hiệu hiển thị rõ ràng nhằm minh chứng cho phản ứng chống kháng thầm lặng khá tuyệt vọng trước sức tấn công tàn bạo của công nghệ kỹ thuật số cũng như phong trào giải phóng thân xác, tự do tình dục chăng.

Vì thời gian tuyến tính một chiều từ quá khứ, hiện tại tới tương lai nên chi dĩ vãng vô hình trung, đóng vai trò cái mỏ neo thả xuống lòng đời đương đại cốt để con tàu nhân loại khó mà lướt thắng dời bến, ra khơi? Và cảm xúc rút tách, chiết xuất, trừu tượng và thể nhập, bồi đắp ngồn ngộn với trí tuệ nhân tạo; những hoài niệm, ấp ôm, tưởng tượng tràn bờ cùng tuôn trào lớp lớp con sóng ngôn ngữ thich lựa chọn chủ đề kể chuyện tái cấu trúc quan hệ liên nhân cách, sáng tạo đa phương tiện và vô vàn chiều kích truyền thông lập trình hư thực; cũng như đặt để tình yêu giả định cho không gian xoay chiều liệu đủ đảm bảo hạnh phúc lứa đôi thủy chung, bền vững?

Hãy tự hiểu mình mãi còn là câu đố hóc hiểm chưa hóa giải nổi dù khởi sinh từ thời Socrates. Nếu không có trải nghiệm, va chạm, kích thích, cung cấp nguồn lực đầu vào thì cả đàn ông lẫn phụ nữ cứ băn khoăn chưa dứt về chính bản thể đeo mang. Nhu cầu tự vấn bị liệt xuống hàng thứ yếu và dễ dàng vui vẻ nhường chỗ cho động cơ thỏa mãn ngay tắp lự nhằm dập tắt, kiểm soát và đưa vào khuôn khổ, định danh, phân loại những xáo động tâm can liên hồi kỳ trận xảy đến hàng ngày.

Không thuần túy quy về kỹ năng nhận diện, quản lý và kiểm soát cảm xúc, và/ hoặc là dạng rối loạn nhân cách trong yêu đương, kết giao thân mật, hay xu hướng xiển dương thái quá cho vẻ mơ hồ nguy cơ đe dọa đời sống hôn nhân- gia đình, thông qua phản ánh bức tranh toàn cảnh lộng lẫy với thủ pháp gián cách, bộ phim cảnh báo thực trạng tha hóa trên quá trình tiến hóa nhân loại bằng tiếng thở dài mệt mỏi của cơn lo âu trộn lẫn tất cả trong một: về cái ấy, cái tôi, và cái siêu tôi.

Dĩ nhiên, tâm trí quyết định hết thảy và chi phối mọi sự. Bộ phim nói về Nàng mà đích thị biểu đạt Chàng; ngôi thứ ba là nguyên tắc của né tránh trực diện, xa lánh và chối bỏ việc sống cùng trắc trở, ngần ngại, thoáng chốc, trống rỗng và bất định trong nỗ lực hòa hợp tuyệt đối, khát khao gắn bó rốt ráo giữa người với người.

Làm thế nào chúng ta có thể đo lường, tính toán đích đáng? Ở vương quốc của tâm trí, mọi thứ tựa thuật toán tập mờ cực kỳ trừu tượng. Đấy là thực tế vốn tồn tại như thế: không có cái gì ngoài những đám mây (tự nhiên và điện tử) mù mịt. Điều khiến cho vỉa quặng làm nên chất liệu đời sống càng lờ đờ, khó hiểu là do các đám mây đó biến- chuyển- không- ngừng, chẳng bao giờ thực chất cố định, đứng yên; nói khác, là các đặc tính phổ quát của vô ngã (Anatta) và vô thường (Anicca).

Vâng, ngay cả chiều cao và cân nặng của chúng ta cũng ba đào lên xuống thất thường theo từng khoảnh khắc! Hết sức chính xác, bởi vì các hiện tượng có các eo vực, bờ cạnh không hề rõ nét; tất cả nối liền với nhau, tương tác và phụ thuộc lẫn nhau, liên tục tuôn chảy, chuyển dời trong đám mây lớn nhất của sự thay đổi là vũ trụ, càn khôn.

Tính hạn chế dĩ nhiên lần nữa, nằm trong tính vô hạn; vì cái sau không gì khác là cái giới hạn của vô vàn thứ không lượng giá, tính đếm nổi. Các ám chỉ nghịch lý (thường hằng, bất định, trật tự)  có tính vô hạn cũng nằm trong cả tính giới hạn nữa; chẳng hạn số pi (π) cơ chừng là bé nhỏ song lại như thể là số không ngừng phát triển rất bất định khi người ta xem xét thấu đáo. Giới hạn và vô hạn kỳ thực thâm nhập và ngoắc cài vào nhau, nhắc nhở chúng ta về toàn thể vô lượng thế giới nằm bên trong khôn cùng thế giới vi tế nhỏ xíu hạt bụi nguyên tử. Không có điểm đầu nút khi phóng to thu nhỏ vào ra không- thời gian chúng ta đang hiện hữu, chẳng có gì đích thị giới hạn, lý giải tại sao cái vô hạn lại được tạo tác bởi và xác lập bằng cái ‘giới hạn’.

Tất cả trong một, một trong tất cả. Thậm chí, riêng mỗi loại trái cây là sự khai mở, kết quả từ việc tích hợp của vô số điều kiện mang tầm vũ trụ như ánh sáng, nhiệt lượng, nước nôi, dinh dưỡng, v.v… đặng góp phần thành tựu; mỗi một trong cả mớ dãy vô vàn điều kiện ấy đến lượt chúng lại bị điều kiện hóa bởi vô vàn điều kiện khác. Nếu chỉ trái cây ‘giản đơn’ mà còn phức tạp đến vậy thì dĩ nhiên, các sự sắp xếp hệ thống lớn lao của mọi sự, trong tính kết nối, lại càng phức tạp bội phần.

Cô độc, tự do, ý nghĩa và cái chết là điểm nhấn mà bộ phim muốn thao diễn bằng những cú quay bắt mắt trên đại lộ sang trọng ở Hoa Kỳ. Liệu người ta có thể phải lòng rồi yêu đương say đắm một hệ điều hành được xử lý điêu luyện với giọng nói không trú ngụ trong một hình thể, thân xác? Chắc chắn đó là câu chuyện vấn đáp nghiêm cẩn, trường kỳ mang chứa cả yếu tố cảm xúc lẫn chất hiện sinh và thời sự nữa (phiên bản chuyển dịch ngữ nghĩa rất Việt Nam); đòi hỏi phẩm chất trí tuệ và lòng từ bi hiện diện cấp thiết hơn bao giờ hết trong mỗi một chúng sinh ngày nay, tại đây và ngay bây giờ.

Người nói, ăn đi em; người nói, uống đi anh…

Khi ca từ ấy vang lên thật thiết tha trên xe bus, mọi thứ trở nên hết sức rõ ràng; bài hát du dương không thuần túy kêu gọi người trẻ yêu đương lứa đôi mà còn giúp tôi nhận ra thế giới này đang tạo dựng niềm vui nỗi khổ dưới dạng đánh thức giác quan căng tràn khá dễ dàng.

Mãi mãi, cơn đói khát thèm ngàn năm chưa thỏa.

Khi nghĩ mình bị lôi kéo ‘đánh mất’ sự kiểm soát, kỳ thực đấy là trạng thái đang không muốn kiểm soát; bởi vì đích thực thì chúng ta luôn luôn ở trong trạng thái kiểm soát những gì bản thân muốn hay không muốn.

Ham hố ăn uống quá mức cần thiết có thể trở thành một dạng nghiện ngập, vốn là nguyên nhân tạo nên béo phì, khiến nảy sinh nhiều vấn đề rắc rối cho sức khỏe của chính bản thân.

Làm sao ngừng việc thèm ăn muốn uống ghê gớm thế?

Trước tiên, người ta phải nhìn thấy rất tỉnh thức và thiệt rõ ràng các bất lợi của việc tống nạp mê mải vốn trái ngược với nhiều lợi lạc nhờ ăn uống lành mạnh. Những đối lập sắc cạnh này nên luôn được kiên quyết giữ gìn trong tâm trí sao cho thói quen gợi lại chúng ngày càng sẵn sàng khởi lên nhanh chóng, trước khi thói quen chạm mó tới thức ăn xảy đến hết sức vô tâm, đột ngột. Thứ đến, người ta phải ý thức rằng không phải mình chẳng dừng chuyện ăn uống được, vì sự thật là người ta luôn luôn có sự kiểm soát; không ai, rốt ráo thôi thúc mình buộc phải ăn uống. Chỉ là do chúng ta tưởng tượng mình không kiểm soát nổi; chúng ta không phải là nô lệ của những xung năng tham lam, thèm khát ăn uống. Chối bỏ quyền năng thường hằng lựa chọn chúng ta có là tiếp tục lưu giữ niềm tin tồi tệ hướng về chính mình. Tự chúng ta nạn nhân hóa bản thân trước khi chúng ta thấy mình là các nạn nhân.  Luôn luôn có đủ thời gian để cải tạo, đòi lại sự tỉnh thức và năng lực kiểm soát!

Nhận diện toàn bộ sự thật về thực phẩm và mối quan hệ của mình với nó. Bất luận mình đã đương đầu bao lâu với thực phẩm thì không nhất thiết phải kéo dài khổ sở với vấn đề ăn uống, cân nặng và hình ảnh cơ thể.

Mô tả cuộc chiến thao diễn bên dưới lớp vỏ của thao thức đấu tranh với sự tăng cân, thừa mỡ, bụng phệ, cơ thể phát phì là cuộc đấu giữa cái tôi (những tán gẫu liên hồi tiêu cực trong đầu) và yếu tính (tia sáng, ánh lửa thiêng liêng ẩn tàng với mỗi người). Điều đó gây nên đau đớn bởi cuộc chiến này cắt bỏ, chuyển dời chúng ta đi tới nghỉ ngơi thoải mái, tự do thưởng ngoạn khỏi các mẫu hình vô thức cũng như vô vàn thứ đang bị điều kiện hóa; trong trạng thái tính thiêng này, chúng ta trải nghiệm sự yên an, vui tươi ứng hợp với mỗi một khoảnh khắc sống còn khó có thể bị bẻ gãy khỏi bản thân. Đây là cuộc chiến kháng cự chống lại sự chấp nhận; cái tôi đối nghịch với yếu tính; hoang tưởng bản thân với xung năng tiến hóa thực chất; mẩu mảnh nhỏ nhặt của bản ngã về sự thật dính dáng với thức ăn và thân xác hơn là tổng thể bức tranh sự sống sáng giá.

Trong nỗ lực né tránh và không ngừng sợ hãi tăng cân, bản ngã hiển thị dưới dạng ca thán không ngớt là sự biểu lộ của tiếng nói nội tại đánh giá và la mắng cách thức cơ thể mình đang là… Liên quan với thức ăn, cái tôi thông qua hình thức đứa trẻ kiếm tìm khoái lạc, van nài, dụ dỗ và kêu gọi chúng ta thỏa mãn ngay và luôn…

Lần nữa, tại sao chúng ta thích nói về thiền tập mí lại Zen, yoga đầy cao quý, lung linh trong khi mình thậm chí không thể bẻ gãy một thói quen rõ ràng xấu xa, tệ hại? Mỗi lần lặp lại các lựa chọn tiêu cực, như chuyện ăn uống mê mải, hút xách vô độ, chơi bời thả giàn, v.v… là chúng ta củng cố thêm các trạng thái nghiện ngập. Để vượt thoát các thói quen xấu tệ hết sức ngoan cố, đòi hỏi tạo ra các thói quen tốt lành càng kiên quyết hơn.

Cần vun bồi thói quen mới tự động di chuyển vào trạng thái tỉnh thức hàng ngày. Tái kết nối với căn cốt con người chúng ta là cách thức tuyệt vời cho mình sức mạnh cần thiết khi đương đầu với mọi tình huống khởi lên làm ta yếu mềm, và trợ giúp bản thân đủ năng lực giải quyết các vấn đề riêng tư.

Nàng Bạch Tuyết: đẹp, xấu, và quãng đời sống thực ở giữa

Bạch Tuyết, nàng có cần phải xấu?
Bạch Tuyết, nàng có cần phải xấu?

Câu chuyện cổ tích Grim về nàng Bạch Tuyết từ thời thơ ấu xa lơ xa lắc giờ lại sống dậy bàng hoàng, với một chiều kích và ánh sáng khác, khi dịp cuối tuần gần một tháng trước ghé sang Viện Goethe xem phim.

Nghĩ về một trường hợp muốn ly hôn song cũng chưa thôi mong đợi làm sao có thể níu kéo và nữ thân chủ hy vọng, với việc kiếm ra tiền nhiều hơn thì dễ khiến ông chồng thôi còn lăng nhăng mà sẽ ghi nhận nỗ lực phấn đấu của vợ để rồi thủy chung quay lại.

Gợi khái niệm ‘hệ thống sống còn’ mà việc hiểu biết đầy kịch tính về nó có thể sử dụng câu chuyện cổ tích Nàng Bạch Tuyết (Snow White), không phải với phiên bản Disney mà câu chuyện tìm thấy trong Truyện Cổ Grim sau lần xuất bản lần đầu tiên vào 1812.

Trước hết ý tưởng cơ bản liên quan khái niệm này là trẻ em cần người lớn để đảm bảo sống còn và trong một số trường hợp trẻ em đặt qua bên nhu cầu riêng tư và thích nghi với nhu cầu bất thường, thiếu ổn định, mang tính mệnh lệnh của bố mẹ hoặc một thành viên gia đình khác. Những sự thích ứng này, như các hệ thống sống còn, trình bày các mẫu hình đầy quyền năng về hành vi, thái độ và niềm tin chức năng nguyên ủy vốn nhằm duy trì cảm giác an toàn cũng như tiếp tục gắn bó với người lớn trong thế giới của trẻ nhỏ. Hình thành từ thời thơ ấu và nền tảng dựa trên suy tư cụ thể và phàm tục của một đứa trẻ, dần về sau chúng cho ra các hành vi thất sách của kẻ vị thành niên và người trưởng thành.

Giờ quay lại phiên bản đầu tiên của truyện cổ tích Grim. Phiên bản Tiểu Bạch Tuyết ấy tuân thủ truyền thống mà động năng và cốt truyện của loại văn chương truyền khẩu vốn chú trọng mô tả ‘con người bình thường’. Theo đó, cô bé mới 7 tuổi khi thấy dung nhan mình trong chiếc gương thần như là ‘người đẹp nhất giữa thế gian’. Mẹ Bạch Tuyết không chết khi sinh ra cô, bà sống thọ và là chủ nhân thực sự của chiếc gương thần. Việc bà mẹ ruột bị chuyển thành bà mẹ kế độc ác bắt đầu từ bản in 1819 trở về sau; sự chuyển dịch thế được tìm thấy trong các chuyện cổ tích khác, biểu tỏ nhu cầu của anh em nhà Grim muốn lý tưởng hóa Bà Mẹ như biểu tượng quan trọng của các giá trị Đức quốc.

Cụ thể hơn, theo truyện, sau khi dung nhan Bạch Tuyết xuất hiện trong chiếc gương thần, cô bé trải qua các cuộc tấn công của bà mẹ sôi máu điên cuồng vì ganh tỵ: bảo người tiều phu đưa cô vào rừng thủ tiêu, và ba lần hãm hại khác do chính bà mẹ hóa thân thành bà lão tiến hành ở nơi mà gương thần mách bảo chỗ trú ngụ của Bạch Tuyết (dải lụa thắt chặt đủ để mất ý thức, cái lược tẩm độc cũng làm nạn nhân mê man, và cuối cùng là quả táo thêm độc dược); tiếp đó, phần còn lại là Bạch Tuyết nằm mãi trong quan tài cho đến ngày được chàng hoàng tử giải cứu, rồi họ sống ‘hạnh phúc bên nhau mãi mãi’.

Đổi đoạn kết của chuyện cổ tích vào việc người ta giải quyết thực tế và anh thư có thể là một phụ nữ trẻ trung bị tàn hoại khủng khiếp bởi các trải nghiệm trong đời. Cô có thể đau đớn bởi rối loạn stress sau sang chấn, ám sợ dây ren, dải buộc, lược, táo, và các quý bà rồi đau đớn do mắc rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng cũng như dạng phản ứng lo âu lan tỏa. Đây rõ ràng không phải là cá nhân sống ‘hạnh phúc mãi mãi về sau’.

Khi hỏi một đứa trẻ rằng nàng Bạch Tuyết cần làm gì, với tư duy cụ thể, nó trả lời rằng: ‘Chị í cần rời khỏi cái gương’. Vậy rồi sau đó cô í cần làm thế nào nữa?  ‘Chị í cần phải xấu xí’; càng xấu xí thì cô í càng không phải bị bà mẹ ái kỷ quá độ hành hạ. Chuyển thể Nàng Bạch Tuyết nhằm tránh rơi vào vòng cạnh tranh, đối đầu thảm khốc đầy tai ương với bà mẹ, dạng thức cốt lõi của hệ thống sống còn của nàng, là ‘phải nhất thiết xấu xí’. ‘Nhu cầu’ ấy có thể tự thân biểu hiện trên nhiều cách thức, tỷ dụ, trở nên thừa cân và béo phì. Cô gái trẻ, người sống sót và thoát khỏi nỗi ghen ghét, tị nạnh của bà mẹ nhờ mập ú, là một sự đánh mất để hiểu ra tại sao khi lớn lên cô không thể giảm cân, bất luận dù có cố gắng đến thế nào. Cô không hiểu rằng các hệ thống sống còn nảy sinh từ thời thơ ấu vẫn không dễ dàng thả bỏ quyền năng tác oai tác quái của chúng.

Các hệ thống sống còn này có thể diễn biến dưới nhiều dạng kiểu. Nếu bà mẹ hỏi: “Ai là người thông minh nhất trong chúng ta?”, nàng Bạch Tuyết e sẽ là kẻ đần độn. Nếu một người cha ướm lời: “Ai là người cần thiết nhất trong chúng ta?”, cậu con trai e sẽ là đứa phụ thuộc kém cỏi. Nếu anh cả được ưu ái nói: “Ai là người thành công nhất trong nhà mình?”, cậu út ít e sẽ đóng vai kẻ thất bại. Nếu đứa trẻ tin thật nguy hiểm khi vén lộ các bí mật gia đình, nó sẽ trở thành “đứa trẻ lặng câm”. Trong khi tất cả các chiến lược thành công giúp một đứa trẻ giải quyết với môi trường rối rắm và tiềm tàng hiểm nguy thì chúng lại không có được các đáp ứng lành mạnh hoặc đúng đắn khi trở thành người lớn trưởng thành.

Khi tuổi thơ của chúng ta trải qua cảm giác bị tước đoạt, mất mát về mặt cảm xúc thì dạng thức thiếu vắng không nghĩ mình là người quan trọng hoặc đáng yêu đủ kéo dài trong khi trưởng thành như một kiểu ‘não trạng mất mát”. Chúng ta có thể ước gì mình có thể có đủ đầy những thứ mình cần; cảm giác bất an này dễ làm băng hoại, tàn phá các quan hệ thân mật. Chúng ta thậm chí mong đợi những người yêu thương mình bỏ rơi, hắt hủi mình, không bao giờ biểu tỏ các nhu cầu bản thân một cách trực tiếp hoặc lựa chọn tình nhân cặp đôi là những người lảng tránh, ngại cam kết gắn bó, không thích thân mật, gần gũi. Cảm xúc thiếu vắng, mất mát các nguồn lực quan trọng như tình yêu, thực phẩm, tiền bạc, hoặc thời gian có thể dẫn ta tới nỗi sợ hãi hoặc tức giận. Chúng ta có thể ám ảnh bởi những thứ mình thiếu thốn, hoặc có thể cảm thấy nhu cầu thao tác, vận hành trong mô thức khẩn cấp: bủn xỉn, hà tiện hoặc lên gấp gáp kế hoạch từng giây phút một trong đời.

Ngoài lầm lạc liên quan đến việc quản lý và nhận biết về thời gian, não trạng mất mát và thiếu vắng trên còn dễ khiến ta đưa ra các quyết định vội vàng, ngắn hạn để rồi sẽ làm tăng thêm khó khăn, rắc rối cho những khoảng thời gian dài hơi hơn; chưa hết, não trạng ấy còn quấy nhiễu ta về mặt động cơ, làm mình dấn vào những sự quyến rũ, cám dỗ và thử thách mà khả năng cao là bị tổn thương… Điều nên làm để thay đổi là hình thành thái độ biết ơn; không so sánh bản thân với người khác; ngừng hẳn ám ảnh; sử  dụng các công cụ đo lường ưu tiên (lên danh sách những việc cần làm, lập kế hoạch, v.v…); đừng tham lam, thèm khát quá…

Thực tế, hầu hết bố mẹ không giống với bà mẹ độc ác trong truyện cổ tích Nàng Bạch Tuyết. Nhiều người có thể trải qua môi trường hồi tuổi thơ đầy rối rắm, trục trặc hoặc khốn khó và có khả năng đã phát triển các hệ thống sống còn phù hợp với thân phận của riêng họ. Điều quan trọng là người cha có thể nhìn vào nền tảng gia đình sinh học đặng thấy ra mình có mắc mứu với một môi trường cạnh tranh cực độ thế không; khả năng khác là ông hãy còn vướng vào nhu cầu sống còn xưa cũ để cảm thấy mình nhất thiết tồn tại, hay ông muốn làm ‘người cha hoàn hảo’ bởi vì mình dính dáng với một hệ thống sống còn đòi hỏi phải làm người hoàn hảo.

Càng thấu hiểu lịch sử chính mình và đạt được một khoảng cách tốt nhất với quyền lực của các hệ thống sống còn đặc thù, chúng ta càng tìm thấy nhiều khả năng để cống hiến, đưa lại và tạo lập cho con cái mình một môi trường cho phép chúng phát triển nhân cách, tài năng và những tiềm tàng riêng có.

Trong trạng thái yêu và đang yêu ai đó

Bông giấy vì đời thắm đỏ, có hiền ngoan chỉ đợi vẫy lòng…

Hôm nọ, có người hỏi làm sao phân biệt sự khác nhau giữa việc mình trong trạng thái yêu với chuyện đang yêu ai đó.

Một đôi điều trong đời được giải thích bằng cách chuyển bật- tắt, kiểu cái chết và việc mang thai chẳng hạn. Mình hoặc thế này hoặc thế kia thôi, không hề có sự lừng khừng ở giữa hay thậm chí cả vùng màu xám. Một số khía cạnh khác của cuộc sống thì được đặt lên bàn cân, và có cảm giác “yêu đương” rơi vào cách phân loại này; chắc chắn tồn tại nhiều kiểu yêu và người ta xác định nó bởi thành phần, mức độ.

Thử tưởng tượng Yêu trên bàn cân thì đáy của thang đo có thể là “Tình yêu của chúng ta đối với toàn thể Nhân loại”, tức niềm tin rằng mọi người nên được hạnh phúc và không phải chịu đựng khổ đau, bất hạnh. Đứng đầu thang đo là Tình yêu Đam mê Ghê gớm, là dạng nối kết tình yêu lãng mạn, cuồng si dục tính, dành cả đời- mình- cho- cuộc- tình.

Xếp theo thứ tự thấp đến cao: 

  1. Tình yêu với toàn nhân loại,
  2. Tình yêu/ thích thú với người và vật (“Tôi yêu thích cái Ipad mới mua!”),
  3. Yêu/ thích dựa trên các quan hệ như bà con, thông gia,
  4. Yêu dựa trên các ký ức đẹp về các mối quan hệ trước đây như với bồ tèo gắn bó lâu năm thuở còn thơ bé,
  5. Yêu dựa trên các trải nghiệm cá nhân riêng tư các quan hệ đang diễn tiến như bạn bè thân thiết hiện còn gắn bó,
  6. Yêu dựa trên lịch sử quan hệ và sự thân mật mang tính cảm xúc,
  7. Yêu dựa trên mối dây tình cảm mãnh liệt thắt chặt như con cái hoặc bố mẹ,
  8. Tình yêu lãng mạn dựa trên lịch sử thân mật tình dục và cảm xúc, và cuối cùng
  9. Tình yêu đam mê ghê gớm dựa trên sự thân mật quá chừng sâu sắc của tình dục và cảm xúc như với một người yêu.

Chúng ta cũng có thể thấy sự khác biệt giữa việc đang yêu ai đó với trạng thái yêu. Nôm na, đang yêu ai đó có thể nhìn như một tình huống tĩnh tại, bền vững như khi chúng ta yêu thương bố mẹ, bạn bè, v.v… Còn “trạng thái yêu” khẳng định một tiến trình chủ động mà nó bộc lộ cảm xúc mỗi ngày, đặc thù diễn tiến trong một chiều kích dương tính, tích cực.

Nhân tiện, đây là những lời dễ thương song không kém phần sắc sảo đồng thời cũng rất hiện đại của một nữ văn sĩ lừng danh về tình yêu.

Tổn thất của việc yêu đương và lòng ham muốn

Cái lễ Valentine năm nay khiến  tôi cảm thấy buồn phiền: lướt tin tí chút đã thấy quá nhiều cái chết, những cái chết trẻ lại càng ngậm ngùi và đau xót.

Giải thích cho hiện tượng giết người mình yêu là chuyện không dễ dàng, bởi vì tình yêu thì liên quan những hành động vô cùng nhân ái còn giết người lại tiêu diệt kẻ được quý trọng.

Việc kết liễu, chấm hết cuộc đời bạn gái có thể giải thích thuộc loại cơ chế nhân cách mà phân loại thì thành ‘ghen tuông bệnh lý’ và ‘sự chiếm hữu tình dục’. Điều có thể khẳng định rằng không thể giải thích sự vụ cơ bản bằng nét nhân cách của một cậu trai tân đồng trang lứa, chưa từng yêu ai bao giờ mà đấy phải là sự hòa trộn nhiều yếu tố với nhau đặng tạo nên bạo lực mang tính chết chóc như thế.

Nhìn chung, không khó thấy rằng các niềm tin về tình yêu lãng mạn thì không thuần túy là các ý tưởng trừu tượng; chúng can thiệp và tạo sắc màu cho việc yêu đương, chúng trở thành tiêu chuẩn để người trong cuộc diễn giải trải nghiệm yêu và dẫn dắt hành vi của họ.

Giết người, nhất là giết người mình thương yêu (cha mẹ, con cái, vợ chồng, bồ bịch, v.v…) luôn là hiện tượng gây sốc vì nó chạm phải điều ngăn cấm cả về mặt đạo đức lẫn văn hóa chung. Thứ đến, xen kẽ nhiều lý do hơn một thì nguy cơ để ai đó giết người mình yêu thương sẽ tăng cao nếu hội đủ nguyên nhân nhất định, ở đây rất đáng lưu tâm là lý tưởng về tình yêu (em ấy là tất cả thế giới nên chia ly, em ra đi là mất bản dạng của chính mình luôn; khi đối tượng thiếu vắng các nguồn lực mang ý nghĩa và lý do để sống khác; ý thức truyền thống của con đực: quyền lực, danh dự, kiểm soát; khi hành vi cá nhân là cố chấp và không thương lượng nổi; khi niềm tin chủ chốt về tình yêu dường như tạo công bằng cho việc hy sinh bạn gái và mặt khác lại vẫn duy trì được nó, cung cấp tính chính đáng cho các tội ác ghê rợn, v.v…).

Một hành động khủng khiếp như thế phản ánh nỗi thất vọng, hụt hẫng quá chừng và thể hiện tính sẵn sàng phá hủy người khác ngay cả khi điều ấy có nghĩa phá hủy luôn bản ngã của mình…

Còn xét về khía cạnh học hỏi lâm sàng tâm bệnh thì dễ nghĩ tới “Limerence” (Dorothy Tennov, 1979); đây là từ dùng không chính thống, theo đó, quả như sư tổ Phân tâm học S. Freud từng ngao ngán thốt lên rứa “Kẻ nào yêu đương là đã điên khùng lắm rồi” (One is very crazy when in love) thì riêng với những ai dính mắc Limerence tình hình lại ghê gớm và phức tạp hơn rất nhiều; các biểu hiệu của nó có thể trải dài từ bình thường thôi cho đến bệnh lý quá đi (lý tưởng nhất, mình thích dùng ‘rối loạn tâm thần’ thay tất tật cho cụm ‘bệnh tâm thần’). Nôm na, các biểu hiện Limerence có thể kể như dạng ứa tràn khao khát thuộc về người khác, suy tư bị thôi thúc khó cưỡng đầy đam mê nghĩ về, nhu cầu cảm xúc nảy sinh cấp tốc, phụ thuộc tâm trạng khi đánh giá người mình ham muốn, sợ bị chối bỏ và nỗi e thẹn với việc hiện diện của người trong mộng, v.v…

Lần nữa, hầu hết mọi người phải lòng lúc này lúc khác trong đời, thậm chí tới lui vài lần không ít. Với quảng đại chúng sinh, “tình yêu” thật phấn khích và là sự thôi thúc dấm dẳn hết sức tinh tế khó cưỡng lại việc gần gũi, thân mật với kẻ khác, cảm thấy bản thân vô cùng mơ hồ nơi đám rối mặt trời.

Nói về tình yêu, thường thiên hạ nhắm tới chỉ điều gì đó liên quan với tình yêu khoái lạc, lãng mạn (erotic, romantic love); đây là dạng thức yêu khiến thế giới cứ chạy lòng vòng, tạo cảm hứng cho nhiều nền văn minh vĩ đại có các tác phẩm nghệ thuật, âm nhạc và văn chương diễm tuyệt, là tình yêu mọi người thích trải nghiệm và hy vọng nó sẽ vững bền mãi mãi.

Phải lòng như chúng ta hiểu biết về kinh nghiệm ấy hiện tại thì không hề thông dụng trong các nền văn hóa cổ xưa. Khúc dạo đầu và mục đích của hôn nhân không phải là tình yêu; mọi người cưới nhau nhằm duy trì tài sản và tạo tác nên con cái, dòng dõi, và do vậy, đa phần các cuộc hôn nhân được bố mẹ dàn xếp, sắp đặt. Người trẻ sớm bắt cặp lấy nhau ngay khi trưởng thành về mặt tính dục nên ít có cơ hội phải lòng. Nếu tình yêu lớn dậy, điều ấy chỉ xảy đến sau khi kết hôn. Mặc dù thế, đôi khi người trẻ lỡ phải lòng ai đó khác so với người họ phối ngẫu. Các quan hệ lãng mạn và tình dục không hợp pháp xuất hiện bất chấp sự thiếu vắng các cơ hội dễ dàng và sự phản kháng mạnh mẽ của xã hội…

Ngày nay, hoa trái của tình yêu lãng mạn bừng nở đột ngột, mãnh liệt hơn rất nhiều. Và nó xứng đáng được dành để kể cặn kẽ, đàng hoàng vào một dịp khác, chí ít khi khí xuân vẫn còn dâng tràn và trà dư tửu hậu…

Học hỏi từ một trường hợp tư vấn tâm lý trên báo mạng

Một câu chuyện tình trên trung bình
Một bài học lành tính từ câu chuyện tình trên trung bình

Bá vơ thế nào, tự nhiên đọc thấy ở tờ Tàu Nhanh trình bày trường hợp tư vấn “Yêu bạn trai nhỏ hơn 9 tuổi“.

Trước hết xét về lý thì rõ ràng không có điều luật nào quy định về chênh lệch tuổi tác trong tình yêu. Vì vậy chuyện bạn có tình yêu với chàng trai nhỏ hơn mình 9-10 tuổi cũng là bình thường không có gì phải băn khoăn.

Tuy nhiên, xét về khía cạnh “tình”, thì sẽ có rất nhiều rắc rối nảy sinh từ mối tình “nàng già, chàng trẻ” này. Trước hết, như bạn nói bạn 27 tuổi, độ tuổi tương đối chín của người phụ nữ. Còn đối tác của bạn, 18 tuổi, chỉ là chàng trai vừa mới chập chững vào đời, liệu rằng anh ta có một tình yêu thực sự hay chỉ chút xao lòng trước mẫu phụ nữ nữ tính như bạn.

Cá nhân tôi, lâu nay không để ý mấy cái mục này lắm; thường thói quen đọc báo mạng là lướt qua nhanh chùm tin tức mới cập nhật, chứ hiếm khi di chuột để nhìn xuống các phần phía dưới.

Chịu khó hỏi Google chút; tên của chuyên viên tư vấn nổi như cồn, có cả clip trả lời phỏng vấn đài HTV, gợi ý nghĩ như người này giữ chuyên mục vậy bởi mật độ xuất hiện đều đặn, thường xuyên.

Âu nhân duyên cũng ngộ thiệt, tự đoán ít nhiều dính dáng tới cơn mưa sầm sập chiều tối qua và thư mời sáng nay tham dự Tọa đàm “Sáng tạo và Phát triển” của CTS ; một dịp học hỏi bất ngờ đủ nhắc nhở mình luyện tập kỹ càng hơn cả kiến thức, kỹ năng lẫn phẩm chất hành nghề, tác nghiệp.

Wow, những gì sắp trả lời bên dưới được gõ xuống dựa trên một số suy tư căn bản rằng những câu chuyện yêu đương tương tự thế chạm mó khả năng ứng dụng ba chủ đề như này.

Thứ nhất, các quan hệ tình ái lãng mạn thường liên quan rất trực tiếp với các cơ hội nảy sinh trong đời, bao gồm các tình huống, nhân cách, tổn thương cảm xúc của mỗi người, v.v…

Thứ hai, vụ việc chất chứa cảm xúc ‘tình thương mến thương’ thường xảy đến ở chỗ làm việc, nhà thờ, là hàng xóm láng giềng với nhau; bất kỳ nơi nào mà người ta có một cơ hội để chia sẻ các cảm xúc. Thực tế, một số phát triển thành quan hệ tình dục, và một số thì không thế.

Thứ ba, nhiều khi chúng ta bị mê hoặc bởi ai đó theo cách họ tạo cho mình cảm nhận bắt mắt, ấn tượng. Người ít tuổi thường khiến ta “cảm thấy” bản thân trẻ trung hơn, trong khi bồ bịch già (mình trẻ) làm chúng ta cảm thấy mình trưởng thành hẳn. Người yêu xinh đẹp, quyến rũ quá lại dễ dàng khiến chúng ta cảm thấy mình thật thèm muốn, ham hố.

Cũng cần biết, thuật ngữ “gerontophilia” mang nghĩa là “yêu người lớn tuổi”; trạng thái này được xem là có vấn đề nếu một người bị thôi thúc thiết lập các quan hệ thân mật với những người đích thị già hơn mình mà nó chính là nguyên nhân khiến bản thân họ và những người khác căng thẳng và bị quấy nhiễu, phiền phức khi thực hiện, giao dịch với các quan hệ khác, phù hợp với tuổi tác hơn.

Người ta bị hấp dẫn bởi người khác do nhiều lý do nọ kia. Đôi khi, sự hấp dẫn chỉ thuần túy thể chất; đôi khi, đối tượng của sự hấp dẫn thực sự làm đầy tràn một nhu cầu cảm xúc chưa được thỏa mãn (ví dụ, tìm kiếm một “người mẹ như ý” chẳng hạn) mà do lắm lý do không thể đáp ứng trong những cách thức khá tương thích khác được. Nếu biết người thân quen đủ nghĩ rằng họ đang khởi sự dấn thân vào vụ này chỉ bởi vì một số hành lý cảm xúc kéo theo vẫn chưa được giải quyết lâu nay thì mình có thể muốn khuyến cáo họ tìm kiếm hình thức tham vấn thích hợp.

Dường như cô gái trong câu chuyện này chưa sẵn sàng cho một mối quan hệ bền vững, Chậm lại, và dành thời gian để “suy nghĩ” về đời mình, các nhu cầu, ham muốn và hy vọng cho một mối quan hệ. Dành nhiều thời gian hơn để phản ánh tính cách riêng cũng như kiểu người mình muốn có trong một mối quan hệ thân mật, gần gũi.

Một đời sống bị khống chế bởi các cảm xúc và xung năng của khoảnh khắc là một đời sống không được kiểm soát rốt ráo. Sự bối rối của cô ấy là hoàn toàn có thể hiểu được, bên dưới các hoàn cảnh đã nêu. Thật tự nhiên khi cô ấy không thực sự chắc chắn nơi cô ấy muốn đến, bạn phối ngẫu muốn kết hợp và những gì đang làm trong đời. Nghe thật ngộ, song cô ấy cần nghĩ nghiêm túc và thấu đáo hơn trước khi hành động. Một vài vấn đề cũng cần được làm rõ ràng nhất có thể.

Và thú vị khi cô ấy biểu lộ rằng mình có một số huyễn tưởng về việc được âu yếm, chăm sóc và quan tâm hoặc có một “đứa bé thay thế” như mình vào vai một bà mẹ (các huyễn tưởng này có sức lôi cuốn với cô ấy).

Dĩ nhiên, còn có nhiều lý do khả thể khác từ “vấn đề em bé” như tiền định sẵn khiến cô gái có một mối quan tâm lớn lao hơn đến một cậu trai trẻ trung, nhỏ tuổi.  Đàn ông và đàn bà được xem là khác biệt hẳn nhau trong các mức độ lẫn nhịp điệu trưởng thành. Khả năng trong câu chuyện này có nhiều lý do khiến cô gái cảm nhận một mức độ tương thích khá lớn với cậu trai nhỏ tuổi mà cô ấy hẹn hò.

Một số phụ nữ nhận ra chính họ bị hấp dẫn bởi vài ba đặc tính thể chất ở người con trai nhỏ tuổi, trẻ trung hơn họ nhiều. Điều này không nhất thiết là vấn đề trừ khi sự hấp dẫn, quyến rũ đặc thù quá mãnh liệt hoặc không thể thích nghi, uyển chuyển đến độ tạo thiếu sót, trục trặc cho việc đưa ra các đánh giá đúng đắn khi quyết định tạo lập quan hệ và gây trở ngại với năng lực đảm bảo những sự dấn thân cặp đôi đầy ý nghĩa và hạnh phúc.

Như có thể thấy, không hề có câu trả lời đơn giản cho thắc mắc, băn khoăn của cô gái 27 tuổi. Chắc chắn là một ý tưởng tốt khi khuyến cáo cô ấy gặp một nhà tham vấn hoặc trị liệu tâm lý, nhất là người chuyên làm việc với các vấn đề nảy sinh trong quan hệ lứa đôi, thân mật.

Trinh tiết: không chỉ là câu chuyện văn hóa và giới tính

"Le moi est haissable mais il s'agit de celui des autres" (Paul Valéry)
“Le moi est haissable mais il s’agit de celui des autres” [Cái tôi là đáng ghét song đó là người ta chỉ trỏ, bắt chẹt mấy cái tôi khác thôi] (Paul Valéry)
Giống đàn ong vỡ tổ, có rất nhiều đoàn nhóm bu bám, bao bọc xung quanh; “chữ trinh kia cũng có ba bảy đường”: những ý kiến từng ấy năm rồi cơ chừng vẫn lòng vòng nỗi niềm vậy thôi, đến tận giờ cứ xoay tròn còn mất

Thi thoảng bản thân cũng nhận được đôi ba câu hỏi liên quan. Nay nhân mưa gió, bão lũ não nề tạm tan biến và chuyển thành áp thấp nhiệt đới, ngồi lục lại mấy lá thư cũ đặng thử trình bày một phiên bản trả lời, với lưu ý rằng đã có sự biên tập, thay đổi một số chi tiết.

Em đang gặp một vấn đề nghiêm trọng với bạn trai: em kể cho anh ấy nghe về quan hệ tình dục trước đây và anh ấy cay cú mãi… Anh ấy cứ hỏi vặn nhiều chuyện cụ thể, đòi biết tường tận chi tiết. Em thử nói dối song anh ấy phát hiện ra, nên em đành thú nhận mọi sự. Và anh ấy không muốn chấp nhận nó.

Gần một năm rồi mà anh vẫn chì chiết, hỏi tới hỏi lui; mỗi chi tiết càng làm anh ấy nhói đau thêm. Anh ấy nói em không còn đặc biệt với anh ấy nữa và anh cũng không còn thích em như trước. Thậm chí, anh ấy dám gọi thẳng em là “đồ đĩ”, “con điếm” (em chỉ quan hệ có một lần). Anh ấy đề nghị chia tay nhưng em yêu anh ấy nhiều nhiều lắm. Em biết anh ấy cũng rất yêu em, song anh ấy chẳng dễ dàng đối xử tốt với em nữa vì anh ấy không còn nghĩ em xứng đáng. Em bảo anh ấy rằng quá khứ rồi thì nên cho nó qua đi luôn, đừng vướng bận, đề cập đến tới nữa song anh ấy không chịu nghĩ vậy. Không có chuyện em từng làm trong quá khứ ấy, chúng em chắc chắn thực sự rất là hạnh phúc với nhau, vậy em làm thế nào đây để anh ấy quên đi dĩ vãng đó đây?

Khi gặp anh ấy, em vẫn còn trinh trắng, và để khiến anh ấy cảm thấy vui hơn, em đã chiều chuộng và quan hệ tình dục… Lần đầu tiên, với em và cả với anh ấy. Anh ấy nói anh ấy không cảm thấy đặc biệt vì anh muốn có mọi thứ tất cả lần đầu tiên với em cơ; em đâu có quan hệ tình dục với bạn trai cũ, dù có ôm hôn này nọ… Em đã tặng anh ấy món quà đặc biệt vậy mà sao anh ấy vẫn cứ cằn nhằn.

Mấy ngày nay, chúng em đang giữ khoảng cách với nhau, và em cảm thấy mệt mỏi, tuyệt vọng lắm lắm!

Này cô bạn trẻ,

bất kể những gì cô đang mô tả và cảm nhận, sự kiện chắc chắn không kém là cô không hề tuyệt vọng đâu. Cô đang kiểm soát cuộc đời mình, và khi cô chấp nhận rằng mình có quyền lực ấy, cô chắc chắn sẽ hạnh phúc hơn.

Quá nhiều người từ bỏ việc chịu trách nhiệm kiểm soát đời mình vì mải mê chiều chuộng, nắm giữ các mối quan hệ không lành mạnh. Họ làm điều đó nhằm duy trì và níu kéo, lờ đi sự thật là đang mắc bẫy vào điều gì đó đích thị khốn khổ, hoặc rồi sẽ phải chứng kiến cảnh người mình yêu rời bỏ mình. Xem xét nghiêm túc thế nên tôi sẽ dừng ngay việc cố gắng xoa dịu sự tức giận của cậu người yêu cô và khởi sự nghĩ về những gì cô đang bận tâm đau đáu.

Quả chí lý, ai cũng có quá khứ. Như cô chỉ ra rất đúng, quá khứ của mình đã qua đi; chúng đã hoàn thành nhiệm vụ và không thể thay đổi được nữa. Ngoài ra, chẳng hề sai trái chi cả khi quan hệ tình dục với (các) bạn trai cũ (trưởng thành, người lớn). Đối tượng không thể chấp nhận rằng bạn gái mình có một quá khứ thì cơ chừng như thể cậu ta đang cố sức gồng mình để kiểm soát và/ hoặc giải quyết chính những bất an ngấm ngầm của bản thân mà thôi.

Nói khác, đó là vấn đề của họ chứ không phải chuyện của người yêu họ. Cách duy nhất những người yêu nhau có thể giải quyết một tình huống tương tự như của cô là đặt để ranh giới bao quanh chủ đề trao đổi và phạm vi cả hai không được vi phạm. Điều gì khiến cô cứ tiếp tục khi mà chính cô cảm thấy khó chịu? Nếu người yêu cô muốn tiếp tục cảm thấy bực bội về chuyện đó, cậu ấy có thể cứ làm song không có sự góp mặt, tham gia của cô.

Tôi cảm thấy khá phiền nhiễu khi đọc thấy cậu bạn trai cô lại dùng những từ ngữ thô tục thế để nói với cô. Tôi cũng cho rằng động cơ không tốt đẹp đã khiến cô hành động thế chỉ nhằm thỏa mãn người yêu, khiến bạn trai mình cảm thấy sung sướng, vui vẻ hơn thôi mà không thèm đếm xỉa cảm xúc của chính bản thân.

Các quan hệ lành mạnh luôn mang yếu tố nuôi dưỡng, vun bồi và được cả hai bên cùng quan tâm, săn sóc, chứ không là chuyện chỉ của một phía nào. Tình dục nên là điều mà người ta tham gia vào do đôi bên đều mong muốn và cảm thấy đặc biệt vì chuyện ấy. Dù quá khứ của cô có thể là chủ đề duy nhất đang tạo nên vấn đề hết sức gây cấn giữa hai người thì việc lôi nó ra bêu riếu, hành hạ, chửi rủa như thế rõ ràng là không đúng đắn và chắc chắn sẽ hàm ý nhiều điều rối rắm, bực bội thêm khác nữa trong tương lai quan hệ của hai người.

Tôi khuyến cáo cô nên xem xét, đánh giá lại mối quan hệ cô đang theo đuổi. Không ai, nhất là không người nào yêu thương mình da diết mà lại dùng tới những điều nhục mạ như thế… Cô cũng không nhất thiết phải làm những điều bản thân chẳng hề thích thú chút nào đặng chỉ khuây khỏa người yêu hay dỗ dành cậu ấy. Những hành vi như thế bộc lộ triệu chứng của một mối quan hệ lạm dụng, đọa đầy.

Nếu giờ đây cô hiện vẫn cảm thấy tuyệt vọng vô cùng thì e với thời gian chung đụng của hai người, cơ hội bùng vỡ thứ cảm xúc ghê gớm ấy sẽ càng ác liệt hơn. Do vậy, tôi khuyến cáo cô tìm gặp một người làm tham vấn tâm lý chuyên nghiệp đủ có thể trợ giúp cô giải quyết trạng thái đau đớn này. Một nhà tham vấn tốt có thể trợ giúp cô nhận ra, củng cố lại quyền lực bản thân và chuyển hóa các mối quan hệ của chính cô tốt đẹp hẳn lên.

————————

@ Cập nhật cuối ngày:

Suýt quên; sực nhớ ra có thể một số độc giả mới tiếp cận gần đây nên chưa biết tới chức năng này của blog Tâm Ngã: hồi âm thư.

Rằng, bạn đọc có thể gửi tới địa chỉ email “tamngatangam@gmail.com” nếu muốn chia sẻ thông tin, mời gọi hợp tác, cần câu trả lời hoặc chỉ hỏi han ý kiến liên quan vấn đề tâm lý cụ thể gì đó; mọi yêu cầu, thắc mắc xoay quanh chuyên môn thì chắc chắn luôn được đón nhận trân trọng và hồi đáp kịp thời với thời gian sớm nhất bởi blog hoạt động trên tinh thần vô vụ lợi, do duy nhất một cá nhân trực tiếp tự nguyện điều hành (không thuộc bất kỳ tổ chức, đơn vị công, tư nào)…

Trong trường hợp quý vị tin tưởng lựa chọn dịch vụ tham vấn, trị liệu tâm lý thì có thể liên hệ đặt lịch hẹn gặp mặt trực tiếp tại Hà Nội hoặc vùng lân cận; dùng hình thức email, trực tuyến khi không muốn lộ diện hay thích bảo mật thân phận cá nhân.–

Một cách tiếp cận đáng quan tâm trong các mối quan hệ thân tình

Giữa bao la trời đất, lòng người thừa ngục thất
Giữa bao la đất trời, lòng người thừa ngục thất

Đó là chu kỳ xà quần lại gần – lảng tránh (AAC); cũng có thể được biết đến như kiểu động năng kẻ theo đuổi – người giữ khoảng cách, quan hệ đẩy – kéo, sự phủ tràn đối lập với sự hờ hững.

Nói chung, đấy là một dạng kiểu mẫu hình hợp trội trong những mối quan hệ mà một người thì muốn nhiều hơn điều gì đó (hoặc muốn kẻ kia thay đổi ít nhiều này nọ): người theo đuổi, và cá nhân khác kháng cự hoặc thu mình: kẻ giữ khoảng cách.

Dạng thức nêu trên còn dễ được mô tả ví von rằng hai người “gắn bó với nhau bằng một khoảng cách bất di bất dịch”. Khi người theo đuổi tiến tới trước thì người giữ kẻ lại lùi ra sau; khi người giữ kẻ thu mình, người theo đuổi bị thôi thúc dấn bước lên.

Trong khi mọi người cần một sự cân bằng uyển chuyển và sống động giữa gắn bó và tự trị ở đời, công thức lý tưởng không khó thấy là sẽ có khác biệt từ người này đến người khác. Khi một người trong mối quan hệ muốn gắn bó nhiều hơn và người kia muốn tự trị thêm lên thì đây thường là cơn bão hoàn hảo cho một hiện tượng AAC phát triển, bùng vỡ. Với các cực đoan của nó, AAC thừa khả năng phá hủy một mối quan hệ bởi vì nó trở thành cuộc “chiến tranh” không ngừng nghỉ, xảy ra liên miên đủ khiến người trong cuộc cảm thấy kiệt sức, mệt mỏi và theo thời gian, tạo dựng nỗi niềm oán giận ở cả hai bên.

Dạng thức AAC có thể là mẫu hình uốn thành vòm toàn bộ mối quan hệ hoặc nó chỉ xảy ra sâu xa với vài vấn đề gây tranh cãi rất nóng sốt.

Trong hôn nhân, các vấn đề hay gặp bao gồm tình dục, tiền bạc hoặc cách làm cha mẹ; chẳng hạn, một người cơ chừng muốn tần suất ân ái tăng lên hoặc muốn dành thời gian chủ yếu cho con cái, học cách quản lý tài chính giỏi giang, tập trung cho việc nội trợ, nhà cửa hoặc muốn hẹn hò bên ngoài, đi chơi nhiều hơn…

Trong các gia đình hoặc tình bằng hữu thì nó có thể dính tới mức độ tiếp xúc cá nhân hoặc tầng bậc dấn vào đời riêng người khác; chẳng hạn, tần suất một người con đã trưởng thành đến thăm viếng bố mẹ hoặc mức độ bạn bè tin tưởng thể hiện dành cho nhau.

Đấy là sự lôi kéo, quyến rũ mỗi người nghĩ rằng họ đúng và kẻ kia sai, song đích thực nó thường là vấn đề của khung tham chiếu riêng và cả hai phải chịu trách nhiệm về phần mình với chuyện kéo dài dây dưa ấy.

Trong AAC, người theo đuổi muốn nhiều tiêu điểm cho “chúng ta” và kẻ giữ khoảng cách thì muốn nhiều tiêu điểm tập trungcho “tôi”. Người theo đuổi dường như đặc biệt tỏ ra chức năng khống chế mối quan hệ, còn kẻ giữ khoảng cách lại không nhiệt tình đảm trách, lơ là chức năng.

Nỗ lực của người theo đuổi muốn làm cho kẻ lảng tránh “lên tàu, xuất phát” tạo cảm nhận như sự trình diễn, gây áp lực, kiểm soát, hoặc phủ trùm đối với người giữ khoảng cách. Sự kháng cự của người giữ khoảng cách tạo cảm giác giống việc chối từ, ruồng rẫy hoặc thiếu vắng niềm yêu thương/ quan tâm chăm sóc đối với người theo đuổi. Mỗi người dần trở nên ngày càng cố đào hào, dựng tường lũy thủ thế riêng và họ tạo thêm nhiều giả định lẫn đánh giá về các động cơ, dự tính của người kia. Mỗi một người lại gắng sức để giành “phần thắng”, do đó làm ra một trận chiến đầy tiềm năng cho các tai nạn, thương tích nghiêm trọng kèm theo. Không bị ngăn cản hoặc kiềm hãm, sự phá hủy có thể thành chuyện tất yếu, không thể đảo ngược.

Tin tốt lành là nếu một trong hai bên chí ít nhận ra và đập gãy mẫu hình ấy từ khá sớm ban đầu, mối quan hệ dễ được cứu chữa vừa kịp thời và hiệu quả. Chắn đứt mẫu hình nghĩa là người theo đuổi chấm dứt việc rượt đuổi hoặc kẻ lảng tránh thôi giữ khoảng cách nữa.

Nói khác, người theo đuổi giảm thiểu tiêu điểm “chúng ta” và tăng thêm sự tập trung cho “tôi”. Họ dừng chuyện mong đợi nhau thay đổi và tập trung nhiều hơn những gì thực sự đang diễn tiến với sự kiểm soát, điều chỉnh (suy tư, cảm nhận và hành vi mỗi người). Hoặc người giữ kẻ kia kết thúc vụ thu mình, chống kháng rồi khởi sự trải lòng ra với người theo đuổi hay tạo nên vài nỗ lực thấy được của ước muốn thay đổi. Cả hai cá thể gắn bó bằng một khoảng cách bất di bất dịch như thế, khi một người dừng đẩy hoặc kéo thì thường kẻ kia sẽ hưởng ứng phù hợp theo cùng.

Không hề đơn giản để làm tình hình chuyển biến chút nào khi hành vi đã thâm căn cố đế vậy rồi. Cũng rất khó khăn để từ bỏ những hành vi ấy khi tồn tại một nỗi sợ mạnh mẽ của việc bị ruồng rẫy, bỏ rơi hoặc giữ kẻ. Trong những tình huống tương tự, một nhà tâm lý có kinh nghiệm trong trị liệu gia đình hoặc hôn nhân có thể trợ giúp một bên hoặc cả hai vượt thoát tiến trình. Dĩ nhiên, thậm chí cũng có một nguy cơ là khi mẫu hình bị bẻ gãy, một hoặc hai người có thể còn duy trì tiếp tục sự bất mãn với mối quan hệ khiến khó hòa giải các nhu cầu, mong muốn và giá trị khác biệt nhau.